Thứ Năm, 6 tháng 10, 2016

Di dân gốc Á học giỏi nhưng không may mắn đường quan lộ? Phần 1

Các trường tuyển của Úc (selective school) tràn ngập học sinh gốc Á. Đề thi vào những trường này rất khó. Học sinh Á châu giỏi hơn người - trong học hành và thi cử. Nhiều em học giỏi, điểm ATAR (thi đại học) rất cao. Gia đình gốc Á, gồm người Việt, người  Hoa, người Đại hàn, người Ấn độ thường tự hào về thành tích học tập của con em mình. Tuy vậy họ vẫn chưa thật vui. Tại sao di dân gốc Á học giỏi mà ít người làm quan? Ít người làm dân biểu? Có trở ngại nào đang kìm hãm họ? Học xong đại học, sinh viên gốc Á chỉ thích làm nhân viên kỹ thuật. Ít người trở thành lãnh đạo, hay sếp quản lý. Điều này lỗi tại ai?

*James Ruse và học sinh Á châu

Muốn biết học sinh gốc Á học giỏi ra sao, hãy nhìn vào trường James Ruse ở Sydney. Đây là trường tuyển bậc trung học (selective school). Trường này có điểm thi vào cao nhất NSW. Liên tục trong 20 năm, học sinh James Ruse đạt thành tích thi cử (HSC - tốt nghiệp trung học) cao nhất tiểu bang. Chuyện học sinh James Ruse đạt ATAR trên 99 không còn hiếm. Thậm chí một số em đặt mục tiêu là 100 điểm ATAR. Tại James Ruse, 80 phần trăm học sinh là người gốc Á. Người Úc da trắng vô cùng hiếm.

Thống kê cho thấy tại các trường trung học của Úc, đa phần sinh viên gốc Á học giỏi, với thành tích đáng nể trong học tập. Ấy vậy khi ra đời, các em đã không chuyển chúng thành vị trí lãnh đạo, điều hành doanh nghiệp. Hay nhà khoa bảng và chính trị gia. Dù chiếm 12 phần trăm dân số Úc, trong lãnh vực chính trị, nhiệm kỳ quốc hội vừa qua, nước Úc mới có 4 dân biểu gốc Á. Trong 17 giám đốc hành chính của cơ quan bộ (cấp liên bang) người gốc Á có 1. Tại khu vực tư nhân, rất ít lãnh đạo gốc Á. Chí có 1.9 phần trăm quản lý công ty lớn là người Á châu, giám đốc điều hành còn ít hơn nữa.

*Ông hiệu trưởng muốn thay đổi

Ông Michael Spence, Hiệu trưởng Đại học Sydney đặt câu hỏi: 30 năm qua trường James Ruse“cho ra lò” rất nhiều học sinh giỏi người gốc Á. Những người này hiện giờ đang làm gì? Họ có tiếng nói gì ở nước Úc? Theo ông, hiện đang có bức tường vô hình ngăn cản học sinh gốc Á được bổ nhiệm vào vị trí lãnh đạo, từ công ty cho đến quốc gia. Và ông muốn thay đổi.

Được biết ông Michael Spence có người con lai Á. Ông lập gia đình hai lần, vợ thứ hai của ông là người Đại hàn. Họ vừa sanh hạ cậu con trai, đặt tên là Ted. Nhìn cậu con trai đang ngủ ngon, ông Spence tâm sự với phóng viên: “Tôi muốn Ted được hưởng cơ hội như những người con khác của tôi. Ở Úc người ta nói, người Á châu rất giỏi toán nhưng ngại làm lãnh đạo. Lãnh đạo từ công ty cho đến quốc gia vẫn là người da trắng”.
Theo nhà khoa bảng, người Á châu ở Úc học giỏi nhưng không được bầu vào vị trí lãnh đạo. Có sự khác biệt rất lớn giữa thành tích trong học tập và tham gia ban điều hành của công ty. Hay các bộ sở của chính phủ. Điều này cho thấy tại Úc “hình như” đang xuất hiện bức tường vô hình ngăn cản người Á châu tiến thân trong vị trí điều hành doanh nghiệp hay lãnh đạo quốc gia. Ông Spence gọi đây là “bức tường cây tre”. Ông kêu gọi phá bỏ định kiến, phá bỏ các khuôn mẫu có sẵn về văn hóa lãnh đạo.

*Người Á châu. Mạnh và yếu

Một trong những khuôn mặt Á châu có tên tuổi trong hàng ngũ lãnh đạo Úc là ông Tim Soutphommasane, Ủy viên chống phân biệt sắc tộc Liên bang (Race Discrimination Commissioner). Ông là người Lào gốc Hoa, rời bỏ quê hương sau biến cố 1975. Bậc trung học, ông học ở trường Hursltone Agriculture, một trong những trường tuyển hàng đầu vùng tây Sydney. Ông từng tu nghiệp ngành triết (bậc tiến sĩ ) tại Đại học Oxford (Anh quốc). Giống như những người khác, ông Soutphommasane cho rằng người Á châu ở Úc chiếm nhiều “job” trong lãnh vực phân tích tài chánh, kỹ nghệ điện toán, và kế toán. Ở cấp lãnh đạo công ty hay chính phủ, người Á châu vẫn rất ít.

Trong cuộc tranh luận trên truyền hình năm 2014, Tiến sĩ Soutphommasane là người đầu tiên ở Úc đưa ra khái niệm, “bức tường cây tre” và sự thiếu vắng người Á châu trong vai trò điều hành công ty và thể chế chính trị tại Úc. Cây tre có nhiều ở Á châu. Nói đến cây tre người ta nghĩ đến vùng Á châu và các nhóm dân từ vùng này. Trong đó có người Việt, người Hoa, người Thái, người Singapore, vân vân...Theo ông Soutphommasane, một bức tường vô hình đang ngăn cản người Á châu tiến thân, được cất nhắc vào các vị trí lãnh đạo doanh nghiệp và quốc gia. Ông nói như sau: “Thử hỏi trong nhóm học sinh trước đây của trường James Ruse, với những em “xuất sắc thượng đỉnh” với ATAR đạt 99.95, có bao nhiêu em ngồi ở vị trí lãnh đạo công ty? Bao nhiêu em trở thành dân biểu liên bang? Rất ít. Hầu như không có”.

Thời gian gần đây Soutphommasane thừa nhận Úc châu đang thay đổi. Theo ông người ta bắt đầu nhìn nhận sự thiếu vắng người Á châu trong cơ cấu điều hành, từ lãnh đạo từ công ty cho đến chính trường ở Úc. Theo tiến sĩ Soutphommasane thay đổi đang xảy ra, với 3 công ty hàng đầu là PriceWaterhouseCoopers (công ty kiểm toán), Westpac (ngân hàng)  Telstra (công ty viễn thông) hình thành kế hoạch tuyển thêm lãnh đạo từ các sắc dân khác (ngoài da trắng). Ví dụ công ty kiểm toán PwC đặt mục tiêu 11 phần trăm “partner” (trưởng khu vực kinh doanh) của họ là người gốc Á, từ nay cho tới 2020.

So với các sắc dân khác, liệu di dân Á châu ở Úc có tư chất phù hợp để làm lãnh đạo hay không? Tiến sĩ Soutphommasane phân tích: “Lãnh đạo trong môi trường Úc là những người có cá tính quyết đoán, ăn nói hay, biết cách thu phục dân. Trong khi người Á châu vẫn còn nhút nhát, chần chừ, và né tránh”. Điều này có đúng hay không, ông muốn mọi người cùng kiểm chứng. 

Ông nói tiếp: Nhiều người cho rằng người Úc gốc Á chỉ phù hợp với vị trí chuyên viên, hay kỹ thuật viên. Họ không đủ cá tính (cần thiết) để trở thành “tay chơi” trên chính trường - vốn người da trắng chiếm đa số. Đến nay, với hơn 40 năm định cư tại Úc, các khuôn mặt gốc Á vẫn còntương đối ít trên các diễn đàn dành cho công chúng. Từ truyền thông, kinh doanh cho đến chính trị. Vậy ai là người gốc Á nổi tiếng ở Úc?

Nhiều năm qua ông Bing Lee (chủ chuỗi cửa hàng điện tử) và Victor Chang (bác sĩ tim mạch, quá cố) được coi là biểu tượng của người Á châu tại Úc. Gần đây người ta bắt đầu biết đến các tên khác. Trong đó có ông Hiếu Lê, Toàn quyền Nam Úc. Hay cô Poh Ling, anh Luke Nguyễn vàAdam Liaw, ba đầu bếp nổi danh của truyền hình SBS. Tại quốc hội bà Penny Wong, nữ nghị sĩ đảng Lao Động vẫn được coi là khuôn mặt Á châu đầu tiên trên chính trường Úc.

Năm 2014, tiến sĩ Soutphommasane cảnh báo nếu tình hình không thay đổi, di dân Á châu ở Úc mãi vẫn là “cu-li” hoạt động trong ngành kỹ thuật. Điều này theo ông vừa không công bằng, và cũng chẳng hay ho gì. Ông đặt câu hỏi: “Tại sao chúng ta cứ yên tâm trước cảnh di dân gốc Á, vốn học giỏi, thi đậu cao - tiếp tục nhận vai phụ trong sinh hoạt hàng ngày của quốc gia. Chẳng ai quan tâm đến đội ngũ chuyên viên này, cũng chẳng bao giờ có cơ hội để họ trở thành lãnh đạo quốc gia cả”.


Phạm Khiêm  

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

Mời bạn nhận xét