Tình trạng thặng dư – thâm hụt thương mại của Mỹ: thực trạng, nguyên nhân và giải pháp

 (nghe đồn Mẽo sẽ xử lý việc xuất siêu khủng của Việt Nam, mình nhờ chatgpt viết bài dưới đây)

1. Thực trạng cán cân thương mại Mỹ hiện nay

Trước hết cần làm rõ: Hoa Kỳ không ở trạng thái thặng dư thương mại tổng thể, mà ngược lại đang duy trì thâm hụt thương mại rất lớn trong nhiều năm liên tiếp.

Theo số liệu mới nhất từ Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA), năm 2025:

• Tổng thâm hụt thương mại (hàng hóa + dịch vụ) khoảng 901,5 tỷ USD 

• Riêng thâm hụt hàng hóa đạt mức kỷ lục khoảng 1,24 nghìn tỷ USD 

• Mức thâm hụt hàng tháng thường dao động 50–70 tỷ USD 

Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn tiêu cực. Mỹ có:

• Thặng dư lớn về dịch vụ (tài chính, công nghệ, giáo dục, bản quyền…) khoảng 339 tỷ USD năm 2025 

• Thặng dư với một số quốc gia như Hà Lan, Anh, UAE, Brazil… 

Ngược lại, Mỹ thâm hụt lớn với:

• Trung Quốc (~202 tỷ USD)

• Mexico (~197 tỷ USD)

• Việt Nam (~178 tỷ USD)

• Đài Loan (~147 tỷ USD) 

=> Như vậy, Mỹ có thặng dư cục bộ (với một số nước và dịch vụ) nhưng thâm hụt tổng thể rất lớn, đặc biệt trong lĩnh vực hàng hóa.

⸻

2. Nguyên nhân của tình trạng thâm hụt thương mại

2.1. Mô hình tiêu dùng mạnh của nền kinh tế Mỹ

Mỹ là nền kinh tế lớn nhất thế giới với mức tiêu dùng cực cao. Người dân và doanh nghiệp Mỹ nhập khẩu lượng lớn:

• hàng tiêu dùng (điện tử, quần áo)

• nguyên vật liệu

• thiết bị công nghệ

Trong khi đó, xuất khẩu không tăng tương ứng → tạo ra thâm hụt kéo dài.

⸻

2.2. Suy giảm sản xuất công nghiệp nội địa

Trong nhiều thập kỷ, Mỹ đã chuyển dịch sang nền kinh tế dịch vụ:

• Sản xuất được outsourcing sang châu Á (Trung Quốc, Việt Nam, Mexico)

• Chi phí lao động trong nước cao hơn

Kết quả là:

• Mỹ nhập khẩu hàng hóa giá rẻ

• Xuất khẩu hàng hóa không đủ bù đắp

⸻

2.3. Sự bùng nổ nhập khẩu công nghệ (đặc biệt AI và chip)

Một yếu tố mới rất quan trọng gần đây là:

• Nhu cầu AI và trung tâm dữ liệu tăng mạnh

• Mỹ nhập khẩu lượng lớn chip và phần cứng từ châu Á

Năm 2025:

• Nhập khẩu công nghệ tăng mạnh, góp phần đẩy thâm hụt lên mức kỷ lục 

Điều này cho thấy Mỹ vẫn phụ thuộc lớn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

⸻

2.4. Chính sách thương mại và thuế quan chưa hiệu quả

Các biện pháp áp thuế (tariffs):

• nhằm giảm nhập khẩu

• bảo vệ sản xuất nội địa

Tuy nhiên thực tế:

• Doanh nghiệp Mỹ vẫn cần nhập linh kiện → chi phí tăng

• Thâm hụt không giảm đáng kể 

• Thậm chí gây mất việc làm trong một số ngành 

⸻

2.5. Đồng USD mạnh

Đồng USD là đồng tiền dự trữ toàn cầu:

• Khi USD mạnh → hàng Mỹ đắt hơn → khó xuất khẩu

• Hàng nhập khẩu rẻ hơn → nhập khẩu tăng

Đây là yếu tố mang tính cấu trúc, khó thay đổi.

⸻

2.6. Cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu

Chuỗi cung ứng hiện đại:

• phân tán sản xuất trên toàn thế giới

• Mỹ tập trung vào thiết kế, tài chính, dịch vụ

• châu Á sản xuất hàng hóa

=> Điều này tự nhiên tạo ra thâm hụt hàng hóa cho Mỹ.

⸻

3. Tại sao Mỹ vẫn “chấp nhận” thâm hụt?

Điều thú vị là thâm hụt thương mại không hoàn toàn là dấu hiệu xấu đối với Mỹ, vì:

• Mỹ thu hút vốn toàn cầu (FDI, đầu tư tài chính)

• Đồng USD giữ vai trò trung tâm

• Mỹ có lợi thế lớn về dịch vụ, công nghệ, tài chính

Nói cách khác:

→ Mỹ “nhập hàng hóa – xuất dịch vụ và tài chính”.

⸻

4. Hướng giải quyết trong tương lai

4.1. Tái công nghiệp hóa (reshoring)

Mỹ đang cố gắng:

• đưa sản xuất quay lại trong nước

• đầu tư vào chip, năng lượng, công nghệ cao

Ví dụ:

• xây dựng nhà máy bán dẫn

• hỗ trợ sản xuất nội địa

Tuy nhiên:

• cần nhiều năm mới có hiệu quả 

⸻

4.2. Đa dạng hóa chuỗi cung ứng

Thay vì phụ thuộc Trung Quốc, Mỹ đang:

• chuyển sang Mexico, Việt Nam, Ấn Độ

• giảm rủi ro địa chính trị

Nhưng điều này không giảm thâm hụt, chỉ chuyển từ nước này sang nước khác.

⸻

4.3. Tăng xuất khẩu dịch vụ và công nghệ

Đây là lợi thế lớn nhất của Mỹ:

• công nghệ (AI, phần mềm)

• tài chính

• giáo dục

Việc mở rộng các lĩnh vực này giúp:

→ bù đắp thâm hụt hàng hóa.

⸻

4.4. Chính sách tỷ giá và tiền tệ

Một số chuyên gia đề xuất:

• giảm sức mạnh của USD để tăng xuất khẩu

Nhưng điều này rất khó vì:

• USD là đồng tiền dự trữ toàn cầu

• liên quan đến vai trò địa chính trị của Mỹ

⸻

4.5. Cải cách thương mại toàn cầu

Mỹ có thể:

• ký hiệp định thương mại mới

• giảm rào cản xuất khẩu

• hợp tác với đồng minh

Thay vì chỉ dùng thuế quan đơn phương.

⸻

5. Kết luận

Tình trạng thương mại của Mỹ hiện nay có thể tóm gọn:

• Thâm hụt tổng thể rất lớn (≈900 tỷ USD/năm)

• Thặng dư mạnh trong dịch vụ

• Thâm hụt hàng hóa mang tính cấu trúc

Nguyên nhân chính:

• tiêu dùng cao

• mất cân đối sản xuất

• chuỗi cung ứng toàn cầu

• USD mạnh

Trong tương lai, Mỹ khó có thể đạt thặng dư thương mại toàn diện. Thay vào đó, chiến lược thực tế hơn là:

• giảm phụ thuộc nhập khẩu chiến lược

• tăng xuất khẩu công nghệ và dịch vụ

• cân bằng lại chuỗi cung ứng

“Vì sao tôi cuồng Trump”

 

Tối qua, Chủ tịch Cu Ba Miguel đã có bài phát biểu “quan trọng” được truyền hình trực tiếp trên truyền hình. Nó tỏ ra không phải diễn văn “đầu hàng” mà vẫn nói về “bất đồng” với Mỹ và đối thoại “bình đẳng”. Ông thừa nhận cần thay đổi như đó là theo ý Chúa (vậy là quên Mác rồi sao? ).

Lời nói đi đôi việc làm, Cu Ba đã thả 51 tù chính trị, trong khi 30 tổ chức đối lập tại Mỹ đã ra tuyên bố chung bày tỏ sự sát cánh bên nhau cho mục đích chung. Theo những nguồn tin khả tín, ông Miguel sẽ ra đi để dọn đường cho những diễn biến mới.

Vậy là không hẹn mà gặp, ba lãnh tụ Cu3, Một Răng và Vezu , bằng những cách khác nhau đều đã được Mẽo “bế ẵm”, mang lại sự chao đảo khủng khiếp trên chính trường ba nước.

Lý do Mỹ đặc biệt quan tâm đến họ có thể lý giải vì họ có những điểm chung “lạnh gáy” như sau:

1. Đi theo chủ thuyết lỗi thời, không tôn trọng tư do dân chủ, đàn áp áp bức phản biện dẫn đến việc không phát huy được năng lực sáng tạo của con người.

2. Mô hình cai trị không phù hợp dẫn đến việc phát triển mất cân đối, gây bất công và bất mãn trong xã hội.

3. Về đối ngoại bị cô lập vì chống lại dòng chảy chung của nhân loại tiến bộ.

4. Hậu quả đất nước tụt hậu, cuộc sống người dân trở nên nghèo nàn lạc hậu.

Trên thực tế, với sự vượt trội về kinh tế và quân sự chỉ có Mỹ, với vai trò sen đầm quốc tế, là chúa sơn lâm của khu rừng có thể làm gì đó. Nhưng trải qua nhiều đời tổng thống, giải pháp của các đời tổng thống Mẽo, về cơ bản, là “kệ mother nó”. Đến Trump thì khác, ông chủ trương “f. mother mày”.

Việc bắt Maduro có thể coi là một kỳ tích thể hiện sự vượt trội của Hoa Kỳ về kỹ thuật quân sự. Giải phải hiện nay có thể coi là tối ưu với một chính phủ chuyển tiếp để không gây xáo trộn xã hội. Tài nguyên dầu lửa không còn “biếu” Tầu cộng và được khai thác với công nghệ tiên tiến, quản trị hiệu quả và bán theo giá quốc tế, mọi người đều được hưởng lợi.

Cuộc chiến tại Iran đã đủ 12 ngày như cuộc chiến cách đây 8 tháng, nay đụng đến khúc quanh sinh tử. Hôm qua Mỹ bắt đầu tấn công vào đảo Kharg, nơi chiếm giữ 90% lượng dầu xuất khẩu của nước này. Chưa rõ Iran có cách nào bật lại ngoài việc rải thủy lôi ở eo biển Hormuz.

Điều này sẽ ảnh hưởng đến các nước nhập khẩu, lớn nhất là Trung Quốc và Nhật Bản; các nước xuất khẩu như Kuwait, Bahrain, UAE và đặc biệt cả Iran cũng chuyển dầu qua con đường này. Vì thế xem ra cách làm này rất khó khả thi vì Iran cũng không muốn tự sát nhưng nếu mất quyền kiểm soát đảo Kharg thì họ cũng muốn phá đám để cả làng cùng chết?!

Trở lại với Cu Ba, một lộ trình đang được bàn thảo theo hướng một chính phủ lâm thời sẽ tiếp quản chính quyền Miguel. Lập trường của Mỹ với sự hướng dẫn của một “Cu kiều”, ngoại trưởng Rubio, thì rất rõ ràng, hoặc chuyển tiếp “thân thiện” hoặc là giải pháp quân sự.

Câu hỏi là nếu Cu Ba bỏ gác thì một mình Việt Nam còn đủ sức “canh gác hòa bình” thế giới không? Nói giỡn chơi thôi, mình vẫn cho rằng Việt Nam khác với Cu Ba.

Hỏi nữa, Cu Ba không có dầu lửa, vậy Mỹ dính vào làm chi?

Ở đây đế quốc Mỹ có hai bộ mặt, một chàng Hiệp sĩ cứu giúp kẻ hèn, chống lại những điều ngang trái, cụ thể đánh đổ bạo quyền thống trị người dân thấp cổ bé họng, để lại tiếng thơm; và bộ mặt kẻ cướp như thâu tóm dầu lửa, phục vụ đồng petro-dollar.

Không có ăn, lấy gì làm hiệp sĩ và cướp được ngu gì không cướp? Chân lý thuộc về kẻ mạnh dường như đã là quy luật khách quan bấy lâu nay.

Tổng thống nào diễn được cả hai bộ mặt mới đáng ngưỡng mộ, theo mình là như vậy. Hãy còn quá sớm để có nên “cuồng” Trump hay không, ông sẽ đi đến cùng trong nhiệm kỳ còn gần ba năm tới, hay chỉ đánh trống bỏ dùi?

Thế sự: Xóa bỏ tình trạng “quít làm cam chịu”

 

- Khi nào hết chiến tranh?

Mình vẫn nhớ những khuôn mặt các thương nhân ngơ ngác hỏi nhau như vậy, cũng vào những ngày tháng ba nhưng cách đây 23 năm tại Dubai. Họ phàn nàn chiến sự tại Iraq làm cho họ chẳng làm ăn gì được.

Nếu mọi người đến spicies souk (chợ đầu mối hàng nông sản) của Dubai thì sẽ thấy quá nửa thương nhân ở đây là người gốc Iran. Kể từ khi bị cấm vận vào năm 1979, Iran coi Dubai là cửa ngõ để có được đồng đô Mỹ tiền mặt, từ đó có thể mua bán thượng vàng hạ cám.

Con người như chim bay, bây giờ mình đã hạ xuống Sydney, mà trong lòng vẫn còn nhớ Trung Đông da diết. Khu nhà mình ở có nhiều người hồi giáo, mấy hôm nay họ tụ tập với nhau khi trời chập choạng tối để ăn bữa sáng (?!) mà tiếng Ả Rập họi là ăn Iftar, mỗi ngày chỉ ăn một bữa vào mỗi dịp Ranmadan như hiện nay.

Chỉ với chưa đầy 2 tháng, đúng ra là 58 ngày, Mỹ đã “bế” hai trùm cuối, đó là Maduro của Venezuela và Khamenei của Iran. Mỗi nhà độc tài đều có hàng triệu quân tầng tầng lớp lớp, đều có một ngân sách quân sự khổng lồ với đủ loại trang thiết bị khí tài đồ sộ.

Nhưng Mẽo vẫn ẵm bộ đôi dễ như thò tay móc một đồ vật trong túi. Nhiều đồn đại cho rằng có nội gián; hoặc tình báo Mỹ hay Israel đã vào được hệ thống camera nên nắm được hết bí mật về vị trí.

Mấy nước độc tài rất khoái lắp camera để theo dõi dân, không như bên Úc, hầu hết camera là của tư nhân, nay thì gậy ông gập lưng ông. Dữ liệu từ vô số máy quay đã trở thành một vũ khí nguy hiểm không kém gì tên lửa. Trước đây, rất khó để xử lý một nguồn dữ liệu siêu khủng, nay thì dễ vì có trí thông minh nhân tạo AI.

Vậy là một cuộc cách mạng, một trang sử mới về công nghệ quân sự đã bắt đầu khi tác chiến được hỗ trợ bằng công nghệ cao tinh vi, chính xác, đặc biệt đúng đối tượng.

Trước đây, những kẻ cầm đầu nham hiểm, kể cả đám con cháu của họ chỉ cần chui vào hầm ngầm bê tông là an toàn tuyệt đối, chết thì đã có dân thường và binh lính làm bia đỡ đạn. Chiến tranh ắt phải có thương vong, nhưng nay được giảm thiểu nhiều, quan trọng những kẻ chủ mưu gieo gió sẽ phải gặt bão trước, tình trạng quít làm cam chịu sẽ được xóa bỏ.

Khi nào chiến tranh kết thúc? Trump đã nói Chiến dịch Cơn thịnh nộ kinh hoàng có thể kéo dài khoảng 4-5 tuần, nay đã hết 1 tuần thì còn 3-4 tuần nữa. Tổng thống Pezeshkian mới đây đã lên tiếng xin lỗi các nước láng giềng về việc đã bắn tên lửa, một dấu hiệu cho thấy Iran muốn xuống thang. Theo tin mới nhất Mojtaba Khamenei đã từ chối kế nhiệm cha mình làm lãnh tụ tối cao và muốn đi ra nước ngoài lưu vong.

Nhưng Iran vẫn còn một vũ khí rất mạnh, đó là việc phong tỏa eo biển Hormuz của tuyến hàng hải quan trọng cho dầu lửa và hàng hóa. Tuy nhiên, nếu vậy thì bên thiệt hại lớn nhất là Trung Quốc. Được biết kho dự trữ dầu lửa của Trung Quốc khá lớn, đủ cho 3 tháng nhưng việc phong tỏa eo biển bằng thủy lôi có thể mất nhiều năm để giải quyết sẽ là cơn ác mộng và vì thế Iran chắc sẽ không chơi xỏ ông bạn vàng của mình.

Liệu Iran có thay đổi chế độ không? Đó là việc của người dân Iran, thật ra Mỹ và Israel không quan tâm lắm. Có lẽ mục tiêu của Mỹ, Israel, kể cả các nước Ả Rập đối nghịch là triệt phá năng lực quân sự và cỗ máy chiến tranh của Iran.

Khi đạt được điều này, Mỹ sẽ khống chế được nguồn dầu mỏ của Iran như đang làm với Venezuela. Có điều nếu phe quân sự Iran suy yếu cũng là lúc phe dân sự của tổng thống Pezeshkian mạnh lên, ông sẽ có thực quyền để hợp tác với Mỹ.

Lãnh thổ rộng lớn của Iran lên tới 1.65 triệu km2, phần lớn dân số tập trung ở phía tây bắc, gần biên giới Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ và Azerbajan. Trong lịch sử, đế quốc Ba Tư lừng lẫy một thời trước khi được đổi tên Iran vào năm 1935. Đất nước này đã từng phồn vinh thịnh vượng, có công nghiệp phát triển, nổi tiếng về xuất khẩu ô tô từ lâu.

Điều tồi tệ là Iran sẽ bị chia cắt bởi các nhóm sắc tộc người Kurk và người Azeri, viễn cảnh khác là khi đất nước của người Irani sẽ hòa nhập vào dòng chảy chung của thế giới văn minh. Iran có trữ lượng dầu lửa và khoáng sản đều rất lớn.

Trong thời gian sống ở Trung Đông 10 năm, mình đã sang xứ sở Ngàn lẻ một đêm hai lần, đã nếm thử mùi sản vật chanh ngọt và cherry vàng rất ngon, không gì mong muốn hơn việc sớm tái lập hòa bình để Iran vĩ đại trở lại.

Ảnh: ba đảo Tunb lớn, Tunb nhỏ và Abu Musa nằm trong eo biển Hormuz của tiểu vương quốc Sharjah (UAE) đang bị Iran chiếm giữ, hầu như không có người ở, không có giá trị kinh tế nhưng có ý nghĩa quân sự quan trọng. Nếu không nhằm phong tỏa thuyền bè đi qua Hormuz, Iran nên trả lại cho UAE.