Kết bạn kiểu Úc

 

Với một người đã ra hải ngoại 32 năm, trong đó sống ở Úc tổng cộng 20 năm như mình thì đã đủ tư cách viết về vấn đề kết bạn tại Úc hay chưa? Mình nghĩ là chưa, những điều nói ra đây chỉ để trao đổi thôi chứ không phải “chốt hạ”.

Hồi mới sang Úc năm 1994, hổm mình ra đường vào buổi sáng sớm để đi bỏ thư ở thùng thư bưu điện, gặp một bà Tây sồn sồn đã chào mình G’morning. Lúc đó mình nghĩ chắc tại mình đẹp trai quá nên bả mới chào.

Không phải đâu, nếu lúc đó biết tiếng Anh để bắt chuyện thì họ cũng sẵn sàng nói chuyện với mình một cách thân mật như một người bạn lâu ngày mới gặp. Nhưng chỉ có thế thôi, đừng tưởng bở.

Trong phép xã giao của người Úc, có việc chào hỏi cả những người không quen biết. Họ cũng rẩt dễ bắt chuyện, nhưng để kết bạn lại là vấn đề khác, sẽ không dễ dàng.

Trong câu chuyện, người Úc rất dễ "ba phải", nói gì cũng chịu. Ví dụ khi bạn bảo "hôm nay mát quá" thì họ sẽ gật gù ngay, chứ không có chuyện nhảy bổ vào: nóng thế này mà kêu mát, ông chẳng biết gì cả. Tất nhiên, nếu bạn nói đụng chạm đến quyền lợi thì không còn chuyện vô thưởng vô phạt nữa rồi.

Bên Úc nhìn chung mọi người ăn vận khá đơn giản, thậm chí không ít phụ nữ còn không trang điểm khi ra ngoài. Nhưng không nên nghĩ vì họ quá nghèo, phải lo miếng ăn thì hơi đâu mà lo hình thức bề ngoài.

Úc có 57 tỉ phú, và nếu tính cả những người đang làm ăn tại tại Úc thì con số lên dến 178 người. Những người có tài sản cỡ trăm triệu, chục triệu (trong đó có cả nhiều người Việt) thì đông lắm. Thu nhập bình quân đầu người của Úc cao gấp mười lần Việt nam.

Vừa rồi, mình có xem một bộ phim tài liệu trên tivi về Sydney thời thập niên 1960s, cho thấy người Úc giai đoạn đó khá cầu kỳ, đàn ông mặc vest, đi giầy đen, phụ nữ thì phi dê óng mượt. So với bây giờ thì một trời một vực. Lý do như nói ở trên, không phải vì họ nghèo, chẳng qua là thích giản dị và thoải mái thôi.

Họ không còn quan niệm chưng mấy cái quần áo đẹp, đồ hiệu để chứng minh đẳng cấp. Thật ra trong 32 năm qua, giá nhà đất tăng 10 lần, thực phẩm tăng giá 5 lần, riêng giá quần áo thì không tăng, nếu không muốn nói là giảm. Hồi xưa một cái sơ mi đồ hiệu $100 thì bây giờ vẫn thế, thậm chí ít hơn.

Quay lại chủ đề chính, vì sao kết bạn với người Úc là khó? Đơn giản vì họ không muốn và không cần. Nhiều người Việt giỏi tiếng Anh, sang Úc lâu năm mà làm gì có bạn Tây, quanh quẩn vẫn chỉ mấy ông ăn rau muống chơi và nhậu với nhau.

Mình đề ý hai cháu nhà mình, bạn bè của chúng chủ yếu từ thời học phổ thông. Một trường tiểu học của Úc thông thường mỗi năm có khoảng 100 cháu theo học, theo quy định sĩ số tối đã mỗi lớp 25; còn trường trung học thì khoảng 150, mỗi lớp không quá 30. Ở các trường tư thì con số chỉ còn phân nửa, mỗi lớp khoảng 10-15 em.

Để tất cả mọi người đều là “bạn cùng lớp” thì các trường đều có chính sách xáo trộn học sinh vào mỗi năm học. Như vậy sau 7 năm tiểu học và 6 năm trung học thì tất cả các cháu hầu như đều đã từng học cùng lớp với nhau ít nhất 1 năm, và đều có cơ hội kết bạn giao lưu với nhau.

Có thể hiểu rằng người Úc có “nguồn cung” bạn bè rất dồi dào từ thời phổ thông. Trên thực tế các mối quan hệ này duy trì rất lâu trong suốt cuộc đời và họ không có nhu cầu kết bạn thêm.

Dưới mái nhà Úc, giới trẻ không phân biệt nguồn gốc đã và đang thương yêu, gắn bó với nhau mang đến những hình ảnh đẹp. Khác màu da, nhưng chung văn hóa là một chuyện; cùng màu da mà đói nghịch thói quen, lối sống, suy nghĩ và tư tưởng thì vấn đề lại khác.

Nói như thế không cò nghĩa là bạn không thể kết bạn tâm giao với người Úc. Vấn đề là bạn có thể tự thay đổi mình, tiếp thu cái mới để thích nghi với cuộc sống Úc và lối sống Úc hay không?

Có người chê mấy thằng Tây nó mù hay sao, cái con xấu và già thế mà nó vẫn lấy. Chẳng qua là bạn chưa hiểu, sự đồng cảm, thương cảm với nhau thậm chí còn quý và bền chặt hơn cả sự hấp dẫn về thể xác.

Cá nhân mình là người sang Úc định cư khá muộn, chẳng nghề ngỗng gì, tiếng Anh phọt phẹt nhưng mình đã từng được “ngồi” chém gió với cả CEO có mức lương vài triệu/ năm, trí tuệ cao vòi vọi. Phét lác?

Không dám đâu, chẳng qua họ là cha mẹ của bạn các cháu nhà mình. Con mình chơi với cả con nhà giàu, tầng lớp trên. Cho nên cánh cửa ở đây lại là “giàu vì bạn, sang vì con”

Góc nhìn: Mọi nẻo đường đều dẫn đến thành Rome

 

Năng lượng từ lâu đã không còn là một hàng hóa thuần túy mà đã trở thành vũ khí sắc bén nhất trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. Ba cuộc xung đột năng lượng đang diễn ra trên thế giới thể hiện rõ cách các quốc gia dùng năng lượng để chèn ép, làm suy yếu hoặc vây ráp đối thủ.

1. Mỹ siết chặt dòng dầu Iran chảy sang Trung Quốc

Nhiều năm qua, Trung Quốc là khách hàng tiêu thụ dầu lớn nhất của Iran. Tehran dựa vào nguồn thu này để duy trì nền kinh tế dưới các lệnh trừng phạt, còn các nhà máy lọc dầu tư nhân ("teapot refineries") của Trung Quốc hưởng lợi nhờ nguồn cung giá rẻ.

Để ngăn chặn dòng chảy này, Mỹ không chỉ cấm vận trực tiếp mà còn tung ra các biện pháp trừng phạt thứ cấp (secondary sanctions) vô cùng gắt gao:

- Đánh vào "Đội tàu bóng tối" (Shadow Fleet): Mỹ và các đồng minh liên tục đưa vào danh sách đen hàng loạt tàu dầu ngụy trang, đổi cờ, hoặc tắt thiết bị định vị nhằm che giấu nguồn gốc dầu Iran.

- Triệt hạ mạng lưới tài chính trung gian: Bộ Tài chính Mỹ trừng phạt hàng loạt công ty vỏ bọc tại Hồng Kông, UAE và Trung Quốc tham gia rửa tiền, thanh toán và vận chuyển dầu cho Iran.

-Chặn các điểm chuyển tải: Mỹ tăng cường giám sát các vùng biển quốc tế (như vùng biển ngoài khơi Malaysia) – nơi dầu Iran thường được sang mạn (ship-to-ship) để nhãn mác bị xóa mờ trước khi cập cảng Trung Quốc.

Bằng cách chặn đứng kênh thanh toán USD, giáng đòn vào logistics và đe dọa trừng phạt các tổ chức tài chính Trung Quốc, Washington buộc Bắc Kinh phải cân nhắc giữa lợi ích từ dầu giá rẻ và rủi ro bị cô lập khỏi hệ thống tài chính toàn cầu.

2. Điều kỳ lạ, khi chuyển từ thế phòng ngự sang tấn công, Ukraine dường như không chú trọng giành lại lãnh thổ mà chỉ thích tập trung đánh phá hạ tầng năng lượng của Nga.

Khác với các đòn trừng phạt kinh tế của phương Tây, chiến lược của Ukraine là tấn công vật lý trực tiếp bằng máy bay không người lái (UAV) tầm xa vào sâu trong lãnh thổ Nga.

Mục tiêu cốt lõi của Kyiv tập trung vào các mắt xích yếu nhất của ngành dầu khí Nga:

- Nhà máy lọc dầu (Refineries): Ukraine không ưu tiên đánh vào giếng dầu thô mà nhắm thẳng vào các tháp chưng cất phức tạp tại các nhà máy lọc dầu lớn (như ở Moscow, Tatarstan, Omsk). Đây là những thiết bị đắt đỏ, khó thay thế do Nga đang chịu lệnh cấm vận công nghệ từ phương Tây.

- Kho chứa và cảng xuất khẩu: Các kho nhiên liệu lớn và cảng biển quan trọng như Novorossiysk bị tấn công liên tục nhằm làm gián đoạn chuỗi cung ứng dầu xuất khẩu sang Trung Quốc, Ấn Độ.

3. Venezuela dừng cung cấp dầu giá rẻ cho Trung Quốc

Trong quá khứ, Venezuela từng là nguồn cung dầu thô nặng giá rẻ quan trọng cho Trung Quốc, phần lớn dùng để gán nợ cho các khoản vay hàng chục tỷ USD từ Bắc Kinh. Tuy nhiên, cục diện này đã đổi khác.

-Sự can thiệp và kiểm soát của Mỹ: Washington áp đặt cơ chế kiểm soát gắt gao và cấp phép hạn chế (thông qua các tập đoàn như Chevron hoặc các giấy phép của OFAC) đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Venezuela.

- Tái định hướng dòng chảy: Dầu thô của Venezuela thay vì chảy ngầm qua các trung gian thiếu minh bạch sang các nhà máy "teapot" Trung Quốc với giá chiết khấu sâu, nay được nắn dòng trở lại các thị trường chính thống có giấy phép (đặc biệt là thị trường Mỹ).

- Thay đổi cơ chế thanh toán: Sự siết chặt từ Mỹ khiến Caracas không còn dễ dàng duy trì các thỏa thuận đổi dầu lấy nợ hay bán dầu giảm giá lén lút như trước, làm cắt đứt nguồn dầu siêu rẻ mà Trung Quốc từng thu lợi.

Như vậy, từ Trung Đông, Đông Âu cho đến Mỹ Latinh, dầu mỏ đã trở thành tâm điểm của các cuộc xung đột địa chính trị. Việc Mỹ siết chặt Iran và Venezuela đã thu hẹp đáng kể nguồn năng lượng giá rẻ của Trung Quốc, trong khi các cuộc tập kích của Ukraine đang làm suy yếu ngành năng lượng của Nga.

“Mọi nẻo đường đều dẫn tới thành Rome” (All roads lead to Rome), theo nghĩa đen là hệ thống đường sá đồ sộ của đế quốc La Mã đều hướng về một địa chỉ.

Nhưng hệ thống ngày nay bao trùm toàn thế giới cũng hướng về một mục tiêu duy nhất: bao vây Trung Cộng, đối thủ địa chính trị lớn nhất của Mỹ.

Theo tin tức mới nhất, Mỹ đã thuyết phục được các nước Anh, Ý, Đức... ủng hộ cuộc chiến của Mỹ đang trực tiếp điều hành tại Iran. Cuộc chiến này, theo mình không hẳn nhắm đến việc giải phóng hoàn toàn Iran mà chỉ nhằm triệt hạ nguồn dầu giá rẻ của Trung Cộng.

Điều này chắc hẳn đã làm Bắc Kinh nổi giận, dẫn đến những hành động gây hấn trên biển Hoa Bắc và Hoa Đông mấy ngày qua nhằm vào các đồng minh Philippines và Nhật của Mỹ.

Việt Nam đã tái hiện nhập siêu, trong đó nhập siêu với Trung Quốc tiếp tục xu hướng leo cao. Thiển nghĩ, chắc chắn Mỹ muốn Việt Nam phải làm gì đó giải quyết việc này trước khi họ công nhận nền kinh tế thị trường cho chúng ta.

Ảnh: theo ý tưởng của Rùa tiên sinh, một số con bạc vào sòng bài có thể thắng một số ván, thậm chí thắng cả buổi nhưng nhà cái vẫn không sập tiệm. Sóng bài sẽ vẫn tiếp tục mở rộng, ngày và đêm.

Kỷ nguyên mới của Peru với tân nữ tổng thống

 

Peru, vùng đất của những đỉnh Andes hùng vĩ và tàn tích Machu Picchu huyền thoại, đang trải qua những biến động chính trị sâu sắc. Giữa bối cảnh đó, sự trỗi dậy của các nhà lãnh đạo gốc Á và câu chuyện giao thoa văn hóa xuyên đại dương đã tạo nên một Peru độc đáo nhất nhì khu vực Mỹ Latinh.

Cái tên Keiko Fujimori không hề xa lạ trên chính trường Peru, nhưng việc bà đảm nhận cương vị Tân Tổng thống Peru đánh dấu một bước ngoặt lịch sử lớn. Là con gái lớn của cựu Tổng thống độc tài đầy tranh cãi Alberto Fujimori, Keiko đã dành hơn hai thập kỷ để xây dựng đế chế chính trị của riêng mình thông qua đảng Lực lượng Nhân dân (Fuerza Popular).

Sinh năm 1975, Keiko từng đảm nhận vai trò Đệ nhất Phu nhân Peru ở tuổi 19 sau khi cha mẹ ly hôn. Từng ba lần lọt vào vòng hai của các kỳ bầu cử tổng thống trước đó và chịu không ít cáo buộc pháp lý, sự kiên trì của bà cuối cùng đã được đền đáp. Trên cương vị tân lãnh đạo, Keiko đối mặt với thách thức to lớn: hàn gắn một quốc gia đang bị chia rẽ sâu sắc, phục hồi kinh tế và chứng minh rằng di sản của chủ nghĩa Fujimori (Fujimorismo) có thể mang lại sự ổn định và dân chủ cho Peru.

Để hiểu được bối cảnh lãnh đạo của Keiko Fujimori, cần nhìn lại bức tranh toàn cảnh về đất nước Peru.

Peru là cái nôi của đế chế Inca cổ đại – đế chế lớn nhất thời kỳ tiền Colombo. Thế kỷ 16, thực dân Tây Ban Nha chinh phục vùng đất này, biến Lima thành thủ đô của Phó vương quốc Peru giàu có. Quốc gia này chính thức giành độc lập vào năm 1821 dưới sự dẫn dắt của José de San Martín và Simón Bolívar.

Peru là một "nồi lẩu thập cẩm" về nhân chủng học. Người bản địa (chủ yếu là người Quechua và Aymara) chiếm khoảng 45% dân số. Người lai (Mestizo - giữa người châu Âu và bản địa) chiếm khoảng 37%. Phần còn lại là người gốc Âu, gốc Phi và đặc biệt là cộng đồng gốc Á (Trung Quốc và Nhật Bản) – nhóm chiếm tỉ lệ nhỏ nhưng giữ quyền lực kinh tế, văn hóa lớn.

Hệ thống chính trị Peru theo chế độ Cộng hòa đại nghị với quyền lực tập trung lớn vào Tổng thống. Tuy nhiên, chính trường nước này nổi tiếng bất ổn với các cuộc khủng hoảng hiến pháp liên tục và tình trạng tham nhũng khiến nhiều cựu tổng thống phải vào tù hoặc bị phế truất trong những năm gần đây.

Peru là một trong những nền kinh tế phát triển nhanh nhất khu vực nhờ tài nguyên thiên nhiên dồi dào. Quốc gia này đứng hàng đầu thế giới về xuất khẩu đồng, vàng và kẽm. Bên cạnh khai khoáng, ngành nông nghiệp xuất khẩu (măng tây, quả bơ, việt quất) và du lịch cũng là những trụ cột kinh tế chính.

Một trong những mối liên kết đặc biệt nhất giữa Peru và châu Á chính là cộng đồng Nikkei (người Peru gốc Nhật). Đây là cộng đồng gốc Nhật lớn thứ hai tại Nam Mỹ, chỉ sau Brazil.

Lịch sử của cộng đồng này bắt đầu từ ngày 3 tháng 4 năm 1899, khi con tàu Sakura Maru cập cảng Callao mang theo 790 người nhập cư Nhật Bản đầu tiên. Họ đến theo các hợp đồng lao động để làm việc tại các đồn điền đường và bông dọc bờ biển Peru.

Dù đối mặt với rào cản ngôn ngữ, sự kỳ thị và đỉnh điểm là làn sóng bài Nhật trong Chiến tranh thế giới thứ hai (khi nhiều người bị tịch thu tài sản và trục xuất sang Mỹ), người Nhật tại Peru vẫn kiên cường bám trụ. Họ chuyển dần từ nông thôn ra thành thị, mở các cửa hàng nhỏ, tiệm giặt là, tiệm tóc và dần khẳng định vị thế vững chắc nhờ tinh thần kỷ luật và trung thực.

Qua hơn 120 năm, cộng đồng Nikkei (hiện có khoảng 100.000 người) đã hòa nhập sâu sắc và để lại những dấu ấn không thể phai mờ:

Đỉnh cao là năm 1990, khi ông Alberto Fujimori đắc cử Tổng thống, trở thành người gốc Nhật đầu tiên lãnh đạo một quốc gia ngoài nước Nhật. Dù nhiệm kỳ của ông kết thúc trong tranh cãi, việc con gái ông – Keiko Fujimori – trở thành tân tổng thống vào năm 2026 đã tái khẳng định tầm ảnh hưởng chính trị mạnh mẽ của cộng đồng này.

Người gốc Nhật nắm giữ nhiều vị trí quan trọng trong các tập đoàn tài chính, y tế và kỹ thuật tại Peru. Tổ chức Asociación Peruano Japonesa (APJ) là một trong những định chế văn hóa - xã hội uy tín nhất cả nước.

Ẩm thực Nikkei Cuisine cũng là thành tựu văn hóa nổi bật. Sự kết hợp giữa kỹ thuật chế biến hải sản tinh tế của Nhật Bản và các gia vị cay nồng (ớt ají, chanh) của Peru đã tạo nên dòng ẩm thực Nikkei nổi tiếng toàn cầu. Những món ăn như Ceviche kiểu mới hay Tiradito chính là biểu tượng cho sự hòa hợp hoàn hảo giữa hai dân tộc.

Sự kiện Keiko Fujimori bước lên vũ đài quyền lực cao nhất, nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử nước này không chỉ là câu chuyện của riêng một cá nhân hay một gia tộc, mà nó còn phản ánh tính chất đa dạng, bao dung và đầy biến động của đất nước Peru – nơi một cộng đồng nhập cư từ cách nửa vòng trái đất có thể tạo nên những xoay chuyển lịch sử vĩ đại.

Nhìn lại quá trình và nguyên nhân phát triển của các nước Vùng Vịnh

 

Khối Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) bao gồm 6 quốc gia: Saudi Arabia, UAE, Qatar, Kuwait, Oman và Bahrain. Từ những bộ tộc du mục trên sa mạc cằn cỗi, sự phát triển của GCC trong nửa thế kỷ qua là một trong những câu chuyện chuyển mình kinh tế kỳ vĩ nhất lịch sử hiện đại, biến nơi đây thành trung tâm tài chính và địa chính trị toàn cầu.

Quá trình phát triển và số liệu tăng trưởng GDP

Quá trình phát triển của GCC có thể chia thành ba giai đoạn chính:

Kỷ nguyên bùng nổ dầu mỏ (1970–2000): Sau cú sốc giá dầu năm 1973, dòng tiền petrodollar khổng lồ đổ về giúp các nước GCC xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng hiện đại từ con số không. GDP toàn khối tăng trưởng phi mã, bình quân trên 6% mỗi năm trong giai đoạn này.

Giai đoạn tái cấu trúc và đô thị hóa (2000–2015): Nhận ra sự nguy hiểm của việc phụ thuộc vào "vàng đen", các nước bắt đầu rót tiền vào các quỹ chủ quyền (SWF) và quy hoạch các siêu đô thị như Dubai hay Doha thành trung tâm tài chính, du lịch thế giới.

Tốc lực đa dạng hóa (2015–đến nay): Tính đến giai đoạn hiện tại, quy mô kinh tế toàn khối GCC đã đạt khoảng 2.300 tỷ USD, xếp thứ 9 toàn cầu. Sự chuyển dịch diễn ra vô cùng ấn tượng: tốc độ tăng trưởng GDP thực tế toàn khối đạt mức 5,2%, với động lực chính không còn là dầu mỏ mà đến từ các lĩnh vực phi dầu mỏ (chiếm tới 73,2% tổng GDP toàn khối).

Vì sao UAE và Qatar phát triển tốt hơn Saudi Arabia?

Dù Saudi Arabia có quy mô kinh tế lớn nhất khối (khoảng 1.389 tỷ USD), nhưng xét về hiệu quả phát triển, chất lượng sống và mức độ thịnh vượng cá nhân, hai quốc gia nhỏ là UAE và Qatar lại vượt trội hoàn toàn. Sự khác biệt này đến từ ba yếu tố cốt lõi:

1. Lợi thế quy mô dân số và GDP đầu người

Qatar (2,8 triệu dân) và UAE (khoảng 9,5 triệu dân nhưng hơn 85% là lao động nước ngoài) có quy mô dân số bản địa cực kỳ nhỏ so với Saudi Arabia (gần 37 triệu dân). Do đó, dòng tiền từ tài nguyên được cô đặc và chia đều hơn. GDP đầu người tính theo sức mua tương đương (PPP) của Qatar dẫn đầu khu vực với khoảng 112.000 USD, UAE đạt gần 88.000 USD, trong khi Saudi Arabia chỉ dừng lại ở mức 78.000 USD (số liệu năm nay).

2. Xuất phát điểm và tư duy mở cửa sớm hơn

Dubai (UAE) đã bắt đầu chiến lược đa dạng hóa kinh tế từ những năm 1980 khi dự báo nguồn dầu mỏ của họ sẽ cạn kiệt trước Abu Dhabi. Họ biến mình thành một "hub" (trung tâm) trung chuyển logistics, hàng không (Emirates) và tài chính tự do mở cửa cho thế giới. Qatar cũng đi trước một bước khi tập trung vào khí hóa lỏng (LNG) từ những năm 1990 để không bị phụ thuộc vào thị trường dầu thô của OPEC. Trái lại, Saudi Arabia đóng cửa và duy trì nền thần quyền bảo thủ suốt nhiều thập kỷ, chỉ mới thực sự bắt đầu mở cửa từ năm 2016 dưới thời Thái tử Mohammed bin Salman.

Tiêu điểm: Tầm nhìn 2030 của Saudi Arabia có thực sự "thất bại"?

Nói Tầm nhìn 2030 (Vision 2030) của Saudi Arabia "thất bại hoàn toàn" là chưa chính xác, nhưng nếu nói dự án này vỡ mộng và phải tái cấu trúc sâu sắc vì những mục tiêu phi thực tế thì hoàn toàn đúng.

Chính phủ Saudi Arabia vừa qua đã phải ra quyết định hoãn, hủy hoặc thu hẹp hàng loạt siêu dự án (Megaprojects) cốt lõi của Tầm nhìn 2030. Nguyên nhân chính bao gồm:

Cơn ác mộng tài chính của Siêu đô thị NEOM: Dự án thành phố thẳng "The Line" dài 170km băng qua sa mạc, từng được kỳ vọng ngốn 500 tỷ USD (toàn bộ siêu dự án NEOM ước tính lên tới 4.500 tỷ USD), đã buộc phải tạm dừng thi công vô thời hạn đối với các phần mở rộng lớn. Mục tiêu đón 1,5 triệu dân vào năm 2030 bị hạ xuống mức không tưởng: chỉ còn chưa đầy 100.000 dân. khu nghỉ dưỡng trượt tuyết Trojena cũng bị rút quyền đăng cử Á vận hội Mùa đông 2029.

Giá dầu sụt giảm và gánh nặng ngân sách: Saudi Arabia cần giá dầu ở mức trên 80-85 USD/thùng để nuôi bộ máy và các siêu dự án. Tuy nhiên, giá dầu thế giới sụt giảm mạnh (chỉ quanh mức 60 USD/thùng) cộng thêm chi phí an ninh quốc phòng gia tăng khiến thâm hụt ngân sách của Riyadh đạt mức kỷ lục.

Sự thiếu hụt dòng vốn FDI: Saudi Arabia kỳ vọng dòng vốn đầu tư nước ngoài sẽ đổ vào để cùng gánh vác Vision 2030. Nhưng các nhà đầu tư phương Tây tỏ ra rất thận trọng trước tính khả thi của các dự án viễn tưởng này, buộc Quỹ chủ quyền PIF của Saudi phải tự gánh tiến độ, dẫn đến tình trạng cạn kiệt thanh khoản nghiêm trọng.

Kết luận: Trong khi UAE và Qatar phát triển bền vững nhờ chiến lược "đi chậm mà chắc", xây dựng từ gốc rễ dịch vụ, hạ tầng mềm và thể chế mở, thì Saudi Arabia lại vấp ngã vì tham vọng đốt cháy giai đoạn bằng những siêu dự án mang tính "đánh bóng thương hiệu" (Ego projects). Riyadh hiện đang phải học tập chính hai người hàng xóm nhỏ của mình: hạ bớt sự kiêu ngạo, thu hẹp quy mô viễn tưởng để tập trung vào những thứ thực tế hơn như hạ tầng số, cảng biển và trung tâm dữ liệu AI.

(Theo Gimini)

Lời bình: trong các năm 2001-2011, mình được chứng kiến tận mắt nhưng đổi thay kỳ diệu của UAE. Đó thực sự là một công trường xây dựng khổng lồ, những "đàn chim sắt" mọc lên khắp mọi nơi là những chiếc cần cầu để xây lên những tòa nhà cao cao mãi.

Tốc độ tăng trưởng của lúc này thường xuyên hai con số, như Qatar, nơi mình đã từng đến 3 lần có năm GDP tăng 30%.

Có một điều mà báo chí giấu đi đó là sự dấu mặt của đội ngũ cố vấn phương Tây đã đóng góp "chất xám" hết sức quan trọng, nếu không, theo quan điểm cá nhân, sẽ chẳng có sự vươn mình nào cả.

Từ đó cho thấy "yếu tố bên ngoài", cụ thể là địa chính trị thế giới, đóng vai trò mấu chốt cho sự thay đổi cho sự phát triển chung cũng như ở từng nước cá biệt.

Hoa trà

 

Bóng đá Á Phi đang thay đổi bản đồ bóng đá thế giới

 

Lịch sử các giải vô địch bóng đá thế giới (World Cup, trước đây gọi là Mundial) đã quay đủ một thế kỷ. Nhìn lại thuở ban đầu cho thấy nó đã có những thay đổi kinh ngạc, số đội tham dự từ đóng khung 16 trong các mùa giải đầu tiên 1930 đến 1978 thì nay đã dần tăng lên 48.

Xưa kia, bóng đá chỉ có Châu Âu và Nam Mỹ, gọi là hai trường phái khoa học và nghệ sĩ. Thực ra lúc đó Châu Âu đã chiếm đến ¾ số đội tham dự, Nam Mỹ chỉ có 4 đội, còn Châu Á, Châu Phi và các khu vực khác thuộc loại “bình vôi”, có cũng được, không cũng chẳng sao, có năm có năm không.

Các năm không có đội Á Phi nào là 1930, 1950, 1958; trong khi Indonesia dự WC 1938 với tư cách “Đông Hà Lan” vì chưa giành được độc lập; các giải 1942, 1946 bị hủy do Thế chiến II. Sau đó bóng đá Á Phi rón rén từng bước và dần dần mở rộng số đội lên.

Năm nay có 10 đội Châu Phi, 9 đội Châu Á, 6 đội Bắc Trung Mỹ dự World Cup, châu Âu chỉ còn 16 đội. Rõ ràng cách phân bố này đồng đều hơn, cho thấy bóng đá đã trở thành một bộ môn toàn cầu chứ không phải riêng rẽ khu vực nào.

Đáng chú ý, có tới 8 nước Ả Rập hồi giáo giành vé WC, cộng thêm các nước không Ả Rập nhưng cũng có thể coi là quốc gia Hồi giáo như Iran, Uzbekistan, Thổ, Bosnia, Senegal, thành ra 13 đội. Trong khi có đến ba tân binh là các tiểu quốc Bosnia, Curacao, Cabo Verde lần đầu tiên đến với WC.

Kỳ lạ nhất là đội Úc, được xếp vào “Châu Á” nhưng trong đội hình không có cầu thủ da vàng nào, toàn là da trắng và da đen. Hầu hết các cầu thủ Úc chơi tại Châu Âu, đông nhất là Anh, nhưng không có ai chơi ở Ngoại hạng Anh mà chỉ ở Championship và League 1, tức hạng nhì và hạng ba mà thôi. Và lần đầu tiên cả “hai chị em” Úc và New Zealand cùng tham dự ngày hội thể thao lớn nhất hànhtinh.

Tuy nhiên khoảng cách về trình độ vẫn còn đó, thành tích cao nhất của Á Phi chỉ là hạng tư thế giới, với Morocco ở WC 2022 và Hàn Quốc ở WC 2002, đối với vòng Tứ kết thì Châu Phi vào được 3 lần trong khi Châu Á mới 1 lần. Như vậy nhìn chung bóng đá Châu Phi mạnh hơn Châu Á.

Nói gì thì nói, bóng đá Á Phi đã có những tiến bộ rõ ràng. Nhìn vào giải bóng đá hấp dẫn nhất hành tinh là Premier League, các cầu thủ da đen chiếm đa số, dù một phần trong đó sinh ra ở Châu Âu và lấy quốc tịch các nước Châu Âu. Không ít các cầu thủ Nhật, Hàn cũng có phần góp mặt tai PL và các đội bóng hàng đầu của Châu Âu.

Thực tế các đội bóng hàng đầu châu Á như Nhật, Hàn, Úc, Iran và Saudi đã có thể chơi ngang ngửa với các đội bóng hàng đầu thế giới. Có chăng hạn chế về thể hình và tố chất chứ về trình độ và phương pháp huấn luyện của Á châu ngày càng tiến bộ, không hề thua kém ai, hệ quả tất yếu là bản đồ bóng đá thế giới đang được “quy hoạch” lại một cách hoành tráng hơn.

Bắt đầu kỷ nguyên thống trị của Arsenal

 

Chiều sâu đội hình

Cuối cùng, sau 3 năm về nhì, Arsenal đã biết hương vị chiến thắng khi chính thức lên ngôi tại giải đấu hấp dẫn nhất hành tinh. Arsenal thường bị hụt hơi ở chặng cuối khi mà các trụ cột đã chồn chân mỏi gối mà không có người thay thế xứng đáng. Năm nay, giới chủ chơi bạo, dốc gần 300 triệu bảng mang về 8 cầu thủ.

Zubimendi có thể coi là người duy nhất lọt vào đội hình chính ở vị trí tiền về phòng ngự, là người duy nhất chơi đủ 38 trận PL. Nghi án hiếp dâm là lý do chính mà “anh Năm” Partey phải ra đi. So sánh với người tiền nhiệm, Zubi nhỏ con hơn, yếu hơn về tốc độ và sức mạnh nhưng anh là gọi nhớ hình ảnh của chính HLV Arteta trước đây với lối chơi thông minh và “chia bài” luân chuyển bóng hợp lý.

Gyokeres được đưa về trong bối cảnh hai trung phong Havertz và Jesus đang bị chấn thương. Với 21 bàn thắng trên mọi đấu trường, anh là người được chờ đợi bấy lâu để đưa Pháo thủ lên bục vinh quang.

Trước đây, mỗi khi đội trưởng Odegaard chấn thương, Arsenal đều lâm vào khủng hoảng thì này Eze là quân bài để thoát hiểm. Thậm chí lối chơi của cầu thủ Anh đen còn sáng nước hơn trong việc chuyển trạng thái tấn công cho đội. Giá mua 58 triệu bảng hơi chát nhưng đôi chân nghệ sĩ của Eze xứng đáng đến từng xu.

Hincapie là bổ sung cần thiết cho Calafiori xuất sắc nhưng lại hay chấn thương. Trong quá khứ, Ars hay gặp chuyện với vị trí hậu vệ trái, còn mùa này thì không. Chưa bằng Cala khi tấn công nhưng Hincapie mạnh hơn trong phòng ngự. Dù mới 24 tuổi, anh đã có 50 trận khoác áo đội tuyển Ecuado và là thủ quân của đội.

Mọi người sẽ hỏi tại sao lại rước về một cầu thủ bị thải loại bởi Chelsea với giá 52 triệu bảng? Ở đây Arteta chưa thể mạo hiểm với Nwaneri (18 tuổi), Dowman (16 tuổi) nên Madueke là giải pháp. Dù sở hữu tốc độ và kỹ thuật điêu luyện nhưng vấn đề của cậu là thiếu sự ổn định.

Mosouera chỉ là lựa chọn thứ ba ở vị trí hậu về biên phải, sau Timber và White; còn ở trung vệ lệch phải thì có khoảng cách khá xa so với Saliba. Được cái cậu còn trẻ (21 tuổi) và giá mua về khá rẻ (13 triệu bảng).

Cùng tuổi nhưng vào lúc Raya chỉ là thủ môn số 4, thường bị loại trong mỗi kỳ World cup hay Euro thì Kepa đã là số 1 hoặc số 2 của đội tuyển Tây Ban Nha. Nay số phận lại khiến Kep sắm vai phụ cho Raya mà vẫn bị chê thua kém bạn đội quá nhiều.

Khi gia nhập đội bóng trắng đỏ, Norgaard là thủ quân của Brenford chứ không đùa, nhưng sự tiến bộ của Skelly đã biến anh trở nên người thừa và nhiều trận anh chàng người Đan Mạnh còn không được đưa vào danh sách dự bị.

Tóm lại không có ai trong số 8 tân binh là siêu sao hay cầu thủ first class, tuy nhiên về tổng thể họ đã mang lại điều mà đội chưa có là chiều sâu đội hình.

Premier League

Arsenal đang có cơ hội lớn trong bối cảnh các đội bóng đại gia sa sút trong nhiều năm qua như Chelsie, Tottenham, Man utd; Man city và Liverpool vẫn có lực lượng mạnh như có vẻ chu kỳ thành công của họ đã qua. Thiếu gia Newscatle mãi chưa chịu lớn, còn Aston Villa “chưa đủ tuổi” vì tiền nong ít.

Arsenal đang có đủ ba yếu tố để làm nên chuyện: đối thủ suy yếu, niềm tin và thực lực. Với chức vô địch đầu tiên sau 22 năm, nó ví như lấy ra một quả ô mai trong một cái lọ đầy, các quả ô mai tiếp theo sẽ lần lượt chui ra. Lên ngôi rồi, có giữ được không thì cần phải giữ được ngọn lửa nhiệt huyết.

Đội hình của Arsenal khá trẻ, nhất là khung chính, đủ cho chiếm lĩnh đỉnh cao dăm ba năm. Với phong độ xuất sắc, trị giá các cầu thủ trên thị trường lên cao nên đội hình của đội được coi là đắt giá nhất thế giới hiện nay, hơn cả Man city và Liverpool.

Champion League

Đêm nay, trận đấu cuối cùng của mùa giải sẽ là cuộc thư hùng giữa Ars và PSG. Theo cá độ, PSG đuọc đánh giá cao hơn chút đỉnh chủ yếu vì lý do “nhàn” chống “mỏi” khi họ đã độc diễn trong giải vô địch Pháp cả tháng nay trong khi Ars thì gian nan đến trận áp chót.

Nếu nhìn toàn giải CL năm nay, Ars mới là đội vượt trội, đội duy nhất chưa hề biết thua với những trận chiến nhấn chìm các đội mạnh như Alitico Madrid, Inter Milan, Bayern Munich...

Lựa chọn số 1 ở hành lang phái Timber đã kịp hồi phục để bay đi Budapest, lâu lắm rồi Arsenal mới có đội hình mạnh nhất, trong khi các mối lo ngại bên PSG cũng qua đi khi Dembele và Hakimi dường như cũng sẽ kịp thời góp mặt.

Kỷ nguyên vươn mình

Tầm nhìn của Arteta và ban lãnh đạo Arsenal không phải một lần rồi thôi mà là một thời kỳ thống trị bóng đá Anh và Châu Âu.

Mục đích tối thượng của bóng đá không phải chuyện thắng thua. Vấn đề tiền bạc thậm chí còn được coi là ưu tiên hơn trên thực tế. Nhưng tiền cũng không phải là quan trọng nhất, fan (khán giả hâm mộ) mới là người quyết định tất cả.

Bộ ba quyền lực sẽ vận hành thế này: có quạt (fan) thì mới bán được vé, hợp đồng bản quyền truyền hình, quảng cáo, quần áo và đồ lưu niệm. Có thu nhập rồi thì sẽ có cơ sở để nâng cấp đội hình và đua danh hiệu.

Điểm nghẽn ở đây, có danh hiệu nhưng chưa chắc đã có fan. Ví dụ, trong 22 năm trắng tay nhưng lượng fan của Arsenal vẫn đông hơn Man city với 8 chức vô địch cũng như Chelsie với 5. Suy bụng ta ra bụng người, mình trở thành fan của Pháo thủ vì lối chơi tấn công đẹp mắt của đội đã hình thành từ hồi Wenger chứ không phải vì thành tích.

Năm nay Arsenal có 8 trận thắng với tỉ số 1-0 làm mọi người nhớ lại “Mr 1-0” Mourinho, chỉ rình cắn trộm được một miếng rồi rút về cố thủ. Nhưng điều đó làm Mourinho mất thương hiệu và không thể gặt hái thành công được nữa.

Vì thế, Arsenal dứt khoát phải là đội có lối chơi công hiến đẹp mắt thì mới giữ được fan đông đảo, mọi người mới tâm phục khẩu phục.

Mười lăm năm ấy biết bao nhiêu tình

 

Ngày mai 25/5, “giấc mơ Úc” của gia đình mình đã thành hiện thực vừa tròn 15 năm. Đặt chân tới Úc với nhiều ngỡ ngàng, mặc dù mình và bà xã đã từng sống ở đây 4-5 năm từ thập niên 1990s. Nước Úc vẫn thế, chỉ có điều tụi mình thì khác với hai nhóc mới lên 4 và năm tuổi rưỡi!

Tụi mình thuê một chỗ ở tồi tàn ở Kingsgrove, gọi là ở tạm mà cũng mất 2 năm 2 tháng mới nhổ rễ đi được, nhưng vẫn tiếp tục đi thuê ở Bardwell Park.

Sau vài ngày đến quê hương mới, Kelly bắt đầu đi học Kindy (vỡ lòng), Sissy muốn đi pre-school (mẫu giáo) mà không có chỗ, phải chờ mất khoảng 2 tháng mà cũng chỉ được một buổi mỗi tuần.

Về con đường làm ăn, chỉ sau 2 tuần, tụi mình đã “vội vàng” xuống tiền mua cái shop bán quần áo ở Earlwood, rồi chỉ hơn một tháng sau, từ 1/7 bắt đầu tiếp quản của hàng.

Cũng may nhờ có địa chỉ shop, tụi mình mới xin cho các con vào trường tiểu học Earlwood, một trường được bạn bè giới thiệu là tốt vì có lớp OC. Sau 9 tháng, Sissy mới đến tuổi đi học, cùng đi Kelly vào cùng trường. Mình hết cảnh trông con mọn cho bà xã bán hàng.

Nhưng cũng không khá hơn bao nhiêu, phải đưa đón chúng nó đi học, không chỉ có thế, còn nhiều tiết mục đi học thêm, học sáo, học đàn, bơi, xe đạp, bóng lưới, bóng rổ, bóng chuyền, sinh nhật, nhảy nhót... Nát hết thời gian, không đi làm được mấy và như thế là không có tiền.

Cuộc sống ổn định dần khi bán được nhà ở Sài Gòn, nhưng cũng dại khi lần lượt mua hai căn hộ, rồi phải bán cả hai để mua nhà house.

Chạy đi chạy lại dọn nhà hơi bị nhiều mới về chỗ hiện tại được 4 năm, không biết đã yên ổn chưa, vì mỗi khi dọn nhà đều nghĩ sẽ ở lâu dài rồi chỉ được vài năm, thậm chí có nơi được 5 tháng.

Sáu lần dọn nhà, nghĩ lại đã thấy cực. Có điều mỗi một nơi đều có cái thú vị riêng, bây giờ mới có nhiều nơi để nhớ, từng con phố, từng dãy nhà.

Trong hành trình khám phá nước Úc, nhà mình được cái lang thang nhiều nơi, đúng ra cuối tuần nào cũng đi chơi. Ngay thời gian bị treo bằng lái xe còn đi công cộng đến tận Newcatle. Các tiểu bang đi gần hết, riêng Queensland đi 3 lần. Thêm nữa là đi ngoại quốc, kể cả đi Việt Nam.

Quay đi quay lại mới thế mà đã 15 năm. Thay đổi dễ nhìn thấy là hai đứa trẻ từ chỗ thò lò mũi xanh nay đều đã thành thanh nữ, cháu lớn thậm chí đã có việc toàn thời dù mới học năm ba ĐH, cháu bé năm hai, cũng có việc tập sự.

Điều cũng dễ biết là bà xã mình vẫn còn trẻ còn mình đã già. Trộm vía, so với 15 năm trước, mình không yếu đi mà còn cảm thấy khỏe ra. Bí quyết ư, có lẽ là đêm ngủ ngon, ngày không phải chửi đổng ai cả, đúng ra dần dần chẳng thấy ghét ai nữa (muốn yêu mà còn chẳng được, ghét làm chi).

Như một đứa trẻ có hàng vạn câu hỏi vì sao khi mới đến Úc thì nay các câu trả lời cứ lộ dần. Như một bác già từng nói, càng ở lâu, càng thấy nước Úc nó hay, mới thấy cái hợp lý “make sense” của nó, cái gì cũng kỹ càng, chính xác.

Đằng nào thì mình cũng coi như đã bỏ đi, chỉ hy vọng vào mấy đứa con, may ra làm điều gì đó có ích cho đời.

Hệ lụy khi Hoa Kỳ và Trung Hoa xích lại gần nhau

 

Chuyến thăm Trung Hoa của Tổng thống Hoa Kỳ vừa qua là một sự kiện gây náo loạn thế giới. Rất nhiều bình luận theo hướng ai thắng, ai thua mà không để ý một thực tế đơn giản đây chẳng qua là sự xích lại gần nhau giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới.

Trong một đoạn thoại bị phát tán khi quên tắt micro, ông Tập Cận Bình đã phàn nàn về mối quan hệ khó khăn trong thời gian qua. Có lẽ chuyến thăm này sẽ là một cột mốc đánh dấu cú đảo chiều ngoạn mục?

Trong diễn văn chào mừng, Chủ tịch Tập nói đến lịch sử “trên 5000 năm” đã gây ra bàn tán. Sự thật không có đủ chứng cứ khoa học để cho rằng Trung quốc có lịch sử trên 5000 năm, vì nếu theo các bằng chứng về thư tịch thì chỉ vào 3600-3700, cũng chưa tới 4000 năm. 5000 năm đó chỉ dựa theo các câu chuyện truyền thuyết, kiểu như mẹ Âu Cơ đẻ ra trăm trứng, và đó là chuyện hoang đường chứ không có thật.

Giới sử gia quốc tế coi lịch sử Trung Quốc còn đi sau các nền văn minh cổ đại khác như Ai Cập hay Ba Tư, vào khoảng 4000 năm thôi. Nhưng chuyện cách đây 4000 hay 5000 năm thì có liên quan gì đến ngày nay, nó chỉ có giá trị tự sướng hay lùa gà đối với dân ngu khu đen mà thôi.

Theo các tín tức mà báo chí loan tải, hai bên đã đạt được nhiều thỏa thuận quan trọng về chính trị và kinh tế.

Về vấn đề Iran nóng bỏng, phía Trung Quốc đồng ý với Mỹ là Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân; nước này không được kiểm soát và thu phí tại eo biển Hormuz và còn cam kết không cung cấp vũ khí cho chế độ thần quyền.

Nếu Trung Quốc thực hiện đúng những điều này thì đây quả là tin rất buồn cho giới cầm quyền Tehran khi chỗ dựa duy nhất của họ đã quay lưng.

Đáng chú ý, vấn đề Đài Loan được phía Tàu cộng coi là đặc biệt quan trọng, mang lợi ích cốt lõi thì Mẽo lại đánh bài lờ lớ lơ, cố tình lảng tránh mà không tỏ ý đáp lại thịnh tình của chủ nhà.

Lĩnh vực kinh tế có lẽ là ưu tiên nhiều hơn cho chuyến viếng thăm. Theo đó, có thỏa thuận Trung Quốc mua 200 máy bay Boing, mua thêm nông sản và dầu khí của Mỹ. Ở chiều ngược lại, Mỹ gia hạn việc hoãn trừng phạt thuế thêm 18 tháng, “trùng lặp” với thời gian tổ chức Đại hội Đảng thứ 22 của Cộng đảng.

Một điều không cần nói ra nhưng mọi người đều hiểu hàng hóa Trung Quốc sẽ không bị làm khó dễ để đi vào Mỹ và chắc chắn sẽ gia tăng mạnh về kim ngạch. Điều này tất nhiên sẽ ảnh hưởng lớn đến quan hệ thương mại của các nước với Mỹ, trong đó có Việt Nam.

Hồi xưa, mẹ mình có kể chuyện mình còn nhỏ toàn ở truồng ăn mía, ăn đến đâu thì tè đến đó, chẳng khác gì cái máy ép mía. So sánh với quan hệ thương mại tay ba, Việt Nam nhập khẩu từ Trung Quốc càng nhiều thì xuất khẩu sang Mỹ càng mạnh (quý vị có thể dễ dàng lấy số liệu trên mạng), nói cách khác, Tầu là “đầu vào” và Mẽo là “đầu ra”. Và khi hai đầu nay dỡ bỏ rào cản để kết nối trực tiếp thì đó là lúc “máy ép mía” có nguy cơ ế độ.

Theo những số liệu mới nhất, Việt Nam đã vượt Mexico, Canada và cả Trung Quốc như là một nước xuất siêu lớn nhất vào Mỹ. Điều gì sẽ xảy ra nếu không còn 130 tỉ ÚDD tiền tươi mỗi năm từ nguồn lợi thương mại với Mỹ? Diễn biến khác, Úc sẽ không lo kinh tế Trung Quốc yếu đi để giảm thiểu nhập khẩu khoáng sản.

Rốt cuộc, Mỹ và Trung Quốc đã tỏ ra cần nhau, đúng hơn Trump và Tập phải dựa vào nhau để chống chọi với các vấn đề nội bộ.

Ở Trung Quốc, việc bắt giữ Trương Hựu Hiệp, phó chủ tịch thứ nhất quân ủy, người được coi là có quyền lực đứng hàng thứ hai sau Tập Chủ tịch đã không che dấu sự bất đồng sâu sắc trong giới cầm quyền chóp bu. Điều này cũng liên quan đến nền kinh tế giảm tốc và lo lắng sụp giảm dân số đất nước đông dân thứ nhì thế giới.

Còn vấn đề của Mỹ còn cấp bách hơn khi chỉ còn vài tháng nữa là đến cuộc bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ, ông Trump cũng rất cần những thông tin tốt để còn chém gió với cử tri.

Lượt về của cuộc gặp gỡ Trump – Tập sẽ diễn ra tại Wasington DC vào cuối tháng 9 tới, cũng vào thời điểm nhạy cảm ngay trước thềm bầu cử.

Bốn tháng ít ỏi có thể là thời gian khá dài trong bối cảnh chính trị và kinh tế toàn cầu hiện nay. Trâu bò đánh nhau ruồi muỗi chết, còn khi chúng "yêu" nhau xem chừng không ít kẻ siêu liêu.

Thử tìm lối thoát ra khỏi eo nước Hormuz

 

Kể từ khi chiến tranh Iran bùng nổ, eo biển Hormuz đã trở thành một điểm nghẽn. Ngay cả khi Mỹ tuyên bố về chiến dịch bảo vệ tự do hàng hải bằng cách hộ tống tàu thuyển thì trên thực tế lưu lượng tàu bè nhích lên không đáng kể. Trong thời gian ngừng bắn hiện tại, hai bên vẫn có những cuộc va chạm giữa “đàn muỗi” Iran với ba tàu khu trục Mỹ.

Eo nước Hormuz chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu lửa xuất khẩu của thế giới và vì thế khi nó ngưng thì đã làm giá dầu gia tăng đáng kể. So sánh với khi bắt đầu chiến tranh tại Ukraine thì mức tăng giá thậm chí còn cao hơn, cũng dễ hiểu vì “động mạch” tiếp dầu bị mất tới hơn 10 triệu thùng/ngày so với năm 2022 chỉ vào khoảng 3 triệu thùng.

Khi Nga mất một phần thị trường Châu Âu thì đã chuyển hướng sang Trung Quốc và Ấn Độ nên nguồn cung đã được phục hồi. Nay có việc Nhật Bản chạy sang mua dầu của Mỹ và Mexico, nhưng có thể hiểu chỉ bù đắp được một phần nên việc làm sao “khơi thông” được Hormuz trở nên nhức nhối hơn bao giờ hết.

Thực ra vấn đề Iran đã làm các đời tổng thống Mỹ đã phải ngậm bồ hòn làm ngọt trong 47 năm qua, không ai dám chọc vào tổ kiến lửa. Các nước Châu Âu dù đang khát dầu từ Trung Đông vẫn phải “né”, chắc sợ ăn tên lửa hành trình của Iran. Cớ sao Trump lại hùng hổ thế? Đúng là to đầu mà dại, nhỏ d. mà khôn!

Liệu khi nào một thỏa thuận đình chiến sẽ được ký kết? Mình sờ mu rùa thì thấy đây có lẽ là một chuyện xa vời. Cái gọi là đàm phán hay hiệp định đình chiến có lẽ chỉ là những quân bài dền dứ, bởi người đang làm chủ cuộc chơi là Mẽo thì lại không có lý do để vội. Vội cũng không xong vì “con quỷ” (cách dùng từ của Bush con) không dễ gì quy hàng.

Trước đây, để hạ gục “Một rắc” thì cha con Bush đã mất tới 12 năm qua hai cuộc chiến Vùng Vịnh và nay với “Một răng” thì nếu Trump "giải phóng" dứt điểm được trong thời gian còn lại của nhiệm kỳ thì đã là thành công lớn.

Với cách nhìn nhận việc eo Hormuz là chuyện dài hơi thì nên chăng nên tìm những con đường khả dĩ hơn. Bản thân Iran cũng là một nạn nhân đang tìm hướng đường bộ sang cảng Karachi của Pakistan, có điều quãng đường này khá dài, hiểm trở và không thể xây ống dẫn dầu từ đảo Kharg trong tương lai gần nên chủ yếu chỉ là lối thoát cho hàng hóa phi dầu lửa.

Nhật Bản đã ký kết thỏa thuận mua dầu của Mỹ từ Allaska trong những năm tới, thậm chí còn có ý tưởng trở thành một trạm trung chuyển của dầu lửa từ Mỹ, Canada sang Đông Á.

Trở về với vùng Vịnh nóng bỏng, hiện đã có hai đường ống dầu đã được dự phòng để thoát Hormuz. Đó là đường ống Đông – Tây của Saudi ra biển đỏ với bến đỗ Jeddah, thương cảng lớn nhất của nước này. Từ Jeddah đi qua kênh đào Suez của Ai Cập thì không sao, nhưng để sang châu Á thì phải qua bờ biển Yemen thì phải “lạy” phiến quân Houthi, cũng là đệ của Iran. Đó cũng là lý do các hạm đội Mỹ nên hiện diện trong khu vực.

Ống dầu thứ 2 nằm trong lãnh thổ UAE, chạy từ Abu Dhabi, nơi sản xuất chính để đến cảng Fujairah, hải cảng duy nhất của UAE nằm ngoài Hormuz. Tuyến đường này cần tăng thêm công suất nếu “phục vụ” thêm lượng dầu xuất khẩu từ Bahrain và Qatar.

Mới đây UAE đã tuyến bố ly khai khỏi tổ chức xuất khẩu dầu lửa OPEC. Lý do là công suất hiện nay của nước này là 4,8 triệu thùng/ngày (có thể lên 6 triệu nếu mở rộng khai thác) trong khi hạn ngạch của OPEC chỉ cho 3,4 triệu. Trong bối cảnh nguồn cung khan hiếm và lối thoát Fujairah có sẵn thì quyết định này có thể coi là hợp lý.

Một lối đi nữa mà Israel đã công khai marketing là xây dựng “hành lang năng lượng Haifa”. Đây là con đường khả dĩ xuyên qua lãnh thổ một đồng minh lâu năm của Do Thái là Jordan để đưa dầu của Kuwait và Iraq sang bên bờ Địa Trung Hải, từ đó chuyển sang Châu Âu. Tuy nhiên dự án này cần phải mất thời gian một vài năm và để sử dụng Haifa thì phải xử lý xong phiến quân Hesbollah tại Li Băng.

Trước đây, khi còn sống ở Trung Đông mình từng có ý định lái xe từ Cairo đi Tel Aviv. Bởi vì mình đã từng lái từ Cairo đi Hugada và Sham El Sheik với quãng đường 600km tương đương. Địa hình khu vực này khá bằng phẳng, có thể không cần xây đường ống mà có thể dùng đường sắt hoặc đường bộ vẫn có thể vận tải, với thời gian và chi phí khả quan.

Với những nét vẽ như vậy thì thế giới sẽ không cần dầu lửa đi qua Hormuz nữa. Trong khi hải quân Mỹ, đứng đầu là quyền bộ trường gốc Việt Hung Cao phong tỏa các tàu ra vào hải phận Iran nhằm đánh vào túi tiền chính phủ thần quyền.

Bạn nghĩ gì về thế cờ vây này và đến liệu bao giờ thì con quỷ Iran tắt thở?