Quiet

 

Premier League: Chặng nước rút của các cuộc đua

 

Cuộc đua vô địch

Về toán học còn đến 5 đội kể cả Man utd, Liverpool và Anston Villa nhưng trên thực tế chỉ là chuyện song mã giữa Arsenal và Man city. Hiện tại phong độ của đội áo xanh tốt hơn, còn về lịch trình thì đội đỏ trắng có các đối thủ lại dễ chịu hơn. Từ nay đến ngày cuối giải 24/5, mỗi đội phải đấu 6 trận, tính cả các trận cup châu Âu và FA, như vậy mật độ khá căng.

Với tình trạng khít khao thì hiệu số bàn thắng là yếu tố có thể phải tính đến, giống như mùa giải 2014-2015. Ở khía cạnh này, Arsenal có chút lợi thế vì hai trận cuối cùng gặp Burnley, đội đã xuống hạng và có hàng thủ mong manh nhất; kế đến đụng Crystal Palace ở trận cuối trong bối cảnh đội này mới phải đấu thêm trận bù.

Về cá độ, Man city nhỉnh hơn Arsenal chút đỉnh, nhưng cái này chỉ nên tham khảo vì nhà cái thường điều chỉnh tỉ lệ theo thực tế các con bạc khát nước chung vào đâu chứ không hẳn theo xác xuất thắng giải.

Cuộc đua xuống hạng

Sau khi Burnley và Volves đã mồ yên mả đẹp, chỉ còn một suất xuống hạng. Về lý thuyết vẫn còn tới 5 đội nhưng trên thực tế chỉ là chuyện nội bộ của West Ham và Tottenham.

Có hai bất ngờ lớn, đầu tiên một đội big six như Tottenham mà lại phải rơi vào hoàn cảnh quẫn bách thế này, thậm chí Gà trống còn đang dưới cơ Búa tạ với 2 điểm ít hơn. Thứ nhì, cả hai ứng viên đều có thể đạt 40 điểm sau 4 trận cuối, một con số “được coi” là an toàn. Trong lịch sử Premier League, đội cao điểm nhất xuống hạng là 36 điểm, nay thì gần như chắc chắn kỷ lục này sẽ bị phá.

Ba cup châu Âu

Trước hết phải xem liệu có bao nhiêu đội dự Champion League? Với thành tích năm nay, PL sẽ có 5 suẩt, thậm chí có thể 6,nếu Aston Villa hoặc Nottingham Forest vô địch Europa và không lọt top 4.

Với việc gần như Man Utd gần như chiếm hạng 3 thì hạng tư sẽ là cuộc tranh chấp giữa Liverpool và Aston Villa, trong đó Lữ hành đỏ chiếm ưu thế hơn vì không phải đá cup châu Âu. Có thể lượng hóa Aston Villa trượt top 4 là 60%, trong như Nottingham Forest là 100%.

Trong Europa, Aston Villa là favourate với tỉ lệ cược 50%, Nottingham Forest được 25%.

Như vậy triển vọng PL có thêm suất CL sẽ là:

60%x50% (cho Aston Villa) + 100%x25% (cho Nottingham Forest) = 30%+25%= 55%.

Trong khi đó, nếu Crystal Palace đoạt Conference Europa (được đáng giá triển vọng 40%) thì bóng đá Anh sẽ có thêm 1 suất Europa nữa. Đó là đội nào?

Trong trường hợp khả quan nhất, bóng đá Anh sẽ có 6+3+1= 10 suất cho 3 cup châu Âu. Nhưng đội hạng 10 chưa chắc đến phần, vì nếu Chelsea vô địch FA cup và trượt top 10 thì họ sẽ lấy mất suất của đội hạng 10 (hoặc hạng 9 nếu Crystal Palace không kiếm thêm được 1 suất).

Như vậy, viễn cảnh PL sẽ có tối thiểu 8 suất và tối đa 10 suất sẽ làm cho cuộc đua thêm hào hứng. Trên thực tế, sẽ có 7 đội, kể cả đội mới lên hạng Sunderland sẽ đua tranh cho 3 hoặc 4 suất.

Mình sờ mu rùa đoán đại thế này:

Vô địch: Arsenal

Sáu đội dự CL khi Anston Villa lấy thêm được 1 suất

Crystal Palace không lấy thêm suất nên chỉ có 3 đội dự cup là Chelsea, Everton và Brighton.

Xuống hạng: Gà trống Tottenham sẽ làm nên lịch sử khi hoàn thiện danh sách.

Mùa thu tháng tư

 

Nước Úc đang ở mùa thu. Trời se lạnh, gió heo may thổi nhẹ, phong cảnh tĩnh mịch và rất buồn. Nhìn ra thế giới, dòng chảy thời sự vẫn không ngừng trôi với rất nhiều kịch tính khó lường.

Chiến tranh Iran bắt đầu vào chớm thu, trải qua các kiểu ái ố thì nay có vẻ đi đến hồi kết, bởi vì cả hai bên đối địch đã lộ rõ mục đích và có lẽ dừng lại lúc này đủ thỏa mãn cho cả hai.

Phía Iran không mong gì hơn là giữ được chế độ thần quyền, cho dù chịu nhiều tổn thất đi chăng nữa. Mặc dù Israel và một số nước Ả Rập muốn giải quyết tận gốc, tức là phải “giải phóng” cả nước Iran và thay đổi chế độ nhưng để làm điều đó thì bắt buộc phải dùng bộ binh mà đó là điều chúa sơn lâm không, hoặc ít nhất là chưa muốn.

Iran có lãnh thổ rộng lớn 1.7 triệu Km2 (gấp 5 lần Việt Nam), có địa hình núi non, sa mạc hiểm trở. Kể cả phương án dùng quân Ả Rập hay quân phản loạn của người Cuốc, người hồi Sunny trong nước thì cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Một lãnh thổ nhỏ bé như Cuba mà Mẽo còn chưa dám. Thiển nghĩ nếu có thì chắc cũng để đám Ku kiều hành sự là chính, Mẽo chỉ hỗ trợ không quân theo như mô hình Lybia trước đây.

Ban đầu mình nghĩ, mục tiêu của Mỹ là khống chế đảo đầu lửa Kharg nhưng nay thì Mỹ còn đi xa hơn, thao túng toàn bộ vịnh Ba Tư và eo Hormuz. Sau khi hủy diệt 60% bệ phóng tên lửa và 90% tàu chiến thì các hạm đội Mỹ đã trở nên bất khả xâm phạm, đi lại trong vùng biển như chỗ không người.

Iran cũng đã thành công khi khoe tên lửa hành trình 4000km, độ dài có thể vươn tới London và Paris khiến cho Macron teo chim (nếu có) và các nước Châu Âu phải vội né. Được thể, Trump mắng bọn quan hủ lại của lục địa già như tát nước vào mặt.

Nhưng Trump lại thất bại trong việc cứu bồ Orban ở Hungaria, người đã thất cử đau đớn mà hệ lụy là làm cho cánh tả của Châu Âu càng mạnh mẽ hơn. Khi Châu Âu đoàn kết, không còn kẻ phá bĩnh phủ quyết nguồn viện trợ cho Ukraine thì người buồn nhất là Putin, xem ra việc chốt lãi vào lúc này là không khả thi.

Sự việc ở Hungaria cho thấy deal với các thể chế độc tài bao giờ cũng dễ hơn chế độ dân chủ, dưới lăng kính quyền lợi “Nước Mỹ trên hết”. Mỹ chỉ có thể gây sức ép với cá nhân hoặc một nhóm cầm quyền chứ không thể “vận động” toàn bộ cử tri của quốc gia đó. Đó là lý do các cuộc “cách mạng” của Trump ở Venezuela và Iran chỉ có tính cải lương, miễn sao đủ dùng cho lợi ích Mẽo.

Để chuyển sang vấn đề quê hương khi TBT Tô Lâm và Ngô phu nhân mới đi thăm Trung Quốc, trước hết lại phải nói về bối cảnh chung.

Theo những tin tức mới nhất, Mỹ đã chọn ra ba đối tác kinh tế thương mại để dành nhiều sự ưu ái. Thứ nhất là Ecuador, một quốc gia Nam Mỹ có diện tích xấp xỉ Việt Nam, nhưng dân số chỉ có 18 triệu. Chính quyền Trump không dấu diếm việc trở về “tắm ao ta” ở sân sau Tây bán cầu.

Sau khi gạt bỏ ảnh hưởng của Tàu cộng ở Panama, Venezuela, Cuba, Mỹ cũng không muốn quá thiên vị Canada và Mexico mà sẽ công bằng hơn với các đồng minh Mỹ Latin, trong đó Argentina và Chi Lê là những quốc gia sở hữu trữ lượng litium lớn, rất quan trọng cho công nghệ mới. Chỉ còn Brazil của tổng thống Lula đang còn chống Mỹ ở tuổi 80.

Mỹ coi Ecuador của tổng thống trẻ tuổi Noboa, người có quốc tịch Mỹ là một đối tác tin cậy, gần gũi và muốn bơm quốc gia này trở nên hùng mạnh, một kiểu mẫu trong khu vực.

Quốc gia ưu ái thứ hai là Đài Loan, một ngôi sao đang lên về công nghệ, một đồng minh có ý nghĩa địa chính trị quan trọng.

Thứ ba, Bangladesh cũng lọt vào mắt xanh của Mỹ, một quốc gia có dân số lớn gần gấp đôi Việt Nam, đủ sức trở thành công xưởng mới cho các ngành hàng “cơ bắp” như dệt may và giày dép. Sau cuộc cách mạng đường phố cách đây một năm rưỡi, lật đổ chế độ độc tài Hasina, đất nước hồi giáo đang hồi sinh, năng động và cần cù.

Việt Nam tôi đâu? Trong vùng Đông Nam Á, Mỹ mới ký với Indonesia Hiệp ước an ninh quốc phòng, thực chất nhằm thiết lập sự ảnh hưởng của Mỹ tại eo Malaca, nơi lưu lượng tàu bè còn lớn gấp bội so với eo Hormuz, đặc biệt liên quan đến thương mại Trung Quốc. Như vậy Đài Loan, Indonesia, Phillippines, Hàn Quốc, Nhật, Úc...đều là những đồng minh truyền thống, sát cánh của Mỹ trong khu vực, chưa có lý do gì để Mỹ ưu tiên Việt Nam như những câu nói hào nhoáng của ông Trump.

Cũng vì thế, chuyến thăm của anh Lâm sang Trung Quốc được coi là hợp tình hợp lý vào lúc này. Có điều tình yêu giống như chiếc xe đạp, nếu không tiến lên thì nó sẽ đổ. Nếu không thể nâng mối quan hệ Việt – Mỹ lên tầm cao mới thì món hời xuất siêu 130 tỉ ông Tơn rất là nguy cơ. Đây là điều chắc hẳn gây đau đầu cho các cụ nhà ta.

Mùa xuân đến sớm

 

Dạo này tâm trạng của mình không tốt nên chẳng viết lách được gì. Già rồi, chẳng còn chuyện yêu đương nữa, tất cả mood lên hay xuống đều do con cái mà ra cả.

Bây giờ lại có chuyện vui để kể cho đỡ buồn. Chả là con gái lớn Kelly vừa vượt qua phỏng vấn đề có việc làm toàn thời, mức lương kha khá. Đây là chuyện hiếm khi con chưa tốt nghiệp, mới học năm 3. Thực ra Sissy còn có việc tập sự trước cả chị, dù mới năm 2 nhưng chưa thể có việc làm toàn thời. Điều này có phần may mắn nhưng không thể thiếu sự nỗ lực bền bỉ của con trong nhiều năm.

Vào bẩy tám năm trước, hai con vinh dự được lần lượt thi đỗ vào trường tuyển Sydney Girls, câu chuyện của vợ chồng mình đã chuyển chủ đề, không cần thuyết giảng về học hành nữa vì Sydney Girls là môi trường không học cũng không được, nước nổi thuyền lên. Tụi mình muốn hướng con vào cái đích cần thiết hơn là việc làm.

Hai con đều đi làm từ rất sớm, được va chạm nhiều lĩnh vực khác nhau để xem chúng thích gì và có khả năng gì. Kiếm được tiền cũng là động lực mang lại hứng thú để tìm tòi và say mê với công việc.

Nếu đối với tuổi xế chiều, thành tích chẳng còn ý nghĩa gì thì với tuổi trẻ, họ cần có khát vọng để thành công. Nhưng đây cũng là điều mình muốn nói, hai đứa nhà mình có tính ganh đua quá lớn, bây giờ mình lại thấy nên hạ nhiệt xuống một chút.

Ây Ai (AI) đã, đang và sẽ thay đổi căn bản cuộc sống của tất cả chúng ta. Quý bạn sẽ cảm thấy khó khăn khi phải hướng nghiệp cho con cái vào lúc này. Câu trả lời vào lúc này là chỉ có thể tính được ngắn hạn, còn về dài hạn thì để chúng tự học thôi.

Vấn để lại ở chỗ sẽ tự học cái gì? Làm gì sẽ quyết định học gì thôi. Vậy mấu chốt lầ công việc, phải biết làm gì rồi mới tính chuyện học gì, cụ thể là học sử dụng AI như thế nào.

Về cách tuyển dụng người của Úc mình cho rằng rất hay ở chỗ họ đánh giá năng lực thực tế thay vì bằng cấp. Trong mỗi một bằng cấp, dù ở trường xịn thì dễ đến 80% khối lượng kiến thức là những điều vô ích, vô bổ, chỉ 20% là thiết thực cho công việc.

Vì thế, nếu căn cứ vào bằng cấp thì rất khó chọn ra được người làm việc hiệu quả. Câu nói “muốn biết làm thì phải học” là sai, đúng phải là “muốn biết làm thì phải làm”, "learning on jobs" là cách học tốt nhất và nước Úc đã có rất nhiều cơ hội tập sự cho những người muốn làm. Theo luật, từ 14 tuổi, các con đã bắt đầu được đi làm nhận lương hợp pháp.

Hai con gái mình đã may mắn tận dụng được cái ưu việt của cơ chế kiểu Úc để được “vào đời” rất sớm. Thành thật, mình không tự hào gì về thành tích học tập của các con nhưng hết sức hạnh phúc mỗi khi các con được tuyển dụng vào một việc làm mới, có thử thách hơn và đãi ngộ cao hơn.

Cách đây 30 năm, tìm được việc làm theo nghề nghiệp được đào tạo gần như là chuyện đương nhiên, còn bây giờ tốt nghiệp đại học hoặc trên nữa xong đi chạy xe ôm và bán cà phê lại là phổ biến. Thực tế đó đòi hỏi mọi người cần thay đổi suy nghĩ và cách hành xử.

Việc làm đúng nghề không chỉ là tiền bạc mà nó còn là tương lai sự nghiệp, là ý nghĩa cuộc sống của mỗi con người. Khi có nó, như một con tàu được đặt đúng đường ray, tầm nhìn đã được định hướng để chạy và chạy xa. (vui quá nên hơi lộng ngôn)

Tình trạng thặng dư – thâm hụt thương mại của Mỹ: thực trạng, nguyên nhân và giải pháp

 (nghe đồn Mẽo sẽ xử lý việc xuất siêu khủng của Việt Nam, mình nhờ chatgpt viết bài dưới đây)

1. Thực trạng cán cân thương mại Mỹ hiện nay

Trước hết cần làm rõ: Hoa Kỳ không ở trạng thái thặng dư thương mại tổng thể, mà ngược lại đang duy trì thâm hụt thương mại rất lớn trong nhiều năm liên tiếp.

Theo số liệu mới nhất từ Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA), năm 2025:

• Tổng thâm hụt thương mại (hàng hóa + dịch vụ) khoảng 901,5 tỷ USD 

• Riêng thâm hụt hàng hóa đạt mức kỷ lục khoảng 1,24 nghìn tỷ USD 

• Mức thâm hụt hàng tháng thường dao động 50–70 tỷ USD 

Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn tiêu cực. Mỹ có:

• Thặng dư lớn về dịch vụ (tài chính, công nghệ, giáo dục, bản quyền…) khoảng 339 tỷ USD năm 2025 

• Thặng dư với một số quốc gia như Hà Lan, Anh, UAE, Brazil… 

Ngược lại, Mỹ thâm hụt lớn với:

• Trung Quốc (~202 tỷ USD)

• Mexico (~197 tỷ USD)

• Việt Nam (~178 tỷ USD)

• Đài Loan (~147 tỷ USD) 

=> Như vậy, Mỹ có thặng dư cục bộ (với một số nước và dịch vụ) nhưng thâm hụt tổng thể rất lớn, đặc biệt trong lĩnh vực hàng hóa.

⸻

2. Nguyên nhân của tình trạng thâm hụt thương mại

2.1. Mô hình tiêu dùng mạnh của nền kinh tế Mỹ

Mỹ là nền kinh tế lớn nhất thế giới với mức tiêu dùng cực cao. Người dân và doanh nghiệp Mỹ nhập khẩu lượng lớn:

• hàng tiêu dùng (điện tử, quần áo)

• nguyên vật liệu

• thiết bị công nghệ

Trong khi đó, xuất khẩu không tăng tương ứng → tạo ra thâm hụt kéo dài.

⸻

2.2. Suy giảm sản xuất công nghiệp nội địa

Trong nhiều thập kỷ, Mỹ đã chuyển dịch sang nền kinh tế dịch vụ:

• Sản xuất được outsourcing sang châu Á (Trung Quốc, Việt Nam, Mexico)

• Chi phí lao động trong nước cao hơn

Kết quả là:

• Mỹ nhập khẩu hàng hóa giá rẻ

• Xuất khẩu hàng hóa không đủ bù đắp

⸻

2.3. Sự bùng nổ nhập khẩu công nghệ (đặc biệt AI và chip)

Một yếu tố mới rất quan trọng gần đây là:

• Nhu cầu AI và trung tâm dữ liệu tăng mạnh

• Mỹ nhập khẩu lượng lớn chip và phần cứng từ châu Á

Năm 2025:

• Nhập khẩu công nghệ tăng mạnh, góp phần đẩy thâm hụt lên mức kỷ lục 

Điều này cho thấy Mỹ vẫn phụ thuộc lớn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

⸻

2.4. Chính sách thương mại và thuế quan chưa hiệu quả

Các biện pháp áp thuế (tariffs):

• nhằm giảm nhập khẩu

• bảo vệ sản xuất nội địa

Tuy nhiên thực tế:

• Doanh nghiệp Mỹ vẫn cần nhập linh kiện → chi phí tăng

• Thâm hụt không giảm đáng kể 

• Thậm chí gây mất việc làm trong một số ngành 

⸻

2.5. Đồng USD mạnh

Đồng USD là đồng tiền dự trữ toàn cầu:

• Khi USD mạnh → hàng Mỹ đắt hơn → khó xuất khẩu

• Hàng nhập khẩu rẻ hơn → nhập khẩu tăng

Đây là yếu tố mang tính cấu trúc, khó thay đổi.

⸻

2.6. Cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu

Chuỗi cung ứng hiện đại:

• phân tán sản xuất trên toàn thế giới

• Mỹ tập trung vào thiết kế, tài chính, dịch vụ

• châu Á sản xuất hàng hóa

=> Điều này tự nhiên tạo ra thâm hụt hàng hóa cho Mỹ.

⸻

3. Tại sao Mỹ vẫn “chấp nhận” thâm hụt?

Điều thú vị là thâm hụt thương mại không hoàn toàn là dấu hiệu xấu đối với Mỹ, vì:

• Mỹ thu hút vốn toàn cầu (FDI, đầu tư tài chính)

• Đồng USD giữ vai trò trung tâm

• Mỹ có lợi thế lớn về dịch vụ, công nghệ, tài chính

Nói cách khác:

→ Mỹ “nhập hàng hóa – xuất dịch vụ và tài chính”.

⸻

4. Hướng giải quyết trong tương lai

4.1. Tái công nghiệp hóa (reshoring)

Mỹ đang cố gắng:

• đưa sản xuất quay lại trong nước

• đầu tư vào chip, năng lượng, công nghệ cao

Ví dụ:

• xây dựng nhà máy bán dẫn

• hỗ trợ sản xuất nội địa

Tuy nhiên:

• cần nhiều năm mới có hiệu quả 

⸻

4.2. Đa dạng hóa chuỗi cung ứng

Thay vì phụ thuộc Trung Quốc, Mỹ đang:

• chuyển sang Mexico, Việt Nam, Ấn Độ

• giảm rủi ro địa chính trị

Nhưng điều này không giảm thâm hụt, chỉ chuyển từ nước này sang nước khác.

⸻

4.3. Tăng xuất khẩu dịch vụ và công nghệ

Đây là lợi thế lớn nhất của Mỹ:

• công nghệ (AI, phần mềm)

• tài chính

• giáo dục

Việc mở rộng các lĩnh vực này giúp:

→ bù đắp thâm hụt hàng hóa.

⸻

4.4. Chính sách tỷ giá và tiền tệ

Một số chuyên gia đề xuất:

• giảm sức mạnh của USD để tăng xuất khẩu

Nhưng điều này rất khó vì:

• USD là đồng tiền dự trữ toàn cầu

• liên quan đến vai trò địa chính trị của Mỹ

⸻

4.5. Cải cách thương mại toàn cầu

Mỹ có thể:

• ký hiệp định thương mại mới

• giảm rào cản xuất khẩu

• hợp tác với đồng minh

Thay vì chỉ dùng thuế quan đơn phương.

⸻

5. Kết luận

Tình trạng thương mại của Mỹ hiện nay có thể tóm gọn:

• Thâm hụt tổng thể rất lớn (≈900 tỷ USD/năm)

• Thặng dư mạnh trong dịch vụ

• Thâm hụt hàng hóa mang tính cấu trúc

Nguyên nhân chính:

• tiêu dùng cao

• mất cân đối sản xuất

• chuỗi cung ứng toàn cầu

• USD mạnh

Trong tương lai, Mỹ khó có thể đạt thặng dư thương mại toàn diện. Thay vào đó, chiến lược thực tế hơn là:

• giảm phụ thuộc nhập khẩu chiến lược

• tăng xuất khẩu công nghệ và dịch vụ

• cân bằng lại chuỗi cung ứng

“Vì sao tôi cuồng Trump”

 

Tối qua, Chủ tịch Cu Ba Miguel đã có bài phát biểu “quan trọng” được truyền hình trực tiếp trên truyền hình. Nó tỏ ra không phải diễn văn “đầu hàng” mà vẫn nói về “bất đồng” với Mỹ và đối thoại “bình đẳng”. Ông thừa nhận cần thay đổi như đó là theo ý Chúa (vậy là quên Mác rồi sao? ).

Lời nói đi đôi việc làm, Cu Ba đã thả 51 tù chính trị, trong khi 30 tổ chức đối lập tại Mỹ đã ra tuyên bố chung bày tỏ sự sát cánh bên nhau cho mục đích chung. Theo những nguồn tin khả tín, ông Miguel sẽ ra đi để dọn đường cho những diễn biến mới.

Vậy là không hẹn mà gặp, ba lãnh tụ Cu3, Một Răng và Vezu , bằng những cách khác nhau đều đã được Mẽo “bế ẵm”, mang lại sự chao đảo khủng khiếp trên chính trường ba nước.

Lý do Mỹ đặc biệt quan tâm đến họ có thể lý giải vì họ có những điểm chung “lạnh gáy” như sau:

1. Đi theo chủ thuyết lỗi thời, không tôn trọng tư do dân chủ, đàn áp áp bức phản biện dẫn đến việc không phát huy được năng lực sáng tạo của con người.

2. Mô hình cai trị không phù hợp dẫn đến việc phát triển mất cân đối, gây bất công và bất mãn trong xã hội.

3. Về đối ngoại bị cô lập vì chống lại dòng chảy chung của nhân loại tiến bộ.

4. Hậu quả đất nước tụt hậu, cuộc sống người dân trở nên nghèo nàn lạc hậu.

Trên thực tế, với sự vượt trội về kinh tế và quân sự chỉ có Mỹ, với vai trò sen đầm quốc tế, là chúa sơn lâm của khu rừng có thể làm gì đó. Nhưng trải qua nhiều đời tổng thống, giải pháp của các đời tổng thống Mẽo, về cơ bản, là “kệ mother nó”. Đến Trump thì khác, ông chủ trương “f. mother mày”.

Việc bắt Maduro có thể coi là một kỳ tích thể hiện sự vượt trội của Hoa Kỳ về kỹ thuật quân sự. Giải phải hiện nay có thể coi là tối ưu với một chính phủ chuyển tiếp để không gây xáo trộn xã hội. Tài nguyên dầu lửa không còn “biếu” Tầu cộng và được khai thác với công nghệ tiên tiến, quản trị hiệu quả và bán theo giá quốc tế, mọi người đều được hưởng lợi.

Cuộc chiến tại Iran đã đủ 12 ngày như cuộc chiến cách đây 8 tháng, nay đụng đến khúc quanh sinh tử. Hôm qua Mỹ bắt đầu tấn công vào đảo Kharg, nơi chiếm giữ 90% lượng dầu xuất khẩu của nước này. Chưa rõ Iran có cách nào bật lại ngoài việc rải thủy lôi ở eo biển Hormuz.

Điều này sẽ ảnh hưởng đến các nước nhập khẩu, lớn nhất là Trung Quốc và Nhật Bản; các nước xuất khẩu như Kuwait, Bahrain, UAE và đặc biệt cả Iran cũng chuyển dầu qua con đường này. Vì thế xem ra cách làm này rất khó khả thi vì Iran cũng không muốn tự sát nhưng nếu mất quyền kiểm soát đảo Kharg thì họ cũng muốn phá đám để cả làng cùng chết?!

Trở lại với Cu Ba, một lộ trình đang được bàn thảo theo hướng một chính phủ lâm thời sẽ tiếp quản chính quyền Miguel. Lập trường của Mỹ với sự hướng dẫn của một “Cu kiều”, ngoại trưởng Rubio, thì rất rõ ràng, hoặc chuyển tiếp “thân thiện” hoặc là giải pháp quân sự.

Câu hỏi là nếu Cu Ba bỏ gác thì một mình Việt Nam còn đủ sức “canh gác hòa bình” thế giới không? Nói giỡn chơi thôi, mình vẫn cho rằng Việt Nam khác với Cu Ba.

Hỏi nữa, Cu Ba không có dầu lửa, vậy Mỹ dính vào làm chi?

Ở đây đế quốc Mỹ có hai bộ mặt, một chàng Hiệp sĩ cứu giúp kẻ hèn, chống lại những điều ngang trái, cụ thể đánh đổ bạo quyền thống trị người dân thấp cổ bé họng, để lại tiếng thơm; và bộ mặt kẻ cướp như thâu tóm dầu lửa, phục vụ đồng petro-dollar.

Không có ăn, lấy gì làm hiệp sĩ và cướp được ngu gì không cướp? Chân lý thuộc về kẻ mạnh dường như đã là quy luật khách quan bấy lâu nay.

Tổng thống nào diễn được cả hai bộ mặt mới đáng ngưỡng mộ, theo mình là như vậy. Hãy còn quá sớm để có nên “cuồng” Trump hay không, ông sẽ đi đến cùng trong nhiệm kỳ còn gần ba năm tới, hay chỉ đánh trống bỏ dùi?

Thế sự: Xóa bỏ tình trạng “quít làm cam chịu”

 

- Khi nào hết chiến tranh?

Mình vẫn nhớ những khuôn mặt các thương nhân ngơ ngác hỏi nhau như vậy, cũng vào những ngày tháng ba nhưng cách đây 23 năm tại Dubai. Họ phàn nàn chiến sự tại Iraq làm cho họ chẳng làm ăn gì được.

Nếu mọi người đến spicies souk (chợ đầu mối hàng nông sản) của Dubai thì sẽ thấy quá nửa thương nhân ở đây là người gốc Iran. Kể từ khi bị cấm vận vào năm 1979, Iran coi Dubai là cửa ngõ để có được đồng đô Mỹ tiền mặt, từ đó có thể mua bán thượng vàng hạ cám.

Con người như chim bay, bây giờ mình đã hạ xuống Sydney, mà trong lòng vẫn còn nhớ Trung Đông da diết. Khu nhà mình ở có nhiều người hồi giáo, mấy hôm nay họ tụ tập với nhau khi trời chập choạng tối để ăn bữa sáng (?!) mà tiếng Ả Rập họi là ăn Iftar, mỗi ngày chỉ ăn một bữa vào mỗi dịp Ranmadan như hiện nay.

Chỉ với chưa đầy 2 tháng, đúng ra là 58 ngày, Mỹ đã “bế” hai trùm cuối, đó là Maduro của Venezuela và Khamenei của Iran. Mỗi nhà độc tài đều có hàng triệu quân tầng tầng lớp lớp, đều có một ngân sách quân sự khổng lồ với đủ loại trang thiết bị khí tài đồ sộ.

Nhưng Mẽo vẫn ẵm bộ đôi dễ như thò tay móc một đồ vật trong túi. Nhiều đồn đại cho rằng có nội gián; hoặc tình báo Mỹ hay Israel đã vào được hệ thống camera nên nắm được hết bí mật về vị trí.

Mấy nước độc tài rất khoái lắp camera để theo dõi dân, không như bên Úc, hầu hết camera là của tư nhân, nay thì gậy ông gập lưng ông. Dữ liệu từ vô số máy quay đã trở thành một vũ khí nguy hiểm không kém gì tên lửa. Trước đây, rất khó để xử lý một nguồn dữ liệu siêu khủng, nay thì dễ vì có trí thông minh nhân tạo AI.

Vậy là một cuộc cách mạng, một trang sử mới về công nghệ quân sự đã bắt đầu khi tác chiến được hỗ trợ bằng công nghệ cao tinh vi, chính xác, đặc biệt đúng đối tượng.

Trước đây, những kẻ cầm đầu nham hiểm, kể cả đám con cháu của họ chỉ cần chui vào hầm ngầm bê tông là an toàn tuyệt đối, chết thì đã có dân thường và binh lính làm bia đỡ đạn. Chiến tranh ắt phải có thương vong, nhưng nay được giảm thiểu nhiều, quan trọng những kẻ chủ mưu gieo gió sẽ phải gặt bão trước, tình trạng quít làm cam chịu sẽ được xóa bỏ.

Khi nào chiến tranh kết thúc? Trump đã nói Chiến dịch Cơn thịnh nộ kinh hoàng có thể kéo dài khoảng 4-5 tuần, nay đã hết 1 tuần thì còn 3-4 tuần nữa. Tổng thống Pezeshkian mới đây đã lên tiếng xin lỗi các nước láng giềng về việc đã bắn tên lửa, một dấu hiệu cho thấy Iran muốn xuống thang. Theo tin mới nhất Mojtaba Khamenei đã từ chối kế nhiệm cha mình làm lãnh tụ tối cao và muốn đi ra nước ngoài lưu vong.

Nhưng Iran vẫn còn một vũ khí rất mạnh, đó là việc phong tỏa eo biển Hormuz của tuyến hàng hải quan trọng cho dầu lửa và hàng hóa. Tuy nhiên, nếu vậy thì bên thiệt hại lớn nhất là Trung Quốc. Được biết kho dự trữ dầu lửa của Trung Quốc khá lớn, đủ cho 3 tháng nhưng việc phong tỏa eo biển bằng thủy lôi có thể mất nhiều năm để giải quyết sẽ là cơn ác mộng và vì thế Iran chắc sẽ không chơi xỏ ông bạn vàng của mình.

Liệu Iran có thay đổi chế độ không? Đó là việc của người dân Iran, thật ra Mỹ và Israel không quan tâm lắm. Có lẽ mục tiêu của Mỹ, Israel, kể cả các nước Ả Rập đối nghịch là triệt phá năng lực quân sự và cỗ máy chiến tranh của Iran.

Khi đạt được điều này, Mỹ sẽ khống chế được nguồn dầu mỏ của Iran như đang làm với Venezuela. Có điều nếu phe quân sự Iran suy yếu cũng là lúc phe dân sự của tổng thống Pezeshkian mạnh lên, ông sẽ có thực quyền để hợp tác với Mỹ.

Lãnh thổ rộng lớn của Iran lên tới 1.65 triệu km2, phần lớn dân số tập trung ở phía tây bắc, gần biên giới Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ và Azerbajan. Trong lịch sử, đế quốc Ba Tư lừng lẫy một thời trước khi được đổi tên Iran vào năm 1935. Đất nước này đã từng phồn vinh thịnh vượng, có công nghiệp phát triển, nổi tiếng về xuất khẩu ô tô từ lâu.

Điều tồi tệ là Iran sẽ bị chia cắt bởi các nhóm sắc tộc người Kurk và người Azeri, viễn cảnh khác là khi đất nước của người Irani sẽ hòa nhập vào dòng chảy chung của thế giới văn minh. Iran có trữ lượng dầu lửa và khoáng sản đều rất lớn.

Trong thời gian sống ở Trung Đông 10 năm, mình đã sang xứ sở Ngàn lẻ một đêm hai lần, đã nếm thử mùi sản vật chanh ngọt và cherry vàng rất ngon, không gì mong muốn hơn việc sớm tái lập hòa bình để Iran vĩ đại trở lại.

Ảnh: ba đảo Tunb lớn, Tunb nhỏ và Abu Musa nằm trong eo biển Hormuz của tiểu vương quốc Sharjah (UAE) đang bị Iran chiếm giữ, hầu như không có người ở, không có giá trị kinh tế nhưng có ý nghĩa quân sự quan trọng. Nếu không nhằm phong tỏa thuyền bè đi qua Hormuz, Iran nên trả lại cho UAE.