Câu chuyện Hội đồng Hòa bình

 

Câu hỏi đầu tiên sẽ là tại sao phải có Hội đồng này khi mà đã có Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và như thế có chồng chéo, giẫm chân lên nhau không? Hội đồng Hòa bình theo sáng kiến của Tổng thống Mỹ có nhiệm vụ trước mắt là tái thiết Gaza, hiện tại có 26 nước thành viên đã vừa chính thức làm lễ ra mắt.

Việc các nước thành việc tề tựu tại Mỹ làm mọi người nhớ đến các hội nghị của các vua thời Đông Chu liệt quốc. Sau khi lên ngôi, Tề Hoàn công đã mời Quản Trọng làm tướng quốc, có nhiều cải cách thể chế làm nước Tề trở nên hùng mạnh. Hoàn công gọi Quản Tướng quốc là “Trọng phụ”, coi như cha để tỏ lòng ngưỡng mộ.

Hoàn công cho mở Hội nghị triệu tập vua các nước chư hầu, ở đó ông tuyên bố sẽ thay mặt Thiên tử nhà Chu để “canh giữ hòa bình” cho Trung nguyên, nước nào trái lệnh sẽ bị thảo phạt. Đáng chú ý, các nước đi phó hội chỉ là các chư hầu nhỏ cỡ Vệ, Tào, Trần, Tống, Trịnh... Các nước lớn như Tần và Sở không thèm đến mà Tề cũng không làm gì được.

Đến khi nước Tề suy yếu, Tấn nổi lên, vua Tấn Văn công mở hội cũng chỉ có mấy nước nhỏ góp vui, nước lớn không dự. Tương tự sau này là Ngô Phù Sai, đông chư hầu hơn nhưng Sở Tấn, Tần đều không đến. Bây giờ cũng không thấy các cường quốc đi Mỹ, tuy nhiên các nước thân Mỹ như Nhật, Ý, Ấn Độ vẫn nhiều khả năng gia nhập hội đồng và đóng góp quỹ.

Trở lại mảnh đất Gaza, vùng Trung Đông, nơi đầu rơi máu đổ mấy chục năm, nếu thực sự hết chiến tranh, dù là hòa bình kiểu Mẽo thì cũng là điều mà người dân ở đây xứng đáng được hưởng. Mục tiêu là biến Gaza thành một khu liên hợp du lịch, thương mại, logistic hiện đại, làm kiểu mẫu cho thế giới.

Muốn vậy, cần di dời khoảng một nửa dân số 2 triệu người, thiết lập một cơ cấu quản trị mới và tất nhiên là một khoản tài chính mạnh. Đến nay, số tiền cam kết là 17 tỉ USD, như lời ông Trump, chỉ là bước đầu. Thú vị, chỉ những nước cam kết góp tiền thì mới được mời phát biểu trong buổi lễ ra mắt của Hội đồng hòa bình.

Đoàn Việt Nam do TBT Tô Lâm dẫn đầu sang dự Lễ ra mắt Hội đồng đã được Tổng thống Mỹ tiếp tại Nhà trắng. Những lời lẽ phóng khoáng mà Trump dành có Việt Nam, nếu hiểu biết, đó chỉ là ngôn ngữ ngoại giao. Ông gọi anh Lâm là “top person” (không chức danh chính thức) mạnh mẽ, thông minh vì “phía Việt Nam” nói phán quyết của Tòa có thể cho phép Mỹ áp mức thuế cao hơn trước.

Một “sự cố” xen vào giữa khoảng thời gian Lễ ra mắt và việc tiếp đoàn Việt Nam là tin Tối cao Pháp viện Mỹ ra phán quyết bác bỏ thuế đối ứng của Tổng thống Trump.

Trump đã bật lại, chỉ trích các thẩm phán đã làm việc cẩu thả, vô trách nhiệm và thề sẽ chuyển sang phương án dự phòng để các khoản thu thuế không bị hao hụt, thậm chí còn cao hơn.

Đây chính là thể hiện tính “ưu việt” của thể chế tam quyền phân lập, quyền lực bị nhốt vào lồng, kể cả tổng thống cũng vẫn có thể bị Tòa án hoặc Quốc hội sửa gáy nếu không đúng quy trình. Nhưng vẫn có ngoại lệ, cách ông Trump nói về các Thẩm phán khả kính đúng ra sẽ bị khép vào tội “khinh mạn tòa án”, những đối với một chức vụ được dân bầu thì chắc chẳng có Thẩm phán nào dám kiện ông.

Theo các hình ảnh được công bố, Trump không tiếp Tô Lâm ở phòng bầu dục mà chỉ có ảnh đứng ở phòng thư viện. Có lẽ vì bận đối phó với Tòa án nên Trump không có nhiều thời gian. Tuy nhiên, Trump vẫn xuất hiện trong buổi ký kết Thỏa thuận về thuế với Tổng thống Indonesia. Với phán quyết mới, Thỏa thuận kiểu này còn phải đưa ra thông qua tại Quốc hội chứ Chính phủ không có quyền nữa.

Nhưng điều mà Việt Nam quan tâm nhất không hẳn là vấn đề thuế mà là chuỗi cung ứng công nghệ cao, điều kiện tiên quyết để có thể “vươn mình”. Muốn vậy phải được dỡ bỏ lệnh cấm phổ biến cho Việt Nam về thiết bị bán dẫn, AI chip, advanced materials và dual-use electronics và chưa rõ điều đó đã được “chốt” trong cuộc gặp ngắn ngủi này chưa?

Chuyện bên lề, trên mạng phát tán hình ảnh TBT Lâm đứng “lạc lõng chút xíu”, không nói chuyện với ai giữa các quan khách với giải thích do không biết tiếng Anh. Trong lý lịch trích ngang, anh Lâm có Anh văn C, trình độ thừa sức giao tiếp cơ bản nên mình nghĩ lý do tiếng Anh không thỏa đáng. Đúng ra, có thể anh Lâm chưa tạo được mối quan hệ quen biết cá nhân với các lãnh đạo các nước.

Bên lề nữa, Tổng thống Trump cho hay sẽ công bố các bí mật về Vật thể bay (UFO) và người ngoài hành tinh, điều các tổng thống Mỹ chưa hề làm, có thể sẽ gây chấn động.

Ảnh: danh sách Hội đồng Hòa bình

Chuyện tất niên: Con đường dân chủ

 

Hồi còn làm trong chính phủ VC mình từng tham gia vào những cuộc tranh luận bất tận về Độc tài và Dân chủ. Những người chiếm số đông, tạm coi là bên thắng cuộc “thống nhất” rằng: độc tài hay dân chủ đều có cái hay, cái dở nhưng tổng hợp lại thì độc tài vẫn hơn. Thấy mình tỏ ra không đồng ý, một bác già nghiêm mặt phán rằng: “cậu làm bí thư đoàn mà sao tư tưởng lệch lạc quá”. Đó là một trong nhưng lý do mình đã cuốn gói ra đi, nhận nước Úc làm quê hương.

Thử đặt một câu hỏi, so sánh giữa Lenin, Stalin...Putin với các tổng thống Mỹ thì ai giỏi hơn? Chắc đến 90% mọi người sẽ trả lời lãnh đạo Nga Sô hơn tụi Mẽo. Nhưng lại hỏi Nga và Mỹ thì nước nào giàu có thịnh vượng hơn thì đến cả 101% trẻ con cũng nói Mỹ hơn. Kỳ quá vậy, lãnh đạo dốt mà lại đưa đất nước tiến bộ hơn nước có lãnh đạo giỏi?!

Để dễ hiểu, dân chủ là khi quyền lực thuộc về số đông quần chúng; còn độc tài là khi một cá nhân hay một nhóm nhỏ quyết định tất cả. Hai khía cạnh quan trọng nhất là tiền và người.

Khi dân có quyền, tiền của dân, tức ngân sách nhà nước sẽ được công khai, minh bạch trước quốc hội và hội đồng địa phương để phân bổ vào các mục đích phúc lợi, y tế, giáo dục, môi trường. Còn ở độc tài, phần lớn ngân sách để nuôi bộ máy quan liêu, đàn áp hoặc những việc mà dân không cần.

Việc thứ hai cũng quan trọng không kém là việc tuyển chọn người ra làm việc công, đó là những cuộc tranh biện sôi nổi để tìm ra những giải pháp tốt nhất cho đất nước, rồi sau đó cử tri sẽ làm trọng tài bằng lá phiếu, thay vì thỏa thuận dấm dúi và giữ “tuyệt mật” đối với người dân.

Khi một người được cử giữ một trọng trách, mọi người bàn tán anh ấy giỏi lắm, hoặc dốt lắm. Kỳ thực, không có cơ sở nào để đánh giá, vì ảnh có bộc lộ chính kiến hay cá tính gì đâu, phát biểu thì lôi phao ra đọc. Tiểu sử thì không đầy đủ. Tục ngữ Việt Nam có câu “cái gai nhọn thì nó nhọn từ bé”. Nếu anh ta từng học chuyên toán, chuyên văn, hoặc từng đoạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi toàn quốc, cấp tỉnh thành thì mình sẽ phục sát đất. Nhưng không thấy ai khoe, hoặc chẳng có để khoe?

Không có cuộc đấu tranh nào cao đẹp hơn là cuộc đấu tranh chống áp bức, bất công, vì công lý, công bằng và tiến bộ xã hội. Nhưng nếu mọi chuyện dễ dàng thì người dân ở Iran, Myanmar, Cu3, Venezuela... đã được hưởng giàu có thịnh vượng từ lâu. Dân chủ hóa là một quá trình lâu dài, phải đi lên từng bước chứ không thể nhanh được.

Đối với cuộc sống của cá nhân và gia đình mình, nước Úc có tự do dân chủ, bác ái hay không mới hệ trọng và thiết thực, còn ở những nơi khác thì hoàn toàn không liên quan. Điều mình cần làm là vun đắp đấu tranh xây dựng cộng đồng và xã hội chung quanh tốt đẹp hơn.

Nhưng lại không thể né tránh điều đang có trong đầu: Việt Nam đã có dân chủ chưa? Nếu so sánh với người anh em Cu3 và các nước kể trên thì trình độ dân chủ của chúng ta đã khá cao; tuy nhiên Việt Nam vẫn chưa bằng Thái Lan, so với Hàn Quốc, Đài Loan còn kém nhiều nữa.

Theo tin tức mới nhất, TBT Tô Lâm sẽ lên đường sang Mỹ ngay vào 29 Tết. Các nhà lãnh đạo Việt Nam luôn khẳng định Việt Nam là một nước dân chủ, ít nhất là trong mong muốn, còn nó đã “đạt” hay chưa thì tùy vào từng góc nhìn.

Mình mới coi video clip, theo đó Shark Phú nói với Bí thư Trần Lưu Quang rằng để tăng trưởng 12% thì bắt buộc phải “vào được thị trường Mỹ”. Đây là “ngoại lực” hết sức quan trọng, là con đường đến với phồn vinh thịnh vượng và cũng là con đường dân chủ mà người dân trong nước có thể hy vọng.

Sổ tay: Bỏ tiền mua danh hiệu

 

Bóng đá thế giới nói chung và Ngoại hạng Anh nói riêng đang đi vào vòng xoáy khốc liệt: các đội bóng dùng sức mạnh tài chính để thâu tóm các danh hiệu danh giá.

Hình nhìn vào biểu cập nhật sau kỳ chuyển nhượng mùa đông về các đội bóng hàng đầu đã chi mạnh nhất trong mùa bóng 2025-2026 cho thấy cả 5 đội chi ròng mạnh nhất đều là các đội bóng Anh, trong đó Arsenal xếp đầu tiên với 243.6 triệu bảng.

Thực ra trong mùa bóng này, Arsenal mua vào ít hơn Liverpool và Man city, nhưng ở chiều bán đi thì lại quá ít so với hai đội trên nên chung quy lại mới xếp hạng đầu.

Theo thông lệ, các đội không hoạt động mạnh trong kỳ chuyển nhượng mùa đông, ngoại trừ Man city, chi gần trăm triệu bảng cho hai cầu thủ bom tấn Guehi và Semenyo, bù cho dịp mùa hè họ mua ít vì sợ vi phạm luật công bằng tài chính.

Hiện nay, Arsenal và Man city là hai đội có trị giá đội hình đắt giá nhất, khoảng 1.1 tỉ bảng và không ngẫu nhiên, cũng là hai đội đang dẫn đầu Ngoại hạng Anh. Ở đây có sự chênh lệch giữa giá mua vào và giá thị trường, theo đó Arsenal là đội “có lãi” nhất do các cầu thủ mua về đã chơi tốt và lên giá trên thị trường chuyển nhượng.

“Đồng tiền có mắt”, đó là thực tế các đội bóng nhà giàu đã và đang áp đảo các đội bóng ít tiền, có trị giá đội hình thấp. Thử nhìn vào băng ghế dự bị của Pháo thủ, tồn cả những cầu thủ đẳng cấp như TM Kepa, White, Hincapie, Eze, Merino, Martinelli, Madueke...với tổng trị giá vài trăm triệu bảng.

Nhưng số tiền đó không vô ích, nó làm nên chiều sâu đội hình, điều mà Arsenal không có trong ba mùa bóng qua để phải ngậm ngùi đều về nhì.

Thử lấy trường hợp Saka, anh được đưa vào đội hình từ khi 17 tuổi với vai trò hậu vệ trái. Ngay sau đó đã được chốt ở vị trí tiền đạo phải và trở thành một cầu thủ không thể thay thế, mỗi khi anh gặp chấn thương thì đội trở nên khốn đốn. Saka đã trở thành một trong những ngôi sao sáng nhất, có điều anh có vẻ không tiến bộ trong 3-4 năm qua.

Nay thì Madueke đang bùng nổ với khả năng một chín một mười so với Saka, trong khi tân binh này lại còn trẻ hơn. Hệ quả ở đây, Saka phải “chiến đấu” để tỏ ra hơn Madueke, hoặc anh sẽ bị bán đi. CLB chắc chắn muốn thu về 100 triệu bảng hơn là giữ lại một cầu thủ có tiếng nhưng không hơn miếng nào so với đàn em dự bị kia.

Việc bỏ tiền mua danh hiệu được coi là trào lưu bắt đầu từ năm 2005 khi tỉ phú Abranovich mua đội Chelsea, sau đó cách làm đó lan sang Man city, các đội bóng châu Âu khác như PSG đến nay là các đội bóng Saudi nữa.

Khi ba lần về nhì vào các năm 1999, 2000, 2001, Wenger đã từng đổ thừa lý do vì ngân sách của Man Utd cao gấp đôi Arsenal. Sau lần cuối 2004, đã 22 năm Arsenal chưa biết gì đến ngôi vương và năm nay các nhà cái đều đồng loạt chốt tên họ với mức kèo rất ấn tượng, thậm chí là cú ăn bốn, thêm cup vô địch châu Âu và hai cup quốc nội.

Với tư cách là fan của đội bóng đỏ trắng, mình không ao ước gì hơn là chức vô địch cho đội nhà. Chỉ cần một lần rồi thôi cũng được, để rồi quay lại lối đá đẹp, cống hiến mà không cần bận tâm đến thắng thua nữa.

Trao đổi: Con người mới trong kỷ nguyên mới

 

Muốn có kỷ nguyên mới thì cần có những con người mới, với tư duy, động lực và hoài bão mới. ĐH 14 Cộng đảng ở Việt Nam đã là một cơ hội quan trọng để làm điều đó, bằng việc thay đổi lớn về nhân sự lãnh đạo, kể cả những người như Thủ tướng Chính, được coi là “làm việc tốt”.

Thử bắt đầu với tầm nhìn của phạm vi toàn cầu. Những gì mà ông tỉ phú Musk nói tại Davos vừa qua làm mọi người vừa mừng vừa lo, chẳng biết đường nào mà lần, nhưng vì ông là người giàu nhất hành tinh thì vẫn phải lắng nghe.

Theo đó, sẽ có 10 tỉ người máy, số lượng hơn cả dân số loài người sẽ từng bước làm tất cả mọi việc thay cho con người. Người máy có thể làm việc 24/7, năng suất và chất lượng rất cao, hơn hẳn con người. Đáng chú ý nhân công “cổ trắng” sẽ bị thay thế trước lao động “cổ xanh”. Con người không cần phải làm việc nữa, làm hay không có thể tùy theo sở thích, giống như chơi thể thao.

Vì của cải, dịch vụ ê chề, quá rẻ nên tiền bạc trở nên vô nghĩa, việc tiết kiệm cho tương lai là không cần thiết. Như vậy, mọi quan niệm về giá trị, ý nghĩa cuộc sống sẽ bị đảo lộn hoàn toàn...

Không nói xa xôi, chỉ một năm rưỡi qua, tính từ khi anh Tô Lâm trở thành TBT, thế giới cũng đã biển đổi quá nhiều. Đó là các biến cố ở Băngladesh, Nepal, Syria, Madagasca, Venezuela, tiếp theo có thể nhìn thấy trước là tại Iran và Cuba đang và sẽ xoay chuyển cục diện bản đồ thế giới.

Sau khi “ôm” Venezuela, Greenland, siết chặt quan hệ đồng minh với Nhật Bản, Mỹ tiếp tục triển khai thành lập Hội đồng hòa bình mà Việt Nam đã nhận lời tham gia. Nhiệm vụ trước mặt của hội đồng này là tái thiết Gaza nhưng trong tương lai sẽ là việc “canh giữ” hòa bình thay thế vai trò của Liên hợp quốc. Những hành động này dường như đều hướng về một chiến lược duy nhất, ngăn chặn đối thủ tiềm tàng Trung Quốc.

Năm 2025, Trung Quốc ghi nhận kỷ lục 1200 tỉ USD về tổng thặng dư thương mại, mặc dù thương mại song phương với Mỹ suy giảm đáng kể. Đây là ngọn lửa loé lên trước khi tắt hay báo hiệu một kỷ nguyên tươi sáng?. Dưới góc nhìn chung dung hơn, có lẽ chiến tranh giữa hai loài hoa (Hoa Kỳ và Trung Hoa) chưa thực sự bùng nổ, mà mới đang quá trình dàn quân.

Nhưng con số 1200 tỉ USD cũng có ý nghĩa gì đó, phải chăng cơ cấu hàng Trung Quốc đã có sự chuyển dịch căn bản từ hàng giá rẻ sang hàng công nghệ cao, kết tinh từ các thành tựu mới về khoa học kỹ thuật.

Một câu hỏi thường trực từ mấy năm nay: Trung Quốc liệu có tấn công Đài Loan? Câu trả lời dễ đúng nhất chỉ có thể là: nó phụ thuộc vào việc “dàn trận” của Mỹ trong việc đối phó với sự trỗi đậy của Trung Quốc, trên phạm vi toàn cầu.

Châu Âu già cỗi đang suy tàn? Nền dân chủ nghị viện dẫn đến nguy cơ các đảng phái chính trị vung tiền mua phiếu cử tri bằng các khoản trợ cấp cho dân chúng, và đó là lý do các chính phủ không còn nguồn lực để đầu tư cho phát triển.

Nhìn dưới góc độ khác, nếu Châu Âu dồn tiền đầu tư công, xây hàng loạt thành phố ma, đường cao tốc hoang...như Trung Quốc thì sẽ dễ dàng có con số đẹp về tăng trưởng GDP. Lựa chọn của người đã giàu khác với người chưa giàu, họ không chạy đua phát triển mà muốn có một xã hội hòa đồng, vui vẻ, mọi người đều có tiền tiêu.

Tuy nhiên thực tế Việt Nam lại cho thấy đầu tư công tăng mạnh từ hồi Covid 19 đến nay. Câu hỏi ở đây là nguồn tiền từ đâu, từ xuất khẩu, in thêm tiền hay từ Trung Quốc? Dù thế nào thì cũng phải coi chừng một phần lớn tài chính sẽ chạy vào bất động sản, gây vỡ bong bóng bất động sản như Việt Nam 2011 và như Trung Quốc hiện nay.

Làm một người phản biện là hết sức thú vị khi đi tìm những góc nhìn khác nhau cho cùng một sự việc. Tuy nhiên có một làn ranh mong manh dễ gây hiểu lầm, đó là phản biện nhằm mục đích phá hoại hay xây dựng. Dù khó khăn, phản biện vẫn vô cùng quan trọng nhằm hiểu đúng bản chất và chân lý của vấn đề, từ đó hành động đúng.

Có nguồn tin cho hay riêng trong năm 2024, ngân hàng Việt Nam đã bơm ra 2.5 triệu tỉ đồng, khoảng 10 tỉ USD, góp phần tạo ra kỳ tích tăng trưởng GDP 8% chào mừng ĐH Đảng. Hy vọng tình trạng này không kéo dài, nếu không lạm phát phi mã sẽ là nguy cơ rất cao.

Trung Quốc bị bể bất động sản những nền kinh tế vẫn đứng vững vì nhiều lý do, trong đó không thể phủ nhận những thành tựu sản suất hàng công nghệ cao. Nếu Việt Nam muốn đầu tư mạnh để theo đuổi tăng trưởng 10% thì bắt buộc có công nghệ cao. Cái khác biệt là Việt Nam không có nội lực như Trung Quốc mà phải dựa vào bên ngoài.

Mình để ý phát biểu của Thái tử Iran Pahlevi mới đây khi ông nói Iran mới muốn làm bạn với Mỹ và thế giới tự do (chứ không phải tất cả các nước). Phải chăng đây là lúc điều chỉnh chính sách đối ngoại theo hướng tranh thủ sự hỗ trợ của Mỹ và phương tây trong việc hiện đại hóa, cho nền kinh tế tri thức?

New Zealand có gì lại không anh?

 

Mình ở Úc đã lâu mà chưa bao giờ đi New Zealand chỉ vì nghĩ rằng chị em Úc và New giống nhau quá, đâu cần đi. Nhưng đến New rồi mới thấy mảnh đất cơ man nào sông hồ, núi non hùng vĩ thơ mộng, không nơi nào có được, lại tiếc sao không đi sớm.

Điều kỳ lạ là mảnh đất rộng gần bằng lãnh thổ Việt Nam này lại là nơi con người tìm đến cuối cùng, vào khoảng năm 1200-1300, tức là mới hơn 700 năm!

Tương truyền cặp uyên ương Kupe và Kuramarotini, giống như Lạc Long Quân và Âu Cơ đã đặt chân đầu tiên đến vùng đến phía Nam xa xôi, khí hậu lạnh. Sau một đêm, Kura tỉnh giấc và nhìn thấy một dải mây trắng kéo dài trên chân trời.

Chiều ý vợ, Kupe đặt tên lãnh thổ đảo Bắc và đảo Nam là Aotearoa, theo tiếng Maori nghĩa là vùng đất mây trắng dài. Về sau người da trắng mới gọi đây là New Zealand.

Kupe và Kuramarotini say sưa với vẻ đẹp hoang dã, nơi có nhiều rừng rậm, nhiều loài chim kỳ lạ hòa tiếng hót với những dòng suối róc rách. Kura không sinh ra một trăm con như Âu Cơ mà chỉ có được 4 đứa con xinh xắn.

Sau khoảng 10 năm, họ trở về cố hương để kể lại câu chuyện thần tiên và hậu quả là từng đoàn người Hawiki, với sự hướng dẫn của Kupe đã lũ lượt đi tìm về miền đất hứa, xây dựng nên một xã hội phồn hoa ở phía Nam xa xôi của Thái Bình dương.

Vì sao Kupe và Kura lại tìm ra Aotearoa? Theo tương truyền, chàng trai tài ba Kupe con nhà nghèo mà Kura xinh đẹp lại con tù trưởng nên bị gia đình cấm đoán. Để có nhau, họ phải ra đi thật xa. Cũng có khảo dị cho rằng, Kupe vì đuổi theo con bạch tuộc hung ác Te Wheke mà lạc lối đến xứ sở mới.

Khoa học ghi nhận Kupe là một nhân vật có thật trong lịch sử, một số địa danh chung quanh Welington vẫn mang dấu ấn mở đường của ông.

Trở lại chuyến “tuần trăng mật” mười ngày của vợ chồng tụi mình, trải dài cả đảo Nam và đảo Bắc, đến với Queentown, Milford Sound, Glenorchy, Arrowtown, Rotorua, Tawharanui, Auckland...có gì lạ không?

Có nhiều chứ, trước hết là cảnh đẹp tuyệt trần, là màu xanh ngọc bích của hồ và xanh thẳm của núi. Người Maori không quan niệm bạn là người tỉnh nào hay huyện nào mà là bạn từ ngọn núi, con sông nào? Bởi vì sông, suối, núi lửa, núi tuyết...đều có tâm linh gắn bó với tâm hồn mỗi con người.

Đất nước gọi là kiwi mà mình và bà xã không được ăn trái kiwwi nào vì không đúng mùa, kể cả chim kiwi cũng không thấy, nghe nói loài chim này còn rất ít. Loài thú biểu tượng của New Zealand bây giờ có lẽ là cừu khi số cừu 25 triệu gấp 5 lần dân số con người.

Buồn cười cừu ở New bé xíu chứ không bự con như cừu Úc, bà xã mình bảo chỉ bằng phân nửa. Bò cũng bé như bò Việt Nam. Người cũng vậy, khá nhỏ nhắn mặc dù theo số liệu thống kê thì cũng ngang ngang với người Úc. Đặc biệt người Maori cũng không đồ sộ như “dân đảo” mà mọi người vẫn gặp.

Nữa, chim của New cũng bé, không giống như chim bên Úc. À quên, trước khi đi mình coi thông tin du lịch thì người ta khuyên không nên so sánh người New với người Úc, chắc cũng giống như so bì người Tàu với người Việt là một cách nói không lịch sự.

Đồ ăn bên New cực ngon dù là burger, đồ biển, thịt bò, cừu...giá phải chăng. Táo bé thôi nhưng cứng, giòn, thơm. Cherri loại vàng không to như cherri Tasmania nhưng ngọt thanh tao rất thích. Cửa tiệm kem nhan nhản và rất ngon.

Người Việt bên New chỉ có khoảng 10,000 người. Các bác từ thời vượt biên bằng thuyền hầu như đã tái định cử ở Úc hoặc các nước nên người hiện nay chủ yếu có nguồn gốc “Việt Cộng”. Nhà hàng Saigon kingdom bên bở hồ Wakatipu rất nổi tiếng ở Queentown. Tụi mình được trò chuyện ấm áp thân tình với một đồng bào là chủ nhân hàng thực phẩm Á Châu tại Manukua, ngoại ô Auckland.

Ấn tượng nhất là chuyến đi thăm làng người Maori ở Rotorua. Đến nơi bạn sẽ kinh ngạc với mùi trứng thối của lưu huỳnh phun lên thành khói nghi ngút từ các ngọn núi lửa vãn đang hoạt động âm ỉ. Văn hóa Maori thực sự đặc sắc thể hiện qua màn trình diễn âm nhạc điêu luyện. Văn hóa Việt Nam có đặc sắc không? Theo mình là không, hoặc nếu có thì cũng không còn lưu truyền được gì. Tuy nhiên, những ngôi nhà của người Maori khi xưa còn nhỏ và xiêu vẹo hơn cả nhà tranh vách đất của dân ta. (ảnh)

Một kinh nghiệm khi thuê xe. Xe của mình thuê gần như mới tinh, mới chạy 3000 cây nhưng khi chạy từ Auckland đi Rotorua đến tốc độ khoảng 90km/ giờ trở lên thì cứ thấy tay lái tun bần bật, bồng bềnh. Khi xem lại tên xe Cherry thì mới hóa ra đây là xe của Trung Quốc. Đúng là hú vía với hàng Tàu.

Khi tụi mình đến Arrowtown thì đã đi thăm bảo tàng và khu định cư của người Tàu sang đào vàng từ gần 200 năm trước. Nhưng ngôi nhà hết sức đơn sơ, có nhà xây từ một cái hang đá, chỉ là thêm cánh của bằng gỗ. (trong ảnh)

Theo giới thiệu, một người thợ đào vàng từ Trung quốc có thể kiếm được trung bình NZD 77/năm, chi tiêu 1/3 và tiết kiệm 2/3. Vào lúc đó ở quê nhà Quảng Đông thì mức thu nhập chỉ vào khoảng 10-12 đô New/năm vì thể mọi người đổ xô sang.

Câu hỏi là tại sao sau khi chiếm được Aotearoa, người Maori không đi bước nữa sang Lục địa Úc mênh mông, trong khi bờ đông đất đai màu mỡ chỉ cách eo biển Tasman không xa? Ngược lại, Thổ dân Úc đã đến Úc trên 60,000 năm sao không phát hiện ra New Zealand mà phải chờ người Maori ? Đây là những bí ẩn của lịch sử.

So sánh các cuộc thay đổi ở nhiều nước với cuộc nổi dậy ở Iran

 

(lần thứ hai nhờ chat GPT viết bài)

Trong thế kỷ 21, làn sóng biểu tình, nổi dậy và thay đổi chính trị đã diễn ra ở nhiều quốc gia trải dài từ Trung Đông–Bắc Phi đến Nam Á, châu Phi và Mỹ Latin. Mỗi cuộc chuyển động đều phản ánh bối cảnh riêng biệt, nhưng khi đặt cạnh cuộc nổi dậy ở Iran, ta thấy những khác biệt sâu sắc về nguyên nhân, bản chất và kết quả.

Trước hết, hầu hết các cuộc nổi dậy ở Iraq, Tunisia, Ai Cập, Yemen, Libya và Syria đều thuộc làn sóng Mùa xuân Ả Rập diễn ra từ cuối 2010 đến 2012. Đây là một phong trào rộng lớn phản đối tham nhũng, thất nghiệp, quyền lực tập trung và độc tài trong các nước Ả Rập. Ở Tunisia, cuộc khởi động nổi tiếng nhất bắt đầu từ việc Mohamed Bouazizi tự thiêu để phản đối cảnh sát và sự bất công, dẫn tới việc Tổng thống Zine El Abidine Ben Ali sụp đổ chỉ sau vài tuần biểu tình lớn ở cả nước. Tunisia được coi là trường hợp “thành công tương đối”, chuyển đổi sang thể chế có nhiều cạnh tranh hơn – dù sau đó vẫn còn nhiều khó khăn về kinh tế và xã hội. 

Tại Ai Cập, phong trào cách mạng 2011 nhanh chóng lật đổ Tổng thống Hosni Mubarak sau hàng thập kỷ cai trị, nhưng sau đó đất nước rơi vào giai đoạn bất ổn và cuối cùng quân đội lại nắm quyền dưới sự chỉ huy của Abdel Fattah el-Sissi.  Libya thì rơi vào nội chiến kéo dài sau khi Gaddafi bị lật đổ, trở thành một quốc gia bị chia rẽ nhiều phe phái vũ trang và sự can thiệp nước ngoài.  Yemen đối mặt chiến tranh toàn diện giữa lực lượng chính phủ và các nhóm vũ trang, gây ra cuộc khủng hoảng nhân đạo sâu sắc nhất thế giới.  Syria biến cuộc nổi dậy thành nội chiến kéo dài hơn một thập kỷ trước khi chế độ al-Assad duy trì quyền lực với sự hỗ trợ của các lực lượng bên ngoài. 

Ở Iraq, các cuộc biểu tình từ 2018–2021 và trước đó từ 2011 phản ánh sự bất mãn lâu dài với tham nhũng, dịch vụ kém, việc làm thiếu và hệ thống phân bổ quyền lực theo cộng đồng – mô hình muhasasa – khiến nhiều người dân yêu cầu cải cách sâu rộng. Các cuộc biểu tình khiến chính phủ từ chức và buộc tổ chức bầu cử sớm, nhưng hệ thống chính trị cơ bản vẫn tồn tại với sự chi phối của các phe phái và ảnh hưởng ngoại quốc, đặc biệt từ Iran. 

Trong khi đó, Bangladesh và Nepal đại diện cho làn sóng phản kháng Gen Z / thanh niên toàn cầu trong thập niên 2020. Phong trào Monsoon Uprising ở Bangladesh năm 2024 phản ánh sự không hài lòng sâu rộng với tham nhũng, bất bình đẳng và các hạn chế đối với quyền tự do, được củng cố qua các công cụ mạng xã hội trong việc xây dựng bản sắc tập thể.  Tại Nepal, các cuộc biểu tình tương tự vào năm 2025, do chính thanh niên dẫn dắt, đã buộc Thủ tướng từ chức và dẫn đến việc thay đổi thể chế nhà nước, với quyền lực thay vì tập trung ở một cá nhân hay một đảng cầm quyền đã bị buộc phải nhượng bộ, dù còn nhiều thách thức về đường hướng xây dựng chính phủ mới. 

Ở Madagascar, sự nổi dậy năm 2025 cũng do thanh niên dẫn dắt, bắt nguồn từ các vấn đề cơ bản như cắt điện, thiếu nước, tham nhũng và nghèo đói, phản ánh một dạng nổi dậy mới ở châu Phi, kết hợp giữa đòi hỏi quyền lợi kinh tế và thay đổi chính trị. Phản ứng dữ dội đã khiến tổng thống giải tán chính phủ và thậm chí dẫn tới một cuộc đảo chính ủng hộ phong trào, đánh dấu bước ngoặt lớn trong đời sống chính trị quốc gia này. 

Venezuela có bối cảnh khác xa. Các lần khủng hoảng và biểu tình của người dân nước này, như vụ Caracazo năm 1989 hay những đợt biểu tình từ thập niên 2010, chủ yếu phản đối tình trạng kinh tế tồi tệ, lạm phát cao và khủng hoảng sinh kế. Những cuộc biểu tình này thường bị đàn áp và không dẫn tới thay đổi chế độ ngay lập tức, mà đẩy đất nước vào vòng xoáy khủng hoảng kéo dài. 

Trong khi đó, cuộc nổi dậy ở Iran, kể cả đợt mới nhất vào cuối năm 2025, có điểm khác biệt cơ bản. Những phong trào này bắt nguồn từ sự phẫn nộ sâu sắc đối với mô hình cai trị của Cộng hòa Hồi giáo, không chỉ do các vấn đề kinh tế như lạm phát cao, khủng hoảng tiền tệ, mà còn do những giới hạn đối với quyền tự do cá nhân và xã hội dưới hệ thống lãnh đạo tôn giáo chuyên chế.  Cuộc nổi dậy này không chỉ đòi hỏi sự thay đổi chính trị tức thời, mà đòi hỏi chấn chỉnh toàn bộ hệ thống thể chế chính trị và từng tầng lớp quyền lực, điều khác với các cuộc nổi dậy đòi thay đổi chính phủ hay chính sách trước đó ở nhiều nơi.

Tóm lại, dù tất cả những phong trào nêu trên đều phản ánh sự bất mãn với quyền lực tập trung, tham nhũng và thất bại về kinh tế–xã hội, thì cuộc nổi dậy ở Iran phân biệt ở bản chất có tính hệ thống sâu hơn: nó thách thức ý thức hệ và bộ máy quyền lực của một chế độ tôn giáo – chính trị bền vững. Các phong trào ở Arab Spring hay Gen Z khu vực khác thường nhắm vào một vị lãnh đạo cụ thể hoặc cấu trúc thể chế thực thi quyền lực, và nhiều nơi đã trải qua biến chuyển nhanh hơn (dù không phải luôn có kết quả tích cực dài hạn). Trong khi đó, phong trào Iran phản ánh một mặt trận rộng hơn, cả về xã hội, kinh tế và tư tưởng, dẫn đến những xung đột kéo dài và khó lường hơn nhiều so với các ví dụ khác.

Lời bàn: nếu Mỹ phải can thiệp vào Iran sẽ là một thất bại, chứng tỏ sự bất lực của phong trào quần chúng.

Thế giới sẽ ra sao nếu Mỹ thâu tóm các mỏ dầu ở Venezuela và Iran

Giả sử một buổi sáng đẹp trời, Tổng thống Mỹ thức dậy, uống xong ly cà phê Starbucks size XL, nhìn bản đồ thế giới và nói: “Hay là ta kiểm soát luôn mấy mỏ dầu lớn còn sót lại cho gọn?”

Và thế là, trong một vũ trụ song song rất Hollywood, Mỹ bằng cách nào đó đã “thâu tóm” được các mỏ dầu của Venezuela và Iran – hai quốc gia sở hữu những kho hydrocarbon thuộc hàng lớn nhất hành tinh.

Thế giới lúc này sẽ không nổ tung ngay, nhưng… mọi thứ sẽ rung lên như máy giặt chạy chế độ vắt cực đại.

⸻

1. Một cú nắm tay chứa… gần 40% trữ lượng dầu thế giới

Trước hết, nói bằng số liệu cho có vẻ nghiêm túc:

• Venezuela: khoảng 303 tỷ thùng dầu – lớn nhất thế giới (dù phần lớn là dầu nặng, khó khai thác).

• Iran: khoảng 157 tỷ thùng dầu, đứng thứ 4 toàn cầu.

• Mỹ: khoảng 69 tỷ thùng trữ lượng nội địa.

Nếu Mỹ kiểm soát Venezuela + Iran, thì tổng cộng Mỹ sẽ “ngồi” trên hơn 450 tỷ thùng dầu, tức gần 40% trữ lượng đã được xác minh của toàn thế giới.

Nói cách khác:

OPEC biến thành OPE…Oops.

⸻

2. Thị trường dầu mỏ: giá rẻ cho Mỹ, ác mộng cho phần còn lại

Trong kịch bản này, Mỹ không cần phải ép giá bằng lời nói. Chỉ cần ho nhẹ một tiếng là thị trường dầu Brent cảm cúm ngay.

• Mỹ có thể bơm thêm 3–5 triệu thùng/ngày từ Venezuela và Iran.

• Giá dầu thế giới có thể bị giữ ở mức 50–60 USD/thùng trong thời gian dài.

Nghe có vẻ tốt cho người tiêu dùng, nhưng lại là thảm họa với các quốc gia sống bằng dầu.

Và đây là lúc Nga và Trung Quốc bắt đầu đổ mồ hôi.

⸻

3. Nga: khi “cây ATM quốc gia” bị đá văng khỏi ổ cắm

Với Nga, dầu mỏ và khí đốt không chỉ là năng lượng – đó là ngân sách, lương hưu, quân đội và cả niềm tự hào dân tộc.

Một vài con số đáng chú ý:

• Khoảng 35–40% ngân sách Nga đến từ dầu khí.

• Nga cần giá dầu khoảng 70 USD/thùng để ngân sách cân bằng tương đối.

Nếu giá dầu bị Mỹ “đè” xuống 55 USD:

• Ngân sách Nga hụt hàng chục tỷ USD mỗi năm.

• Đồng ruble yếu đi như tinh thần người Nga khi đội tuyển bóng đá bị loại vòng bảng.

• Các dự án quân sự, hạ tầng bị hoãn, hoặc… đặt tên mỹ miều là “giãn tiến độ”.

Nga khi đó vẫn không sụp đổ, nhưng sẽ rơi vào trạng thái rất quen thuộc:

“Chúng tôi chịu được – nhưng không vui.”

⸻

4. Trung Quốc: được xăng rẻ, nhưng mất… đòn bẩy chiến lược

Ngược đời thay, Trung Quốc vừa mừng vừa lo.

Mừng vì:

• Trung Quốc nhập hơn 11 triệu thùng dầu/ngày.

• Giá dầu thấp giúp tiết kiệm hàng chục tỷ USD mỗi năm.

• Chi phí sản xuất giảm, xuất khẩu càng rẻ, càng “đánh” mạnh vào thị trường thế giới.

Nhưng lo vì:

• Trung Quốc phụ thuộc năng lượng bên ngoài.

• Venezuela và Iran từng là nguồn cung chiến lược, giá rẻ giúp Bắc Kinh đa dạng hóa và né ảnh hưởng Mỹ.

Khi Venezuela và Iran nằm trong tay Mỹ, Trung Quốc rơi vào thế:

“Xăng rẻ hơn, nhưng phải mua từ người mà mình không tin.”

Đó là kiểu quan hệ thương mại giống như:

vừa ăn cơm của hàng xóm, vừa khóa cửa phòng ngủ.

⸻

5. OPEC: từ câu lạc bộ quyền lực thành nhóm… hoài niệm

Trong kịch bản này, OPEC sẽ trông giống một ban nhạc rock già:

• Vẫn còn tên tuổi.

• Vẫn có fan trung thành.

• Nhưng không còn quyết định được xu hướng.

Saudi Arabia, UAE, Kuwait có thể cố cắt giảm sản lượng, nhưng nếu Mỹ muốn phá giá, thì:

“Cắt bao nhiêu, Mỹ bơm bấy nhiêu.”

OPEC+ khi đó sẽ giống một nhóm chat WhatsApp toàn tin nhắn:

“Anh em cố lên.”

Nhưng không ai biết cố kiểu gì.

⸻

6. Mỹ: bá chủ năng lượng kiêm… đạo diễn toàn cầu

Với quyền kiểm soát dầu Iran và Venezuela, Mỹ sẽ có trong tay:

• Đòn bẩy ngoại giao: thưởng dầu cho đồng minh, siết dầu với đối thủ.

• Ổn định giá trong nước: cử tri Mỹ thích xăng rẻ hơn là triết học địa chính trị.

• Sức ép với Nga, Trung Đông, thậm chí châu Phi.

Mỹ khi đó không chỉ là siêu cường quân sự, mà là:

“Người quản lý nhiệt độ kinh tế thế giới.”

Lạnh quá? Bơm thêm dầu.

Nóng quá? Khóa van một chút.

⸻

7. Nhưng… cái giá dài hạn không hề rẻ

Hài hước là vậy, nhưng kịch bản này không phải toàn màu hồng:

• Mỹ phải gánh chi phí an ninh khổng lồ ở hai khu vực bất ổn bậc nhất thế giới.

• Chủ nghĩa chống Mỹ toàn cầu tăng mạnh.

• Nga – Trung có thể xích lại gần nhau hơn, tăng tốc chuyển sang:

• Giao dịch phi USD

• Năng lượng hạt nhân, tái tạo

• Liên minh “không thích Mỹ”

Về dài hạn, Mỹ có thể thắng trận dầu, nhưng chưa chắc thắng cuộc chơi chuyển dịch năng lượng.

⸻

8. Kết luận: thế giới không sụp đổ, nhưng sẽ… mệt mỏi hơn

Nếu Mỹ thực sự kiểm soát dầu Iran và Venezuela:

• Nga: thắt lưng buộc bụng, nhưng vẫn gồng mình chịu đựng.

• Trung Quốc: hưởng lợi ngắn hạn, mất không gian chiến lược dài hạn.

• Thế giới: xăng rẻ hơn, địa chính trị căng hơn.

• Mỹ: quyền lực lớn hơn, trách nhiệm và áp lực cũng lớn hơn.

Và như mọi bi hài kịch địa chính trị khác, câu hỏi cuối cùng vẫn là:

Ai kiểm soát năng lượng thì chưa chắc kiểm soát được tương lai –

nhưng chắc chắn sẽ khiến hiện tại của người khác... đau đầu.

Tâm sự: Làm người Úc là khó

 

Quý vị đi Úc để làm gì nếu không phải mưu tìm một cuộc sống tốt đẹp hơn và một tương lai xán lạn hơn cho con cháu. Để có cuộc sống tốt, hạnh phúc thì điều không thể thiếu là phải hội nhập được vào môi trường mới.

Nói đến đây thì mọi người sẽ bảo cái này dễ quá, bởi vì bây giờ cuộc sống ở Việt Nam cũng cao, đầy đủ như ở Úc, hoặc còn hơn, vậy có gì khác biệt đâu. Nhưng mình ở Úc đã đủ lâu để quan sát nhiều mảnh đời, những va đập thách thức trong cuộc sống, không ai giống ai nhưng không thể nói là dễ dàng.

Nhớ có ông sồn sồn mới sang Úc đã phán rằng: người Việt bên này toàn làm neo, đổ bô, những việc linh tinh...”tôi khinh bọn chúng”. Đệt mẹ thằng rồ, nó tưởng ở Việt Nam nó móc túi, cướp giật, lừa đảo có được chút tiền nên lên mặt.

Vì nó điên nên dễ làm mọi người để ý. Mới đây nó khoe đã đi làm, chẳng cần hỏi cũng thừa biết gọi là làm cho vui chứ ngữ này thì được trò trống gì. Làm kiếm $10k/năm, 100k/năm hay 500k là khác nhau một trời một vực. Nhìn cái mặt nhăn nhó như khỉ ăn gừng là hiểu, làm không đủ tiêu cho gia đình, tức vẫn phải móc “thịt” ra ăn, cứ cho là còn rất nhiều “lương khô”.

Những người như thằng cha này rất đông, đại khái là lắm tiền, mang tiền từ Việt Nam sang chứ không kiếm chác được gì từ Úc. Cũng không thiếu những người Việt rất thành công, là Luật sư, bác sĩ, doanh nhân, rồi tham gia vào guồng máy quản trị của đất nước khi giữ các chức vụ trong các đại công ty, tập đoàn lớn, làm Nghị viên, Nghị sĩ, Dân biểu.

Họ đều là người Việt mũi tẹt, da vàng, con rồng cháu Lạc. Có gì khác nhau giữa hai loại người này không? Khác nhau là cái đầu, giữa mạnh mẽ, ý chí, nghị lực và thụ động, lười biếng, chờ đợi; giữa mưu nhiều, nói nhiều với một bên là hành động và hành động quyết liệt.

Không chỉ chuyện người lớn, tụi trẻ cũng vậy. Du học sinh thời 30 năm trước làm nhiều, cỡ 50 giờ/ tuần (như cá nhân mình), còn du học sinh bây giờ làm ít, trung bình 10 giờ/ tuần. Hai con số chênh lệnh đó tất yếu dẫn đến những kết quả rất khác nhau.

Cũng tại hoàn cảnh thôi. Những thành phần mang tiền qua Úc tiêu thì ở Việt Nam họ đã thuộc về đẳng cấp chỉ việc ngồi gãi d. ăn tiền, đâu còn vất vả như tầng lớp công nông; con cái họ được nuông chiều cơm bưng nước rót có bao giờ đụng chân tay việc gì. Những loại như thế mà sang Úc thì rất khó hòa nhập.

Làm người Úc đâu phải chỉ là giấy tờ, dù hết sức gian nan, nó vẫn chỉ là vỏ bề ngoài. Còn về thực chất, phải là tìm được niềm vui trong cuộc sống, trong đó phần quan trọng là việc làm ổn định. Có việc làm, quý vị mới có bạn đồng nghiệp, khách hàng, đối tác làm việc, các mối quan hệ để có thêm trao đổi thông tin kiến thức xã hội, chung vui các sở thích trong cuộc sống. Bằng không, quý vị vẫn tiếp tục chân chưa chạm đất, lơ lửng trên không trung mãi mãi.

Cần hiểu rằng chưa kinh nghiệm, kỹ năng, quan hệ, ai ngu mà đi trả lương cao, vì thế làm ít sẽ không đủ chi tiêu nên phải làm nhiều, chí ít 40 giờ/ tuần. Muốn làm tướng thì phải làm lính, muốn lương cao thì phải chịu thấp một thời gian, không có cách nào đốt cháy giai đoạn được. Khi mức lương được cải thiện, sự lựa chọn sẽ dễ dàng hơn, hoặc giảm giờ làm để có thêm thời gian vui chơi, hoặc giữ nguyên giờ làm thì thêm thu nhập.

Mình là người trong cuộc nên biết cái khó là ủ mưu nhiều quá, lúc nào cũng bồn chồn đứng lên ngồi xuống, đầu óc không yên ổn để làm được việc gì. Để vượt qua khó khăn, lời khuyên là hai chữ resilient (bền bỉ) và consistent (nhất quán).

Rồi quý vị sẽ trở thành người Úc yêu nước Úc và hạnh phúc viên mãn với cuộc sống mới.

Đôi điều nghĩ về vụ xả súng ở bãi biển Bondi

 

Sáu ngày qua đi, mọi người vẫn chưa hết bàng hoàng về vụ xả súng ở bãi biển Bondi. Trong số hàng ngàn bãi biển, Bondi chưa chắc đẹp nhất nhưng chắc nổi tiếng nhất vì nó nằm ngay gần trung tâm Sydney. Mình nghe danh Bondi lần đầu khi sinh viên tụi mình kháo nhau đến đó xem thanh nữ topless, nay các em hở đẹp đã bị cấm vì các gia đình có con nhỏ đến vui chơi đông quá.

Hung thủ Sajid Akram, cái tên rất Ả Rập nhưng lại từ Ấn Độ đến Úc vào cuối thập niên 1990s, lúc 23 tuổi bằng visa du học. Chẳng học hành gì đến nơi chốn, hắn nhanh chóng kết hôn và sinh ra thằng trời đánh Naveed vào năm 2001 rồi hai đứa nữa.

Nước Úc đã cưu mang cha con nhà Akram, nhưng hắn vẫn nuôi lòng thù hận, ít nhất đối với người Úc gốc Do Thái. “Nhàn cư vi bất thiện” vào lúc này cả hai tên đều thất nghiệp, Sajid ly thân với vợ và hai cha con đi thuê nhà trọ ở Campsie.

Thiết nghĩ Sajid là một trường hợp tiêu biểu không hội nhập được vào xã hội. Có thế hiểu hắn không có nhiều thành công trong sự nghiệp và hạnh phúc gia đình, không tìm được niềm vui, nhận thức được những điều tử tế và vì thế chỉ có bất mãn, tiêu cực. Tai hại hơn, hắn tiêm nọc độc vào thằng con trai đầu lòng, biến nó trở nên cực đoan và cuồng tín.

Theo cảnh sát, hai hung thủ không tính phương án tẩu thoát, có nghĩa là chúng sẵn sàng tử vì đạo, kết quả không ngạc nhiên bố chết, con bị thương. Naeed nay đã tỉnh, đang bị thẩm vấn và sẽ bị truy tố. Úc không có án tử hình nhưng với thằng này thì không thể thấp hơn chung thân được.

Mọi người chê cảnh sát yếu kém đã để hai tên khủng bố bắn súng trong 9 phút, cướp đi mạng sống của 15 người. Lúc đó chỉ có 4 cảnh sát bảo vệ cho Lễ hội, hai nữ và hai nam. Hai cảnh sát nam đều bị trọng thương, cậu cảnh sát trẻ còn mất một mắt.

Rồi lại thắc mắc tại sao lại cho tư nhân được sở hữu súng? Để tranh biện, mình cho rằng ở các nước dân chủ ngân sách dành cho y tế, giáo dục, phúc lợi chiếm tỉ trọng tuyệt đối nên không còn tiền nuôi cảnh sát. Bạn nào sang Úc thì có khi cả tháng không nhìn thấy cảnh sát vì họ rất ít. Tội phạm thì bằng cách này hay cách khác luôn có vũ khí. Và để tự bảo vệ, người dân cần phải có súng.

Trong hơn ngàn người dự Lễ hội, nếu ai đó mang theo vũ khí thì chắc chắn sự việc sẽ được dập tắt nhanh hơn. Dù tay không, có 4 người đã dũng cảm tấn công hung thủ có súng. Ba trong số đó đã không còn nữa, người còn lại bị thương, anh Ahmed Al Ahmed.

Khi Sajid đang hành sự bắn giết người thì Ahmed đã xông ra cướp được súng của hắn, ít nhất đã làm gián đoạn thời gian và cứu sống được một số mạng người. Đích thân Thủ tướng Albanese đến thăm Ahmed trong bệnh viện, ngoài việc được tuyên dương về hành động dũng cảm, anh còn được tặng 2.5 triệu Úc kim từ quỹ quyên góp từ những người hảo tâm.

Một điều rất hay, Ahmed là một người Hồi giáo Ả Rập lại đi cứu giúp người Do Thái. Điều đó mang lại ý nghĩa cao đẹp của xã hội nước Úc, hàn gắn sự chia rẽ chủng tộc và tôn giáo do vụ xả súng gây ra. Cộng đồng Ả Rập hồi giáo không còn lo bị cắt giảm các quỹ hỗ trợ hoặc bị siết chặt nhập cư.

Tuiy nhiên vụ việc diễn ra ngay trước thềm dịp Lễ hội Giáng sinh và mua sắm cuối năm, chắc chắn sẽ làm nhiều người e ngại tu tập vào những chỗ đông người. Do đó doanh số vào mùa bán hàng lớn nhất trong năm sẽ bị giảm sút.

Đêm nay, chương trình bắn pháo hoa vào tối thứ bẩy hằng tuần tại Darling Harbour bị hủy bỏ. Tuy nhiên chương trình pháo hoa đêm giao thừa thì sẽ vẫn tiếp tục.