Vì sao Sudan không chịu vươn mình?

 

Mình đã 2 lần đến với đất nước Sudan vĩ đại. Điều không thể tưởng tượng nổi là ngay tại thủ đô Khartoum mà toàn là đường đất, đường nhựa chỉ có 1 số trục chính thôi. Nhà không số, phố không tên, nhà ở cũng như khách sạn đều thiếu và đắt đỏ.

Thất nghiệp chiếm 1/3 đân số, người không việc làm đứng đầy ngoài đường. Điều ấn tượng là người Sudan rất cao và còn ốm nhong nheo do đói ăn.

Trong lịch sử 70 năm thành lập nước kể từ 1956 đến nay thì chỉ là những cuộc nội chiến triền miên. Với đất nước rộng lớn rộng nhất châu Phi với 2.5 triệu km2, nhiều tài nguyên khoáng sản, có cả dòng sông Nile hùng vĩ mà người dân vẫn bị đầy đọa cả về thể xác lẫn tinh thần.

Mọi người cũng không nghĩ rằng Sudan có lịch sử văn hóa lâu đời, từng xâm chiếm Ai Cập, thậm chí đánh tan cả đội quân La Mã.

Điều đáng nói là trong khi Ai Cập ăn đủ nhờ du khách và du lịch là 1 ngành kinh tế mũi nhọn thì Sudan lại chẳng có gì do tình trạng chiến sự bất ổn, hơn nữa các di tích lịch sử cũng không được đầu tư khai thác dịch vụ.

Từng sống ở Cairo, mình đã chứng kiến cả dãy phố "chợ người" mà chỉ cần nhìn chiều cao và cách ăn vận là biết ngay là người Sudan. Hàng triệu người dân nước này đã phải bỏ nước ra đi, riêng Ai Cập ước tính khoảng 2 triệu người.

Do không có thời gian, mình lại nhờ Gemini viết bài

.....

Sudan – quốc gia nằm ở khu vực Đông Bắc Phi – sở hữu vị trí chiến lược bên bờ Biển Đỏ cùng dòng sông Nile huyền thoại chảy qua. Nơi đây là bức tranh được ghép bởi hai mảnh đối lập gay gắt: một bên là di sản văn minh cổ đại rực rỡ với những di tích vô giá, một bên là thực tế thảm khốc của cuộc nội chiến tàn khốc và nền kinh tế kiệt quệ.

Trái ngược với vẻ nghèo nàn hiện tại, Sudan từng là tâm điểm của những văn minh thịnh vượng bậc nhất châu Phi. Vùng đất Nubia cổ xưa – đại diện là Vương quốc Kush – từng là đối thủ đáng gờm và thậm chí từng chinh phục, cai trị Ai Cập cổ đại trong Triều đại thứ 25 (kỷ nguyên của các "Pharaoh da đen").

Ít ai biết rằng, Sudan mới là quốc gia sở hữu nhiều kim tự tháp nhất thế giới (hơn 200 kim tự tháp), vượt qua cả Ai Cập:

-Quần thể Kim tự tháp Meroë: Di sản Thế giới được UNESCO công nhận, nơi an nghỉ của các vương công, nữ hoàng Kandake huyền thoại. Các kim tự tháp ở đây có dáng đứng dốc, quy mô độc đáo, nằm thanh bình giữa cồn cát sa mạc đỏ.

-Gebel Barkal: Ngọn núi đá vôi thiêng đọng lại vô số đền thờ thần Amun và các phế tích cung điện lẫy lừng từ thế kỷ 15 TCN.

Nền văn minh Nubia cổ đại còn nổi tiếng với khả năng luyện kim sắt đỉnh cao, chữ viết riêng và xã hội tôn trọng nữ quyền – nơi các nữ hoàng chiến binh Kandake từng đánh bại cả binh đoàn La Mã hùng mạnh.

Bẩy mươi năm qua, Sudan bị giằng xé bởi các cuộc xung đột sắc tộc, tôn giáo và sự tranh giành quyền lực tàn bạo.

Sau hai cuộc nội chiến Nam - Bắc kéo dài hàng thập kỷ khiến Nam Sudan tách ra độc lập năm 2011, cùng thảm họa diệt chủng Darfur năm 2003, Sudan lại rơi vào thảm họa mới từ tháng 4/2023.

Cuộc chiến bùng nổ giữa hai lực lượng quân sự: Quân đội Quốc gia Sudan (SAF) do Tướng Abdel Fattah al-Burhan lãnh đạo và Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) do Tướng Hemedti chỉ huy.

Tại sao đã có SAF lại còn có RSF? Trong thời gian cầm quyền trên 30 năm, nhà độc tài Barshir đã thành lập RDF nhằm làm đối trọng với SAF để tranh việc quân đội làm đảo chính. Nhưng khi ông Barshir bị dân chúng nổi loạn lật đổ vào năm 2019 thì hai phái quân đội tạm thời bắt tay để chia sẽ quyền lực cho đến khi quyết đấu như hiện nay.

Giao tranh bằng pháo binh, không kích và tác chiến đô thị tàn phá hoàn toàn thủ đô Khartoum. Hàng chục nghìn người thiệt mạng, hơn 10 triệu người phải rời bỏ nhà cửa và biến Sudan thành cuộc khủng hoảng tị nạn cùng nạn đói nghiêm trọng nhất thế giới hiện nay.

Song hành cùng chiến tranh là một nền kinh tế tan rã, nơi tỷ lệ thất nghiệp luôn nằm trong nhóm cao nhất thế giới (khoảng 30%, ở giới trẻ thậm chí vượt 50%).

Sự sụp đổ kinh tế này đến từ các nguyên nhân cốt lõi:

1. Mất nguồn thu dầu mỏ: Khi Nam Sudan tách ra năm 2011, Sudan mất tới 75% trữ lượng dầu mỏ — nguồn thu ngoại tệ và ngân sách chủ lực. Việc này gây lạm phát phi mã và sụp đổ đồng nội tệ.

2. Chiến tranh phá hủy hạ tầng: Các cơ sở sản xuất, nhà máy, hệ thống điện nước bị tàn phá. Doanh nghiệp phá sản hoặc tháo chạy, tiêu diệt toàn bộ khu vực việc làm chính thức.

3. Nông nghiệp kiệt quệ: Dù thu hút hơn 60% lực lượng lao động, ngành nông nghiệp thiếu vốn, công nghệ thô sơ và liên tục chịu thiên tai hạn hán, biến đổi khí hậu.

4. Bất ổn chính trị & Cô lập: Nhiều năm chịu lệnh trừng phạt quốc khiến dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) hoàn toàn đóng băng.

Nằm trên dải đất giàu tiềm năng lịch sử và tài nguyên, câu hỏi bao giờ Sudan có thể vươn mình sánh vai cường quốc, lật lại những trang sử lẫy lừng vẫn còn đó.

Ảnh: đầu của bức tượng hoàng đế La Mã Augustus đã bị chặt và đưa về vương quốc cổ Sudan. Trong môi trường sa mạc khô ráo và không bị ánh nắng hay oxy hóa phá hủy, chiếc đầu tượng gần như nguyên vẹn 100% với đôi mắt khảm bằng đá thủy tinh (glass paste) và đá cẩm thạch trắng vẫn sáng quắc, mang lại thần thái vô cùng sống động.

Giang Thanh: Bi kịch của nữ hoàng hột le

 

Trong phong trào bán hột le mua hột xoàn do chị Hằng phát động, mọi người nên nhớ đến một nữ nhi không tầm thường khác, đỉnh của nghề buôn hột đó là Giang Thanh, vợ thứ tư kém 21 tuổi của Mao Trạch Đông.

Từ một ca sĩ trung bình về tài nghệ lẫn nhan sắc, Giang phu nhân đã đi vào lịch sử với những câu chuyện để đời.

Mao truyền ngôi cho Hoa Quốc Phong với câu viết nổi tiếng: "Chú làm việc, ta yên tâm; khi có chuyện, hỏi Giang Thanh". Hoa lúc đó mới ngoài 50, thuộc loại trẻ ranh so với các BCT lão luyện, Mao có ý để Giang và bè lũ bốn tên nhiếp chính.

Tuy nhiên trời không chiều lòng người, phái "Phàm là" đã thua phái "Thực dụng" của Đặng Tiểu Bình. Nhưng Đặng đã khôn ngoan không đạp đổ di sản của Mao bằng kết luận "Công bẩy, tội ba", tức công của Mao lớn hơn tội.

Mình nhờ Gemini viết về người đàn bà đỉnh trong nghề buôn vua này.

. . . . .

Trong lịch sử hiện đại, hiếm có người phụ nữ nào để lại dấu ấn đầy mâu thuẫn như Giang Thanh. Cuộc đời bà là một vở kịch nhiều màn, nơi ranh giới giữa nghệ thuật sân khấu và thủ đoạn chính trị bị xóa mờ hoàn toàn. Từ một cô diễn viên hạng trung ở Thượng Hải khao khát ánh đèn sân khấu, Giang đã bước lên đỉnh cao quyền lực của một quốc gia hàng tỷ dân, để rồi cuối cùng kết thúc hành trình trong sự cô độc và tủi nhục sau thanh sắt nhà giam.

Sự nghiệp chính trị của Giang Thanh là một bức tranh bi hài kịch điển hình về sự chênh lệch giữa chức vụ chính thức và quyền lực thực tế.

Về mặt danh nghĩa, trong suốt nhiều năm, Giang Thanh không hề nắm giữ các vị trí lãnh đạo tối cao trong bộ máy Nhà nước hay Đảng. Bà không phải là Tổng Bí thư, không phải Chủ tịch nước, cũng chẳng phải Thủ tướng. Vị trí chính thức lâu năm và "khiêm tốn" nhất của bà chỉ đơn giản là... phu nhân của Chủ tịch Mao Trạch Đông.

Ngay cả khi bước vào thời kỳ Cách mạng Văn hóa (1966–1976), chức vụ chính thức cao nhất mà bà đảm nhận cũng chỉ là Phó Trưởng Ban Cách mạng Văn hóa Trung ương và Ủy viên Bộ Chính trị. Trên giấy tờ, Giang Thanh chưa bao giờ là người đứng đầu chính thức của bất kỳ cơ quan quyền lực nhà nước trọng yếu nào.

Thế nhưng, bi kịch của lịch sử nằm ở chỗ: quyền lực thực tế của bà lại tỉ lệ nghịch hoàn toàn với những danh xưng hành chính đó.

Núp bóng dưới cái danh "người truyền đạt ý chí của Chủ tịch", Giang Thanh sở hữu một thứ quyền lực bóng tối gần như vô hạn. Bà không cần một chức vụ chính thức để bãi nhiệm các quan chức cấp cao; bà chỉ cần một lời phát biểu tại các buổi diễn thuyết để biến những nhà lãnh đạo hay các tướng lĩnh kỳ cựu thành "kẻ thù của nhân dân".

Bằng việc thao túng Tổ Cách mạng Văn hóa Trung ương và thành lập phe "Tứ đại đồng mưu" (bè lũ bốn tên), Giang Thanh đã biến đời sống chính trị và văn hóa của một đất nước khổng lồ thành sân khấu riêng của mình.

Sự châm biếm đỉnh cao nằm ở lĩnh vực nghệ thuật – xuất thân ban đầu của bà. Là một diễn viên, Giang Thanh dùng quyền lực thực tế để khống chế nền văn hóa nghệ thuật phong phú nghìn năm, cô đọng toàn bộ đời sống tinh thần của hàng trăm triệu dân vào đúng "Tám mẫu kịch cách mạng" do bà độc quyền phê duyệt. Một cựu đào hát Thượng Hải trở thành "đại giáo chủ" văn hóa, định đoạt xem nhân dân được nghe nhạc gì, xem vở kịch nào và suy nghĩ ra sao. Quyền lực thực tế ấy không đến từ sự nể trọng hay tài năng kiệt xuất, mà đến từ sự sợ hãi và vầng hào quang vay mượn từ người chồng vĩ đại.

Nhưng quyền lực dựa trên sự vay mượn và bóng tối luôn mang bản chất của một bong bóng xà phòng. Khi cây đại thụ Mao Trạch Đông qua đời vào năm 1976, tấm màn nhung bảo vệ Giang Thanh lập tức sụp đổ. Chỉ một tháng sau cái chết của chồng, bà cùng nhóm "Tứ đại đồng mưu" bị bắt giữ.

Phiên tòa lịch sử năm 1980–1981 là màn hạ cay đắng nhất cho cuộc đời bà. Khi đứng trước bệ thẩm đoàn, bị cáo buộc những tội danh khủng khiếp trong mười năm hỗn loạn của Cách mạng Văn hóa, Giang Thanh đã gầm lên một câu nói lột tả trần trụi bản chất quyền lực của mình: "Tôi là con chó của Chủ tịch Mao. Ông ấy bảo tôi cắn ai, tôi cắn người đó!" .

Sự chua chát và cay đắng đọng lại chính ở thời điểm này: người phụ nữ từng múa may quay cuồng trên đỉnh cao quyền lực, thâu tóm số phận của hàng triệu người, cuối cùng thừa nhận mình chỉ là một công cụ, một cái bóng không hơn không kém.

Bị tuyên án tử hình (sau giảm xuống chung thân), Giang Thanh sống những năm tháng cuối đời trong sự cô lập hoàn toàn. Năm 1991, bà tự sát trong phòng giam, kết thúc một đời sóng gió.

Cuộc đời Giang Thanh là một lời nhắc nhở cay đắng về cái giá của quyền lực ảo tưởng. Bà khao khát trở thành nữ hoàng trên sân khấu chính trị, nhưng rốt cuộc chỉ là nạn nhân và cũng là thủ túc trong một bi kịch do chính mình góp phần dàn dựng.

Kết bạn kiểu Úc

 

Với một người đã ra hải ngoại 32 năm, trong đó sống ở Úc tổng cộng 20 năm như mình thì đã đủ tư cách viết về vấn đề kết bạn tại Úc hay chưa? Mình nghĩ là chưa, những điều nói ra đây chỉ để trao đổi thôi chứ không phải “chốt hạ”.

Hồi mới sang Úc năm 1994, hổm mình ra đường vào buổi sáng sớm để đi bỏ thư ở thùng thư bưu điện, gặp một bà Tây sồn sồn đã chào mình G’morning. Lúc đó mình nghĩ chắc tại mình đẹp trai quá nên bả mới chào.

Không phải đâu, nếu lúc đó biết tiếng Anh để bắt chuyện thì họ cũng sẵn sàng nói chuyện với mình một cách thân mật như một người bạn lâu ngày mới gặp. Nhưng chỉ có thế thôi, đừng tưởng bở.

Trong phép xã giao của người Úc, có việc chào hỏi cả những người không quen biết. Họ cũng rẩt dễ bắt chuyện, nhưng để kết bạn lại là vấn đề khác, sẽ không dễ dàng.

Trong câu chuyện, người Úc rất dễ "ba phải", nói gì cũng chịu. Ví dụ khi bạn bảo "hôm nay mát quá" thì họ sẽ gật gù ngay, chứ không có chuyện nhảy bổ vào: nóng thế này mà kêu mát, ông chẳng biết gì cả. Tất nhiên, nếu bạn nói đụng chạm đến quyền lợi thì không còn chuyện vô thưởng vô phạt nữa rồi.

Bên Úc nhìn chung mọi người ăn vận khá đơn giản, thậm chí không ít phụ nữ còn không trang điểm khi ra ngoài. Nhưng không nên nghĩ vì họ quá nghèo, phải lo miếng ăn thì hơi đâu mà lo hình thức bề ngoài.

Úc có 57 tỉ phú, và nếu tính cả những người đang làm ăn tại tại Úc thì con số lên dến 178 người. Những người có tài sản cỡ trăm triệu, chục triệu (trong đó có cả nhiều người Việt) thì đông lắm. Thu nhập bình quân đầu người của Úc cao gấp mười lần Việt nam.

Vừa rồi, mình có xem một bộ phim tài liệu trên tivi về Sydney thời thập niên 1960s, cho thấy người Úc giai đoạn đó khá cầu kỳ, đàn ông mặc vest, đi giầy đen, phụ nữ thì phi dê óng mượt. So với bây giờ thì một trời một vực. Lý do như nói ở trên, không phải vì họ nghèo, chẳng qua là thích giản dị và thoải mái thôi.

Họ không còn quan niệm chưng mấy cái quần áo đẹp, đồ hiệu để chứng minh đẳng cấp. Thật ra trong 32 năm qua, giá nhà đất tăng 10 lần, thực phẩm tăng giá 5 lần, riêng giá quần áo thì không tăng, nếu không muốn nói là giảm. Hồi xưa một cái sơ mi đồ hiệu $100 thì bây giờ vẫn thế, thậm chí ít hơn.

Quay lại chủ đề chính, vì sao kết bạn với người Úc là khó? Đơn giản vì họ không muốn và không cần. Nhiều người Việt giỏi tiếng Anh, sang Úc lâu năm mà làm gì có bạn Tây, quanh quẩn vẫn chỉ mấy ông ăn rau muống chơi và nhậu với nhau.

Mình đề ý hai cháu nhà mình, bạn bè của chúng chủ yếu từ thời học phổ thông. Một trường tiểu học của Úc thông thường mỗi năm có khoảng 100 cháu theo học, theo quy định sĩ số tối đã mỗi lớp 25; còn trường trung học thì khoảng 150, mỗi lớp không quá 30. Ở các trường tư thì con số chỉ còn phân nửa, mỗi lớp khoảng 10-15 em.

Để tất cả mọi người đều là “bạn cùng lớp” thì các trường đều có chính sách xáo trộn học sinh vào mỗi năm học. Như vậy sau 7 năm tiểu học và 6 năm trung học thì tất cả các cháu hầu như đều đã từng học cùng lớp với nhau ít nhất 1 năm, và đều có cơ hội kết bạn giao lưu với nhau.

Có thể hiểu rằng người Úc có “nguồn cung” bạn bè rất dồi dào từ thời phổ thông. Trên thực tế các mối quan hệ này duy trì rất lâu trong suốt cuộc đời và họ không có nhu cầu kết bạn thêm.

Dưới mái nhà Úc, giới trẻ không phân biệt nguồn gốc đã và đang thương yêu, gắn bó với nhau mang đến những hình ảnh đẹp. Khác màu da, nhưng chung văn hóa là một chuyện; cùng màu da mà đói nghịch thói quen, lối sống, suy nghĩ và tư tưởng thì vấn đề lại khác.

Nói như thế không cò nghĩa là bạn không thể kết bạn tâm giao với người Úc. Vấn đề là bạn có thể tự thay đổi mình, tiếp thu cái mới để thích nghi với cuộc sống Úc và lối sống Úc hay không?

Có người chê mấy thằng Tây nó mù hay sao, cái con xấu và già thế mà nó vẫn lấy. Chẳng qua là bạn chưa hiểu, sự đồng cảm, thương cảm với nhau thậm chí còn quý và bền chặt hơn cả sự hấp dẫn về thể xác.

Cá nhân mình là người sang Úc định cư khá muộn, chẳng nghề ngỗng gì, tiếng Anh phọt phẹt nhưng mình đã từng được “ngồi” chém gió với cả CEO có mức lương vài triệu/ năm, trí tuệ cao vòi vọi. Phét lác?

Không dám đâu, chẳng qua họ là cha mẹ của bạn các cháu nhà mình. Con mình chơi với cả con nhà giàu, tầng lớp trên. Cho nên cánh cửa ở đây lại là “giàu vì bạn, sang vì con”

Góc nhìn: Mọi nẻo đường đều dẫn đến thành Rome

 

Năng lượng từ lâu đã không còn là một hàng hóa thuần túy mà đã trở thành vũ khí sắc bén nhất trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. Ba cuộc xung đột năng lượng đang diễn ra trên thế giới thể hiện rõ cách các quốc gia dùng năng lượng để chèn ép, làm suy yếu hoặc vây ráp đối thủ.

1. Mỹ siết chặt dòng dầu Iran chảy sang Trung Quốc

Nhiều năm qua, Trung Quốc là khách hàng tiêu thụ dầu lớn nhất của Iran. Tehran dựa vào nguồn thu này để duy trì nền kinh tế dưới các lệnh trừng phạt, còn các nhà máy lọc dầu tư nhân ("teapot refineries") của Trung Quốc hưởng lợi nhờ nguồn cung giá rẻ.

Để ngăn chặn dòng chảy này, Mỹ không chỉ cấm vận trực tiếp mà còn tung ra các biện pháp trừng phạt thứ cấp (secondary sanctions) vô cùng gắt gao:

- Đánh vào "Đội tàu bóng tối" (Shadow Fleet): Mỹ và các đồng minh liên tục đưa vào danh sách đen hàng loạt tàu dầu ngụy trang, đổi cờ, hoặc tắt thiết bị định vị nhằm che giấu nguồn gốc dầu Iran.

- Triệt hạ mạng lưới tài chính trung gian: Bộ Tài chính Mỹ trừng phạt hàng loạt công ty vỏ bọc tại Hồng Kông, UAE và Trung Quốc tham gia rửa tiền, thanh toán và vận chuyển dầu cho Iran.

-Chặn các điểm chuyển tải: Mỹ tăng cường giám sát các vùng biển quốc tế (như vùng biển ngoài khơi Malaysia) – nơi dầu Iran thường được sang mạn (ship-to-ship) để nhãn mác bị xóa mờ trước khi cập cảng Trung Quốc.

Bằng cách chặn đứng kênh thanh toán USD, giáng đòn vào logistics và đe dọa trừng phạt các tổ chức tài chính Trung Quốc, Washington buộc Bắc Kinh phải cân nhắc giữa lợi ích từ dầu giá rẻ và rủi ro bị cô lập khỏi hệ thống tài chính toàn cầu.

2. Điều kỳ lạ, khi chuyển từ thế phòng ngự sang tấn công, Ukraine dường như không chú trọng giành lại lãnh thổ mà chỉ thích tập trung đánh phá hạ tầng năng lượng của Nga.

Khác với các đòn trừng phạt kinh tế của phương Tây, chiến lược của Ukraine là tấn công vật lý trực tiếp bằng máy bay không người lái (UAV) tầm xa vào sâu trong lãnh thổ Nga.

Mục tiêu cốt lõi của Kyiv tập trung vào các mắt xích yếu nhất của ngành dầu khí Nga:

- Nhà máy lọc dầu (Refineries): Ukraine không ưu tiên đánh vào giếng dầu thô mà nhắm thẳng vào các tháp chưng cất phức tạp tại các nhà máy lọc dầu lớn (như ở Moscow, Tatarstan, Omsk). Đây là những thiết bị đắt đỏ, khó thay thế do Nga đang chịu lệnh cấm vận công nghệ từ phương Tây.

- Kho chứa và cảng xuất khẩu: Các kho nhiên liệu lớn và cảng biển quan trọng như Novorossiysk bị tấn công liên tục nhằm làm gián đoạn chuỗi cung ứng dầu xuất khẩu sang Trung Quốc, Ấn Độ.

3. Venezuela dừng cung cấp dầu giá rẻ cho Trung Quốc

Trong quá khứ, Venezuela từng là nguồn cung dầu thô nặng giá rẻ quan trọng cho Trung Quốc, phần lớn dùng để gán nợ cho các khoản vay hàng chục tỷ USD từ Bắc Kinh. Tuy nhiên, cục diện này đã đổi khác.

-Sự can thiệp và kiểm soát của Mỹ: Washington áp đặt cơ chế kiểm soát gắt gao và cấp phép hạn chế (thông qua các tập đoàn như Chevron hoặc các giấy phép của OFAC) đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Venezuela.

- Tái định hướng dòng chảy: Dầu thô của Venezuela thay vì chảy ngầm qua các trung gian thiếu minh bạch sang các nhà máy "teapot" Trung Quốc với giá chiết khấu sâu, nay được nắn dòng trở lại các thị trường chính thống có giấy phép (đặc biệt là thị trường Mỹ).

- Thay đổi cơ chế thanh toán: Sự siết chặt từ Mỹ khiến Caracas không còn dễ dàng duy trì các thỏa thuận đổi dầu lấy nợ hay bán dầu giảm giá lén lút như trước, làm cắt đứt nguồn dầu siêu rẻ mà Trung Quốc từng thu lợi.

Như vậy, từ Trung Đông, Đông Âu cho đến Mỹ Latinh, dầu mỏ đã trở thành tâm điểm của các cuộc xung đột địa chính trị. Việc Mỹ siết chặt Iran và Venezuela đã thu hẹp đáng kể nguồn năng lượng giá rẻ của Trung Quốc, trong khi các cuộc tập kích của Ukraine đang làm suy yếu ngành năng lượng của Nga.

“Mọi nẻo đường đều dẫn tới thành Rome” (All roads lead to Rome), theo nghĩa đen là hệ thống đường sá đồ sộ của đế quốc La Mã đều hướng về một địa chỉ.

Nhưng hệ thống ngày nay bao trùm toàn thế giới cũng hướng về một mục tiêu duy nhất: bao vây Trung Cộng, đối thủ địa chính trị lớn nhất của Mỹ.

Theo tin tức mới nhất, Mỹ đã thuyết phục được các nước Anh, Ý, Đức... ủng hộ cuộc chiến của Mỹ đang trực tiếp điều hành tại Iran. Cuộc chiến này, theo mình không hẳn nhắm đến việc giải phóng hoàn toàn Iran mà chỉ nhằm triệt hạ nguồn dầu giá rẻ của Trung Cộng.

Điều này chắc hẳn đã làm Bắc Kinh nổi giận, dẫn đến những hành động gây hấn trên biển Hoa Bắc và Hoa Đông mấy ngày qua nhằm vào các đồng minh Philippines và Nhật của Mỹ.

Việt Nam đã tái hiện nhập siêu, trong đó nhập siêu với Trung Quốc tiếp tục xu hướng leo cao. Thiển nghĩ, chắc chắn Mỹ muốn Việt Nam phải làm gì đó giải quyết việc này trước khi họ công nhận nền kinh tế thị trường cho chúng ta.

Ảnh: theo ý tưởng của Rùa tiên sinh, một số con bạc vào sòng bài có thể thắng một số ván, thậm chí thắng cả buổi nhưng nhà cái vẫn không sập tiệm. Sóng bài sẽ vẫn tiếp tục mở rộng, ngày và đêm.

Kỷ nguyên mới của Peru với tân nữ tổng thống

 

Peru, vùng đất của những đỉnh Andes hùng vĩ và tàn tích Machu Picchu huyền thoại, đang trải qua những biến động chính trị sâu sắc. Giữa bối cảnh đó, sự trỗi dậy của các nhà lãnh đạo gốc Á và câu chuyện giao thoa văn hóa xuyên đại dương đã tạo nên một Peru độc đáo nhất nhì khu vực Mỹ Latinh.

Cái tên Keiko Fujimori không hề xa lạ trên chính trường Peru, nhưng việc bà đảm nhận cương vị Tân Tổng thống Peru đánh dấu một bước ngoặt lịch sử lớn. Là con gái lớn của cựu Tổng thống độc tài đầy tranh cãi Alberto Fujimori, Keiko đã dành hơn hai thập kỷ để xây dựng đế chế chính trị của riêng mình thông qua đảng Lực lượng Nhân dân (Fuerza Popular).

Sinh năm 1975, Keiko từng đảm nhận vai trò Đệ nhất Phu nhân Peru ở tuổi 19 sau khi cha mẹ ly hôn. Từng ba lần lọt vào vòng hai của các kỳ bầu cử tổng thống trước đó và chịu không ít cáo buộc pháp lý, sự kiên trì của bà cuối cùng đã được đền đáp. Trên cương vị tân lãnh đạo, Keiko đối mặt với thách thức to lớn: hàn gắn một quốc gia đang bị chia rẽ sâu sắc, phục hồi kinh tế và chứng minh rằng di sản của chủ nghĩa Fujimori (Fujimorismo) có thể mang lại sự ổn định và dân chủ cho Peru.

Để hiểu được bối cảnh lãnh đạo của Keiko Fujimori, cần nhìn lại bức tranh toàn cảnh về đất nước Peru.

Peru là cái nôi của đế chế Inca cổ đại – đế chế lớn nhất thời kỳ tiền Colombo. Thế kỷ 16, thực dân Tây Ban Nha chinh phục vùng đất này, biến Lima thành thủ đô của Phó vương quốc Peru giàu có. Quốc gia này chính thức giành độc lập vào năm 1821 dưới sự dẫn dắt của José de San Martín và Simón Bolívar.

Peru là một "nồi lẩu thập cẩm" về nhân chủng học. Người bản địa (chủ yếu là người Quechua và Aymara) chiếm khoảng 45% dân số. Người lai (Mestizo - giữa người châu Âu và bản địa) chiếm khoảng 37%. Phần còn lại là người gốc Âu, gốc Phi và đặc biệt là cộng đồng gốc Á (Trung Quốc và Nhật Bản) – nhóm chiếm tỉ lệ nhỏ nhưng giữ quyền lực kinh tế, văn hóa lớn.

Hệ thống chính trị Peru theo chế độ Cộng hòa đại nghị với quyền lực tập trung lớn vào Tổng thống. Tuy nhiên, chính trường nước này nổi tiếng bất ổn với các cuộc khủng hoảng hiến pháp liên tục và tình trạng tham nhũng khiến nhiều cựu tổng thống phải vào tù hoặc bị phế truất trong những năm gần đây.

Peru là một trong những nền kinh tế phát triển nhanh nhất khu vực nhờ tài nguyên thiên nhiên dồi dào. Quốc gia này đứng hàng đầu thế giới về xuất khẩu đồng, vàng và kẽm. Bên cạnh khai khoáng, ngành nông nghiệp xuất khẩu (măng tây, quả bơ, việt quất) và du lịch cũng là những trụ cột kinh tế chính.

Một trong những mối liên kết đặc biệt nhất giữa Peru và châu Á chính là cộng đồng Nikkei (người Peru gốc Nhật). Đây là cộng đồng gốc Nhật lớn thứ hai tại Nam Mỹ, chỉ sau Brazil.

Lịch sử của cộng đồng này bắt đầu từ ngày 3 tháng 4 năm 1899, khi con tàu Sakura Maru cập cảng Callao mang theo 790 người nhập cư Nhật Bản đầu tiên. Họ đến theo các hợp đồng lao động để làm việc tại các đồn điền đường và bông dọc bờ biển Peru.

Dù đối mặt với rào cản ngôn ngữ, sự kỳ thị và đỉnh điểm là làn sóng bài Nhật trong Chiến tranh thế giới thứ hai (khi nhiều người bị tịch thu tài sản và trục xuất sang Mỹ), người Nhật tại Peru vẫn kiên cường bám trụ. Họ chuyển dần từ nông thôn ra thành thị, mở các cửa hàng nhỏ, tiệm giặt là, tiệm tóc và dần khẳng định vị thế vững chắc nhờ tinh thần kỷ luật và trung thực.

Qua hơn 120 năm, cộng đồng Nikkei (hiện có khoảng 100.000 người) đã hòa nhập sâu sắc và để lại những dấu ấn không thể phai mờ:

Đỉnh cao là năm 1990, khi ông Alberto Fujimori đắc cử Tổng thống, trở thành người gốc Nhật đầu tiên lãnh đạo một quốc gia ngoài nước Nhật. Dù nhiệm kỳ của ông kết thúc trong tranh cãi, việc con gái ông – Keiko Fujimori – trở thành tân tổng thống vào năm 2026 đã tái khẳng định tầm ảnh hưởng chính trị mạnh mẽ của cộng đồng này.

Người gốc Nhật nắm giữ nhiều vị trí quan trọng trong các tập đoàn tài chính, y tế và kỹ thuật tại Peru. Tổ chức Asociación Peruano Japonesa (APJ) là một trong những định chế văn hóa - xã hội uy tín nhất cả nước.

Ẩm thực Nikkei Cuisine cũng là thành tựu văn hóa nổi bật. Sự kết hợp giữa kỹ thuật chế biến hải sản tinh tế của Nhật Bản và các gia vị cay nồng (ớt ají, chanh) của Peru đã tạo nên dòng ẩm thực Nikkei nổi tiếng toàn cầu. Những món ăn như Ceviche kiểu mới hay Tiradito chính là biểu tượng cho sự hòa hợp hoàn hảo giữa hai dân tộc.

Sự kiện Keiko Fujimori bước lên vũ đài quyền lực cao nhất, nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử nước này không chỉ là câu chuyện của riêng một cá nhân hay một gia tộc, mà nó còn phản ánh tính chất đa dạng, bao dung và đầy biến động của đất nước Peru – nơi một cộng đồng nhập cư từ cách nửa vòng trái đất có thể tạo nên những xoay chuyển lịch sử vĩ đại.

Nhìn lại quá trình và nguyên nhân phát triển của các nước Vùng Vịnh

 

Khối Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) bao gồm 6 quốc gia: Saudi Arabia, UAE, Qatar, Kuwait, Oman và Bahrain. Từ những bộ tộc du mục trên sa mạc cằn cỗi, sự phát triển của GCC trong nửa thế kỷ qua là một trong những câu chuyện chuyển mình kinh tế kỳ vĩ nhất lịch sử hiện đại, biến nơi đây thành trung tâm tài chính và địa chính trị toàn cầu.

Quá trình phát triển và số liệu tăng trưởng GDP

Quá trình phát triển của GCC có thể chia thành ba giai đoạn chính:

Kỷ nguyên bùng nổ dầu mỏ (1970–2000): Sau cú sốc giá dầu năm 1973, dòng tiền petrodollar khổng lồ đổ về giúp các nước GCC xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng hiện đại từ con số không. GDP toàn khối tăng trưởng phi mã, bình quân trên 6% mỗi năm trong giai đoạn này.

Giai đoạn tái cấu trúc và đô thị hóa (2000–2015): Nhận ra sự nguy hiểm của việc phụ thuộc vào "vàng đen", các nước bắt đầu rót tiền vào các quỹ chủ quyền (SWF) và quy hoạch các siêu đô thị như Dubai hay Doha thành trung tâm tài chính, du lịch thế giới.

Tốc lực đa dạng hóa (2015–đến nay): Tính đến giai đoạn hiện tại, quy mô kinh tế toàn khối GCC đã đạt khoảng 2.300 tỷ USD, xếp thứ 9 toàn cầu. Sự chuyển dịch diễn ra vô cùng ấn tượng: tốc độ tăng trưởng GDP thực tế toàn khối đạt mức 5,2%, với động lực chính không còn là dầu mỏ mà đến từ các lĩnh vực phi dầu mỏ (chiếm tới 73,2% tổng GDP toàn khối).

Vì sao UAE và Qatar phát triển tốt hơn Saudi Arabia?

Dù Saudi Arabia có quy mô kinh tế lớn nhất khối (khoảng 1.389 tỷ USD), nhưng xét về hiệu quả phát triển, chất lượng sống và mức độ thịnh vượng cá nhân, hai quốc gia nhỏ là UAE và Qatar lại vượt trội hoàn toàn. Sự khác biệt này đến từ ba yếu tố cốt lõi:

1. Lợi thế quy mô dân số và GDP đầu người

Qatar (2,8 triệu dân) và UAE (khoảng 9,5 triệu dân nhưng hơn 85% là lao động nước ngoài) có quy mô dân số bản địa cực kỳ nhỏ so với Saudi Arabia (gần 37 triệu dân). Do đó, dòng tiền từ tài nguyên được cô đặc và chia đều hơn. GDP đầu người tính theo sức mua tương đương (PPP) của Qatar dẫn đầu khu vực với khoảng 112.000 USD, UAE đạt gần 88.000 USD, trong khi Saudi Arabia chỉ dừng lại ở mức 78.000 USD (số liệu năm nay).

2. Xuất phát điểm và tư duy mở cửa sớm hơn

Dubai (UAE) đã bắt đầu chiến lược đa dạng hóa kinh tế từ những năm 1980 khi dự báo nguồn dầu mỏ của họ sẽ cạn kiệt trước Abu Dhabi. Họ biến mình thành một "hub" (trung tâm) trung chuyển logistics, hàng không (Emirates) và tài chính tự do mở cửa cho thế giới. Qatar cũng đi trước một bước khi tập trung vào khí hóa lỏng (LNG) từ những năm 1990 để không bị phụ thuộc vào thị trường dầu thô của OPEC. Trái lại, Saudi Arabia đóng cửa và duy trì nền thần quyền bảo thủ suốt nhiều thập kỷ, chỉ mới thực sự bắt đầu mở cửa từ năm 2016 dưới thời Thái tử Mohammed bin Salman.

Tiêu điểm: Tầm nhìn 2030 của Saudi Arabia có thực sự "thất bại"?

Nói Tầm nhìn 2030 (Vision 2030) của Saudi Arabia "thất bại hoàn toàn" là chưa chính xác, nhưng nếu nói dự án này vỡ mộng và phải tái cấu trúc sâu sắc vì những mục tiêu phi thực tế thì hoàn toàn đúng.

Chính phủ Saudi Arabia vừa qua đã phải ra quyết định hoãn, hủy hoặc thu hẹp hàng loạt siêu dự án (Megaprojects) cốt lõi của Tầm nhìn 2030. Nguyên nhân chính bao gồm:

Cơn ác mộng tài chính của Siêu đô thị NEOM: Dự án thành phố thẳng "The Line" dài 170km băng qua sa mạc, từng được kỳ vọng ngốn 500 tỷ USD (toàn bộ siêu dự án NEOM ước tính lên tới 4.500 tỷ USD), đã buộc phải tạm dừng thi công vô thời hạn đối với các phần mở rộng lớn. Mục tiêu đón 1,5 triệu dân vào năm 2030 bị hạ xuống mức không tưởng: chỉ còn chưa đầy 100.000 dân. khu nghỉ dưỡng trượt tuyết Trojena cũng bị rút quyền đăng cử Á vận hội Mùa đông 2029.

Giá dầu sụt giảm và gánh nặng ngân sách: Saudi Arabia cần giá dầu ở mức trên 80-85 USD/thùng để nuôi bộ máy và các siêu dự án. Tuy nhiên, giá dầu thế giới sụt giảm mạnh (chỉ quanh mức 60 USD/thùng) cộng thêm chi phí an ninh quốc phòng gia tăng khiến thâm hụt ngân sách của Riyadh đạt mức kỷ lục.

Sự thiếu hụt dòng vốn FDI: Saudi Arabia kỳ vọng dòng vốn đầu tư nước ngoài sẽ đổ vào để cùng gánh vác Vision 2030. Nhưng các nhà đầu tư phương Tây tỏ ra rất thận trọng trước tính khả thi của các dự án viễn tưởng này, buộc Quỹ chủ quyền PIF của Saudi phải tự gánh tiến độ, dẫn đến tình trạng cạn kiệt thanh khoản nghiêm trọng.

Kết luận: Trong khi UAE và Qatar phát triển bền vững nhờ chiến lược "đi chậm mà chắc", xây dựng từ gốc rễ dịch vụ, hạ tầng mềm và thể chế mở, thì Saudi Arabia lại vấp ngã vì tham vọng đốt cháy giai đoạn bằng những siêu dự án mang tính "đánh bóng thương hiệu" (Ego projects). Riyadh hiện đang phải học tập chính hai người hàng xóm nhỏ của mình: hạ bớt sự kiêu ngạo, thu hẹp quy mô viễn tưởng để tập trung vào những thứ thực tế hơn như hạ tầng số, cảng biển và trung tâm dữ liệu AI.

(Theo Gimini)

Lời bình: trong các năm 2001-2011, mình được chứng kiến tận mắt nhưng đổi thay kỳ diệu của UAE. Đó thực sự là một công trường xây dựng khổng lồ, những "đàn chim sắt" mọc lên khắp mọi nơi là những chiếc cần cầu để xây lên những tòa nhà cao cao mãi.

Tốc độ tăng trưởng của lúc này thường xuyên hai con số, như Qatar, nơi mình đã từng đến 3 lần có năm GDP tăng 30%.

Có một điều mà báo chí giấu đi đó là sự dấu mặt của đội ngũ cố vấn phương Tây đã đóng góp "chất xám" hết sức quan trọng, nếu không, theo quan điểm cá nhân, sẽ chẳng có sự vươn mình nào cả.

Từ đó cho thấy "yếu tố bên ngoài", cụ thể là địa chính trị thế giới, đóng vai trò mấu chốt cho sự thay đổi cho sự phát triển chung cũng như ở từng nước cá biệt.

Hoa trà

 

Bóng đá Á Phi đang thay đổi bản đồ bóng đá thế giới

 

Lịch sử các giải vô địch bóng đá thế giới (World Cup, trước đây gọi là Mundial) đã quay đủ một thế kỷ. Nhìn lại thuở ban đầu cho thấy nó đã có những thay đổi kinh ngạc, số đội tham dự từ đóng khung 16 trong các mùa giải đầu tiên 1930 đến 1978 thì nay đã dần tăng lên 48.

Xưa kia, bóng đá chỉ có Châu Âu và Nam Mỹ, gọi là hai trường phái khoa học và nghệ sĩ. Thực ra lúc đó Châu Âu đã chiếm đến ¾ số đội tham dự, Nam Mỹ chỉ có 4 đội, còn Châu Á, Châu Phi và các khu vực khác thuộc loại “bình vôi”, có cũng được, không cũng chẳng sao, có năm có năm không.

Các năm không có đội Á Phi nào là 1930, 1950, 1958; trong khi Indonesia dự WC 1938 với tư cách “Đông Hà Lan” vì chưa giành được độc lập; các giải 1942, 1946 bị hủy do Thế chiến II. Sau đó bóng đá Á Phi rón rén từng bước và dần dần mở rộng số đội lên.

Năm nay có 10 đội Châu Phi, 9 đội Châu Á, 6 đội Bắc Trung Mỹ dự World Cup, châu Âu chỉ còn 16 đội. Rõ ràng cách phân bố này đồng đều hơn, cho thấy bóng đá đã trở thành một bộ môn toàn cầu chứ không phải riêng rẽ khu vực nào.

Đáng chú ý, có tới 8 nước Ả Rập hồi giáo giành vé WC, cộng thêm các nước không Ả Rập nhưng cũng có thể coi là quốc gia Hồi giáo như Iran, Uzbekistan, Thổ, Bosnia, Senegal, thành ra 13 đội. Trong khi có đến ba tân binh là các tiểu quốc Bosnia, Curacao, Cabo Verde lần đầu tiên đến với WC.

Kỳ lạ nhất là đội Úc, được xếp vào “Châu Á” nhưng trong đội hình không có cầu thủ da vàng nào, toàn là da trắng và da đen. Hầu hết các cầu thủ Úc chơi tại Châu Âu, đông nhất là Anh, nhưng không có ai chơi ở Ngoại hạng Anh mà chỉ ở Championship và League 1, tức hạng nhì và hạng ba mà thôi. Và lần đầu tiên cả “hai chị em” Úc và New Zealand cùng tham dự ngày hội thể thao lớn nhất hànhtinh.

Tuy nhiên khoảng cách về trình độ vẫn còn đó, thành tích cao nhất của Á Phi chỉ là hạng tư thế giới, với Morocco ở WC 2022 và Hàn Quốc ở WC 2002, đối với vòng Tứ kết thì Châu Phi vào được 3 lần trong khi Châu Á mới 1 lần. Như vậy nhìn chung bóng đá Châu Phi mạnh hơn Châu Á.

Nói gì thì nói, bóng đá Á Phi đã có những tiến bộ rõ ràng. Nhìn vào giải bóng đá hấp dẫn nhất hành tinh là Premier League, các cầu thủ da đen chiếm đa số, dù một phần trong đó sinh ra ở Châu Âu và lấy quốc tịch các nước Châu Âu. Không ít các cầu thủ Nhật, Hàn cũng có phần góp mặt tai PL và các đội bóng hàng đầu của Châu Âu.

Thực tế các đội bóng hàng đầu châu Á như Nhật, Hàn, Úc, Iran và Saudi đã có thể chơi ngang ngửa với các đội bóng hàng đầu thế giới. Có chăng hạn chế về thể hình và tố chất chứ về trình độ và phương pháp huấn luyện của Á châu ngày càng tiến bộ, không hề thua kém ai, hệ quả tất yếu là bản đồ bóng đá thế giới đang được “quy hoạch” lại một cách hoành tráng hơn.

Bắt đầu kỷ nguyên thống trị của Arsenal

 

Chiều sâu đội hình

Cuối cùng, sau 3 năm về nhì, Arsenal đã biết hương vị chiến thắng khi chính thức lên ngôi tại giải đấu hấp dẫn nhất hành tinh. Arsenal thường bị hụt hơi ở chặng cuối khi mà các trụ cột đã chồn chân mỏi gối mà không có người thay thế xứng đáng. Năm nay, giới chủ chơi bạo, dốc gần 300 triệu bảng mang về 8 cầu thủ.

Zubimendi có thể coi là người duy nhất lọt vào đội hình chính ở vị trí tiền về phòng ngự, là người duy nhất chơi đủ 38 trận PL. Nghi án hiếp dâm là lý do chính mà “anh Năm” Partey phải ra đi. So sánh với người tiền nhiệm, Zubi nhỏ con hơn, yếu hơn về tốc độ và sức mạnh nhưng anh là gọi nhớ hình ảnh của chính HLV Arteta trước đây với lối chơi thông minh và “chia bài” luân chuyển bóng hợp lý.

Gyokeres được đưa về trong bối cảnh hai trung phong Havertz và Jesus đang bị chấn thương. Với 21 bàn thắng trên mọi đấu trường, anh là người được chờ đợi bấy lâu để đưa Pháo thủ lên bục vinh quang.

Trước đây, mỗi khi đội trưởng Odegaard chấn thương, Arsenal đều lâm vào khủng hoảng thì này Eze là quân bài để thoát hiểm. Thậm chí lối chơi của cầu thủ Anh đen còn sáng nước hơn trong việc chuyển trạng thái tấn công cho đội. Giá mua 58 triệu bảng hơi chát nhưng đôi chân nghệ sĩ của Eze xứng đáng đến từng xu.

Hincapie là bổ sung cần thiết cho Calafiori xuất sắc nhưng lại hay chấn thương. Trong quá khứ, Ars hay gặp chuyện với vị trí hậu vệ trái, còn mùa này thì không. Chưa bằng Cala khi tấn công nhưng Hincapie mạnh hơn trong phòng ngự. Dù mới 24 tuổi, anh đã có 50 trận khoác áo đội tuyển Ecuado và là thủ quân của đội.

Mọi người sẽ hỏi tại sao lại rước về một cầu thủ bị thải loại bởi Chelsea với giá 52 triệu bảng? Ở đây Arteta chưa thể mạo hiểm với Nwaneri (18 tuổi), Dowman (16 tuổi) nên Madueke là giải pháp. Dù sở hữu tốc độ và kỹ thuật điêu luyện nhưng vấn đề của cậu là thiếu sự ổn định.

Mosouera chỉ là lựa chọn thứ ba ở vị trí hậu về biên phải, sau Timber và White; còn ở trung vệ lệch phải thì có khoảng cách khá xa so với Saliba. Được cái cậu còn trẻ (21 tuổi) và giá mua về khá rẻ (13 triệu bảng).

Cùng tuổi nhưng vào lúc Raya chỉ là thủ môn số 4, thường bị loại trong mỗi kỳ World cup hay Euro thì Kepa đã là số 1 hoặc số 2 của đội tuyển Tây Ban Nha. Nay số phận lại khiến Kep sắm vai phụ cho Raya mà vẫn bị chê thua kém bạn đội quá nhiều.

Khi gia nhập đội bóng trắng đỏ, Norgaard là thủ quân của Brenford chứ không đùa, nhưng sự tiến bộ của Skelly đã biến anh trở nên người thừa và nhiều trận anh chàng người Đan Mạnh còn không được đưa vào danh sách dự bị.

Tóm lại không có ai trong số 8 tân binh là siêu sao hay cầu thủ first class, tuy nhiên về tổng thể họ đã mang lại điều mà đội chưa có là chiều sâu đội hình.

Premier League

Arsenal đang có cơ hội lớn trong bối cảnh các đội bóng đại gia sa sút trong nhiều năm qua như Chelsie, Tottenham, Man utd; Man city và Liverpool vẫn có lực lượng mạnh như có vẻ chu kỳ thành công của họ đã qua. Thiếu gia Newscatle mãi chưa chịu lớn, còn Aston Villa “chưa đủ tuổi” vì tiền nong ít.

Arsenal đang có đủ ba yếu tố để làm nên chuyện: đối thủ suy yếu, niềm tin và thực lực. Với chức vô địch đầu tiên sau 22 năm, nó ví như lấy ra một quả ô mai trong một cái lọ đầy, các quả ô mai tiếp theo sẽ lần lượt chui ra. Lên ngôi rồi, có giữ được không thì cần phải giữ được ngọn lửa nhiệt huyết.

Đội hình của Arsenal khá trẻ, nhất là khung chính, đủ cho chiếm lĩnh đỉnh cao dăm ba năm. Với phong độ xuất sắc, trị giá các cầu thủ trên thị trường lên cao nên đội hình của đội được coi là đắt giá nhất thế giới hiện nay, hơn cả Man city và Liverpool.

Champion League

Đêm nay, trận đấu cuối cùng của mùa giải sẽ là cuộc thư hùng giữa Ars và PSG. Theo cá độ, PSG đuọc đánh giá cao hơn chút đỉnh chủ yếu vì lý do “nhàn” chống “mỏi” khi họ đã độc diễn trong giải vô địch Pháp cả tháng nay trong khi Ars thì gian nan đến trận áp chót.

Nếu nhìn toàn giải CL năm nay, Ars mới là đội vượt trội, đội duy nhất chưa hề biết thua với những trận chiến nhấn chìm các đội mạnh như Alitico Madrid, Inter Milan, Bayern Munich...

Lựa chọn số 1 ở hành lang phái Timber đã kịp hồi phục để bay đi Budapest, lâu lắm rồi Arsenal mới có đội hình mạnh nhất, trong khi các mối lo ngại bên PSG cũng qua đi khi Dembele và Hakimi dường như cũng sẽ kịp thời góp mặt.

Kỷ nguyên vươn mình

Tầm nhìn của Arteta và ban lãnh đạo Arsenal không phải một lần rồi thôi mà là một thời kỳ thống trị bóng đá Anh và Châu Âu.

Mục đích tối thượng của bóng đá không phải chuyện thắng thua. Vấn đề tiền bạc thậm chí còn được coi là ưu tiên hơn trên thực tế. Nhưng tiền cũng không phải là quan trọng nhất, fan (khán giả hâm mộ) mới là người quyết định tất cả.

Bộ ba quyền lực sẽ vận hành thế này: có quạt (fan) thì mới bán được vé, hợp đồng bản quyền truyền hình, quảng cáo, quần áo và đồ lưu niệm. Có thu nhập rồi thì sẽ có cơ sở để nâng cấp đội hình và đua danh hiệu.

Điểm nghẽn ở đây, có danh hiệu nhưng chưa chắc đã có fan. Ví dụ, trong 22 năm trắng tay nhưng lượng fan của Arsenal vẫn đông hơn Man city với 8 chức vô địch cũng như Chelsie với 5. Suy bụng ta ra bụng người, mình trở thành fan của Pháo thủ vì lối chơi tấn công đẹp mắt của đội đã hình thành từ hồi Wenger chứ không phải vì thành tích.

Năm nay Arsenal có 8 trận thắng với tỉ số 1-0 làm mọi người nhớ lại “Mr 1-0” Mourinho, chỉ rình cắn trộm được một miếng rồi rút về cố thủ. Nhưng điều đó làm Mourinho mất thương hiệu và không thể gặt hái thành công được nữa.

Vì thế, Arsenal dứt khoát phải là đội có lối chơi công hiến đẹp mắt thì mới giữ được fan đông đảo, mọi người mới tâm phục khẩu phục.