Chủ Nhật, 3 tháng 8, 2025
Trung Quốc hậu Tập sẽ ra sao?
Một xã hội bưng bít thông tin là môi trường lý tưởng cho những tin đồn, nhưng không hẳn tin đồn nào cũng đúng như bà Lệ Viện đã 63 thì đâu phải tuổi ham hố bồ bịch. Nhưng đây là những tin tức đánh vào uy tín cá nhân của Tập Chủ tịch, cho thấy ông không còn nhiều uy quyền để xử lý những thông tin ác ý như vậy. Hơn nữa, tin đồn tạo ra còn sức ép dư luận lên các đương sự trong câu chuyện.
Vấn đề ở chỗ các tin đồn lại “trùng khớp” với những gì mà các nhà quan sát đang thấy: những động thái thay đổi nhân sự hàng loạt trong quân đội, an ninh và dân sự; ngôn từ trong truyền thông; sự vắng mặt khó hiểu của ông Tập trong nhiều sự kiện quan trọng trong nước và quốc tế.
Kỳ họp BCT vào 30/7 đã ra thông báo Hội nghị TW 4 sẽ được tổ chức vào tháng 10 tới. Đây là hội nghị đã bị trì hoãn rất lâu, từ sau Hội nghị TW 3 vào tháng 7 năm ngoái, khi mà ông Tập bị đồn đại “đột quỵ” ngay trong thời gian hội nghị. Một tin tức không công khai gây sốc rằng Trương Hựu Hiệp đã được chỉ định làm quyền Chủ tịch quân ủy.
Mấy hôm nay, cả 7 UV Thường vụ BCT đều biến mất lại làm người ta nghi ngờ Hội nghị Bắc Đới Hà đang diễn ra, như Bộ trưởng Tài chính Mỹ Bessent đã gọi đó là “conclave". Đay là hội nghị tại một khu nghỉ mát có biển xanh, cát trắng, hết sức quan trọng hằng năm với sự tham gia của các nguyên lão và các quan chức hàng đầu. Từ “conclave” (mật nghị) chỉ cuộc họp bầu Giáo hoàng được “vô tình” dùng ở đây cho thấy rất có thể Hội nghị Bắc Đới Hà sẽ bàn về tương lai của ông Tập và nước Tầu hậu Tập.
Chuyện cá nhân là nhỏ nếu so sánh với số phận của cả đất nước trên 1 tỉ dân. Cuộc chuyển giao quyền lực gần nhất chính là thời kỳ hậu Mao Trạch Đông, một lãnh tụ cũng có quyền lực vô song và không bị giới hạn bởi thời gian nhiệm kỳ như Tập.
Vào cuối trào Mao, có hai phe cánh nổi lên gồm Lâm Bưu và Giang Thanh tiêu biểu cho cánh Tả; Chu Ân Lai và Đặng Tiểu Bình bên cánh Hữu. Lâm và Giang xuất thân nông thôn nên có lập trường đấu tranh giai cấp kiên định; còn Chu và Đặng đều con nhà giàu, cùng du học Pháp nên mê “bơ thừa sữa cặn” của tư bản đế quốc. Sự đối địch giữa hai phe càng làm cho Mao thêm vĩ đại và trở thành một nhân vật không thể thay thế cho đến khi chết vào năm 1976, thọ 83 tuổi.
Đương nhiên Mao tin tưởng vợ yêu Giang Thanh nhất và nghi ngại nhất Đặng Tiểu Bình. Vì thế năm 1969, Đặng bị cách hết chức vụ, chỉ còn đảng viên thường. Lúc này Lâm Bưu nghĩ rằng mình đã rộng cửa vì Chu già và có vấn đề sức khỏe, còn Giang là đàn bà. Sự nôn nóng của Lâm đã khiến ông phải trả giá bằng mạng sống với “tai nạn” máy bay năm 1971.
Năm 1973 Đặng được Mao cho phục chức, giống như Tào Tháo không ưa Tư Mã Ý nhưng vẫn phải dùng vì tiếc cái tài của Ý. Khi Chu nghỉ dưỡng bệnh từ năm 1974, Đặng được thăng thêm Phó Thủ tướng thứ nhất, rồi kiêm Tổng Tham mưu trưởng quân đội. Đặng đã trở thành nhà lãnh đạo Trung quốc trên thực tế. Khái niệm “bốn hiện đại” được công bố lần đầu tiên năm 1975 nằm trong thời gian ông nhiếp chính.
Sau khi Chu chết vào đầu năm 1976 thì điều bất ngờ đã xảy ra, Hoa Quốc Phong, lúc đó 55 tuổi được chỉ định làm Thủ tướng, chính thức trở thành Thái tử với câu nói của Mao “chú làm việc, ta yên tâm”. Chắc chắn Đặng rất thất vọng nhưng ông không nổi loạn và chờ thêm vài tháng, Mao cũng băng hà. Với sự ủng hộ của quân đội và các nguyên lão, Giang Thanh và “bè lũ bốn tên”, đối thủ chính của Đặng bị bắt.
Tuy nhiên Đặng lại xử lý Hoa rất nhẹ nhàng, sau 5 năm Hoa mới bị tước hết các chức vụ, bao gồm TBT, Chủ tịch nước, Thủ tướng và Chủ tịch quân ủy. Mặc dù đã có quy định về tuổi nghỉ hưu nhưng Hoa được hưởng “trường hợp đặc biệt” tiếp tục làm trung ủy cho đến năm 81 tuổi. Có lẽ đây là bằng chứng về tình đoàn kết và tính nhân văn trong nội bộ chính trường Tàu cộng.
Giả định Tập không còn kiểm soát được quân đội, do đó không còn thực quyền khi có nên được đối xử như Hoa? Khác biệt là ngày nay không có một nhân vật nào như Đặng, dù không bao giờ giữ các chức vụ cao nhất nhưng ông vẫn có uy quyền bao trùm trong Đảng, Chính phủ và quân đội.
Theo những nguồn tin chưa được kiểm chứng, phe chống Tập có hai khuynh hướng: quyết liệt, nhanh gọn, đề phòng Tập và phe nhóm phản công; hoặc làm nhẹ nhàng để giữ hình ảnh, thậm chí chấp nhận các nhân vật thân Tập như Lý Cường, Đinh Kiết Tường lên thay.
Bên cạnh chuyện nội bộ còn vấn đề bên ngoài cũng rất quan trọng. Có thể đoán rằng Mỹ không muốn Trung Quốc bạo loạn nhưng muốn đối thủ này suy yếu. Như mô hình Liên Xô trước đây, sau khi 15 nước cộng hòa tách ra thì nước Nga chỉ còn phân nửa về dân số và quy mô kinh tế và không bao giờ hùng mạnh như Liên Xô nữa.
Nếu Trung quốc được phân chia thì Đài Loan, Hongkong, Maocao đã có hộ chiếu và tiền tệ riêng; Tây Tạng, Tân Cương và Nội Mông cũng có sẵn những cơ sở về văn hóa và tâm lý xã hội để ra riêng. Còn cái “lõi” Trung Hoa ở giữa vẫn có thể phân chia thành “Hoa bắc” và “Hoa nam”, trong đó riêng Hoa Nam có 3 ngôn ngữ lớn là tiếng Quảng, tiếng Tiều (Triết Giang) và tiếng Ngô (Thượng Hải).
Những động thái về thuế của Chính quyền Trump lại nhằm mục đích khác. Hãy để ý so với khi bắt đầu chiến tranh Thương mại 2018, thâm thủng mậu dịch với Trung Quốc đã giảm một nửa, chỉ còn 290 tỉ USD, trong khi tổng xuất khẩu và tổng thạng dư của Trung Quốc vẫn tiếp tục tăng nhẹ. Lý do là Trung Quốc đã dùng các nước Đông Nam Á, Mexico và Canada để làm trạm trung chuyển né thuế. Nay ông Trump điểm huyệt vào hàng trung chuyển, chắc chắn sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng dến chiến lược xuất khẩu của Trung Quốc.
Hiện nay tiêu dùng nội địa của Trung Quốc chỉ chiếm 40% GDP, trong khi Mỹ và nhiều nước là tầm 70%, cho thấy cần xem xét đến vấn đề cấu trúc nền kinh tế. Đây là điều không đơn giản vì Trung Quốc không có hệ thống an sinh xã hội mạnh như phương Tây, dẫn đến tâm lý người Tàu lúc vào cũng lo phòng thân, phòng bất trắc mà không dám tiêu dùng. Nếu tiêu thì lại dồn hết vào bất động sản, và khi bong bóng nổ như hiện nay đã làm niềm tin vào xã hội tan vỡ.
Rõ ràng thách thức là rất lớn cho thời kỳ hậu Tập Cận Bình.
Tâm tình: Xách ba lô lên đường
Biết lo như thế là sai vì con lớn rồi, lại đi cùng bạn bè bảo vệ nhau, mặc kệ nó thôi. Sai thì phải sửa, nhưng để sửa thì lại cần phải có thời gian.
Nhà mình có Kelly chăm đọc sách, Sissy chăm đi chơi. Đi nhiều liệu có học được sàng khôn, và đọc nhiều thì có tìm được túi khôn? Chắc phải tùy theo đọc cái gì và đi như thế nào.
Chuyến đi này mình lấy làm mừng khi Si mang rất ít hành lý. Trong 4 đứa đi Châu Âu thì Si mang nhiều đồ nhất, lần này còn ít hơn cô bạn người Tây đi cùng. Tiêu chuẩn vietjet xách tay có 7 ký, con không có hành lý ký gửi, mà khi ra sân bay cân thử cũng chỉ có 5kg.
Như tụi Tây ba lô chỉ có cái ba lô sau lưng là có thể đi khắp thế gian. Đi đến đâu còn kiếm việc làm đến đó để lấy mỡ nó rán nó cho chuyến đi! Năm ngoái Sissy đòi gap year, nghỉ hẳn 1 năm để đi nước ngoài ít nhất 6 tháng. Thấy tụi mình gàn nên con cũng chiều lòng cha mẹ mà không đòi nghỉ học nữa.
Chẳng hiểu tụi mình ngăn cản thế có đúng hay không? Nghĩ lại thời trẻ trâu, quí vị thường ước gì được làm lại thì sẽ quậy tưng hơn nhiều nữa! Nhưng ở vị trí phụ huynh thì quí vị lại muốn con bạn phải ngoan ngoãn nghe lời.
Ngẫm lại những lời khuyên của cha mẹ, mình thấy trong 10 điều khuyên, dễ đến 8-9 điều đúng. Hồi xưa, thế hệ tụi mình và thế hệ cha mẹ gần như giống hệt nhau về suy nghĩ, còn mình với con mình bây giờ thì lại khác biệt một trời một vực. Vì thế nếu mình tìm cách khuyên con thì giỏi lắm đúng được phân nửa.
Để đạt được hiệu suất cao như xưa, cách tốt nhất là bớt can thiệp khuyên răn đi. Cái gì thật chắc thì hẵng nói, bằng không để tụi nó tự lo. Có điều con người ta đầy mâu thuẫn giữa tình cảm và lý trí, giữa khôn ngoan và ngu xuẩn nên vẫn thường nghĩ một đằng, làm một nẻo.
Cái đích dạy con của những người làm cha mẹ là gì? “Gieo tính cách, gặt số phận”. Trong hoàn cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, điều nên hướng tới cho con cái là những đức tính quan trọng như kiên cường, kiên trì, đam mê, hòa đồng, chấp nhận thách thức...
Ai từng đi du học Úc đều biết rằng nếu giỏi tiếng Anh thì đạt điểm cao là chuyện bình thường, còn rất dốt tiếng Anh như mình mà từng có điểm HD thì gần như là chuyện hoang đường. Nhưng vượt lên số phận là điều có thật, nếu thực sự đủ can đảm, đó là cái mình dám khoe khoang tí.
Trong lúc trà dư tửu hậu, đám già thường bàn đến chuyện dạy con như thế nào. Đọc nhiều, đi nhiều cũng tốt nhưng chưa đủ. Còn phải làm nhiều nữa, như trong triết học cho rằng quá trình lao động sản xuất là quá trình làm nên trí tuệ con người. Bằng các mối quan hệ người lớn, quí vị hoàn toàn có thể giúp con mình tìm việc làm và làm việc là cách trưởng thành tốt nhất.
“Học thầy không tày học bạn”, tụi trẻ dễ nghe nhau tin nhau nên việc kết bạn cũng đóng vai trò rất quan trọng. Cái này phụ huynh cũng có thể liên quan, chẳng hạn quí vị mua nhà, thuê nhà ở các vị trí đầu mối giao thông, bạn bè dễ tìm đến nhà, thêm cơ hội gặp gỡ giao lưu, chính là cách giúp con cái có thêm bạn bè.
Cuối tuần nghĩ sao nói vậy, mong mọi người chỉ giáo.
Thế chỗ Trung Quốc, Brazil rơi vào tâm bão thuế
Sau khi hết thời gian tạm hoãn, chính quyền Trump đang lần lượt công bố bảng danh mục “phong thần” thuế đối với các nước. Trong khi mức thuế của Trung Quốc chỉ “nhạc nhẹ” ở mức 30%, thì thuế cao nhất thuộc về “đồng hương” Châu Mỹ Brazil với 50%. Bất ngờ ở chỗ, Brazil bị dính chưởng trong bối cảnh nhập siêu từ Mỹ chứ không xuất siêu như nhiều nước, mà Trung Quốc là lớn nhất.
Có thể lý giải việc nhẹ tay với Trung Quốc vì “bất chiến tự nhiên thành”, nước này đang có những tin đồn dai dẳng liên quan đến vị thế lãnh đạo của Chủ tịch Tập. Cũng có thể vì Trung cộng có những con bài quan trọng như đất hiếm để mặc cả với Mỹ. Còn Brazil thì dễ bắt nạt hơn rất nhiều.
Trong quan hệ kinh tế thương mại, Mỹ phụ thuộc từ Brazil chỉ là cà phê và nước cam, đó là những sản phẩm có thể thay thế được từ nước khác, ví dụ cà phê từ Việt Nam. Brazil nhập từ Mỹ có trị giá lớn hơn, đáng kể là vũ khí, lại là mặt hàng không “ế”. Dù có dân số lớn, quê hương Pele vẫn là một nước nghèo, nền kinh tế còn lạc hậu thiên về nông nghiệp và gia công chế biến.
Đòn thù của Trump trước hết để dằn mặt BRICS, hiện do Brazil làm chủ tịch luân phiên, đồng thời là nước chủ nhà của Hội nghị thượng đỉnh 2025. Trong bối cảnh Putin và Tập Cận Bình bỏ Hội nghị, các thành viên mới như Ai Cập, UAE hay Iran cũng không cử người có quyền lực cao nhất đi dự mà chỉ để các quan chức cấp thấp hơn, Ấn Độ thì vẫn lửng lơ như thường lệ thì Brazil nổi lên như một tiếng nói ồn ào nhất trong BRICS.
Tổng thống đương nhiệm của Brazil là ông Luiz Lula de Silva, 80 tuổi, thuộc phe cánh tả. Không hiểu vì sao Lula đã dính vạ miệng khi nói rằng “Thế giới không cần một hoàng đế”, ám chỉ đến cá nhân Trump và chắc chắn đã làm tổng thống Mỹ nổi giận. Trong thư giải thích về mức thuế, Trump không ngần ngại nhắc đến một lý do không liên quan gì đến kinh tế thương mại là việc truy tố cựu tổng thống Bolsonaro, người thuộc phe hữu mà ông mô tả là “một chính khách được kính trọng”.
Nhiệm kỳ của Lula sẽ kết thúc vào cuối năm 2026, khi ông bước sang tuổi 81 và hiện nay chưa công bố việc có tái tranh cử hay không. Kinh tế Brazil đang gặp khó khi lạm phát đã quay trở lại thì sức ép từ Mỹ có thể hiểu không gì khác hơn nhằm thay đổi tổng thống ở nước này.
Sau tin thuế 50%, Lula đã triệu tập phiên họp nội các khẩn cấp, tuy nhiên chưa rõ sẽ hành động gì để đáp trả ngoài việc đánh võ mồm vì xem ra Brazin quá yếu so với “con cọp giấy”. Cũng chưa rõ Lula sẽ lãnh đạo BRICS đối phó ra sao khi Trump còn dọa đánh thuế bổ sung 10% đối với các thành viên BRICS và các nước vào hùa với BRICS.
Đây cũng là điều Việt Nam cần phải lưu ý vì làm thành viên chính thức của khối còn chẳng ăn ai, bây chừ chỉ là “đối tác” thì xơ múi gì, 20% đã khổ rồi mà dính 30% thì chỉ có mà ăn cám.
Vụ đánh thuế cũng cảnh tỉnh rằng, Úc cũng một nước nhập siêu từ Mỹ như Brazil vẫn có thể dính thuế nặng chứ không chỉ là nước xuất siêu.
Dao Thái gọt vỏ Cam
Mối quan hệ Thái Lan Cambodia đang trở thành điểm nóng dữ dội tại khu vực Đông Nam Á. Sự việc có vẻ bắt đầu từ cuộc đấu súng ở biên giới làm ít nhất một quân nhân Cam tử trận, tiếp sau là cuốn băng ghi âm 9 phút “nhạy cảm” của hai “bác cháu” Hunsen và Paetongtarn nhưng thật ra đó chỉ là giọt nước tràn lý và những nguyên nhân sâu xa đã âm ỉ từ lâu.
Ngược dòng thời gian, Khmer là một đế chế hùng mạnh nhất trong lịch sử khu vực Đông Nam Á, trải dài khoảng 6 thế kỷ, từ TK 9 đến TK 15, bao gồm lãnh thổ Thái, Cam, phần lớn nước Lào, phần Nam bộ của Việt Nam và một phần nhỏ của Myanmar ngày nay. Có thể coi trước khi Khmer sụp đổ thì nó đã tan vỡ thành ba nước là khi Xiêm và Vạn Tượng tách ra, trở thành Thái vào Lào sau này, phần còn lại gọi là Chân Lạp.
Về sau Chân Lạp mất Thủy Chân Lạp, tức Nam bộ vào tay Chúa Nguyễn, trong khi về phía Tây tiếp tục mất thêm một phần đất cho Xiêm. Chân Lạp lúc này chỉ là một nước nhỏ, thường bị hai nước Việt và Thái từ hai bên uy hiếp. Người Pháp đến và đã vẽ lại bản đổ, lấy lại một phần đất từ Việt Nam và một phần từ Thái Lan cho Cambodia. Nhưng phía Thái Lan không chịu và hiện nay vẫn còn 4 khu vực được coi là vẫn còn tranh chấp giữa hai nước.
Người có quyền lực nhất hiện nay của Cambodia là Hunsen, Chủ tịch đảng cầm quyền kiêm chủ tịch Thượng viện. Đây là một trong những người nắm giữ quyền lực lâu nhất thế giới, lâu nhất Đông Nam Á với 40 năm liên tục.
Hunsen, hỗn danh Hun ch.ột, xuất thân bần tiện, lớn lên đi lính cho Khmer đỏ, rồi đào ngũ chạy sang Việt Nam vào năm 1977. Gần hai năm sau, khi Việt Nam đưa quân vào “giải phóng” Cambodia, Hunsen mới 27 tuổi đã được bổ nhiệm làm Ngoại trưởng. Không lâu, Thủ tướng Pen Sovan bị phế truất và bị cầm tù, người kế nhiệm Chan Sy bị đột tử ở tuổi 52, Hunsen đã may mắn chính thức trở thành Thủ tướng từ năm 1985, khi mới 33 tuổi. Chủ tịch Đảng Nhân dân cách mạng cầm quyền là Heng Somrin, kế tiếp Chia Sim đều là những nhân vật mờ nhạt nên có thể coi Hunsen là người nổi bật nhất trong chính trường Cambodia.
Năm 1993, dưới sức ép quốc tế, Cambodia chấp nhận chuyển sang chế độ dân chủ đa đảng, tái lập ngôi vua cho Sihanuk. Trong cuộc bầu cử tự do đầu tiên, đảng bảo hoàng Funcipec đã giành thắng lợi nhưng phía đảng NDCM không chịu bàn giao. Ông hoàng Sihanuk đã dĩ hòa vi quý nhận Hunsen làm con nuôi, để cả hai ông Ranariddh và Hunsen làm đồng thủ tướng.
Lúc đó Cambodia được coi là một biểu tượng của sự thay đổi cho cuộc hồi sinh từ nạn diệt chủng Polpot. Cambodia được các nước Phương tây, các tổ chức quốc tế ưu ái đổ tiền của vào. Trong bối cảnh đó, Thái Lan như là một nước đại diện cho thế giới để trong việc hợp tác kinh tế, giúp thay đổi hẳn bộ mặt của đất nước Chùa Tháp.
Tuy nhiên, chính phủ liên minh đã tan vỡ, bằng lực lượng mật vụ và các mánh khóe, phe Hunsen đã dần dần loại bỏ các đảng đối lập, các thủ lãnh đối lập phải đi lưu vong để bảo toàn tính mạng, Cambodia trở lại thể chế độc đảng. Về quan hệ đối ngoại, Cambodia đã qua mặt Việt Nam hay Thái Lan, chơi hẳn với Trung Quốc, hứng nhận những khoản viện trợ đầu tư kếch xù.
Nhưng Hunsen vẫn “duy trì mối quan hệ gia đình” với gia tộc Shinawatra cho đến khi đổ vỡ bởi đoạn băng ghi âm 9 phút kể trên. Đến nay, quân đội Thái Lan đã triển khai vũ khí hạng nặng đến biên giới; đình chỉ việc bán điện, xăng dầu, thực phẩm, cung cấp internet các các tỉnh biên giới, làm cho kinh tế Cambodia rơi vào thảm cảnh. Nền kinh tế Thái gấp 15 lần kinh tế Cam, về quân sự cũng không hề cân sức, cho dù Cambodia có hơn trăm đại tướng, nhiều nhất thế giới.
Với tương quan lực lượng, “dao Thái gọt vỏ Cam” là chuyện dễ dàng nếu không có chống lưng của các cường quốc bên ngoài. Mọi người nhớ đến Trung Quốc, thật kỳ lạ, là một sự im lặng đáng sợ, không có chút động thái ngoại giao, quân sự, kinh tế nào, kể cả một dòng tuyên bố “quan ngại”.
Thực ra Trung Quốc đã dừng giải ngân các dự án vào Cambodia từ đầu năm nay. Đáng chú ý là dự án Kênh đào Phù Nam, một sự án được kỳ vọng là “Giấc mơ thế kỷ”. Mặc dù Cambodia có biển nhưng bờ biển có địa hình núi cao và sóng lớn nên trên thực tế hàng hóa qua lại vẫn phải đi qua hai của ngõ Việt Nam và Thái Lan. “Kênh đào Phù Nam” là cách Cambodia có thể vươn ra biển thông thương mà không phụ thuộc hai nước láng giềng khổng lồ.
Để lý giải sự im lặng của Trung Quốc, Cambodia chỉ là con tốt nhỏ, không thể để nó liên lụy đến quan hệ với Thái Lan, Việt Nam hay ASEAN. Mubarak từng là đồng minh gần gũi với Phương Tây nhưng khi ông này định nhường ngôi cho con trai thì đã làm Mỹ phật ý và ông không thể giữ được an toàn ghế tổng thống Ai Cập.
Hunsen cũng quá tham lam khi đưa con trai lên làm Thủ tướng, cậu này du học bên Mỹ và Anh về và rõ ràng có ý đồ thoát khỏi vòng tay Trung Quốc. Táo Tháo đã không cứu Lã Bố vì họ Lã từng phản bội Đinh Nguyên và Đổng Trác. Hunsen từng quay xe với Việt Nam và Thái Lan thì Trung Quốc cũng không thể tin Hunsen.
ASEAN cứu Cam là khó vì các nước trong khối không thể quên được hành động phá bĩnh của Cambodia vào năm 2012. Là một nước nhỏ mà Cam dám dùng quyền phủ quyết để rồi lần đầu tiên Hội nghị cấp cao ASEAN không ra được Tuyên bố chung, chỉ vì nó có nội dung bất lợi cho Trung Quốc về biển đông.
Vậy thì Việt Nam? Đương nhiên Việt Nam không muốn Thái xử lý Cam và tạo ảnh hưởng trên nước láng giềng này. Gần đây Thủ tướng và Tổng tư lệnh quân đội Thái đã sang thăm Việt Nam, biết đâu có nội dung bàn thảo gì đó liên quan đến Cambodia?
Dao Thái gọt vỏ Cam (tiếp theo)
Trong quá khứ, Việt Nam đã hai lần “giải phóng” Cambodia, lần đầu từ thời Minh Mạng, lần sau năm 1979. Để xem Thái Lan sẽ đi xa đến đâu thì cũng nên tìm hiểu nguyên nhân sâu xa của cuộc đụng độ Thái và Cam.
Cambodia là nước nhỏ kẹp giữa hai nước lớn là Việt Nam và Thái Lan. Điều mà họ có thể làm là đu dây giữa hai nước phía Đông và phía Tây như đã từng từ vài trăm năm trước. Nạn diệt chủng Polpot đến rồi đi, rồi cựu hoàng Sihanuk hồi hương.
Cambodia đã được cộng đồng quốc tế dành cho nhiều ưu ái về đầu tư và thương mại. Đáng tiếc, Cambodia đã không tận dụng cơ hội để canh tân đất nước, xây dựng một nền kinh tế bền vững, hiện đại, có nội lực, thay vào đó là nạn tham nhũng, độc tài và phụ thuộc kinh tế vào nước ngoài.
Chính quyền Hun Sen đã tỏ ra không biết mình biết ta khi thực hành một chính sách đối ngoại không hợp lý. Thay vì ngả nghiêng giữa Thái và Việt thì họ Hun là muốn làm cây tre giữa Trung Quốc và Phương Tây. Họ nhận viện trợ từ Trung Quốc nhưng lại trao chức thủ tướng cho Hun Manet, một người được đào tạo ở Mỹ và Anh. Hun Manet lên đã kêu gọi cải cách, khôi phục đối thoại nhân quyền với Úc, tuy nhiên người ta hiểu rằng đó chỉ là “chém gió” chứ còn lâu mới là thực lòng.
Dự án kênh đào Phù Nam đã mở ra tiềm năng cho sự hiện diện quân sự của Trung Quốc trong khu vực Đông Nam Á vì tàu chiến cỡ lớn sẽ dễ dàng di chuyển trong kênh. Đó là điều Mỹ không thể làm ngơ và vị “chúa sơn lâm” đã quay trở lại với các động thái quân sự tại những căn cứ cũ tại Thái Lan từ thời chiến tranh Việt Nam.
Cambodia cho rằng kênh đào Phù Nam giúp cho họ “thở bằng mũi của mình” nhưng lại không điếm xỉa khả năng rằng nó gây phương hại về kinh tế và môi trường cho Việt Nam, đặc biệt là Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời tránh thông thương hàng hóa nhập khẩu từ Thái Lan như một cửa ngõ chính hiện nay.
Như vậy việc âm mưu chơi trèo nhằm thoát Thái và thoát Việt chính là nguyên nhân của nguyên nhân. Còn cái mồi lửa là những vùng lãnh thổ tranh chấp trong 100 năm qua tại biên giới Thái – Cam. Để ý rằng, cuộc đụng độ quân sự diễn ra sau chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng và Tổng Tư lệnh quân đội Thái Lan nên có thể đồ đoán rằng Việt Nam sẽ không can thiệp khi Thái ra tay.
Những diễn biến hiện nay có thể thấy rằng Thái Lan đang thu hồi được các vùng lãnh thổ tranh chấp, còn Việt Nam thì được hưởng lợi từ việc Cambodia đoạn tuyệt với hàng Thái, hàng Việt sẽ tràn ngập trên thị trường đất nước Chùa Tháp.
Thực tế chiến trường cho thấy Cambodia quá yếu so với Thái Lan và tình hình sẽ còn xấu hơn nữa. Báo Thái Lan mới đưa tin Hun Sen đã chạy sang Trung Quốc, có thể để cầu viện hoặc để trốn tránh khi mà nội bộ nước này đã bộc lộ những rạn nứt, thậm chí là một cuộc đảo chính.
Khái niệm “chọn phe” chỉ xảy ra ở các nước độc tài, còn một khi đã chọn con đường đứng về “phe nhân dân” tức một chế độ dân chủ thì việc theo Tàu hay theo Mẽo, Thái hay Việt không cần đặt ra nữa.
Cambodia đã có những cơ hội như vậy mà lần gần nhất vào năm 2018. Lúc đó đích thân Tổng thống Trump (tập 1) đã can thiệp để các nhà lãnh đạo đối lập về nước tham gia tổng tuyển cử. Sau đó cả hai bên đều tuyên bố thắng cử nhưng đảng NDCM của Hun Sen vẫn tiếp tục cầm quyền, dẫn cuộc biểu tình toàn quốc trên quy mô lớn đồng thời việc đàn áp mạnh tay.
Từ đó Cambodia ngày càng lún sâu vào con đường một đảng toàn trị, Hun Sen đưa cả ba con trai tham chính, giữ các chức vụ then chốt như Thủ tướng, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng An ninh.
Gia tộc họ Hun đã có quá nhiều tiền, sao họ không lo giữ? Cách bảo vệ tài sản và an toàn thân thể tốt nhất là một xã hội pháp quyền, minh bạch và đó chỉ có thể là chế độ tự do dân chủ chứ không phải là độc tài, gia đình trị. Mới 73 tuổi, Hun “ch.ột” trong có vẻ lọm khọm nhiều so với tuổi (giả vờ?) đang phải trả giá cho những toan tính sai lầm của mình.
Việt Nam là người đã dựng Hun Sen lên nhưng nay là lúc phải tính đến một nước Cambodia hậu Hunsen mà vẫn bảo đảm được lợi ích quốc gia. Lỡ tính rồi thì cũng nên tính luôn nước Tàu hậu Tập Cận Bình và nước Mẽo hậu Trump
Đăng ký:
Nhận xét (Atom)