THÁI BÌNH DƯƠNG KHÔNG CÒN THÁI BÌNH

Nhận định thế này có vội vàng không: Vùng Đông Bắc Á bỗng trở nên an toàn vì triển vọng hòa bình trên bán đảo Triều Tiên; ở phía Nam, biển Đông cũng đã yên bề với hòa bình kiểu Tàu. Nhưng Thái Bình dương rất rộng lớn, sau khi bình định xong biển Đông, Trung Quốc bắt đầu vươn xa với tham vọng lớn lao trên Đại dương lớn nhất hành tinh.

Tin tức cho hay, Trung Quốc dự kiến xây dựng căn cứ quân sự tại đảo quốc Vanuatu. Khoảng cách giữa thủ đô Port Vila của Vuanuatu đến Brisbane chỉ có hơn 2 giờ bay, chỉ bằng non nửa thời gian bay đi Perth. Nếu điều này xảy ra sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền an ninh quốc phòng của Úc. Bởi vậy, giới chức chính phủ Úc cũng như New Zealand đã kịch liệt phản đối ý định này, trong khi đó chính phủ Trung Quốc và Vanuatu chỉ bác bỏ một cách yếu ớt.

Nhớ lại trước đây có anh bạn Việt kiều Pháp còn độc thân nói với mình rằng, công việc của anh rất căng thẳng nên mỗi năm anh phải kiếm một hòn đảo ở Thái Bình dường để "nằm" hai tháng. Mỗi lần lênh đênh như vậy, anh tắt hết thiết bị điện tử để khỏi liên lạc với thế giới. Những câu chuyện của anh kể về những hòn đảo làm mình rất tò mò thích thú. Nó càng mê hoặc hơn khi chưa một lần mình được đặt chân đến các đảo quốc lạ lẫm này.

Có bao nhiêu nước trong khu vực Thái Bình dương ? Muốn trả lời câu hỏi này thì phải định nghĩa thế nào là "nước". Nếu phải là thành viên Liên hiệp quốc (UN) mới gọi coi là quốc gia thì quả là điều ngớ ngẩn vì UN là một tổ chức yếu đuối và kém hiệu lực như phê phán của nhiều người.

Dân số 24 quốc gia độc lập và vùng tự trị ở Thái Bình dương vào khoảng 40 triệu người, trong đó riêng Úc đã là gần 25 triệu. Các xứ đông dân nhất tiếp theo có thể kể đến New Zealand, Papua Newguinea, Fiji, Solomon, New Caledonia (tức Tân Thế giới) và Vanuatu (tức Tân Đảo). 

Về mặt chủng tộc, người Thái Bình dương được coi là người da nâu. Theo một giả thiết, nguồn gốc loài người từ châu Phi, khoảng 100.000 năm trở về trước di cư sang phía Tây trở thành người châu Âu da trắng, di chuyển sang phía Đông là người châu Á da vàng. Một nghiên cứu mới nhất còn cho hay, cái nôi của nền văn minh phía Đông nằm ở...đáy biển Đông ngày nay, nơi mà 8000 năm trở về trước vẫn còn là đất liền. Xưa kia, Úc và một loạt đảo quốc Thái Bình dương còn dính với đất liền của lục địa Á Âu. Trong khoảng từ 8000 năm cho đến 100000 trở về trước, trái đất trải qua 5 đợt đại hồng thủy, đã nhấn chìm một loạt vùng đất và những nền văn minh bị đánh mất.

Khi mực nước biển còn thấp, đất còn liền nên người da nâu và da vàng dễ dàng qua lại với nhau. Khi đại hồng thủy xảy ra, một số người da nâu không kịp chạy về "quê hương" và ở lưu lạc ở lại những vùng núi cao thuộc Đông Á ngày nay, như vùng Tây Nguyên của Vietnam. Những người thiểu số như Bana, E đê... được coi là có huyết thống và ngôn ngữ gần gũi với người châu Đại dương.

Tuy vậy, người dân Thái Bình dương cũng không hoàn toàn là người da nâu. Tại đảo quốc Fiji, non nửa dân số gốc Ấn Độ, những người di cư từ cuối thế kỷ 19. Ông Chauhdry, một người gốc Ấn đã từng làm Thủ tướng và nay vẫn còn là một chính khách có ảnh hưởng tại đảo quốc.

Đương nhiên, Úc và New Zealand là những quốc gia có đa số dân là người da trắng. Trong khi đó, Papua Newguinea có dân số khá đông trong vùng (trên 8 triệu), giáp biên giới với Indonesia, từng là xứ bảo hộ của Úc nhưng lại là một quốc gia rất biệt lập. Khác với những nước khác trong vùng, có thể coi là những "quốc gia biển" vì cuộc sống gắn lển với đảo và bờ biển thì đa số người Papua Newguinea sống trên núi cao và trong rừng rậm. Địa hình hiểm trở làm cho ngay cả bản thân họ cũng cách biệt nhau và đây là một trong những quốc gia có nhiều ngôn ngữ nhất thế giới. 

Nếu có một ngày, mình được "lang thang" ở các đảo quốc Thái bình dương thì ưu tiên của mình sẽ là các đảo quốc Tân Thế giới và Tân Đảo. Tương tự như người Anh đưa người Ấn sang Fiji, người Pháp đã đưa người Việt sang New Caledonia và Vanuatu (tên cũ New Hebrides) từ hơn một trăm năm nay.

Cách đây mấy năm, vợ chồng mình được gặp và hỏi chuyện một chị người New Caledonia sang Úc chơi. Bên đó có khoảng 3000 người Việt, tính cả người lai thì khoảng 6000 người, chiếm 3% dân số của đảo quốc là cộng đồng người Việt lâu đời và đông nhất ở khu vực Thái Bình dương. Người Việt ở đây vẫn còn nói tiếng Việt, ăn đồ ăn Việt nhưng không có thói quen nghe nhạc Việt. Có lẽ vì thế hệ người Việt đầu tiên định cư ở đây vào thời gian tân nhạc Việt Nam chưa phát triển.

Vauatu từng được coi là một mảnh đất trù phú với dân số lên đến 1 triệu người vào thế kỷ 19. Tuy nhiên dịch bệnh đã làm gần như tuyệt chủng cư dân ở đây (trong đó có một phần người Việt đi làm đồn điền), vào thập kỷ 1940x thì dân số chỉ còn khoảng 45.000 trước khi tăng lên 200.000 người như ngày nay.

Do sự xa cách về địa lý và địa hình hiểm trở, các đảo quốc Thái Bình dương và Papua New Guinea bao lâu nay đều thiếu vắng giao lưu, mở mang học hỏi từ thế giới bên ngoài. Hậu quả tất yếu nghèo nàn, lạc hậu, nhưng đối với nhiều người, cuộc sống nơi đây vẫn được coi là hạnh phúc. Các du khách kể chuyện là người dân xứ biển hết sức hồn nhiên vui vẻ, không biết bon chen.

Vì sự yếu kém về kinh tế, một nguồn sống quan trọng của các nước và vùng lãnh thổ Châu Đại dương là viện trợ từ nước ngoài. Đến nay nhiều vùng lãnh thổ ở Châu Đại dương chưa nhận trao trả độc lập từ Anh, Pháp, Mỹ, Úc và New Zealand. Dưới lăng kính của Trung Quốc, một cường quốc đang trỗi dậy, những hòn đảo ở Thái Bình dương có ý nghĩa quan trọng về quân sự. Nếu quốc gia và vùng lãnh thổ ở đây cần sự giúp đỡ về tài chính thì đó cũng là điều nước Tàu luôn sẵn sàng. Bởi vậy, Thái Bình dương sẽ không còn phẳng lặng.

Ảnh: Một cảnh trên đảo

Chim với cò

CUỘC CHIA TAY NGHIỆT NGÃ

Điều phải đến đã đến. Arsene Wenger đã chính thức tuyên bố chia tay Arsenal vào cuối mùa giải. Đây là lúc nhìn lại mối nhân duyên 22 năm đầy vinh quang và nhọc nhằn.

Wenger có đôi mắt xanh tinh đời. Quá nhiều những cầu thủ trẻ vô danh, nhưng qua lăng kính của Wenger, đó là những tài năng lớn. Người đầu tiên có thể kể đến là George Weah, từ hồi ông huấn luyện đội Monaco, người mới đây được bầu làm tổng thống Liberia. Ở Arsenal, đó là Anelka, Viery, Pires, Petit, Overmark, Henry, Toure, Song, Hleb, Coles, Nashri, Vanpersie, Adebayer, Fabregas...Ở một mức độ thấp hơn, đó là Walcott, Gibbs, Ox-Chambers, Giroud, Szcesny, Ramsey, Wilshere, Bellerin, Iwoby.

Đặc điểm nổi bật thứ hai của Wenger là ông là môn đồ của bóng đá tấn công. Bóng đá Arsenal của Arsene tấn công bằng mọi giá, bằng sự hồn nhiên và ngây thơ nhất, bất kể hậu quả ra sao. Lối đá dệt gấm thêu hoa đã gây mê mẩn cho những người hâm mộ. Đây là lý do tại sao Arsenal trống vắng danh hiệu trong 13 năm mà khán đài vẫn đầy, với sân vận động Emirrates mới xây với sức chứa 60000, tỉ lệ khán giả luôn ở mức cao nhất, ngoại trừ mùa giải năm nay.

Bản thân Wenger cũng đầy mâu thuẫn, sự tương phản giữa cách tân ngỡ ngàng và bảo thủ khủng khiếp.

Khi Arsene nhận chức tại Arsenal, ông là HLV nước ngoài đầu tiên trong Giải ngoại hạng Anh. Ông đã đưa ra những cải cách cực kỳ táo bạo. Đầu tiên là việc đưa các cầu thủ ngoại quốc vào, phần lớn là cầu thủ Pháp. Báo chí đã từng giật tít khi Arsenal là đội đầu tiên ra sân với một đội hình 100% cầu thủ không phải Anh. Arsne đã từng làm việc ở châu Á nhưng ông lại không chú ý đến Á châu khi các cầu thủ da vàng chủ yếu chỉ để làm cảnh, gọi là có cho vui. Arsenal đã thực sự lột xác bằng các cầu thủ da đen. Hầu hết các HLV ở Ngoại hạng Anh bây giờ là người nước ngoài, trong đó toàn bộ các đội Big six, các HLV người Anh chỉ nắm các đội yếu.

Arsene cũng đi tiên phong trong việc thay đổi lối chơi. Bóng đá Anh nổi tiếng với phương châm "chạy và sút", cũng như rất ưa đánh đầu. Bây giờ có thể thấy các đội bóng Anh chơi bóng hết sức đa dạng, biết tấn công trung lộ và rất nhiều miếng đánh chiến thuật chứ không thiên về lật cánh đánh đầu như trước.

Với biệt danh "Giáo sư", không chỉ là khuôn mặt đăm chiêu trí thức, Arsene còn là người tích cực áp dụng các khám phá mới nhất của khoa học về dinh dưỡng và tâm lý vào bóng đá. Đó là nguyên nhân một số cầu thủ đã có đột biến về "level", một số cầu thủ đã chơi thăng hoa, vượt lên năng lực vốn có.

Khi nghe tin Wenger từ chức, HLV Liverpool Klopp đã đánh giá ông là người có đầu óc kinh doanh. Đây không phải lời chê mà thực ra là khen, hơn nữa là lời khen tột bậc nhất. Thử hỏi các HLV tài ba như Mourinho hay Guadiola sẽ xoay sở ra sao nếu họ không tiêu tiền như nước mà chỉ dùng một ngân sách hạn hẹp như Wenger ?

Mùa giải năm nay là một giải Arsenal chi tiêu bạo tay nhất với việc mang về 2 bom tấn là Auba và Laca. Nếu nếu tính số tiền thu được từ những cầu thủ bán ra như Ox-Chambers, Gibbs, Walcott, Giroud...thì đội cũng chỉ lỗ chút đỉnh. Để ý thêm một chút, nếu tính việc Arsenal giảm quỹ lương bằng cách thanh lý một số cầu thủ như Depuchy, Sanogo, cho mượn Martinez...thì Arsenal vẫn chưa mất tiền.

Arsene giỏi phát hiện tài năng mới nhưng chính việc lạm dụng lại phản ông. Arsene kể, trước mỗi trận đấu, ông luôn dự kiến sẵn 9-10 cầu thủ, còn 1-2 người chỉ quyết định vào phút chót. Oái oăm thay, những cầu thủ chỉ định vào phút chót thường là những thứ nghiệm, đội khi đạt thành quả mỹ mãn, đội khi lại làm hại cả đội. Trận đấu gần nhất là một ví dụ khi trận ra mắt tệ hại của Willock, 18 tuổi đã làm Arsenal thua trận với Newcastle, dù anh bị thay ra từ phút 60. Arsene hiểu hơn ai hết những cay đắng do những lỗi lầm cá nhân các cầu thủ mang lại, và chỉ một lỗi lầm thôi cũng đủ thay đổi số phận 1 trận đấu, mà trả giá lớn nhất là sự nản lòng của các cầu thủ trụ cột và ngao ngán của cổ động viên.

Wenger là một tài năng lớn hiếm có trong lịch sử bộ môn bóng đá. Hợp đồng vẫn còn đến năm 2019, ông không hề muốn ra đi sớm mà rõ ràng có sức ép từ fan và các ông chủ. Nếu Arsenal không thua cả 2 trận trên sân nhà ở lượt đi trước Man city và Man Utd, trong hai trận đấu oan ức vì những bàn thắng việt vị và lỗi bắt phạt đền quá nặng tay của trọng tài thì biết đâu đến giờ phút này Arsenal chưa lụi bại và giương cờ trắng đầu hàng trong cuộc đua vô địch và chẳng có lý do gì phải tuyên bố từ chức. Nếu đối thủ sắp tới của Arsenal không phải là Aletico, một đội bóng được coi favourite, mà nếu thua thì đằng nào Arsene cũng phải ra đi nhưng không có được những lời ca tụng như bây giờ.

Liệu có một kịch bản nào cho một cú U-turn không ? Việc từ chức của Arsenal là một động lực mới cho các cầu thủ cống hiến và chiến đấu vì danh dự của một người thầy khả kính và sẽ có tác dụng làm cho cơ hội của Arsenal lớn hơn. Không, kể cả có vô địch Europa thì Wenger cũng không thể quay trở lại Arsenal. Nhưng ông chưa về hưu và sẽ tiếp tục cống hiến trong những trận đấu do ông dẫn dắt.

Về phần đội Arsenal, một tương lai bất định đang ở phía trước tương tự như Man Utd của thời kỳ hậu Sir Alex. Thế nhưng sự chia tay vẫn là cần thiết, thà đau một lần để hướng về viễn cảnh lâu dài hơn.

TRANG SỬ NGẮN NGỦI CỦA BÓNG ĐÁ ÚC

(Bài 2 trong loạt bài về World Cup)
Đại hội Thể thao Khối thịnh vượng chung vừa kết thúc tại Gold Coast, tiểu bang Queensland. Một lần nữa Hội tuyển Úc đã giải giành vị trí số 1 toàn đoàn, tiếp theo là các đoàn Anh Quốc, Ấn Độ, Canada. Xét theo các yếu tố truyền thống, quy mô và thành tích thì Commonwealth là Đại hội thể thao lớn thứ nhì của hành tinh, chỉ sau Đại hội Olympic. Từ Đại hội đầu tiên vào năm 1930, với mỗi 4 năm một lần, Hội tuyển Úc luôn tham gia đầy đủ và luôn là một đoàn được kính nể trong hầu hết các môn.

World Cup bóng đá lần đầu tiên cũng bắt đầu từ năm 1930, nhưng đến tận World Cup 1966, Úc mới cử đội tham gia vòng loại. Đến nay, Úc đã năm lần vượt qua vòng loại để đến với vòng chung kết, trong đó bốn lần liên tiếp kể từ World Cup 2006 đến nay. Nói cách khác, chỉ hơn chục năm trở lại đây, bóng đá Úc mới được coi như một tên tuổi lớn, tương xứng với địa vị một cường quốc thế thao đã có.

Trong buổi sơ khai, bóng đá Úc có một lần duy nhất đi dự vòng chung kết World Cup năm 1974. Đội Úc đứng chung nhóm với các đội Tây Đức, Đông Đức và Chí Lợi và đã xếp ở cuối nhóm.

Sang thiên nhiên kỳ mới (sau năm 2000), bóng đá Úc bắt đầu sản sinh ra nhiều tài năng, được các đội bóng hàng đầu mời đầu quân, đó là thủ môn Bosnic chơi cho Man Utd, tiền vệ Kewell của Liverpool, tiền đạo Viduka về với Newcastle...Thời gian đó còn một siêu sao lớn hơn nữa, nhưng lại không chơi cho đội tuyển Úc, đó là Christian Vieri. Chris sinh ở Ý nhưng sang Úc với gia đình từ nhỏ, sống tại Wetherill Park, phía Tây Nam của Sydney. Ở đỉnh cao phong độ, khi chơi cho Juventus, Aletico Madrid, Inter Milan, AC Milan, anh là trung phong hàng đầu thế giới, nằm trong danh sách 100 cầu thủ xuất sắc nhất mọi thời đại. Chris đã quyết định "sáng suốt" không thi đấu cho đội tuyển Úc mà chọn đội tuyển Ý, mặc dù em trai Massi, tài năng khiêm tốn hơn mới chơi cho Úc.

Trước đây, đội tuyển Úc được Liên đoàn bóng đá thể giới FIFA xếp vào khu vực Châu đại dương. Đây là khu vực, ngoại trừ New Zealand, gồm toàn các quốc đảo tí hon, các đội tuyển quốc gia chỉ tập hợp những cầu thủ nghiệp dư. Năm 2001, đội Úc thắng đội Samoa với tỉ số kinh hoàng 33-0! Chơi bóng với những đội như vậy không có nhiều hứng thú và động lực để nâng cao trình độ. Rất may, đội Úc được chuyển về khu vực Châu Á, và đây là một sân chơi đẳng cấp hơn. May mắn hơn, từ World Cup 2006, số đội dự vòng chung kết được tăng lên 32 đội, Châu Á được 4 đội. Vậy là đội tuyển Úc đã trở thành một trong 4 đội châu Á trong các World Cup 2006, 2010, 2014.

Trong vòng loại World Cup 2018, đội Úc xếp thứ 5, sau các đội Nhật, Hàn, Saudi và Iran. Tuy nhiên, mùa giải năm nay, Châu Á có 4.5 suất, Úc đã vượt qua được trận đấu play off với một đội vùng Caribe đó là Honduras.

Có thể nói, đội Úc chơi có phần chệch choạc trong vòng loại World Cup vừa qua. Một trong nhưng lý do chính là các cầu thủ nòng cốt của đội đều thi đấu ở Châu Âu, dễ bị thiếu vắng, mà những cầu thủ trở về thi đấu thì cũng mệt mỏi sau chặng bay đường dài. Tuy nhiên, một khi đã đến vòng chung kết thì khác. Các cầu thủ sẽ được chuẩn bị chu đáo hơn và chắc chắn thành phần mạnh nhất của đội sẽ được tập hợp đầy đủ. Cầu thủ sáng giá nhất của đội hiện nay là Cahill, dù ở tuổi 38 anh vẫn quyết tâm tham dự vòng chung kết thứ tư của riêng mình. Bên cạnh đó còn là những cầu thủ dồi dào phong độ đang chơi cho giải Ngoại hạng Anh như thủ môn Ryan (Brighton), Mooy (Huddersfield), Federici (Bournemouth), Smith (Bournemouth), trong khi đội trưởng Jedinak từ đội hạng nhì Aston Villa.

Cái tên Socceroos của đội tuyển Úc đã được sử dụng rộng rãi một cách vừa thân thương vừa chính thức. Điều đáng chú ý, tên gọi này xuất hiện lần đầu tiên khi Socceroos sang Sài Gòn du đấu trong giải Bát Cường vào năm 1967.

Ảnh: Danh thủ Tim Cahill, đang giữ kỷ lục về số trận khoác áo đội tuyển Úc (105 lần) và số bàn thắng ghi được (50 bàn).

BÓNG ĐÁ VÀ XÃ HỘI AI CẬP

(Bài đầu tiên trong loạt bài về World Cup 2018)

Mohamed Salah là một trong những cầu thủ xuất sắc nhất và đắt giá nhất hiện nay trên thế giới. Mức giá mà đội Real Madrit muốn bỏ ra để thuyết phục Liverpool bán Salah được coi là khoảng 200 triệu bảng, tương đương với giá chuyển nhượng Naymar, nhưng cầu thủ Brasil đang bị mất phong độ nên giá trị thật đã sụt giảm. Đáng chú ý, Salah là cầu thủ người Ai Cập và cũng là lần đầu tiên đất nước Pharaoh đã sản sinh ra một cầu thủ ưu tú như vậy.

Mình đã có quãng thời gian 3 năm 4 tháng sinh sống tại Ai Cập. Gia đình mình ở trong một ngôi nhà khoảng 800m2 mặt bằng, diện tích 250m2 được xây 5 tầng, nhà mình ở tầng trệt. Cùng tầng còn có garage ở góc vườn, nơi trú ngụ của một đôi vợ chồng cứng tuổi và một thằng con trai khoảng 10-11 tuổi, bằng tuổi cháu thứ hai của mình bây giờ. Chủ nhà gọi ông chồng là "watchman", mặc dù tên ông là Ibrahim có nhiệm vụ quét dọn, làm vườn. Ít việc quá, mình giao thêm cho Ibrahim việc rửa xe ô tô, dặn mỗi tuần một lần, nhưng rồi ông làm 2 ngày một lần, xe chưa kịp bẩn đã rửa để lấy thêm tiền bồi dưỡng.

Nhà Ibrahim đông con, chúng ở quê, chỉ đưa thằng út lên Cairo. Thằng bé nhanh nhẹn hoạt bát, nhưng mù chữ vì không được đi học. Thời gian chủ yếu của thằng bé là đi đá bóng với tụi nhỏ xung quanh. Ai Cập người đông, sân bóng thiếu nên chỉ đá ở những bãi đất trống; quả bóng cũng không đủ mà chúng phải đá cả bóng rách vá; giầy cũng không có phải đá chân không, thỉnh thoảng có đứa vấp gạch đá bị chảy máu. Thật khó tin, tình cảnh khốn khó như vậy lại là vườn ươm những tài năng hàng đầu thế giới. 

Khoảng năm 2009, Võ Quốc Thắng, tức Bầu Thắng của Gạch Đồng Tâm sang Ai Cập và ngồi nhậu với mình. Lúc cao hứng rượu bia, Bầu Thắng bảo muốn kiếm thêm cầu thủ. Làm mình sau đó đến Liên đoàn bóng đá Ai Cập. Giới chức ở đó có vẻ mừng, đưa cho mình mấy cái băng DVD, mỗi DVD giới thiệu về một cầu thủ trẻ. Mình gọi điện về cho Bầu Thắng, hắn lại tỏ ra thơ ở, nên mình vứt béng mấy cái DVD kia đi. Sau này mới biết, họ làm việc có luồng có lạch, phải qua hệ thống "cò" chứ không trực tiếp. Biết thế liên hệ với cò thì có phải kiếm chút tiền ăn phở không.

Xã hội Ai Cập là một bức tranh sáng tối tương phản. Bên cạnh đảo chính, ám sát, mù chữ, đói ăn thì đây vẫn là một nơi đáng sống. Dòng sông Nile vĩ đại cung cấp một lượng phù sa màu mỡ, đồng thời cũng là nguồn cảm hứng vô tận của thi ca. Người Ai Cập đã từng đoạt giải Nobel khoa học, đạt nhiều thành tựu về văn hóa nghệ thuật. Đặc biệt, hàng triệu người ra nước ngoài làm việc, trong số đó không thiếu những người giữ các chức vụ cao cấp trong các đại công ty, các tổ chức quốc tế, lên đến Tổng thư ký Liên hiệp quốc như ông Boutros Ghali.

Bóng đá Ai Cập chiếm ưu thế nổi bật trong khu vực châu Phí với 7 lần vô địch, trong khi các cường quốc khác như Cameroon, Nigeria, Ghana mỗi nước mới vô địch 3 lần. Tuy nhiên, thành tích ở đấu trường thế giới thì khiêm tốn hơn, mới hai lần dự World Cup vào các năm rất lâu 1934 và khá lâu 1990.

Theo một diễn biến mới nhất, Mohamed Eleny vừa được đội bóng Arsenal gia hạn hợp đồng và tăng lương. Lối đá của Eleny khá lạ lùng, anh có tỷ lệ chuyền bóng chính xác cực cao nhưng hầu hết là những quả chuyền vô thưởng vô phạt, không có nhiều giá trị về chiến thuật. Chính vì thế, Elely chỉ được xếp vị trí thứ tư trong thứ tự ưu tiên ra sân trong vị trí tiền vệ trung tâm và phải dự bị cho Wilshere, Ramsey, Xhaka. Hãy xem, Wilshere dám cầm bóng đột phá, Ramsey chạy chỗ tốt và hay ghi bàn, Xhaka là tác giả của những đường chuyền dài và sút xa. Eleny cũng đầy đủ các phẩm chất kỹ thuật điêu luyện, thể lực sung mãn nhưng do thiếu sáng tạo và quyết đoán nên khó có thể tiến xa. Ông bầu Wenger không nghĩ như vậy, ông nói: Eleny mới 25 tuổi, những năm tháng tuyệt vời nhất của đời cầu thủ còn ở phía trước.

Eleny và Saleh là một đôi bạn cùng tiến: cùng tuổi (chỉ hơn nhau 1 tháng) cùng xuất phất từ đội bóng trẻ ở quận Nars, thành phố Cairo; cùng sang đội bóng Basel, một đội bóng mạnh của Thụy Sĩ nhưng chỉ thuộc tầm trung ở châu Âu; rồi cùng được 2 đại gia Anh Quốc rước về là Chelsea và Arsenal. Đến đây thì cuộc đời của đôi bạn chia hai ngả. Nếu Eleny tìm được chỗ đứng ở mức khiêm tốn tại Arsenal thì Saleh không hòa nhập được với Chelsea. Anh phải phiêu bạt sang Ý, đá cho Fiorentina và Roma, sau đó quay trở lại Premier League với Liverpool. Tại đây, Saleh đã thăng hoa vì có vẻ phù hợp với chiến thuật tấn công bốc lửa của đội. Mặc dù chỉ là cầu thủ chạy cánh, Saleh vẫn dẫn đầu danh sách ghi bàn, trên cả những trung phong thực thụ như Kane, Aguero, Lukaku...Anh được gọi là Messi Ai Cập vì tầm vóc cũng nhỏ và lối đá khá giống, nhanh, khéo léo, bén nhọn với bàn thắng. Messi đã 32 tuổi, tuổi ở sườn dốc bên kia của sự nghiệp, trong khi Saleh còn trẻ, còn tỏa sáng hơn nữa.

Trong World cup 2018 sắp tới, Ai Cập lần thứ ba dược tham dự ngày hội bóng đá của thế giới. Chắc chắn Saleh, Eleny và các ngôi sao khác của đội sẽ thỏa sức vẫy vùng trên bầu tời nước Nga.

Một góc chùa Nan Tien

KHI TRUMP VÀ KIM RỦ NHAU ĐI UỐNG RƯỢU

Một sự kiện có thể coi là nổi bật là Kim Chính Ân (Kim Jong Un, gọi là Ủn cho tượng hình) đã viết một bức thư, đưa cho em gái mang sang Nam Hàn, nhờ Nam Hàn chuyển cho phía Mỹ để mời gặp Donald Trump. Ngay lập tức ông Trump đã nhận lời gặp Kim vào tháng 5 tới. Từ lâu, trải qua đời ông Kim Nhật Thành, đến đời bố Kim Chính Nhật, Bắc Hàn đã từng công khai ngỏ ý muốn nói chuyện trực tiếp với Mỹ. Nhưng Mỹ luôn luôn từ chối, vậy sao bây giờ lại nhận lời? Hãy quên chuyện Trump là một tổng thống điên rồ, đó là luận điệu của những người chống ông. Chắc chắn phải có gì "khác biệt" mà Mỹ mới thay đổi thái độ như vậy.

Thời Kim Nhật Thành, Bắc Hàn coi Nam Hàn là ngụy quyền, tay sai đế quốc Mỹ nên chỉ muốn nói chuyện với ông chủ, chứ không nói chuyện với tay sai. Vào đầu thập niên 80s, Nhật Thành quyết định truyền ngôi cho người con trai lớn là Chính Nhật với vợ trước, cho người coi trai bé với vợ sau đi Đại sứ "vĩnh viễn" ở các nước châu Âu. Chính Nhật được tham gia vào các bộ máy Đảng và quân đội. Người ta thường thấy hình ảnh hai bố con như hình với bóng, lãnh tụ tối cao trong vai "ông nội" đôn hậu với nụ cười thường trực; còn nhà lãnh đạo kính mến thì nghiêm nghị.

Chính Nhật có một mối tình ngang trái với một nữ diễn viên hơn tuổi và đã có chồng, sinh ra con trai lớn là Chính Nam (Jong Nam), người bị ám sát tại Malaysia năm ngoái. Mối tình không được bố chấp nhận. Vào thời điểm Chính Nhật được chính thức lên thông tin đại chúng thì dường như có một sự đổi chác, Chính Nhật phải ly thân, vợ cũ sang Nga điều trị bệnh (mà bị bệnh thật và sau đó mất tại Nga vào năm 2002). Chính Nhật lấy vợ mới do bố chỉ định và sinh thêm 3 đứa con.

Lúc đó Chính Nam mới hơn 10 tuổi, thỉnh thoảng sang Nga thăm mẹ nhưng vẫn ở lại trong nước với bố. Chính Nhật rất thương yêu thằng bé thiếu mẹ, còn ngủ chung với con. Chính Nam cũng rất thông minh, thông thạo nhiều ngoại ngữ.

Theo nguồn tin chưa được kiểm chứng, vào năm 1994, Chính Nhật đã có những quan điểm riêng về chính sách đối ngoại, đặc biệt là muốn đối thoại với khúc ruột bên kia Bàn Môn Điếm là Nam Hàn, và dẫn đến bất đồng nặng nề với Nhật Thành. Ở Bắc Hàn, chỉ có một người duy nhất dám bật lại lãnh tụ vĩ đại. Đáng tiếc điều đó đã xảy ra, Nhật Thành uất ức lên cơn đứt mạch máu não rồi chết.

Chính Nhật lên ngôi đã gặp tổng thống Nam Hàn, bàn chuyện thống nhất Triều Tiên. Thực tế cho thấy, từ khi họ Kim nắm chính quyền, Bắc Hàn đã trở thành một ốc đảo tách biệt với thế giới bên ngoài. Cách duy nhất để có thể thoát ra tình trạng này chính là việc nói chuyện và thống nhất với Nam Hàn. Tuy nhiên, cách biệt hai bên quá lớn nên mục tiêu này không dễ gì thực hiện. Bên cạnh đó, Chính Nhật lâm bệnh và qua đời ở tuổi 69.

Cái chết khá sớm và có phần đột ngột của Chính Nhật đã dẫn đến việc chuẩn bị người kế vị cũng khá vội vàng. Chính Nam từng được coi là thái tử đương nhiên đã bị phế truất vì một bê bối hộ chiếu giả. Người con trai thứ hai bị coi là không đủ phẩm chất, nên Chính Ân đã được chọn lựa.

Nếu như Chính Nhật có hơn 10 năm để gây dựng uy tín thì Chính Ân chỉ có 1-2 năm, lại lên khi còn quá trẻ, có lẽ chỉ 27 tuổi, mặc dù truyền thông cố tình mập mờ thông tin về tuổi của ông. Việc Chính Ân quá non nớt mang đến những hệ lụy cả về đối nội lẫn đối ngoại. Về đối ngoại, Trung Quốc với tư cách là nước đỡ đầu của Bắc Hàn, cũng tìm cách lũng đoạn chính quyền. Trong khi đó, các quan chức chóp bu rõ ràng đã không tuân phục. Sáu năm qua có thể coi là thời gian mà Chính Ân đã phải làm tất cả những gì có thể khẳng định quyền lực độc tôn, ông cho xử tử một số Ủy viên Bộ chính trị, Đại tướng, kể cả ông chú dượng. Bên ngoài, Chính Nam cũng không được tha và điều này có lẽ đã mếch lòng Trung Quốc vì người ta cho rằng Trung Quốc đang "nuôi" ông anh cho những mục đích nào đó. Nếu như đời ông và đời bố thường xuyên sang thăm Trung Quốc thì Chính Ân chưa một lần. Đến nay, Trung Quốc "theo đuôi" Mỹ thực thi cấm vận biên giới với Bắc Hàn thì quan hệ hai nước đã xấu đi nghiêm trọng.

Điều gì sẽ xảy ra khi bác Chăm và cháu Ủn đi uống rượu với nhau? Đó là phi hạt nhân hóa ? Chưa chắc đó là điều Mỹ thực sự muốn. Bắc Hàn yêu cầu Mỹ rút quân khỏi Nam Hàn ? Mỹ cũng có thể dễ dàng chấp nhận vì với 10 hàng không mẫu hạm, về mặt kỹ thuật quân sự, Mỹ không cần lắm việc có căn cứ quân sự ở đất liền. Vấn đề thống nhất Triều Tiên nghe có vẻ trời ơi đất hỡi, với viễn cảnh một đất nước Triều Tiên hùng mạnh, tiếp thu kỹ nghệ và nền kinh tế tiên tiến của Nam Hàn, cộng với nguồn tài nguyên dồi dào của Bắc Hàn chưa được khai thác, lại có vũ khí hạt nhân nằm cạnh Trung Quốc, liệu có phải là giải pháp tốt?

Điểm đáng chú ý của Chính Ân là thái độ với vợ. Nữ đồng chí Ri được truyền thông nhà nước đưa tin một cách trân trọng nhất. Dễ cho Chính Ân là chỉ có một vợ duy nhất, trong khi cha và ông thì có nhiều vợ nhiều bồ, đồng thời cũng thể hiện tình người trong con người đỉnh cao quyền lực. Cho đến nay, xã hội Bắc Hàn vẫn còn mang màu sắc phong kiến với 3 giai tầng rõ rệt: Vua, quan và dân. Với việc "nặng tay" với các quan, những đồng chí của Chính Ân hiểu rằng họ có thể bị khép tội chết bất kỳ lúc nào. Điều đó đưa Chính Ân vào thế "point of no return", luôn phải lo lắng đến việc trung thành của những người chung quanh. Đó là một sức ép khủng khiếp về tâm lý, bắt buộc Chính Ân phải tìm giải pháp thay đổi, tìm cách thuận lòng dân.

Trong Đại hội Olympic mùa đông vừa qua, hai đoàn thể thao của hai miền Triều tiên đã đi chung dưới một lá cờ là một hình ảnh rất đẹp. Chắc chắn việc thống nhất là nguyện vọng của người dân hai miền, cũng như nhân loại yêu chuộng hòa bình. Dù con đường còn dài thì cuộc gặp Trump - Kim, trước mắt cũng làm thế giới yên tâm hơn về rủi ro hạt nhân.

SỰ PHÁ SẢN CỦA MỘT TRIẾT LÝ BÓNG ĐÁ

Khu vườn thể thao muôn hoa luôn khoe sắc. Cao hơn, xa hơn, nhanh hơn là cuộc đua của bơi lội và điền kinh. Môn quyền anh thể hiện tính quả cảm, trượt băng là sự kết hợp thể thao với âm nhạc, còn các môn bóng giàu kịch tính. Các môn thể thao đồng đội phô diễn tinh thần và sự phối hợp tập thể , trong khi trình diễn cá nhân thể hiện tính độc lập tự chủ.

Điều gì khiến bạn mê mẩn một cuốn tiểu thuyết ? Đó là cốt chuyện li kỳ, vẻ đẹp ngôn ngữ hay tính tư tưởng của những ý tưởng mới, sự nhân văn hay ca tụng hô hào ? Người ta bảo bóng đá là sự hài hòa của thể thao, nghệ thuật và khoa học, nó cuốn hút bởi những bàn thắng vừa tất yếu vừa ngẫu hứng, những cuộc đầu tay đôi không khoan nhượng và sự gắn kết, hỗ trợ giữa các thành viên. Đối với mình, bóng đá là một cuộc đấu trí. Bạn có biết khi nào và vì sao đội bóng của bạn đang chơi với đội hình 3-4-3 bỗng chuyển sang 4-3-3 không. Nếu chưa, bạn nên bỏ thêm thời gian cho bóng đá nữa thì sẽ biết.

Ba mươi năm qua, môn thể thao vua đã có một cuộc lột xác từ bóng đá phòng ngự sang bóng đá tấn công. Không cần phải mở rộng khung thành mà vẫn có được những con số biết nói: tỉ lệ bàn thắng từ khoảng 2 bàn/trận đã tăng lên 3.5 bàn/trận như hiện nay. Trước đây, phương châm khi ra sân là: phòng ngự cho chắc, nếu không thắng thì ít nhất cũng không thua. Còn bây giờ: phải ghi nhiều bàn thắng hơn đối phương, không cần hòa vì hòa chỉ được 1 điểm, trong khi thắng được 3 điểm.

Từ khi Sir Alex về nắm đội Man Utd thì một nguyên lý bất thành văn trở nên bất di bất dịch: đội nào chơi phòng ngự thì kệ họ, còn Man Utd thì luôn luôn tấn công. Để có được thành quả như vậy, Sir Alex đã phải chịu đựng không ít tủi nhục, trong 5 năm đầu tiên, Man Utd không biết gì đến hương vị của chức vô địch giải ngoại hạng Anh. Nhưng sau đó, khi bóng đá tấn công trở nên xu hướng, Man Utd đã gặt hái những thành quả mỹ mãn.

Trong trận đấu tranh chức vô địch CL năm 1999, Man Utd đấu với Bayern Munich. Như thường lệ, Man Utd là đội tấn công nhiều hơn nhưng lại bị thủng lưới trước. Sau khi dẫn bàn, Bayern co về phòng thủ. Như nhiều đội bóng đương thời, Bayer chơi thiên về phòng ngự, các cầu thủ giỏi nhất của đội như Mathaus, Effenberg và thủ môn Kahn đều chơi ở các vị trí bên dưới.

Bước ngoặt của trận đấu diễn ra vào phút 89 khi Man Utd gỡ hòa. Khi đồng hồ chỉ đến những giây bù giờ cuối cùng thì Man Utd được hưởng một quả phạt góc. Beckham chạy rất nhanh ra cột cờ để thực hiện, vì theo luật, nếu hết giờ, trọng tài sẽ kéo dài thời gian đối với phạt đền, còn phạt góc thì không. Và trong tình huống định mệnh đó, Man Utd đã ghi bàn, cũng là sự đánh dấu chiến thắng lịch sử của bóng đá tấn công đối với bóng đá phòng ngự.

Bóng đá tấn công, có thể coi Sir Alex là người khởi xướng, đã được tiếp tay của một môn đồ khác là Arsene Wenger, hai đội Man Utd và Asenal thay nhau vô địch giải NHA cho đến khi xuất hiện Mourinho.

Mức lương 15 triệu bảng/năm cho thấy, Mourinho đang là một trong những HLV tài ba nhất thế giới hiện nay. Mở ngoặc, đừng nói tôi giỏi lắm nhưng tôi chấp nhận lương thấp, bởi người ta sẽ mời bạn đi chỗ khác chơi, ở đây không có thời gian cho người bệnh tâm thần.

Mourinho nổi tiếng với bóng đá phòng ngự, với thương hiệu "1-0", chỉ cần 1 quả là đủ chiến thắng. Thương hiệu này đã mang lại nhiều vinh quang cho ông trong quá khứ. Nhưng trong gần 2 năm qua với Man Utd, triết lý này đã tỏ ra lỗi thời.

Mùa giải năm ngoái, rất nhiều trận đấu Man Utd đã ghi bàn nhưng rồi bị gỡ hòa 1-1. Cay đắng nhất là trận đấu với Paris SG năm ngoái, đã bị đội bạn gỡ 2-2 ở phút cuối và bị loại. 

Một số bình luận cho rằng hệ thống phòng ngự xe buýt hai tầng của Mou vẫn vận hành tốt, có điều nhân sự không đủ giỏi. Nên nhớ, từ khi về Man Utd, Mou chưa bán hậu vệ nào, trong khi mua về 2 trung vệ đắt giá là Bailly và Linderlof, 2 lão tướng tiền vệ giàu kỹ thuật và tốc độ cũng được "tái cơ cấu" để chơi hậu vệ cánh là Valencia và Young. Vấn đề là chiến thuật bóng đá tấn công đã có những phát kiến mới, với những miếng đánh hiệu quả hơn trong việc tìm bàn thắng. 

Với áp lực của khán giả, một số trận Mou đã chơi bóng tấn công phóng khoáng, nhưng rõ ràng đó không phải sở trường của ông và đã hứng chịu những trận thua mất mặt. Ngay trong trận với Sellila vừa qua, hiệp 1, Man Utd chơi cẩn trọng thì giữ được tỉ số, sang hiệp 2 vừa cởi mở hơn là bị dính liền hai trái, rồi không gượng lại được. Với khoảng cách 16 điểm với Man city, trong khi chỉ còn có 8 vòng đấu, hiệu ứng "mùa giải thứ hai" của Mourinho, luôn vô địch ở mùa giải thứ hai, đã tan thành mây khói. 

Điều lạ lùng là người ta thường "gán" việc chơi bóng đá phòng ngự là trường phái "thực dụng". Ngược lại mới đúng, chơi tấn công vừa được khán giả yêu thích, có thêm thu nhập lại nhiều cơ hội giành phần thắng và danh hiệu.

BÓNG ĐÁ CUỘC ĐỜI

Thiệt tình, chẳng có môn thể thao nào gây nghiện như bóng đá. Cái khác biệt ở đây là trong bóng đá luôn ẩn chưa nhiều bất ngờ yếu thắng mạnh, mà các môn thể thao khác không có được. Trong bóng đá không phải cứ "nhanh hơn, cao hơn, xa hơn" là hơn, mà mỗi trận đấu là một câu chuyện, không khác gì số phận của mỗi cuộc đời.

Đối với từng cầu thủ, các phẩm chất cần có là kỹ thuật, thể lực và chiến thuật. Trước mỗi trận đấu, nếu người huấn luyện viên nói với cầu thủ rằng: "các em (hay các cháu) phải phát huy tối đa ưu điểm, khắc phục tối đa các nhược điểm, làm sao ghi thật nhiều bàn thắng và nhận ít bàn thua...", thì chắc ông ta sẽ mất việc. Bởi vì chỉ có chủ tịt hay thủ tướng mới được quyền ăn nói kiểu như vậy. Trong cuộc sống hay trong bóng đá không bao giờ có chuyện gì chung chung và sáo rỗng. 

Người ta thuê huấn luyện viên để ông ta tìm ra được một công thức, một sự cân bằng giữa những yếu tố mang lại chiến thắng. Đó là mối quan hệ giữa quyết tâm và thư giãn, giữa bình tĩnh và máu lửa, giữa tấn công và phòng ngự, giữa sự sáng tạo và tính kỷ luật ...Khi mất bóng phải co cụm ra sao và khi đoạt được bóng thì phải bung ra thế nào? Làm sao đọc được ý đồ tấn công của đối phương để không bị thủng lưới và làm thế nào "to fool the opponent into trouble" để ghi bàn. 

Mồm hô khẩu hiệu còn trong bụng thì run sợ, đó không phải là sự tự tin. Nhớ lại Saddam Hussain hô đánh Mỹ, thắng Mỹ rất hăng nhưng khi quân Mỹ đến thì trên 1 triệu quân, hàng trăm xe tăng và máy bay hầu như nằm im, chỉ đánh trả lấy lệ. Tự tin chính là sự trải nghiệm thực tế qua các trận đấu thật, chứ không phải qua diễn tập, đánh trống thổi kèn, quay phim.

"Confidence goes up by stairs and comes down by the lift". Đó là câu nói đầy cay đắng ông bầu Wenger sau trận thua của Arsenal trước Man city. Con đường thành công không trải đầy hoa hồng dễ dàng mà phải vô cùng khó nhọc mới giành được, và nó mang lại hạnh phúc.

SỰ NHẠY CẢM CỦA TRÁI BÓNG TRÒN

Từ xưa, thể thao nói chung và bóng đá nói riêng đã được "kết nối" với chính trị, được những người làm chính trị lợi dụng cho các mục đích của họ. Khi đội tuyển Italy giành chức vô địch bóng đá thế giới World Cup (hồi đó gọi là Mundial) liên tiếp vào các năm 1934 và 1938 đã cho tên độc tài Mussolini được thể nổ tưng bừng về tính ưu việt của chủ nghĩa phát xít. Nhưng vào Olympic 1936, vận động viên điền kinh da đen Owen đã làm cho tên độc tài Hitler một phen phát điên trên khán đài khi đoạt huy chương vàng ngay tại Berlin, làm hắn phải tức tối bỏ ra về. Bóng đá từng là nguyên nhân gây ra chiến tranh giữa các quốc gia. Năm 1969, khi đội nhà thua nước láng giềng Honduras 0-1 trong vòng loại World Cup, quân đội Salvador đã ồ ạt tấn công sang Honduras, trở thành một cuộc chiến đẫm máu. Kể cả cho đến bây giờ, quan hệ hai nước vẫn còn chưa thuận hòa. Năm 1974, đội Đông Đức đã hạ đội Tây Đức 1-0 cũng cho báo chí nước này một dịp tung hê đội bóng của họ, mặc dù sau đó Đông Đức vẫn bị loại và Tây Đức trở thành nhà vô địch. Trong World Cup 1998, các thành phần quá khích của Iran đã lên đồng, lên ngáo ăn mừng việc đội bóng quốc gia của họ thắng đội Mỹ. Một chuyện thời sự vừa diễn ra là cựu ngôi sao bóng đá đội AC Milan là George Weah vừa trúng cử tổng thống Liberia. Liberia là một quốc gia rất đặc biệt ở châu Phi, nước cộng hòa lâu đời nhất ở lục địa đen. Năm 1847, những người nô lệ da đen từ Bắc Mỹ và vùng biển Caribe đã có một cuộc hồi hương về Trung Phi và thành lập nên một nhà nước nhỏ bé với tên gọi Liberia, với ý nghĩa giải phóng nô lệ. Dân số Liberia ngày nay cũng chỉ có trên 4 triệu người. Điều đáng nói ở đây, Liberia được coi là quốc gia có "dân trí" vào loại cao nhất châu Phi nhưng đã bầu một cựu cầu thủ chưa học hết trung học làm tổng thống. Điều đó đã chứng tỏ sự mê hoặc của trái bóng tròn, vai trò hết sức nổi bật của bóng đá đối với xã hội. Một điều đáng để ý khác, các cường quốc về thể thao như Mỹ, Nga hay Trung Quốc đều không có một đội tuyển mạnh. Có thể khẳng định ở những quốc gia này không hề thiếu tài năng, nguồn lực mà họ đã thể hiện qua những thành tích nổi bật ở các môn thể thao khác. Có thể đồ đoán rằng, vì sự "nhạy cảm" của quả bóng tròn, các cường quốc này muốn tránh sự nổi lên của chủ nghĩa dân tộc cực đoan hẹp hòi. Một kịch bản thế này, khi đội bóng của Mỹ đấu với một đội bóng của một quốc gia "chống Mỹ" nào đó, chắc chắn sẽ đấy lên một làn sóng kích động của những kẻ cực đoan. Tương tự, những nước bài Nga, bài Tàu cũng nhiều và chẳng hay nên để cho họ lợi dụng bóng đá vào các mục đích bất lợi cho các nước lớn. Cách làm bóng đá của các nước mạnh về bóng đá châu Á, bao gồm Úc, Nhật Bản, Hàn Quốc... dường như khá dễ dàng. Những cầu thủ tài năng ở những độ tuổi rất trẻ như U18 hoặc U21 được gửi sang châu Âu để thi đấu cho các câu lạc bộ. Đội tuyển các nước này chỉ cần quy tụ các các thủ này làm nòng cốt là đủ sức vượt qua vòng loại đi dự World Cup. Xu hướng phát triển của bóng đá đang diễn biến theo hướng giảm nhẹ vai trò của các đội tuyển quốc gia và đề cao các câu lạc bộ. Thi đấu cho câu lạc bộ thì được thù lao cao ngất ngưởng, nhưng đá cho đội tuyển thì không có lương. Không phải các nước giàu có đó không có tiền, mà có lẽ đây là "chủ trương". Tương tự như vậy, lương của Huấn luyện viên đội tuyển cũng thấp hơn rất nhiều so với lương đội câu lạc bộ, nên không thuê được người giỏi. Ví dụ, Huấn luyện viên trưởng của đội tuyển Anh hiện nay, ông Southgate chưa bao giờ được huấn luyện các đội bóng lớn, đẳng cấp và danh tiếng của ông rất khiêm tốn so với huấn luyện viên của các đội hàng đầu nước Anh. Liên đoàn bóng đá thế giới (FIFA) là một tổ chức có số thành viên còn đông hơn số thành viên của Liên hiệp quốc (UN). Nhiều quốc gia không phải thành viên của UN vẫn là thành viên của FIFA như Hongkong, Đài Loan, Palestin...Riêng nước Vương quốc Anh có 4 lá phiếu thành viên cho 4 tiểu bang. Khác với UN và các tổ chức khác đều phải đi xin tiền cho ngân sách hoạt động thì FIFA lại tự gây được quỹ tài chính rất hùng mạnh. Chuyện sẽ còn được bàn tán trong thời gian tới là FIFA đã đưa World Cup 2022 về Qatar, một quốc gia nhỏ bé và khí hậu vô cùng khắc nghiệt. Đây là một cách giết World Cup không dao không gươm, vì có thể thấy trước nhiều ngôi sao bóng đá sẽ tẩy chay giải đấu này. Nhưng nhìn ở góc độ khác thì nó lại make sence để giảm thiểu vai trò của các đội tuyển quốc gia. Bóng đá có danh hiệu, huy chương nhưng mục đích chính của bóng đá không phải để thắng thua. Thương mại hóa bóng đá là không thể tránh khỏi nhưng tiền bạc cũng không phải là mục tiêu tối thượng. Bóng đá không chứng minh tính hơn kém của chế độ xã hội hay quốc gia nào cả. Bóng đá cần cho cuộc sống, nói một cách mỹ miều là phục vụ quần chúng, nói trần trụi hơn là để mua vui. Bóng đá có thể mang lại vinh quang cho các cầu thủ và các đội bóng vì vinh dự nghề nghiệp, nhưng cần lưu ý môn thể thao vua rất "tiềm năng" trong việc kích động hận thù, bạo lực và chủ nghĩa dân tộc cực đoan.

Ảnh: Gia đình Weah

Thế nào là sung sướng: Về đích hay nhởn nhơ dọc đường?

Goulburn là một thành phố cổ trên tuyến đường Sydney - Canberra. Mình muốn vào đây tham quan nhiều lần nhưng những người đi cùng xe không chịu. Đến hôm nay một mình một xe thì mới được toại nguyện.

ĐI TÌM CHÂN DUNG THỰC SỰ CỦA QUANG TRUNG NGUYỄN HUỆ

Cách đây ba thập niên, truyện ngắn "Phẩm tiết" của Nguyễn Huy Thiệp đã gây chấn động lớn. Mọi người cho rằng, với Phẩm tiết, Nguyễn Huy Thiệp đã cố tình hạ bệ một thần tượng lịch sử là Nguyễn Huệ, coi ông cũng chỉ ngang bằng một nhân vật khác trong chuyện là Nguyễn Ánh. Nguyễn Huệ và Nguyễn Ánh đều là những ông vua có những chiến công và thành tựu hào hùng và đều bị nhìn nhận khác nhau trong từng thời kỳ.

Dưới con mắt các sử gia "ăn lộc" nhà Lê, "Bình" (cách gọi Nguyễn Huệ) bị coi là một kẻ quê mùa và tàn ác. Họ xót xa cho thân phận công chúa Ngọc Hân bị gả làm lẽ cho một người chồng lỗ mãng và ít học. Chắc chắn, dưới thời nhà Nguyễn, một triều đại đối nghịch với nhà Tây Sơn, hình ảnh Quang Trung Nguyễn Huệ còn tệ hại hơn. Khi "Cách mạng" về, tức sau năm 1954, nhà Nguyễn và Gia Long bị phê phán nặng nề cùng với việc Quang Trung bỗng dưng trở thành "anh hùng áo vải" và "thiên tài quân sự" hơn cả Napoleon.

Trong chiếu lên ngôi, Quang Trung tự nhận mình thuộc tầng lớn "áo vải" có lẽ để tỏ sự khiêm tốn chứ thực ra ba anh em Nhạc, Lữ, Huệ con nhà rất giàu. Vì thế ông không thể là anh hùng của cuộc đấu tranh giai cấp được.

Căn cứ để đánh giá "thiên tài" là việc Quang Trung đại phá 20 vạn quân Thanh (có sách còn viết là 29 vạn). Đây chính là một sự nhầm lẫn. Quân Thanh sang Việt Nam vào năm 1788 không phải quân triều đình mà chỉ là quân của Lưỡng Quảng do Tôn Sĩ Nghị làm Tổng đốc với một số lượng quân ít hơn rất nhiều. Sở dĩ có con số 20 vạn là từ truyền đơn khuếch trương thanh thế của quân Thanh mà thôi. Cũng vì vậy, nó không phải là một chiến công lấy ít địch nhiều để ra đời một thiên tài.

Một công chúa đến với một hoàng đế do sự sắp đặt chính trị. Sống với nhau có mấy mặt con thì phát sinh tình cảm là bình thường. Cũng như hầu hết các công chúa và hoàng tử, Ngọc Hân được ăn học tử tế, nên văn hay chữ tốt không có gì lạ. Khi Quang Trung chết, bà đã làm bài thơ "Ai tư vãn" để khóc chồng. Câu chuyện chỉ giản dị như vậy. Thế mà các sử nô đã thêu dệt lên một câu chuyện tình ly kỳ ướt át với mục đích nâng bi.

Để tìm hiểu về vai trò và sự nghiệp của Quang Trung Nguyễn Huệ, cần có một cái nhìn toàn diện hơn. Khi phong trào Tây Sơn nổi lên, Nguyễn Huệ mới 18 tuổi nên có thể thấy người anh cả Nguyễn Nhạc phải lo toan chính. Từ một cuộc khởi nghĩa nông dân mang tính tự phát, Tây Sơn dần lớn mạnh và lật đổ triều đại chúa Nguyễn ở Đàng Trong. Nguyễn Nhạc lên ngôi, xưng là Thái Đức hoàng đế và phong vương cho Lữ và Huệ. Đến lúc này bắt đầu xẩy ra bất đồng giữa Nguyễn Nhạc và Nguyễn Huệ.

Có giả thiết cho rằng Nhạc tư thông với vợ đầu của Nguyễn Huệ. Trong gia đình, người mẹ của ba anh em và Nguyễn Lữ đứng về phe Nguyễn Nhạc, cho thấy lý do này có lẽ không quá lớn, nếu có. Điều đáng chú ý ở đây, Huệ cậy mình có tài đã tỏ ra đối nghịch, không tuân lệnh vua anh. Nguyễn Nhạc chủ trương chưa tiến quân ra Bắc và giải quyết triệt để dư đảng chúa Nguyễn nhưng Nguyễn Huệ không nghe, nhiều lần đưa quân ra Bắc. Nguyễn Huệ còn lấy con gái vua Lê tìm cách kết giao với các nhân sĩ Bắc Hà và dự định xây thủ phủ ở Vinh. Rõ ràng Nguyễn Huệ có ý đồ tìm một căn cứ địa cho riêng mình. Do vậy, Nguyễn Ánh đã được hưởng lợi rất nhiều từ sự bất đồng của anh em, đã thôn tính được nhiều đất đai để phát triển lực lượng, rồi cuối cùng đã đánh bại nhà Tây Sơn.

Năm 1788, với mục đích tìm tiếng nói chung và đoàn kết anh em, vua Thái Đức tự nguyện thoái vị, nhường ngôi vua cho Quang Trung hoàng đế. Nhưng dường như đã quá muộn, sau khi chiến đấu với quân Thanh một thời gian không lâu, Nguyễn Huệ đã đột ngội qua đời ở tuổi 39.

Điều mình khâm phục nhất ở Quang Trung không phải là những chiến công về quân sự hay mối tình với Ngọc Hân và cách ứng xử của ông với triều đình phương Bắc. Quang Trung cho người đóng giả để sang gặp vua nhà Thanh. Càn Long biết là giả những cũng phải lờ đi. Họ chỉ còn biết bôi nhọ Quang Trung khi vẽ ông một cách thật xấu xí, già nua và bệnh hoạn như một bài báo trong nước mới "phát hiện" ra bức tranh.

Quang Trung còn đòi hai tỉnh Quảng Đông và Quảng Tây của Việt Nam, thậm chí còn dám nói nếu Càn Long không trả thì không "loại trừ giải pháp quân sự". Dẫu biết, từ dọa cho đến làm thật là khoảng cách, nhưng điều này cho thấy khí phách hiên ngang của Quang Trung Nguyễn Huệ, điều mà chưa vua chúa nào của nước ta từng làm được.

Miền đất thánh Jerusalem

Kỷ niệm 
Cuộc đời mình có may mắn đã từng được đến thăm miền đất thánh Jerusalem vào đầu năm 2009. Lần đầu mình đến Israel thì chỉ đến Tel Aviv và chưa tới Jerusalem Lần sau đặc biệt hơn, còn có cả bà xã và cháu gái đầu lòng Kelly, riêng Sissy còn qua nhỏ để đi chơi với bố mẹ và chị. Ai Cập và Israel có chung biên giới đường bộ, hai thành phố lớn nhất là Cairo và Tel Aviv chỉ cách nhau 50 phút máy bay nhưng lại là hai thế giới hoàn toàn tương phản. Một bên đông đúc với dân số 90 triệu, trong khi tính chung cả người Do Thái lẫn người Ả Rập ở Israel cũng chỉ có 8 triệu. Một nét đối lập nữa là tướng người Ai Cập "phì nhiêu" to lớn bao nhiêu thì người Do Thái thon, nhỏ, gọn gàng bấy nhiêu. 
Nếu bạn đi Jerusalem từ Tel Aviv có 70km, chạy quá thêm chút nữa sẽ đến bờ Tây của "biển chết" (Dead sea), thực chất là hồ do dòng sông Jordan từ trên cao nguyên Gorland của Syria đổ về, nơi có bãi tắm "nổi" duy nhất trên thế giới, người không bao giờ chìm, dù không biết bơi. Nước đặc biệt này bị nhiễm quặng của lòng hồ nên có vị mặn như nước biển và có trọng lượng riêng lớn hơn trọng lượng riêng của cơ thể con người.
Trong ngày, bạn cũng có thể đủ thời gian để đến với nơi chúa Jesus sinh ra trong một đêm đông lạnh lẽo trong hang đá ở trị trấn Bethlehem, nay cũng là một di tích trong quần thể du lịch của Jerusalem.
Ấn tượng nhất trong chuyến đi là thời gian đi lội bộ ở khu vực thành cổ. Thành cổ có độ tuổi vài ngàn năm, những con đường được xây dựng hoàn toàn bằng đá màu trắng trải dài, ngoằn ngèo, toàn bộ các ngôi nhà cũng bằng đá trắng, kể cả các ô cửa sổ xinh xắn cũng có bộ khung đá trắng toát, tạo cảm giác thanh tịnh và linh thiêng. Bức tường than khóc cũng nằm trong khu vực này, nơi bạn sẽ bắt gặp những con chiên ngoan đạo để râu dài, mũ chỏm cao đứng khóc rưng rức tụng niệm. Bạn có ước nguyện gì thì chỉ việc viết một mảnh giấy và gắn vào bờ tường "than khóc". Bên kia bức tường là một di tích nổi tiếng khác không kém phần hoành tráng: Đền vàng của người Hồi giáo.

Lịch sử
Tương truyền, những người con của đất thánh, dù trai hay gái đều vô cùng thông minh và xinh đẹp. Chúa còn ban cho mảnh đất này tràn đầy sữa và mật ong, biểu tượng của sự phồn vinh thời xưa. Ba tôn giao lớn là Do Thái giáo, Thiên chúa giáo và Hồi giáo được coi là có chung nguồn gốc, đều coi mảnh đất này là "của mình".
Theo kinh thánh, năm 1250 trước Thiên chúa Giáng sinh (BC), các bộ tộc du mục Do Thái bắt đầu định cư tại vùng đất hẹp Canaan bên bờ Địa Trung Hải. Đến năm 961-922 BC, vua Salomon thống nhất các bộ tộc và lập quốc, xây dựng kinh đô và nhiều đền thờ tại Jerusalem. Sau đó, vương quốc lần lượt chịu ảnh hưởng của đế quốc Hy Lạp và đế quốc La Mã và đến năm 70 BC thì làn sóng lưu vong của người Do Thái sang Châu Âu bắt đầu.
Vào thế kỷ 3 sau công nguyên, Thiên chúa giáo phát triển tại châu Âu thì Do Thái giáo bị xem là dị giáo và lại bị xua đuổi, người Do Thái lục tục tìm về miền đất cũ, lúc đó đã được coi là của người Palestin. Vài trăm năm tiếp theo, vùng đất Trung Đông rộng lớn dần dần bị "nhuộm" màu Hồi giáo, rồi các cuộc thế chiến lần I, lần II, cũng là lúc người Do Thái tiếp tục nung nấu ý nguyện phục quốc. Nhờ khả năng tài chính hùng mạnh, người Do Thái đã mua được những mảnh đất lớn để hồi hương và định cư.
Tháng 11/1947, Liên hiệp quốc ra Nghị quyết tách Palestin thành hai quốc gia, thành phố Jerusalem cũng được tách làm đôi cho hai bên Palestin và Do Thái. Ngày 14/5/2948, Nhà nước Israel tuyên bố thành lập. Ngay lập tức, liên quân các nước Ả Rập đã đồng loạt tấn công, hòng đập nát nhà nước non trẻ, tiếp theo là một vài cuộc chiến khác, nhưng Israel vẫn đứng vững.

Biến cố
Mảnh đất này vừa có một biến cố lớn: Tổng thống Trump đã quyết định công nhận Jerusalem là thủ đô của Nhà nước Israel. Vậy là một điều cấm kỵ mà các tổng thống Mỹ tiền nhiệm tìm cách né tránh, đã bàng hoàng xảy ra ngay cả đối với các đồng minh thân cận nhất của Mỹ như Anh hay Pháp.
Với một sức kiện như vậy đã làm tốn nhiều giấy mực của các nhà bình luận. Mình không tin rằng đây là một quyết định "điên rồ", và lý do đơn giản chỉ là thời thế đã thay đổi.
Quốc gia giàu tài nguyên dầu lửa nhất Saudi đang ráo riết hoạch định lại chiến lược kinh tế sau 85 năm sống phụ thuộc hoàn toàn vào dầu lửa theo hướng đa dạng hóa và hiện đại hóa. Trong một diễn biến tương phản, Mỹ đang gia tăng sản lượng shell oil để dần dần tự túc và xuất khẩu về dầu. Như vậy có thể coi Mỹ không cần dầu lửa của Trung Đông như trước nữa, còn Saudi lại khát khao kỹ thuật của Mỹ hơn bao giờ hết. Do đó, có thể phỏng đoán quyết định có lợi cho Israel và bất lợi cho khối Ả Rập về Jerusalem không làm phá vỡ mối quan hệ Mỹ- Saudi cũng như các nước Ả Rập khác.
Trong ngắn hạn, dầu lửa vẫn là nguồn năng lượng quan trọng của châu Âu nên không có gì lạ khi các đồng minh của Mỹ phải phản đổi Mỹ để lấy lòng các nước Ả Rập. Tuy nhiên, sự thiên vị ủng hộ Jerusalem cho một bên cũng không làm mất cân bằng mối tương quan lực lượng giữa quốc gia nhỏ bé Israel trong trùng vây là khối 22 nước Ả Rập Hồi giáo.

St Mary's Cathedral

St Mary's Cathedral, nhà thờ lớn, uy nghi, cổ kinh tọa lạc ngay trung tâm Sydney

"THE BEST THING THEY COULD DO IS TO DO NOTHING"

Trong 2 bài hầu chuyện kinh tế toàn cầu và kinh doanh doanh nghiệp, bạn Viet Anh Le có hỏi rằng "góc nhìn của anh" về kinh tế Úc. Nhân đây xin bàn về kinh tế Úc trong sự so sánh với các nước khác, đại khái là vấn đề quản trị một nền kinh tế ở tầm mức quốc gia.

Quản trị một nền kinh tế có 2 khuynh hướng: kinh tế thị trường và kinh tế "định hướng". Kinh tế thị trường nghĩa là chính quyền thả nổi nền kinh tế, các doanh nhân có thể tự ý kinh doanh theo pháp luật, các ngành nghề, lĩnh vực, thành phần mặc sức tự "co kéo" và đương nhiên sẽ có kẻ được người mất. Để tránh đổ vỡ và khủng hoảng, người ta chủ trương nhà nước nên can thiệp và chỉ huy nền kinh tế. Ý đồ thì tốt nhưng qua những gì xảy ra ở Zimbabwe hay Venezuela cho thấy khi cá nhân hoặc phe nhóm nhúng tay vào nền kinh tế thì sự phá phách sẽ trở nên tàn khốc.

Có nên kết hợp 2 loại hình này không ? Thực ra, không hẳn là có sự hoàn toàn cực đoan, chính phủ hoặc không làm gì hoặc làm tất cả mà chỉ là can thiệp "ít" hay "nhiều" mà thôi.

Vừa rồi cụ Thủ phó Đức Đam của Việt Nam đã nêu con số 37% cho tỉ lệ người Đức sử dụng mạng xã hội, làm cho cộng đồng mạng được một mẻ cười. Giá mà cụ đừng ham đưa ra con số cụ thể, chỉ nói chung chung thì có phải ... an toàn không. Trong thời buổi google, muốn biết "định lượng" đâu có khó, hơn nữa chỉ cần phán định tính là đã đủ lột tả bản chất vấn đề rồi.

Tổng thống Reagan từng có một câu nói nổi tiếng "Government is problem". Theo ông chủ trương, chính quyền càng ít can dự vào nền kinh tế thì càng tốt, sẽ đỡ quan liêu, nhũng nhiễu, "ăn không từ cái gì". Mô hình kinh tế Úc đã và đang tiến tới một mô hình mà chính quyền trung ương chỉ thực hiện các công việc lên quan đến ngoại giao, an ninh, quốc phòng còn các nhiệm vụ khác như thương mại, tài chính, doanh nghiệp, quan hệ lao tư, y tế, giáo dục, môi trường...đều được giao cho chính quyền tiểu bang và địa phương. Cấp liên bang của Úc vẫn còn các bộ về kinh tế (quan trọng nhất là bộ ngân khố), nhưng biên chế mỗi bộ cực nhỏ.

Một nền kinh tế thị trường, dù hùng mạnh như kinh tế Mỹ vẫn có lúc rơi vào khủng hoảng, nhưng kinh tế Úc thì không. Lý do có thể hiểu là đặc thù của Úc: lãnh thổ lớn, tài nguyên nhiều và ít dân. Tài nguyên lớn nhất và quý giá nhất của Úc là các giá trị tự do dân chủ, và chính điều này là yếu tố quan trọng để thu hút một lượng "nhiều" cash flow từ bên ngoài, qua việc đầu tư bất động sản và đầu tư kinh doanh khác, lớn nhất từ Trung Quốc. Nhưng không chỉ Úc, ngay Việt Nam cũng đang hưởng lợi từ việc chuyển vốn từ Trung Quốc sang, tuy nhiên có thể thấy hiện tượng này mang tính "giai đoạn", không bền vững như Úc.

Trong trường hợp quan chức chính phủ định đoạt nhiều hoặc rất nhiều vào nền kinh tế, kinh tế sẽ bị bóp méo, mất cân đối; thông tin bị bưng bít, xuyên tạc, xuất hiện lợi ích nhóm. Quan chức nhiều quyền lực đồng nghĩa với việc người dân ít quyền, trong khi dân mới là người kinh doanh, sản xuất tạo ra của cải và là động lực để xã hội phát triển. Từ đó dẫn đến tình trạng mất lòng tin, suy đồi đạo đức và suy thoái cho nền kinh tế.

Tin tức vừa cho hay đội bóng đá Peru có thể sẽ bị tước quyền tham dự World Cup 2018 vì chính phủ Peru can thiệp vào bóng đá, trái với quy định của FIFA. Trong tương lai, các tổ chức như UN, WTO, WB, IMF... có nên đình chỉ tư cách thành viên của quốc gia có chính phủ tham gia vào hoạt động kinh tế ?

Lúc nào cũng có những thông tin cho rằng kinh tế Úc sẽ gặp khó khăn vào "sang năm", nhưng nó chưa xảy ra. Quá trình thu nhỏ bộ máy và nhân lực ăn lương ngân sách ở Úc vẫn tiếp tục, thể hiện ở khắp các cấp độ liên bang, tiểu bang và địa phương. Mình nghĩ đây là "chìa khóa" để giữ cho nền kinh tế được lành mạnh.