Trao đổi: Con người mới trong kỷ nguyên mới

 

Muốn có kỷ nguyên mới thì cần có những con người mới, với tư duy, động lực và hoài bão mới. ĐH 14 Cộng đảng ở Việt Nam đã là một cơ hội quan trọng để làm điều đó, bằng việc thay đổi lớn về nhân sự lãnh đạo, kể cả những người như Thủ tướng Chính, được coi là “làm việc tốt”.

Thử bắt đầu với tầm nhìn của phạm vi toàn cầu. Những gì mà ông tỉ phú Musk nói tại Davos vừa qua làm mọi người vừa mừng vừa lo, chẳng biết đường nào mà lần, nhưng vì ông là người giàu nhất hành tinh thì vẫn phải lắng nghe.

Theo đó, sẽ có 10 tỉ người máy, số lượng hơn cả dân số loài người sẽ từng bước làm tất cả mọi việc thay cho con người. Người máy có thể làm việc 24/7, năng suất và chất lượng rất cao, hơn hẳn con người. Đáng chú ý nhân công “cổ trắng” sẽ bị thay thế trước lao động “cổ xanh”. Con người không cần phải làm việc nữa, làm hay không có thể tùy theo sở thích, giống như chơi thể thao.

Vì của cải, dịch vụ ê chề, quá rẻ nên tiền bạc trở nên vô nghĩa, việc tiết kiệm cho tương lai là không cần thiết. Như vậy, mọi quan niệm về giá trị, ý nghĩa cuộc sống sẽ bị đảo lộn hoàn toàn...

Không nói xa xôi, chỉ một năm rưỡi qua, tính từ khi anh Tô Lâm trở thành TBT, thế giới cũng đã biển đổi quá nhiều. Đó là các biến cố ở Băngladesh, Nepal, Syria, Madagasca, Venezuela, tiếp theo có thể nhìn thấy trước là tại Iran và Cuba đang và sẽ xoay chuyển cục diện bản đồ thế giới.

Sau khi “ôm” Venezuela, Greenland, siết chặt quan hệ đồng minh với Nhật Bản, Mỹ tiếp tục triển khai thành lập Hội đồng hòa bình mà Việt Nam đã nhận lời tham gia. Nhiệm vụ trước mặt của hội đồng này là tái thiết Gaza nhưng trong tương lai sẽ là việc “canh giữ” hòa bình thay thế vai trò của Liên hợp quốc. Những hành động này dường như đều hướng về một chiến lược duy nhất, ngăn chặn đối thủ tiềm tàng Trung Quốc.

Năm 2025, Trung Quốc ghi nhận kỷ lục 1200 tỉ USD về tổng thặng dư thương mại, mặc dù thương mại song phương với Mỹ suy giảm đáng kể. Đây là ngọn lửa loé lên trước khi tắt hay báo hiệu một kỷ nguyên tươi sáng?. Dưới góc nhìn chung dung hơn, có lẽ chiến tranh giữa hai loài hoa (Hoa Kỳ và Trung Hoa) chưa thực sự bùng nổ, mà mới đang quá trình dàn quân.

Nhưng con số 1200 tỉ USD cũng có ý nghĩa gì đó, phải chăng cơ cấu hàng Trung Quốc đã có sự chuyển dịch căn bản từ hàng giá rẻ sang hàng công nghệ cao, kết tinh từ các thành tựu mới về khoa học kỹ thuật.

Một câu hỏi thường trực từ mấy năm nay: Trung Quốc liệu có tấn công Đài Loan? Câu trả lời dễ đúng nhất chỉ có thể là: nó phụ thuộc vào việc “dàn trận” của Mỹ trong việc đối phó với sự trỗi đậy của Trung Quốc, trên phạm vi toàn cầu.

Châu Âu già cỗi đang suy tàn? Nền dân chủ nghị viện dẫn đến nguy cơ các đảng phái chính trị vung tiền mua phiếu cử tri bằng các khoản trợ cấp cho dân chúng, và đó là lý do các chính phủ không còn nguồn lực để đầu tư cho phát triển.

Nhìn dưới góc độ khác, nếu Châu Âu dồn tiền đầu tư công, xây hàng loạt thành phố ma, đường cao tốc hoang...như Trung Quốc thì sẽ dễ dàng có con số đẹp về tăng trưởng GDP. Lựa chọn của người đã giàu khác với người chưa giàu, họ không chạy đua phát triển mà muốn có một xã hội hòa đồng, vui vẻ, mọi người đều có tiền tiêu.

Tuy nhiên thực tế Việt Nam lại cho thấy đầu tư công tăng mạnh từ hồi Covid 19 đến nay. Câu hỏi ở đây là nguồn tiền từ đâu, từ xuất khẩu, in thêm tiền hay từ Trung Quốc? Dù thế nào thì cũng phải coi chừng một phần lớn tài chính sẽ chạy vào bất động sản, gây vỡ bong bóng bất động sản như Việt Nam 2011 và như Trung Quốc hiện nay.

Làm một người phản biện là hết sức thú vị khi đi tìm những góc nhìn khác nhau cho cùng một sự việc. Tuy nhiên có một làn ranh mong manh dễ gây hiểu lầm, đó là phản biện nhằm mục đích phá hoại hay xây dựng. Dù khó khăn, phản biện vẫn vô cùng quan trọng nhằm hiểu đúng bản chất và chân lý của vấn đề, từ đó hành động đúng.

Có nguồn tin cho hay riêng trong năm 2024, ngân hàng Việt Nam đã bơm ra 2.5 triệu tỉ đồng, khoảng 10 tỉ USD, góp phần tạo ra kỳ tích tăng trưởng GDP 8% chào mừng ĐH Đảng. Hy vọng tình trạng này không kéo dài, nếu không lạm phát phi mã sẽ là nguy cơ rất cao.

Trung Quốc bị bể bất động sản những nền kinh tế vẫn đứng vững vì nhiều lý do, trong đó không thể phủ nhận những thành tựu sản suất hàng công nghệ cao. Nếu Việt Nam muốn đầu tư mạnh để theo đuổi tăng trưởng 10% thì bắt buộc có công nghệ cao. Cái khác biệt là Việt Nam không có nội lực như Trung Quốc mà phải dựa vào bên ngoài.

Mình để ý phát biểu của Thái tử Iran Pahlevi mới đây khi ông nói Iran mới muốn làm bạn với Mỹ và thế giới tự do (chứ không phải tất cả các nước). Phải chăng đây là lúc điều chỉnh chính sách đối ngoại theo hướng tranh thủ sự hỗ trợ của Mỹ và phương tây trong việc hiện đại hóa, cho nền kinh tế tri thức?