Góc nhìn: Mọi nẻo đường đều dẫn đến thành Rome

 

Năng lượng từ lâu đã không còn là một hàng hóa thuần túy mà đã trở thành vũ khí sắc bén nhất trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu. Ba cuộc xung đột năng lượng đang diễn ra trên thế giới thể hiện rõ cách các quốc gia dùng năng lượng để chèn ép, làm suy yếu hoặc vây ráp đối thủ.

1. Mỹ siết chặt dòng dầu Iran chảy sang Trung Quốc

Nhiều năm qua, Trung Quốc là khách hàng tiêu thụ dầu lớn nhất của Iran. Tehran dựa vào nguồn thu này để duy trì nền kinh tế dưới các lệnh trừng phạt, còn các nhà máy lọc dầu tư nhân ("teapot refineries") của Trung Quốc hưởng lợi nhờ nguồn cung giá rẻ.

Để ngăn chặn dòng chảy này, Mỹ không chỉ cấm vận trực tiếp mà còn tung ra các biện pháp trừng phạt thứ cấp (secondary sanctions) vô cùng gắt gao:

- Đánh vào "Đội tàu bóng tối" (Shadow Fleet): Mỹ và các đồng minh liên tục đưa vào danh sách đen hàng loạt tàu dầu ngụy trang, đổi cờ, hoặc tắt thiết bị định vị nhằm che giấu nguồn gốc dầu Iran.

- Triệt hạ mạng lưới tài chính trung gian: Bộ Tài chính Mỹ trừng phạt hàng loạt công ty vỏ bọc tại Hồng Kông, UAE và Trung Quốc tham gia rửa tiền, thanh toán và vận chuyển dầu cho Iran.

-Chặn các điểm chuyển tải: Mỹ tăng cường giám sát các vùng biển quốc tế (như vùng biển ngoài khơi Malaysia) – nơi dầu Iran thường được sang mạn (ship-to-ship) để nhãn mác bị xóa mờ trước khi cập cảng Trung Quốc.

Bằng cách chặn đứng kênh thanh toán USD, giáng đòn vào logistics và đe dọa trừng phạt các tổ chức tài chính Trung Quốc, Washington buộc Bắc Kinh phải cân nhắc giữa lợi ích từ dầu giá rẻ và rủi ro bị cô lập khỏi hệ thống tài chính toàn cầu.

2. Điều kỳ lạ, khi chuyển từ thế phòng ngự sang tấn công, Ukraine dường như không chú trọng giành lại lãnh thổ mà chỉ thích tập trung đánh phá hạ tầng năng lượng của Nga.

Khác với các đòn trừng phạt kinh tế của phương Tây, chiến lược của Ukraine là tấn công vật lý trực tiếp bằng máy bay không người lái (UAV) tầm xa vào sâu trong lãnh thổ Nga.

Mục tiêu cốt lõi của Kyiv tập trung vào các mắt xích yếu nhất của ngành dầu khí Nga:

- Nhà máy lọc dầu (Refineries): Ukraine không ưu tiên đánh vào giếng dầu thô mà nhắm thẳng vào các tháp chưng cất phức tạp tại các nhà máy lọc dầu lớn (như ở Moscow, Tatarstan, Omsk). Đây là những thiết bị đắt đỏ, khó thay thế do Nga đang chịu lệnh cấm vận công nghệ từ phương Tây.

- Kho chứa và cảng xuất khẩu: Các kho nhiên liệu lớn và cảng biển quan trọng như Novorossiysk bị tấn công liên tục nhằm làm gián đoạn chuỗi cung ứng dầu xuất khẩu sang Trung Quốc, Ấn Độ.

3. Venezuela dừng cung cấp dầu giá rẻ cho Trung Quốc

Trong quá khứ, Venezuela từng là nguồn cung dầu thô nặng giá rẻ quan trọng cho Trung Quốc, phần lớn dùng để gán nợ cho các khoản vay hàng chục tỷ USD từ Bắc Kinh. Tuy nhiên, cục diện này đã đổi khác.

-Sự can thiệp và kiểm soát của Mỹ: Washington áp đặt cơ chế kiểm soát gắt gao và cấp phép hạn chế (thông qua các tập đoàn như Chevron hoặc các giấy phép của OFAC) đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Venezuela.

- Tái định hướng dòng chảy: Dầu thô của Venezuela thay vì chảy ngầm qua các trung gian thiếu minh bạch sang các nhà máy "teapot" Trung Quốc với giá chiết khấu sâu, nay được nắn dòng trở lại các thị trường chính thống có giấy phép (đặc biệt là thị trường Mỹ).

- Thay đổi cơ chế thanh toán: Sự siết chặt từ Mỹ khiến Caracas không còn dễ dàng duy trì các thỏa thuận đổi dầu lấy nợ hay bán dầu giảm giá lén lút như trước, làm cắt đứt nguồn dầu siêu rẻ mà Trung Quốc từng thu lợi.

Như vậy, từ Trung Đông, Đông Âu cho đến Mỹ Latinh, dầu mỏ đã trở thành tâm điểm của các cuộc xung đột địa chính trị. Việc Mỹ siết chặt Iran và Venezuela đã thu hẹp đáng kể nguồn năng lượng giá rẻ của Trung Quốc, trong khi các cuộc tập kích của Ukraine đang làm suy yếu ngành năng lượng của Nga.

“Mọi nẻo đường đều dẫn tới thành Rome” (All roads lead to Rome), theo nghĩa đen là hệ thống đường sá đồ sộ của đế quốc La Mã đều hướng về một địa chỉ.

Nhưng hệ thống ngày nay bao trùm toàn thế giới cũng hướng về một mục tiêu duy nhất: bao vây Trung Cộng, đối thủ địa chính trị lớn nhất của Mỹ.

Theo tin tức mới nhất, Mỹ đã thuyết phục được các nước Anh, Ý, Đức... ủng hộ cuộc chiến của Mỹ đang trực tiếp điều hành tại Iran. Cuộc chiến này, theo mình không hẳn nhắm đến việc giải phóng hoàn toàn Iran mà chỉ nhằm triệt hạ nguồn dầu giá rẻ của Trung Cộng.

Điều này chắc hẳn đã làm Bắc Kinh nổi giận, dẫn đến những hành động gây hấn trên biển Hoa Bắc và Hoa Đông mấy ngày qua nhằm vào các đồng minh Philippines và Nhật của Mỹ.

Việt Nam đã tái hiện nhập siêu, trong đó nhập siêu với Trung Quốc tiếp tục xu hướng leo cao. Thiển nghĩ, chắc chắn Mỹ muốn Việt Nam phải làm gì đó giải quyết việc này trước khi họ công nhận nền kinh tế thị trường cho chúng ta.

Ảnh: theo ý tưởng của Rùa tiên sinh, một số con bạc vào sòng bài có thể thắng một số ván, thậm chí thắng cả buổi nhưng nhà cái vẫn không sập tiệm. Sóng bài sẽ vẫn tiếp tục mở rộng, ngày và đêm.