Hội nghi Thượng đỉnh BRICS kết thúc không hoàn mỹ với hai vị nguyên thủ

đó là Tổng thống Nam Phi Ramaphosa và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Họ bị cho là có vấn đề về sức khỏe.

Văn phòng phủ tổng thống Nam Phi ra thông báo ông Ramaphosa bị ốm, phải ngừng các hoạt động trong "ngắn hạn".

Trái ngược với sự công khai của Nam Phi là "sự im lặng đáng sợ" của phía Tàu cộng, không có tin tức gì về lãnh đạo Tập sau khi về nước. Ông cũng không tiếp Đại tướng Phan Văn Giang đang ở thăm Trung Quốc.

Thực sự không ai biết Tập có làm sao không chỉ thấy ông đã không dự buổi tiệc chiêu đãi của nguyên thủ nước chủ nhà, một hành động thất lễ nếu không phải vì lý do sức khỏe.

Một thuyết âm mưu cho rằng Chủ tịch Tập giả ốm để "trốn" chuyến đi thăm Mỹ dự trù vào tuần sau. Cũng có tin Tập không dự yến tiệc vì bất đồng quan điểm với các thành viên của BRICS. Nhưng điều này càng khó kiểm chứng.

Gemini tường thuật về kết quả Hội nghị.

.....

Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 diễn ra tại New Delhi, Ấn Độ đã khép lại với việc thông qua Tuyên bố Chung New Delhi dài 140 điều. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh khối vừa mở rộng kết nạp thêm các thành viên mới (như Iran, UAE, Saudi Arabia, Ai Cập, Ethiopia), biến BRICS thành một tập hợp đa dạng nhưng cũng đầy phức tạp về lợi ích địa chính trị.

Kết quả của hội nghị phản ánh rõ nét hai mặt song hành: những nỗ lực tìm kiếm đồng thuận để củng cố sức mạnh kinh tế của Nam Bán cầu (Global South), và những bất đồng tiềm ẩn đòi hỏi nghệ thuật ngoại giao khéo léo từ nước chủ nhà Ấn Độ.

1. Những điểm Đồng thuận chính

Dù trải qua các cuộc đàm phán kéo dài, các quốc gia thành viên đã tìm được tiếng nói chung trên nhiều trụ cột quan trọng:

Phản đối chính sách trừng phạt và hàng rào thuế quan đơn phương: Các nước thống nhất lên án các biện pháp trừng phạt kinh tế đơn phương, trừng phạt thứ cấp và việc áp thuế quan bất hợp lý không theo quy định của WTO. Tuyên bố chung nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo vệ tính minh bạch và tự do của thương mại toàn cầu.

Cải cách quản trị toàn cầu & Tài chính: BRICS tiếp tục khẳng định cam kết thúc đẩy sử dụng đồng nội tệ trong thanh toán song phương và phát triển các hệ thống thanh toán liên ngân hàng độc lập nhằm giảm rủi ro tài chính. Nhóm nhất trí củng cố Ngân hàng Phát triển Mới (NDB) và kêu gọi cải cách sâu rộng Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc cũng như các tổ chức Bretton Woods (IMF, WB) để gia tăng đại diện cho các nước đang phát triển.

Lập trường về tình hình Trung Đông & Chống tuyệt đối chủ nghĩa siêu cường: Tuyên bố New Delhi lên án mạnh mẽ hành vi tấn công cơ sở hạ tầng dân sự, yêu cầu duy trì lệnh ngừng bắn tại Gaza, bảo vệ người dân Palestine và ủng hộ giải pháp hai nhà nước.

Hợp tác chống khủng bố và biến đổi khí hậu: Các thành viên nhất trí lên án mọi hình thức khủng bố, không bao che cho các hành vi tài trợ khủng bố, đồng thời phản đối cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) đơn phương vì cho rằng điều này gây bất lợi cho phát triển.

2. Những Bất đồng và Khác biệt địa chính trị

Bên cạnh sự thống nhất trên văn bản, quá trình thảo luận đã bộc lộ những ranh giới khác biệt rõ rệt:

Xung đột lợi ích giữa các thành viên Trung Đông (Iran vs. UAE/Saudi Arabia): Việc kết nạp cả Iran lẫn các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh tạo ra thách thức ngoại giao lớn. Sự căng thẳng trong quan điểm về an ninh khu vực Middle East khiến các cuộc đàm phán kéo dài tới tận rạng sáng để tìm ra ngôn từ trung lập mà tất cả các bên cùng chấp nhận được.

Bất đồng về ý niệm "Đồng tiền chung BRICS" vs. "Đồng nội tệ": Trung Quốc và Nga thúc đẩy mạnh mẽ việc phi đô-la hóa quyết liệt và thảo luận về một đồng tiền chung của khối. Trong khi đó, Ấn Độ (và một số thành viên khác) kiên quyết phản đối ý tưởng đồng tiền chung BRICS, ưu tiên việc mở rộng thanh toán bằng đồng nội tệ. Ấn Độ không muốn biến BRICS thành công cụ chống phương Tây hay thay thế sự thống trị của đồng USD bằng một đồng tiền do Trung Quốc chi phối.

Xung đột Nga - Ukraine: Khác với các tuyên bố trước đó, Tuyên bố New Delhi 2026 hoàn toàn không đề cập trực tiếp đến xung đột Ukraine. Sự im lặng này phản ánh bất đồng sâu sắc và sự thỏa hiệp ngoại giao: nhóm không thể tìm ra một ngôn từ chung mà vừa lòng cả Nga lẫn các quốc gia duy trì quan điểm trung lập hoặc hợp tác chặt chẽ với phương Tây.

Định vị bản chất khối (Chống phương Tây hay Đa phương hóa?): Trung Quốc và Nga có xu hướng muốn biến BRICS thành một đối trọng địa chính trị trực diện với khối G7. Tình thế ngược lại, Ấn Độ và Brazil kiên trì giữ vững lập trường "không liên minh" (non-Western chứ không phải anti-Western). Ấn Độ thể hiện rõ mong muốn BRICS là một diễn đàn kinh tế thương lượng đa phương chứ không phải một khối quân sự hay chính trị chống lại phương Tây.

Hội nghị tại New Delhi chứng minh rằng BRICS đã chuyển mình thành một diễn đàn ngoại giao đa cực quan trọng. Mặc dù những bất đồng nội bộ về chiến lược phát triển và cạnh tranh ảnh hưởng vẫn tồn tại, việc thông qua được Tuyên bố chung cho thấy các quốc gia thành viên vẫn tìm thấy giá trị cốt lõi chung: cùng nhau đòi hỏi một trật tự kinh tế - tài chính toàn cầu công bằng và cân bằng hơn.