Hướng đi nào cho Kinh tế nước Úc?

 

Thật ra mình không dám “overthinking” như vậy mà vì có một ông bạn già mới từ Việt Nam qua đã chất vấn mình, với tư cách là một công dân Úc, rằng: tại sao thuế má của Úc cao quá. Úc sống nhờ vào khai thác khoáng sản bán, giống như các nước vùng Vịnh dựa vào dầu mỏ, vậy nên học tập các nước này để thuế ít thôi, nếu không cầy cuốc bao nhiều vào thuế hết, chẳng được cái mẹ gì?

Nhờ vào sự “gợi ý” này mà mình đã tìm hiểu hai vấn đề, là có phải thuế của Úc cao và có phải kinh tế Úc chỉ có khoáng sản?

Có hai loại thuế chính, thuế dánh vào cá nhân và thuế đánh vào doanh nghiệp.Thuế cá nhân của Úc tối đa là 45%, khi mức thu nhập trên 190,000 AUD/năm, với các mức lũy kế thấp hơn cho thu nhập thấp hơn, mức 0% cho ngưỡng $18200. So sánh với các nước châu Âu ở mức 45-55% và các tiểu bang bên Mỹ 37-50% thì mức thuế của Úc là không cao.

Về thuế doanh nghiệp, của Úc là 25-30%, được tránh song trùng với thuế cá nhân; trong khi Châu Âu khá chênh lệch thấp như Ireland chỉ có 12.5% cao tại đến Đức 30%; Mỹ 21-30% tùy theo tiểu bang, bị thuế song trùng. Như vậy thuế của Úc cũng đâu có cao.

Tuy nhiên nếu so sánh với các nước vùng Vịnh thì khác, mức thuế cá nhân của UAE và một số nước vùng Vịnh chỉ có 0%. Thậm chỉ thuế doanh nghiệp cũng 0%, ngoại trừ các trường hợp đặc biệt. Tuy nhiên ở đây có thuế môn bài nhưng cũng có thể hiểu là khá nhẹ.

Có điều nếu hiểu Úc sống dựa vào khai khoáng “giống như” các nước Trung đông là không đúng.

Sau cơn sốt vàng vào thế kỷ 19, vào đầu thế kỳ 20, thậm chí Úc còn cấm xuất khẩu khoáng sản và lênh cấm chỉ được bãi bỏ vào năm 1960. Vào thời gian này, ngành hầm mỏ của Úc chỉ chiếm 2-3% GDP và Úc sống chủ yếu nhờ vào nông nghiệp (len, lúa mì...) và sản xuất công nghiệp.

Mọi người quên rằng Úc là nước công nghiệp tiên tiến từ lâu, với các ngành luyện kim, cơ khí, hóa chất...đều phát triển cao. Thương hiệu xe hơi Holden và nhiều nhãn khác đã có gần 150 năm với 100% đầu máy và linh kiện nội địa.

Khi kinh tế Nhật Bản bùng nổ, nhu cầu quặng sắt tăng cao, Úc bãi bỏ lệnh cấm xuất khẩu khoáng sản và ngành hàm mỏ Úc cũng trỗi dậy. Tỉ trọng ngành khai khoáng đóng góp vào GDP tăng dần lên, với các sản phẩm chính là quặng sắt, vàng, đồng, than đá, khí tự nhiên, uranium, bauxite, lithium...

Tiếp theo, với nhu cầu không chỉ từ Nhật mà Trung Quốc, Ấn Độ các nước Đông Nam Á cũng tăng vọt, khiến cho ngành khai khoáng của Úc đã lên đến 13-14% GDP, 65% trị giá xuất khẩu trong những năm gần đây. Nhưng con số này vẫn là “muỗi” so với các nước vùng Vịnh, khi mà trị giá xuất khẩu dầu khí lên đến trên 90% (không kể tạm nhập tái xuất) và trên 80% GDP.

Câu hỏi quan trọng hơn là hướng đi nào cho kinh tế Úc trong thời gian tới?

Mình nghe hơi nồi trõ thì thấy trong kỳ nguyên AI (SI) vấn đề data hud là rất quan trọng và Úc đang được đánh giá là trung tâm dữ liệu lớn thứ ba thế giới, chỉ sau Mỹ và Trung Quốc.

Úc được coi là thỏa mãn được các điều kiện chiến lược cho việc này, bao gồm:

- An ninh dữ liệu: nhờ vào môi trường pháp lý minh bạch và hệ thống bảo vệ

- Tiềm năng năng lượng: dữ liệu và AI tiêu tốn năng lượng khổng lồ và Úc có ưu thế về năng lượng mặt trời và năng lượng gió

- Hệ thống cáp quang mạnh với 17 tuyến kết nối

- Không gian khả thi với đất đai mênh mông.

Úc đang đứng trước cơ hội vươn mình, tận dụng tiềm năng năng lượng, đất đai trong nền kinh tế số, sẽ thu hút những nguồn vốn khổng lồ từ các đại gia công nghệ.

Trong bối cảnh giá cả leo thang, tội phạm bùng phát, như ở Melbourne, kinh tế Úc đang bị dự báo ảm đạm, ít nhất là trong ngắn hạn thì tin tức về trung tâm dữ liệu là "tin vui trong giờ tuyệt vọng".

Mình thì cho rằng thu thuế cá nhân chiếm tới 48% ngân sách liên bang là quá lớn và chi tài trợ an sinh xã hội và y tế trên 50% ngân sách liên bang là quá nhiều.