THẾ SỰ: Giấc mơ hay giấc ngủ Trung Hoa

"Ai không biết lịch sử Trung Quốc thì đó không phải là người Việt". Câu nói nghe có vẻ kỳ lạ nhưng phản ánh một sự thật: sử Tàu là một kho tàng về trí khôn với vô vàn những câu chuyện, nhân vật đa diện, đa nghĩa lấp lánh đầy lý thú. Thuở nhỏ, mình là người say mê (thậm chí si mê) chuyện Tàu và thuộc làu những bộ sách Tam quốc chí, Đông Chu, Thủy hử, Tây du ký. Năm 1992, khi biên giới Việt Trung mới mở, mình cũng rất thích thú được bước chân sang phần đất Trung Quốc, lúc đó mọi người còn chưa dùng đến hộ chiếu là coi đó như là lần xuất ngoại đầu tiên.

Sách vở nói Trung Quốc có lịch sử 5000 năm nhưng trước khi Tần Thủy Hoàng thống nhất đất nước thì bên Tàu chưa có nhà nước tập quyền, tạm coi chỉ có những tiểu quốc nhỏ và cũng chỉ giới hạn địa lý ở hai bờ sông Hoàng Hà. Thời gian này tương ứng với việc Hy Lạp cổ đại tan rã để thiết lập nhà nước La Mã, cách đây khoảng 2300 năm. Đây có lẽ cũng nên coi là mốc thời gian bắt đầu của hai nền văn minh lớn nhất trong lịch sử nhân loại: văn minh phương Đông và văn minh Phương Đông, kéo dài khoảng 2000 năm. Vào thế kỳ 18, châu Âu bắt đầu chuyển mình bằng những cuộc cách mạng dân chủ tư sản thì Trung Quốc vẫn chìm trong đêm trường xã hội phong kiến. Lúc đó Napoleon đã nói một câu nổi tiếng: Trung quốc là người khổng lồ đang ngủ!

Ba trăm năm qua, người phương Tây đã đi khắp thế gian, xâm chiếm thuộc địa nhưng cũng đồng thời là khai phá văn minh, thực thi biết bao phát minh vĩ đại, thay đổi hoàn toàn cuộc sống của nhân loại.

Trong vài chục năm qua, Trung Quốc đã có những bước tiến nhảy vọt, trở thành cường quốc kinh tế số 2 thế giới, chỉ sau Mỹ. Mao Trach Đông chết năm 1976 để lại cho những kế nhiệm là Hoa Quốc Phong một lúc 4 chức vụ: Chủ tịch Đảng, chủ tịch Quân ủy, Chủ tịch nước và Thủ tướng. Trong 4 chức vụ đó, Chủ tịch quân ủy mang lại nhiều quyền lực nhất, cho nên khi Hoa mất chức này vào tay Đặng Tiểu Bình vào năm 1978 thì chính Đặng mới là lãnh tụ tối cao. Mất hết chức vụ, Hoa vẫn còn là Ủy viên Trung ướng Đảng cho đến tận năm 2002, khi đã 82 tuổi, cho thấy Đặng khá coi thường Hoa, không coi Hoa là một đối thủ chính trị nguy hiểm. Chính sách mở cửa do Đặng khỏi xướng được coi là bắt đầu từ năm 1978 đã thu được những thành tựu to lớn, Trong hơn 30 năm, kinh tế Trung Quốc phát triển với tốc độ 2 con số (tức trên 10%) và chỉ mới chậm lại trong khoảng 4-5 năm trờ lại đây.

Sự trỗi dậy của Trung Quốc là niềm cảm hứng để Tập Cận Bình nói về "Giấc mơ Trung Hoa" hòng lấy lại niềm kiêu hãnh trong quá khứ. Tuy nhiên, những người am hiểu tình hình thì cho rằng câu nói đó với mục đích hô hào là chính chứ không có giá trị thực chất. Tệ nạn tham nhũng, thiếu pháp quyền, thiếu minh bạch là những rào cản cho sự vươn lên của Trung Quốc.

Trước đây, các nước phương Tây phải mang quân đi đánh, tàn sát vì những mục đích chiếm đoạt thì ngày này chỉ cần truyền thông nói rằng, kinh tế Trung Quốc sắp sụp đổ là đã đủ giới nhà giàu lũ lượt mang tiền của ra đi. Giới nhà giàu là tinh hoa về trí tuệ, họ không cả tin nếu không có cơ sở. Giấc mơ thực sự của họ là "dream to leave".

Vừa rồi mình có gặp một anh Tàu sang thăm con du học ở Sydney. Anh cũng từng là du học sinh, chỉ có điều anh sang Úc để học master còn con anh đi từ lúc trung học. Anh cho biết, tệ nạn tham những tại Trung quốc đã thuyên giảm. Mình hỏi, có phải do "đả hổ diệt ruồi không" thì anh bảo không, mà do internet. Một khi các vụ việc nhũng nhiễu, vòi vĩnh người dân bị tung lên mạng nên các quan tham có phẩn e dè ngần ngại hơn.

Theo một tài liệu, chỉ số thông minh IQ của người châu Á cầm đũa (Hoa, Nhật, Hàn, Việt) thậm chí còn cao hơn người da trắng (mức trung bình 105 so với mức 104). Nếu 4 sắc dân này mà liên kết với nhau chắc chắn sẽ đe dọa vị thế của phương Tây. Người châu Á cầm đũa không chỉ thông minh mà còn chăm chỉ và đạt hiệu suất làm việc rất cao.

Điểm yếu lớn nhất của chế độ Trung quốc cộng sản là sự thiếu minh bạch, từ đó đẻ là rất nhiều hệ lụy: thiếu kiểm soát quyền lực, tham nhũng, quan liêu, cửa quyền và làm dân chung bất bình, mất lòng tin. Nếu khắc phục được yếu này đó chính là sự thức tỉnh của người khổng lồ. Điều đáng ngạc nhiên là giới cầm quyền lại thi hành chính sách hạn chế internet, cũng có nghĩa là hạn chế thông tin bằng cách cấm đoán google và facebook. Vậy thì họ muốn đất nước của họ hướng về giấc mơ hay vẫn tiếp tục đắp chiếc chăn bưng bít để ngủ ?

Ảnh: Bản đồ thời Tam quốc, một bằng chứng về quy luật tan hợp- hợp tan của Trung Quốc

CHÂU PHI HUYỀN BÍ

Châu Phi bao gồm châu Phi không đen ở phía Bắc, thuộc Thế giới Ả Rập (Arab World) và Châu Phi đen (Black Africa), nằm ở phía Nam sa mạc Sahara (sub Saharan).

Châu Phi đen và châu Phi Ả rập có những khác biệt sâu sắc và toàn diện về chủng tộc, văn hóa, ngôn ngữ, kinh tế và tôn giáo. Người châu Phi mũi tẹt, da đen, môi dày, tóc xoăn tít còn người Ả Rập thuộc chủng tộc Ấn Âu mũi cao, da trắng hoặc mai mái (một số người da đen hơn do lai với người da đen), tóc màu hung và xoăn vừa phải. Người Ả Rập đa số theo Hồi giáo, có chung ngôn ngữ; còn người da đen có nhiều thổ ngữ khác nhau và có xu hướng dùng tiếng Anh, kể cả các thuộc địa cũ của Pháp, Ý, Bồ Đào Nha cũng như tôn giáo chính là đạo Thiên chúa.

Thực ra không chỉ có khác biệt về con người. Do sự biến đổi về khí hậu và sự hình thành sa mạc Sahara, có một khoảng thời gian cách đây hàng trăm ngàn năm, các loài thực vật, các loài động vật và con người đã không thể sống được và phải đi "sơ tán" khỏi vùng Bắc Phi. Khi điều kiện khí hậu trở nên đỡ khắc nghiệt, cây cối và chim muông đã trở lại thì một luồng dân từ bên Tây Á tràn sang Bắc Phi. Nếu bạn nói chuyện với những người dân Ai Cập chẳng hạn, sẽ biết rằng không bao giờ họ nhận họ là người châu Phi.

Sa mạc Sahara mênh mông được ví như biển cả làm nên biên giới thiên nhiên giữa Bắc và Nam Phi. Trong quá khứ, người dân và các nước Bắc Phi giao lưu nhiều với châu Âu trong phạm vi vùng biển Địa Trung Hải hiền hòa chứ không thể vượt sa mạc đề làm bạn với các sắc dân phía Nam. Eo biển Gibranta rộng 12km là điểm gần nhất giữa Tây Ban Nha và Morroco, ngay cả hiện nay vùng đất bên kia eo Gibranta vẫn còn thuộc lãnh thổ Tây Ban Nha. 

Trong các tài liệu thống kê của các tổ chức quốc tế Liên hiệp quốc (UN), WTO, IFM, WB, hay UNESCO thì người ta vẫn xếp các nước Bắc Phi nằm trong nhóm đại Trung Đông (MENA), còn khái niệm Châu Phi (Africa) chỉ có các nước phía Nam Sahara. Chúng ta thử đi sâu vào các khu vực của châu Phi huyền bí (huyền nghĩa là đen), đặc biệt là các vùng có đặc trưng riêng như như Sừng châu Phi, Trung Phi, Nam phi và Madagasca.

Khu vực Sừng châu Phi (Horn of Africa) ngày nay là một điểm trũng của châu Phi và toàn thế giới về nghèo nàn và lạc hậu, nhưng lại có những trang sử hào hùng trong quá khứ vào bậc nhất châu Phi và thế giới. Với việc phát hiện ra bộ xương nổi tiếng mang tên Lucy, Sừng châu Phi được coi là cái nôi của nhân loại. Theo giả thiết, người thượng cổ xuất phát từ đây, đi ngược lên phía Bắc khi mà eo biển Bab Mandad hiện nay rộng 20km nhưng trước đây "dính" với lục địa Á Âu, và từ vùng đất Trung Đông, loài người tỏa ra hai hướng chính, sang phía Tây chính là người châu Âu và sang hướng Đông, trở thành người châu Á ngày nay.

Trong khoảng 10 thế kỷ, từ TK thứ nhất đến TK thứ 10, Sừng châu phi là lãnh địa của Vương quốc Aksum, với sự trị vì của dòng họ Solomon. Có những giai đoạn Aksum là một đế quốc hùng mạnh, được coi là một trong 4 thế lực lớn nhất trong lịch sử cùng với La mã, Ba tư và Trung hoa. Sau đó đế quốc Aksum suy yếu, chủ yếu do các thế lực Hồi giáo từ Trung Đông, bên kia biển Hồng Hải tràn sang. Dần dần, Sừng châu Phi bị chia cắt thành 4 nước, trong đó Somalia và Djibouti tách ra và gia nhập thế giới Arab; đến năm 1993, Eritrea tách khỏi Ethiopia. 

Ethiopia vẫn là quốc gia đông nhất ở Sừng châu Phi, với dân số 100 triệu người, chiếm 80% dân số khu vực. Trong thời kỳ các cường quốc châu Âu xâm chiếm châu Phi làm thuộc địa, Ethiopia là quốc gia duy nhất giữ được chủ quyền. Năm 1974, hoàng đế Haile Selassie bị đảo chính, chính quyền mới có định hướng xã hội chủ nghĩa do đại tá Mengistu đứng đầu. Tuy nhiên đến năm 1991, khi Liên xô và Đông Âu sụp đổ, nước Ethiopia XHCN không còn đứng vững. Chỉ cầm quyền có 17 năm, Mengistu đã đưa đất nước lâm vào cuộc chiến tàn khốc với Somalia láng giềng, biến Ethiopia từ một đất nước hùng mạnh trong khu vực trở thành quê hương của những đứa trẻ bị đói theo đúng nghĩa đen.

Để tìm hiểu về các quốc gia nằm trong khu vực trung Phi, cách tốt nhất có lẽ là nhìn vào mối quan hệ về ngôn ngữ. Ngôn ngữ Nigie-Congo hay còn gọi là ngôn ngữ Bantu theo nghĩa rộng là một hệ ngôn ngữ lớn thứ ba thế giới, chỉ sau ngôn ngữ Ấn-Âu và ngôn ngữ Hán-Tạng. Đây là thứ ngôn ngữ được sử dụng trải rộng gần hết lục địa châu Phi, không chỉ Trung Phi mà còn cả Tây Phi, Đông Phi và Nam Phi. Tuy nhiên hệ Nigie-Congo có quá nhiều thứ tiếng, lên đến hàng ngàn loại, trong đó ngôn ngữ đông người dùng nhất cũng chỉ cỡ 10 triệu người. 

Trong quá khứ, khu vực Trung Phi đã từng xây dựng được những vương quốc phong kiến có nền văn minh chói lọi. Tuy nhiên, tệ nạn buôn người nô lệ đã chứng tỏ khu vực này vẫn còn chìm đắm trong những thể chế còn thấp hơn cả chế độ phong kiến, đó là chế độ chiếm hữu nô lệ. Nô lệ da đen châu Phi đã từng một "đặc sản" được chào bán ở Trung Đông, trước khi mở rộng quy mô sang châu Mỹ.

Madagasca là một quốc đảo và có những ngoại lệ khác hẳn với các nước châu Phi. Người Madagasca có nguồn gốc từ Nam đảo, tức cùng chủng tộc và ngôn ngữ với người Indonesia và Malaysia ngày nay. Sau này, một số người nói tiếng Bantu cũng vượt biển để sang đảo định cự trở thành một nhóm dân thiểu số. 
Madagasca cũng là thuộc địa của Pháp như Việt Nam, do đó từ thế kỷ trước đã có một số người Việt sang đảo để làm đồn điền.

Nam Phi là một Liên bang có lịch sử và mối quan hệ kinh tế, chính trị tách biệt với các nước châu Phi khác. Tại Nam Phi, người da trắng và người Ấn sang định cư khá đông, bây giờ còn có thêm người Hoa, và cũng nhiều người lai. Sau khi xóa bỏ chế độ Arpacthai vào năm 1990, chính quyền đã được chuyển giao cho người da đen. Nam Phi ngày nay là quốc gia mạnh nhất châu Phi về kinh tế, nước duy nhất có chân trong nhóm G20. Cape Town là thành phố cực Nam của châu Phi, gần mũi Hảo Vọng, với đa số dân da trắng. Nam Phi là quốc gia Châu Phi đen duy nhất mình từng đặt chân đến, mảnh đất cũng ở bán cầu Nam, có khí hậu và phong cảnh rất giống Úc.

Edit

TIẾNG CỒNG CUỐI CÙNG

Arsenal đang có một cuộc khủng hoảng niềm tin khì hàng loạt ngôi sao trong đội đã nhất loạt không chịu ra hạn hợp đồng. Những cầu thủ chỉ còn từ 9 tháng cho đến 1 năm 9 tháng (tức tháng 6/2019) hết hạn hợp đồng khá đông, đặc biệt là những cầu thủ regular như Sanchez, Ozil, Walcott, Giroud, Welbeck, Carzola, Debuchy, Monreal, Ramsey, Whilshere, Mertesaker (đội trưởng), Koscialny (đội phó), hai thủ môn Cech và Ospina...và kể cả HLV Arsene Wenger.

Trong văn hóa lũy tre làng của Việt Nam, cổng làng được mở vào buổi sáng, tối đóng lại để đề phòng trộm cướp. Vào lúc nhá nhem tối, cồng chiêng được gióng lên để thúc giục dân làng đi về làng. 

"Tiếng cồng cuối cùng" là một trạng thái tâm lý. Nó gần giống với "rét nàng Bân" cắt da cắt thịt, chỉ trận rét cuối cùng trong mùa. Chị em nào đã đến tuổi hồi xuân thì cũng hiểu tại sao mình là có nhiều đam mê dữ dội không khác gì lúc xuân thì.

Arsenal đang sở hữu một đội hình "già" nhất trong kỷ nguyên Arsene. Phần lớn các cầu thủ sắp hết hợp đồng kể trên đều ở vào đội tuổi bên kia sườn dốc, và chỉ chờ tiếng cồng cuối cùng để kết thúc sự nghiệp.

Khi một cầu thủ được chuyển giao cho huấn luyện viên, anh đã có đủ các phẩm chất về kỹ thuật và thể lực để xung trận. Nhiệm vụ của HLV là chuẩn bị về chiến thuật và tâm lý cho từng trận đấu. Arsene là mẫu HLV không nổi bật về chiến thuật nhưng rất giỏi về tâm lý. 

Khi một đội bóng chơi dựa nhiều vào cảm xúc thì hay bị thất thường, có lúc rất hay, ngược lại, thi đấu dưới sức mình. Ngay trong 3 trận mở màn mùa bóng mới đây, Arsenal bị dẫn 2-3 trước Lecester đến tận phút 83 mà vẫn xoay chuyển được tình thế, giành phần thắng; trong khi thua tan nát 4-0 trước Liverpool.

Mùa chuyển nhượng năm nay, Arsenal bán 2 cầu thủ và cũng mua 2, gần như "hòa tiền" trong khi Man Utd và Man city mỗi đội bỏ ra gần 200 triệu bảng, Chelsie cũng ngốn hơn 100 triệu. Nói như vậy để thấy tình trạng của đội đang rất bi quan.

Hồi xưa, Tào Tháo đánh nhau với Viên Thiệu. Do ít quân, bên Tào thua, Tào Tháo cho quân chạy về hướng một con sông lớn. Khi gần đến bờ, Tháo mới hô to lên rằng, đến sông rồi, chúng ta đã hết đường chạy, chỉ còn quyết sống mái mà thôi. Quân Tào ra sức chiến đấu, lại thành ra thắng.

Nếu Arsene áp dụng bài học này, Arsenal vẫn còn đôi chút hy vọng vớt vát. Đội hình của đội vẫn giữ được các ngôi sao chính, trong khi hai tân binh Kolasinac và Lacazette quá ấn tượng, mới được bầu là cầu thủ xuất sắc nhất và nhì của đội trong tháng 8.

Hãy thử xem đội hình chính của đội:
Thủ môn vẫn là Cech, người được bầu chọn là thủ môn xuất sắc nhất của Premier League trong 28 năm qua. Dự bị hàng sang: Ospina.
Hậu vệ: mạnh nhất là bộ ba Mustafi, Kosscialny, và Kolasinac. Dự bị là một bộ ba khác cũng không tồi: Holding, Mertesaker, Monreal.
Tiền vệ: Bellerin, Xhaka, Ramsey và Whilshere. Sau khi đã bán 2 lựa chọn khác cho vị trí biên trái là Ox và Gibbs thì Arsene nên giao vị trí này cho Whilshere. Dự bị: Coquelin, Elneny, Iwobi và Chambers. 
Tiền đạo: Sanchez, Lacazette, Ozil. Các cầu thủ quá nổi tiếng để hỗ trợ: Welbeck, Giroud, Walcott.

Năm nay Arsenal không phải đá Champion League là một lợi thế (giống Chelsie năm ngoái).

Ba trận đầu, thua 2, cũng giống mùa giải trước thôi. Nếu tìm cớ để lạc quan thì năm nay thua 2 trận trên sân khách, còn mùa trước thua 2 trận trên sân nhà, , vậy mà vẫn kết thúc được 75 điểm. Đây là số điểm "bình thường" đủ để vào top 4, thậm chí Arsenal từng chiếm thứ tư với 63 điểm. Nhưng đã mơ thì phải mơ cao hơn chứ ai mơ top 4 làm chi.

TÌM HIỂUCÔNG CUỘC “TRỒNG NGƯỜI”

Hồi trước nhà mình share phòng với 1 cậu người Việt, ngoài 30 tuổi, độc thân. Một hôm cậu ấy hỏi mình, anh định cho 2 đứa nhà anh khi lớn lên làm gì. Mình nghĩ một lát rồi bảo, “cho nó bán cà phê, được không”. Hắn bảo được đấy, con Sissy mồm mép như thế mà bán cà phê thì tốt quá.

Nói  vậy chứ trong bụng mình không nghĩ vậy. Có mỗi 2 mụn con gái, đang tính cháu lớn Kelly, gọn gàng ngăn nắp, sẽ thi bác sĩ. Cháu bé Sissy hoạt ngôn, cố gắng theo Luật sư. Nhưng khi cậu em nói thì mới thấy, đầu óc của nó trẻ trung, phóng khoáng nên nghĩ cao hơn mình, làm nghề gì chẳng được, miễn là sống lương thiện, vui vẻ.

Tuần trước khi còn hạn đăng ký thi vào lớp OC (Opportunities Class, dành cho học sinh giỏi), nhưng cháu Kelly không chịu. Những cháu Sissy thì lại đòi sang năm thi (cháu Si lớp 3, kém cháu Ke 1 lớp). Thi đỗ đâu có dễ, phải vào các lò luyện thi, nhưng trong cuộc thi chạy 1000m, cố chạy thật nhanh 100m đầu tiên để làm gì ? Có điều Ke chăm học, Si thì lười biếng, lại bất cần đời. Bài tập về nhà Si không chịu làm Ke sốt ruột quá phải mang ra làm hộ. Thành ra đứa chăm thì không có hoài bão, lười thì lại lắm tham vọng. Nhưng lại có chuyện này nữa, Kelly mà gặp bài toán khó thì dễ dàng bỏ cuộc, nhưng Sissy thì không, con nhỏ ngồi nghĩ rất lâu để làm bằng được. Những cái đó là “cha mẹ sinh con, trời sinh tính”, ai mà bảo được.

Ngẫm ra, tính nết, trí thông minh, sức khỏe, nhan sắc và cả sự may mắn nữa cũng đều tại trời. Trời sinh có người đầu to bằng quả nhót, người thì đầu bằng quả dưa hấu. Quả nhót chỉ nhồi 1 ít đã đầy, không còn “room” để phát triển, có người tài năng nở rộ thăng hoa mãi về sau. Cho nên học trước hay học sau cũng vậy, đến một cái ngưỡng nào đó nào đó cho từng người, gọi là “có số”. Người trần mắt thịt có thể thay đổi được điều gì ? Tất nhiên, tài năng và nhân cách không chỉ do bẩm sinh mà còn do hoàn cảnh môi trường, cái này cũng là cái chưa chắc cha mẹ có thể làm gì nhiều giúp cho con cái.

Hai cháu nhà mình hơn nhau có 1 tuổi rưỡi, lúc nào cũng ríu rít với nhau. Bà xã mình bảo, trẻ con là sướng nhất, lúc nào cũng hồn nhiên vô tư. Mình bổ sung thêm, trẻ con sướng nhất nếu không bị người lớn đánh mắng. Có người bảo, nếu không đánh thì sao bảo được nó. Mình nhớ đến chuyện Mao Trạch Đông thuở nhỏ hay bị bố cho ăn đòn, có lẽ làm tình cảm cha con sứt mẻ. Khi Mao lên Chủ tịch nước thì bố Mao vẫn còn sống, mà cũng lờ luôn, không bao giờ nhắc đến bố.

Trẻ con thường mải chơi. Khi bảo nó tắt tivi mà tay cầm cái roi thì chỉ cần nói 1 câu, nhưng không cầm gì thì phải nói 10 câu. Không lẽ mình không thể kiên nhẫn với con cái 1 chút sao ? Một trong những điều mình nhớ ơn bố mẹ mình là hồi bé mình ít bị đánh hơn so với bạn bè cùng lứa. Nhưng mình cũng không tin rằng nếu bị đánh nhiều hơn thì mình sẽ trở thành người tốt hơn. Bọn Tây ít bị ông bu bà bu chúng nó đánh mà chúng nó đâu có hư, ngược lại chúng rất thành công.

Sống trên đất Úc mới thấy bọn Tây da trắng có nhiều ưu việt hơn người da màu, thực tế là chúng đang chiếm đỉnh cao các lĩnh vực. Không hiểu cha mẹ Tây “ăn gì” mà đẻ ra những sản phẩm tốt như vậy. Một lần, bạn mình chỉ cho cảnh một ông bố Tây đang chơi với con nó ngoài công viên. Một trò chơi hết sức nhàm chán đối với người lớn, nhưng vì làm con nó thích thú nên nó cứ lặp đi lặp lại hàng tiếng đồng hồ. Con người ta sinh ra, nhu cầu ăn, uống,...đụ (không đụ thì sao sinh ra lũ trẻ?) là bản năng. Cá chuối đắm đuối vì con, người hay con vật cũng đều yêu thương con mình đẻ ra. Nhưng để lý trí thoát lên trên cảm tính thì hơi khó, nhưng phải nói bọn Tây làm điều này khá tốt, cái gì hay thì mình phải học.

Trong cơ quan Việt Nam mình làm hồi trước có một bạn gái trẻ bị cái tật là không biết chào hỏi ai bao giờ. Mọi người nói chuyện này với nhau, ai cũng lấy làm buồn cười. Mình bảo, chắc là hồi bé, bố mẹ cô ây bắt cô ấy chào nhiều quá, bây giờ chào hết chữ rồi. Hồi mình còn nhỏ, hầu hết các nhà không có tủ lạnh. Cơ quan bố mình có tủ lạnh, mỗi lần đến được uống nước đá, nước mát rất thích. Nhưng có một điều bực bội là phải chào nhiều người quá. Có cô chú chỉ đi ngang qua cũng bắt mình chạy theo để chào. Đồng ý là sẽ chào, nhưng từ từ, nhìn rõ mặt thì mới chào chứ chưa chi gì mọi người đã giục chào rồi ? Lời chào cao hơn mâm cỗ, đó là phép lịch sự và xã giao. Nếu hiểu được như thế thì không khó khăn gì trong việc chào hỏi, còn nếu nghĩ chào hỏi là mất thì giờ không cần thiết thì có cậy răng, còn bé sợ ăn đòn đành phải chào, chứ lớn rồi thì đừng hòng.

Mình muốn con mình phải biết làm lụng việc nhà. Nhưng khi nó rót nước vào bình vào cốc bị đổ chẳng hạn thì bố mẹ tranh nhau mắng. Nếu còn làm vỡ cốc nữa thì chắc chắn ăn đòn rồi. Ở các trường học, phải luôn đúng thì mới được điểm tốt, mới trở thành học sinh giỏi, nhưng tính thực dụng không cao. Trong cuộc sống, để làm đúng thì tốt nhất ...phải làm sai, thì mới có thể so sánh và rút kinh nghiệm. Đối với trẻ con là cái tuổi learning, nếu không dám sai, dù những việc nhỏ cũng khó học hỏi được.

Đối với 2 cháu nhà mình, giai đoạn dễ dãi, chơi nhiều học ít, cũng sắp qua. Bọn mình định vài năm nữa sẽ bắt chúng học hành nhiều hơn. Học trường lớp là một chuyện, còn học ngoài đời nữa. Theo luật Úc, 14 tuổi bắt đầu được đi làm. Bọn mình tính cho các cháu đi làm ở KFC hay McDonald và để khuyến khích thì gia đình sẽ giúp tiền tàu xe để đi làm. Đi làm có nghĩa là phải biết cách làm hài lòng khách hàng, boss và đồng nghiệp...hy vọng các cháu sẽ trưởng thành hơn.

Phần đầu

Là cha là mẹ ai chẳng có biết bao trăn trở là sao nuôi dạy con cái mình cho thành người. Trước đây mình nghĩ, nêu ý kiến của mình ra, lộ cái khác biệt, tranh cãi, thành ra mất đoàn kết. Nhưng có lẽ vẫn phải nói ra, để trao đổi thông tin kinh nghiệm, hy vọng học hỏi những điều có lợi cho các cháu.

1. Bổn phận trước tiên của cha mẹ là đảm bảo sự an toàn cho con cái, tránh nhiễm phải những thói hư tật xấu. Thói xấu ở đây sợ nhất bệnh “tứ đổ tường” rượu chè, cờ bạc, trai gái, hút xách. Bây giờ lại thêm nỗi lo “game thủ”.
2. Thời đại con mình có những yêu cầu khác hẳn thời của mình, do đó, không được áp đặt thế giới quan, nhân sinh quan của mình cho nó. Kể cả những chuyện lặt vặt như sở thích vui chơi, khẩu vị...cũng không cần chúng phải giống mình. Giáo dục là chặng đường rất dài, không thể nôn nóng. Thương con thì phải hết sức kiên nhẫn.
3. Cái khác biệt lớn nhất của thời đại mới là mọi thành quả của con người đều là sản phẩm của tập thể, có thể coi không còn chiến công cá nhân nữa, vì thế con người làm việc theo nhóm (team work) là bắt buộc. Những người có tri thức bây giờ rất đông, không thể tất cả đều làm vua, vấn đề là làm sao mọi người hợp tác được với nhau.
4. Từ yêu cầu khác, đặt ra cách giáo dục cũng khác. Kiến thức uyên thâm, kỹ năng tinh thông, nhiều tài lẻ...vẫn cần nhưng quan trọng hơn cả hơn cả là kỹ năng giao tiếp, khả năng hòa đồng với tập thể. Thử tượng tượng con bạn sẽ nói gì với người ta khi đi xin việc làm, khi muốn lên lương, lên chức. Phải tìm được cung bậc của mình trong giàn giao hưởng.
5. Không phải ngẫu nhiên mà luật pháp các nước tiên tiến đưa ra các hình phạt rất nặng đối với việc cha mẹ đánh con cái. Bằng chứng khoa học cho thấy, trẻ con bị đánh sẽ bị tổn hại đến phát triển trí óc, thui chột sự tự tin. Trẻ con không cần đánh mắng mà cần sự yêu thương, hãy thường xuyên ôm chúng vào lòng.
6. Cha mẹ cố mà định hướng cho con sao cho có sự cân bằng giữa học và chơi, giữa học văn hóa với văn thể du, kết hợp giáo dục xã hội, giáo dục nhà trường và giáo dục của gia đình. Mình cho rằng, trong 3 loại môi trường, xã hội là nơi học hỏi được nhiều nhất. Tuy nhiên, ở VN chẳng hạn, ra xã hội thì quá rủi ro, vậy nên giáo dục gia đình được đề cao.
7. Các môi trường như trên đều cần, nhưng suy cho cùng, học hỏi được nhiều nhất và quan trọng nhất là khả năng tự học. Muốn vậy phải có sự độc lập suy nghĩ cao độ, tránh tuyệt đối tâm lý ỷ lại, kể cả trông chờ  vào cha mẹ. Trong tương lai, con bạn có thể làm kinh doanh, làm sao bán được hàng; nếu làm chính trị, làm thể nào để mọi người bỏ phiếu cho...là nhưng cái phải tự mà biết, không ai dạy được. Không có cách nào khác, “no pain, no gain”, chỉ có trả giá thì mới khôn ra được.
8. Suy nghĩ giữa người lớn và trẻ con rất khác nhau, bởi vậy con cái mình sẽ nghe bạn bè hơn cha mẹ. Muốn quản lý và theo dõi chúng, cách tốt nhất là thông qua bạn bè. Tuy nhiên để phân biệt bạn thù không dễ, đôi khi một người bạn tốt ở công sở lại là trở ngại cho việc thăng tiến. Bạn bè là cái quyết định hạnh phúc và thành công của con cái mình.
9. Ở Phần Lan, người ta đã loại bỏ các môn toán lý hóa trong trường phổ thông. Mình tán thành điều này, vô số các kiến thức trong cách trường học là vô ích trong cuộc sống, đồng thời  hầu hết những điều phát sinh trong cuộc sống thì chưa được trang bị ở nhà trường. Nhưng trẻ con vẫn phải tới trường để được giao tiếp và gây dựng các mối quan hệ xã hội cho cuộc sống sau này. Trong thời đại internet, người lớn lẫn trẻ con đều có thể liên tục trau dồi và cập nhật kiến thức trên mạng, hệ thống thư viện và tiệm sách báo. Vấn đề là phải có hứng thú và tinh thần cầu tiến.
10. Người Do thái rất chú trọng dạy con về vấn đề tài chính, vì thế ở đâu, người Do thái đều rất thành công. Trong các loại trí thông minh, trí thông minh về tài chính có lẽ là quan trọng hơn cả, hơn cả trí thông minh logich và thông minh ngôn ngữ. Không phải đương nhiên “đi một ngày đàng học một sàng khôn” bởi nếu chỉ đi tiêu tiền thì không học được gì hoặc học được rất ít. Đi xa mà chịu khó quan sát mới  tạo ra cơ hội có được một góc nhìn mới, có thể tìm ra một hướng đi mới cho nghề nghiệp và cuộc sống.

Nghĩ đến con, ai cũng có vô số ý tưởng, nhưng mình nêu tạm 10 điều trên, xin thêm ý kiến của mọi người.

Ghi chú: Chữ “trồng người” là từ câu nói “vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người” của Quản Di Ngô, chính trị gia xuất sắc thời Xuân Thu.

Chuyện kể rằng, Bão Thúc Nha giúp Tề Hoàn công chiếm được ngôi báu. Tề Hoàn công định trao chức Tể tướng cho Bão Thúc Nha thì ông từ chối mà tiến cử Quản Di Ngô. Hoàn công hỏi, ta nghe Di Ngô trước đây hùn vốn đi buôn với ngươi, đến khi chia lời, Di Ngô luôn dành phần hơn, chơi với bạn bè như thế được không ? Thúc Nha trả lời, tôi con nhà giàu, còn nhà Di Ngô rất nghèo, vậy anh phải lấy thêm để phụ giúp gia đình.

Hoàn công lại hỏi, nghe nói Di Ngô khi ra trận luôn đi sau, khi rút lui thì chạy trước, có phải hèn nhát không ? Thúc Nha lại thưa, Di Ngô có mẹ già không nơi nương tựa. Anh phải giữ tính mạng để phụng dưỡng mẹ, chứ không hề hèn nhát.

Hoàn công yên tâm giao Quản Di Ngô làm Tể tướng. Quả nhiên, Di Ngô sửa đổi chính sự, sắp đặt công việc đâu ra đấy, nước Tề trở nên hùng cường. Vua các nước chư hầu nhóm họp và bầu Tề Hoàn công làm minh chủ.

Hoàn công cũng hết sức tin cậy và yêu quý Di Ngô, gọi ông là Trọng phụ, nghĩ là quý trọng như cha, vì thế người sau còn gọi Quản là Quản Trọng.

QuảnTrọng lâm bệnh nặng, Hoàn công lo lắng hỏi: Trọng phụ mà đi thì ta biết trông cậy ai. Quản tiến cử Thấp Bằng. Hoàn công ngạc nhiên, tại sao không phải Bão Thúc Nha. Quản thưa, Bão là người tốt, nhưng tính tình quá nghiêm khắc, “nước trong quá thì cá không sống được”, không được như Thấp Bằng.

Tiếc rằng Thấp làm Tể tướng được một thời gian ngắn rồi cũng qua đời. Không còn ai tin cậy, Hoàn công đành vời Bão Thúc Nha. Đúng như tiến đoán của Quản, Bão gây mất lòng mọi người, oán thán ngày càng tăng, giặc dã nổi lên. Cuối cùng, Bão Thúc Nha và Tề Hoàn công đều bị sát hại.

Bạn bè như Quản và Bão thì còn hiểu nhau hơn cả cha mẹ, con cái.

NHỮNG ĐỨA TRẺ KHÔNG CHỊU LỚN

Arsene Wenger vừa phá kỷ lục của Alex Ferguson với tư cách là HLV lâu ngày nhất của Premier League, với thời gian gần 21 năm. Arsene đến với Arsenal với tư cách là HLV nước ngoài duy nhất, khác với bây giờ, hầu hết HLV tại PL không phải người Anh. Đó cũng là lúc "Luật Bosman" có hiệu lực, cho phép Arsene ồ ạt đưa vào Arsenal những cầu thủ quốc tịch nước ngoài. Và ông đã thể hiện biệt tài đưa những cầu thủ trẻ vô danh trở thành những ngôi sao hàng đầu thế giới, với không thiếu những ví dụ để kể như Anelka, Petit, Berkamp, Viera, Henry, Van Pessie, Fabregas...

Năm 2004, Abranovich trở thành ông chủ của đội Chelsie, mở màn thời kì khi một loạt nhà đầu tư đã nắm và vung tiền vào các các đội bóng Anh. Mặt tích cực ở chỗ bóng đá Anh có thêm nguồn tài chính, ngược lại các danh thủ bên ngoài tràn vào chiếm chỗ của các cầu thủ trẻ. 

Một khi phương châm "dùng tiền mua danh hiệu" trở nên xu thế thì cũng là lúc Arsenal tuột dốc khi đội rõ dàng đã thiếu vắng những tài năng lớn. Những cầu thủ trẻ tiềm năng của Arsenal vừa đáng giận vừa đáng thương, thương vì không còn được ưu ái như trước, còn giận vì họ mãi không chịu lớn để trở thành những cầu thủ có thể đảm đương các vị trí trụ cột như lớp đàn anh kể trên. Có thể chọn ra "ngũ hổ tiểu tướng", những người đã có thâm niên ở Arsenal từ 10 năm trở lên, với tuổi đời 26-28 như thủ môn Szczesny, hậu vệ Gibbs, các tiền vệ Ramsey, Wilshere và tiền đạo Wallcot.

Szczesny gia nhập Arsenal khi mới 16 tuổi và đã nhanh chóng thể hiện truyền thống của những thủ môn người Ba lan trong quá khứ. Có lẽ vì nôn nóng, Arsene đã "trảm" thủ môn tài năng Lemann, đưa Alumenia là số 1 và Szczesny làm thủ môn số 2. Ông đã phải trả giá đắt vì Alumenia không chứng tỏ được khả năng và Szczesny nhận đôi găng số 1 khi mới 21 tuổi. Anh mau chóng trở thành một điểm sáng trong đội hình một cách kinh ngạc. Đáng tiếc, Szczesny bị chấn thương ngắn hạn, Fabiansky, cũng đồng hương Ba lan vào thay. Fabiansky bắt cũng rất tốt nên khi Szczesny bình phục thì Arsene không trả lại vị trí cho anh, dẫn đến việc bố của Szczesny ra báo chí chỉ trích Arsene. Xung khắc này có lẽ là một nguyên nhân dẫn đến việc Szczesny đã chính thức ra đi. Mặc dù khi chính Fabiansky chấn thương thì Szczesny trở lại nhưng không còn những phẩm chất bình tĩnh tự tin, điểm mạnh vốn có và đó là lý do Arsnal đưa Cech về.

Hậu vệ trái Gibbs cũng là một trường hợp được Arsene ưu ái khi ông đã lần lượt đẩy Coles và Clichy đi để lấy chỗ cho Gibbs. Gibbs là cầu thủ khá kỳ lạ bởi rất hay chấn thương. Không kiên nhẫn được nữa, Arsene phải đưa Monreal về chiếm chỗ của Gibbs. Nay Monreal sắp bước sang tuổi 32, Arsenal tuyển thêm tân binh cho vị trí này là Bramall và Kolasinac và vì thế có thể dự đoán tương lai của Gibbs không mấy sáng sủa.

Hai tiền vệ Ramsey và Wilshere cùng chơi sở trường ở vị trí tiền vệ tấn công, cùng bị chấn thương nặng, mỗi người nghỉ gần 2 năm. Wilshere ít hơn Ramsey một tuổi rưỡi nhưng lại được đánh giá cao hơn. Ramsey không có kỹ thuật điêu luyện như Wilshere nhưng bù lại, có thể lực dồi dào và lối chơi đầy nhiệt huyết. Khi bình phục chấn thương, Ramsey dần dần lấy lại phong độ và chơi cực kỳ xuất sắc, được bầu là cầu thủ hay nhất mùa bóng 2012-2013. Tuy Ramsey chơi suất sắc nhưng mùa bóng đó Arsenal bị coi là không thành công, và vì sức ép dư luận, Arsene đã phải phá kỷ lục chuyển nhượng để mua Ozil. Có Ozil, Ramsey mất vị trí, lúc bi đẩy ra biên, lực phải đá tiền về phòng ngự và không còn được đánh giá cao như trước.

Thực ra vị trí ở đội trẻ của Wilshere là tiền đạo cánh phải, nhưng khi đôn lên đội 1 thì lúc đó đội đã có "thần đồng" Walcott ở vị trí này. Wilshere chuyển xuống chơi tiền vệ và từng tỏa sáng ở tuổi 18, làm cho Arsene tự tin để bán Fabregas đi. Nhưng ngay sau đó Wilshere bị chán thương mất cá nặng. Wilshere bị chấn thương sau Ramsey và cũng trở lại sau, nhưng số phận lại tương tự như ông bạn là không còn giành được vị trí trong đội hình chính. Thậm chí, Wilshere còn bị mang đi cho mượn. 

Walcott là một cầu thủ thi đấu thất thường, lúc hay lúc dở, mà dở thì nhiều hơn, có lẽ vì hay bị chấn thương vặt. Có lẽ lối chơi thiên về tốc độ làm anh hay chấn thương nên anh đã chuyển sang đá trung phong, đỡ phải lao vào các cuộc đua tốc độ. Nhưng thể hình cũng như khả năng dứt điểm của Walcott, mặc dù có tiến bộ chưa đủ tốt. Mùa giải năm ngoái có lẽ là mùa giải Walcott duy nhất anh lành lặn cả mùa, thế nhưng khi trở về vị trí cũ bên cánh phải, anh lại đánh mất những phẩm chất sở trường của mình là nhanh nhẹn và khéo léo, có lẽ do khi thêm tuổi thì trọng lương cơ thể cũng nặng thêm. Cực chẳng đã, Arsene đã phải trảm Walcott, đẩy Ozil lên tiền đạo, vị trí tiền vệ tấn công của Ozil được trả lại cho Ramsey.

Như vậy, trong ngũ tiểu hổ tướng, chỉ còn Ramsey có vị trí trong đội hình chính. Szczesny đã chính thức ra đi. Ba người còn lại trở đi mắc núi, trở lại mắc sông, ở lại là người thừa, mà đi thì biết đi đâu. Trong bộ ba Gibbs, Wilshere và Walcott, có lẽ Wilshere dễ đi nhất vì trong mùa bóng vừa qua đi "đá thuê" được ra sân thường xuyên, nên các đội bóng quan tâm tin rằng anh còn giữ được phong độ. Giữa Gibbs và Walcott, thì Gibbs cũng dễ hơn vì mức lương của anh thấp, chứ như Walcott lương cao quá, đội bóng lớn thì với không tới, đội bóng nhỏ thì không đủ tiền, thế mới khó.

Note: "Its only media imagination" (Arene Wenger) để nói về tinh tức PSG hỏi mua Sanchez với giá 70 triệu bảng. Sự thật chỉ là nửa con số đó, và như vậy chưa "tới giá". Quyết tâm giữa cầu thủ lùn nhất và cũng giỏi nhất đội thể hiện quyết tâm hướng về mùa giải mới.

NGƯỜI CẦM LÁI VĨ ĐẠI hết thời

Sinh thời Mao Trạch Đông thường bắt dân chúng phải gọi hắn là "Người cầm lái vĩ đại". Ví von như vậy khá sát, chủ tịch hay tổng thống là người cầm lái con thuyền để dẫn dắt cả một đất nước.

Tuy nhiên, có người cầm lái thì phải có cỗ máy, hóa ra cỗ máy cũng quan trọng không kém. Một chiếc xe công nông chạy phành phạch, tỏa khói CO2 đen kịt thì người lái có tài thánh xe cũng không thể chạy nhanh được. Ngược lại một chiếc xe sang đời mới, hiện đại thì cho dù người lái tầm thường thì xe chạy vẫn tốt. Xa hơn, ở Dubai đã đưa vào thử nghiệm taxi không người lái. Khách lên xe chỉ cần bấm địa chỉ cần đến là xe tự động đưa họ đến tận nơi.

Theo thời gian và ở các nước tiên tiến, vai trò của cá nhân ngày càng giảm sút, thay vào đó, tư tưởng, "cơ chế", và bộ máy trở nên có vai trò quyết định. Đất nước thịnh vượng, dân chúng sung sướng thì không phải do lãnh đạo giỏi mà do guồng máy tốt, có giám sát của dân chúng là chính. Ví dụ ở Úc cho dù anh Tơn bồ (viết theo kiểu báo Nhân dân) hay người khác làm Thủ tướng thì nước Úc vẫn là nơi đáng sống của thế giới. Tuy vậy, khi người cầm lái sai lầm thì có thể đưa cỗ máy và chúng sinh vào ngõ cụt không lối thoát như tình cảnh điêu tàn hiện tại ở Syria, Venezuela...

Donald Trump chưa hề làm chính trị trong cả cuộc đời thì đùng một cái, đến tuổi 70 mới lên ngôi cao. Đây cũng là một trường hợp điển hình minh họa cho việc thay đổi nhân sự đã xoay chuyển gần như hoàn toàn chính sách của người tiền nhiệm. Đến nay đã có 36 luật lớn bé bị sửa đổi có ý nghĩa loại bỏ di sản Obama. Cái lớn nhất chính là hệ thống y tế mới mang tên Obamacare, sau mấy tháng đấu tranh nghị trường, bộ luật mà Obama dành nhiều công sức và tâm trí đã hoàn toàn bị bãi bỏ.

Về đối ngoại, Hiệp định đối tác xuyên Thái bình dương TPP là cái mà tổng thống cũ mất gần như thời gian của 2 nhiệm kỳ để thương thảo và ký kết cũng bị Trump tuyên bố dẹp đi. Tương tự, Trump cũng hủy bỏ Hiệp ước về khí thải, một cam kết mang tính lịch sử về bảo vệ mội trường toàn cầu. 

Tất cả những việc làm đó của Trump đều có lý và chỉ là thực hiện lời hứa lúc tranh cử. Về vấn đề nói và làm thì có lẽ Trump là tổng thống trung thực nhất, không hứa lèo như những người khác. Và cho dù nhân sự và chính sách thay đổi cỡ nào thì nước Mỹ vẫn tiếp tục địa vị cường quốc số 1 của thế giới, khác với các xứ lạc hậu, một cá nhân có thể làm khuynh đảo trắng đen, tốt xấu.

Sùng bái cá nhân là một sản phẩm của quá khứ, dù đó là cuồng Mao, cuồng Tập, cuồng Ủn, cuồng Pu...Nó làm cho người ta mất đi sự tỉnh táo sáng suốt để hiểu rõ về quyền lợi của bản thân họ, quyền được hạnh phúc trên thế gian này.
Không thể bỗng dưng có một xã hội tốt đẹp mà đầy là thành quả của sự vun đắp, xây dựng của tất các mọi người qua nhiều thế hệ. Những cuộc cách mạng 3.0, 4.0 chẳng có giá trị gì nếu nó không giúp cho con người có thêm vũ khí đấu tranh vì một ngày mai tươi sáng hơn, và một trong những hệ quả của việc thay đổi là giảm thiểu sự lũng đoạn của cá nhân hay một phe nhóm nào đó.

Edit

NGHỀ BUÔN CŨNG LẮM CÔNG PHU

Mình lôi ruột gan ra để viết những dòng chữ này. Khác biệt văn hóa ? Người Á Đông, tức Viễn Đông thì đề cao việc học hành; người Ả Rập Trung Đông thì coi trọng buôn bán. Từ ngàn xưa, Tàu hay Việt không có chế độ tập tước, con nối tước vị của cha, ngoại trừ Vua, như các nước châu Âu và Trung Đông. "Nguồn" của quan lại thông qua thi cử và tiến cử, cả hai loại đều chuộng người có học. Mặc dù quan ngày xưa thanh liêm hơn bây giờ nhưng vẫn có thể hiểu "một người là quan cả họ được nhờ". Vì thế học hành mặc nhiên được coi là con đường tiến thân vinh quang nhất. Con cái nhà nào tối dạ, buộc phải rẽ ngang thì bị gọi bằng những từ ngữ như đi làm con buôn, kẻ chợ, đi làm cu li hoặc xướng ca vô loài... Bên Ả Rập hoàn toàn ngược lại, buôn bán được coi là nghề mang đến sự giàu có, được đi ngao du đó đây...và các gia đình đình buôn bán thành công thường chọn ra một người con nhanh nhẹn nhất để nối nghiệp. Những đứa chậm chạp, đần độn, không được việc gì thì cho... đi học. Học hành lấy bằng rồi xin làm thuê cho người ta, còn làm cho nhà mình thì phải giỏi, mới giữ được cơ nghiệp. Theo mình, để làm business, nói nôm na là đi buôn khó hơn học hành rất nhiều. Dù học giỏi đến mấy thì vẫn chưa cống hiến gì, còn doanh nhân là những người nuôi sống cả xã hội. Để học giỏi chỉ cần thông minh và chăm chỉ, còn làm ăn giỏi thì ngoài hai phẩm chất đó còn phải có nhiều yếu tố nữa. Người chủ doanh nghiệp là người đứng mũi chịu sào, không thể không có suy nghĩ độc lập, tự tin và quyết đoán. Đồng thời ông/bà đó cần phải quảng giao, nhậy cảm trong giao tiếp để "trông mặt mà bắt hình dong" để phán đoán và đánh giá đúng về con người. Họ cũng phải luôn luôn sáng tạo, tìm ra hướng đi, cách làm mới phù hợp với từng giai đoạn. Trong kinh doanh, "sai một li đi một dặm" nên rất cần các đức tính cẩn thận, chi tiết và tỉ mỉ. Người chủ phải biết bình tĩnh quản trị được những điều rủi ro không may, xử lý sao cho bớt tổn thất nhất. Một chuyện nữa, làm kinh doanh còn phải thích ứng được với môi trường hoàn cảnh mới. Mình có người quen (không dám nhận là bạn) là một doanh nhân thành công ở Việt Nam mới qua Úc, cũng đòi loay hoay làm ăn. Trông thấy mặt là thấy anh phàn nàn về bọn Úc ngu quá, dốt quá. Chừng nào anh còn nghĩ như vậy thì chừng đó còn phải trả giá về thời gian và tiền bạc. Không hiểu sao, những người "miền ngược" mới sang xứ văn minh, kể cả mình trước kia đều nghĩ mình giỏi hơn người ta, nhưng rồi càng ở lâu mới càng thấu hiểu được điều ngược lại. (xin miễn trình bày nguyên nhân, vì phải kể lể dài dòng). Chưa thấy quan tài chưa nhỏ lệ, phong trào khởi nghiệp đang diễn ra rầm rộ cho giới trẻ ở trong nước. Các bậc cha mẹ thử đánh giá con mình liệu có đủ hoặc có triển vọng hội đủ các tố chất làm doanh nghiệp không? Trong nhiều trường hợp, quý vị nắm giữ cái đầu tiên (tiền đâu) là cấp vốn cho con mình đi làm business. Nếu thấy không ổn thì để chúng chui vào trường học cho nó lành.

ARSENAL: NGƯỜI ĐI NGƯỜI Ở

Hai tân binh Kolasinac và Lacazette đã kịp thời lên máy bay trong thành phần 25 cầu thủ sang Úc du đấu. Với mục đích thử nghiệm đội hình và quảng bá thương hiệu, Arsenal sẽ chơi 2 trận tại Úc và 2 trận tại Trung Quốc. Nhiều ngôi sao đã góp mặt như Ozil, Cech, Walcott, Kocialny, Welbeck, Giroud, Ramsey, Xhaka...và 6 cầu thủ trẻ chưa nằm trong danh sách đội 1 (first team).

Đội 1 của Arsenal hiện có 34 người, như vậy có tới 15 cầu thủ vắng mặt. 15 cầu thủ này có thể chia ra 3 loại:
- 5 cầu thủ được nghỉ ngơi sau khi làm nhiệm vụ với đội tuyển quốc gia.
- 5 cầu thủ hết hợp đồng cho mượn và trở về. Mọi người đều biết, những cầu thủ ít có cơ hội thì đấu cho Arsenal thì sẽ được cho mượn để được vào sân và giảm gánh nặng quỹ lương cho đội nhà.
- 5 cầu thủ còn lại có thể hiểu có thể vì lý do cá nhân hoặc đơn giản là "không nằm trong kế hoạch" của ông bầu Arsene Wenger cho mùa bóng tới.

Mỗi mùa bóng mới là lúc người đến người đi, người ở. Người đến sẽ mang lại luồng gió mới, sinh khí mới bằng sự nhiệt tình tìm tòi khám phá trong môi trường mới, và phải có người đi để lấy chỗ cho người mới. Trong các doanh nghiệp, tỉ lệ đi đến được coi là lý tưởng hàng năm là 30%. Trong các đội bóng, đội hình chính có 11 người, thì sự thay đổi phải là 3 người, nhưng đối với ông bầu Arsene 67 tuổi thì sự thay đổi thậm chí còn lớn hơn.

Mùa giải vừa qua, Arsenal có 4 tân binh thì đã có 3 người chiếm được vị trí trong đội hình chính. Mustafi là trung vệ đẳng cấp nên một suất là đương nhiên; Xhaka vào cuộc hơi chậm nhưng rồi cũng lấy được vị trí thay cho Carzola chấn thương; đến khi chuyển sang sơ đồ 3-4-3 với trung vệ thì cầu thủ U21 Holding đã được lợi, chơi 8/9 trận theo sơ đồ mới. Năm này Ox-Chamberlain chơi rất hay, được bầu thứ nhì trong cuộc bình chọn cầu thủ xuất sắc nhất mùa giải, chỉ sau Sanchez và đã có suất đá chính thay vì cứ phải dự bị hoài như các mùa trước. Một sự thay đổi nữa trong đội hình có thể kể đến trường hợp của Welbeck, sau khi lành chấn thương đã chiếm lấy vị trí trung phong của Giroud. Riêng tân binh Peres, không quá tệ nhưng không thể vượt quá được Welbeck và Giroud cho vị trí sở trường của mình.

Giá trị chuyển nhượng Lacazette đã phá kỷ lục của Arsenal với trị giá lên tớp 55 triệu bảng (kể cả phụ phí). Arsenal không thiếu trung phong, vậy mà bỏ số tiền lớn như vậy làm chi ? Nhiều về số lượng nhưng vẫn thiếu đẳng cấp, chưa trung phong nào của Arsenal có thể ghi 20 bàn trong một mùa bóng, điều mà Lacazette đã làm trong 3 năm liền.

Đối với trường hợp của Kolasinac, dự kiến ở vị trí tiền vệ trái, sự có mặt của anh tỏ ra đúng lúc vì Monreal sắp sang tuổi 32 và Gibbs thì hay chấn thương. Trong chuyến du đấu này còn có một gương mặt khá lạ lẫm là Bramall, cũng ở vị trí biên trái. Trong kỳ chuyển nhượng mùa đông 6 tháng trước, ông bầu Arsene đã gây bất ngờ khi ký với một cầu thủ nghiệp dư, Bramall là một thợ sửa ô tô. Giải thích về điều này Arsene cho rằng Bramall chạy rất nhanh, còn trẻ và tiềm năng.

Cửa số chuyển nhượng dài 3 tháng, thời gian đã trôi qua được một nửa. Chắc là Arsenal sẽ mua thêm khoảng 2 cầu thủ nữa, với ưu tiên số 1 là viên ngọc mới nổi Mbappe. Nếu có Mbappe chắc chắn đội sẽ để cho Sanchez ra đi vì ông nội này làm mình làm mẩy quá. 34 người trong đội 1 là hơi nhiều, chưa có ai ra đi nhưng chắc chắn đội sẽ phải giải phóng bớt để lấy cho cho tân binh. Hơn nữa, trong số 6 cầu thủ mới trong thành phần du đấu, sẽ có một vài em được thỏa mãn khát khao được đôn lên "đội 1" một đội bóng nhà nghề.

Tối nay Arsenal sẽ đấu với Sydney trên sân ANZ. Khổ thân mình, đang đau mắt nhưng vì đã lỡ mua vé nên vẫn phải đi xem.

NGÀY MAI BẮT ĐẦU TỪ HÔM NAY

Hôm nay, Ban lãnh đạo Arsnal có cuộc họp quan trọng trong bối cảnh người hâm mộ giận dữ về những yếu kém trong thành tích của đội trong mấy năm qua. Tuy nhiên chiếc cup FA với hai kỷ lục, đội đoạt cup nhiều nhất (13 lần) và kỷ lục cá nhân cho Wenger (7 lần) có phần nào vớt vát vị thế cho đội. Đây là một chiến thắng thuyết phục, đội đã chơi đẹp mắt, trên chân Chelsie, đội vừa đoạt chức vô địch giải ngoại hạng Anh.

Triết lý bóng đá của Wenger rất khác, ông là môn đồ của cái đẹp chứ không phải thành tích. Đây là điều không thể nói là sai, vấn đề là nhiều cổ động viên (không phải đa số) chưa chịu hiểu.

Hình như việc đi hay ở của Wenger không phải là chủ đề chính nữa, vì có những thông tin "đánh động" cho việc ông sẽ ngồi tiếp. Vấn đề thay ngôi đổi chủ sở hữu hay không thì việc cấp bách bách giờ lại là cải tổ về thành phần nhân sự vì có đến 12 cầu thủ của đội sẽ hết hợp đồng trong vòng 12 tháng tới.

12 cầu thủ này có thể chia lại 5 loại như sau:

Cần giữ bằng mọi giá: Sanchez, Ozil. Hiện nay lương của Ozil cao nhất đội với 140k bảng/tuần, Sanchez thứ nhì với 130k. Có tin Ban lãnh đạo đã chấp nhận mức lương mới 270k cho Sanchez. Cứ xem Rodney đá có ra gì đâu mà còn được 300k nên dù trả Sanchez 300k như đòi hỏi của anh thì cũng không phải quá đáng. Có điều cơ cấu lương của Arsenal không có sự chênh lệch nhiều giữa các cầu thủ, và nhân sự thì lại đông. Nếu trả Sanchez 300k thì Ozil cũng đòi như vậy, nhưng phong độ Ozil mùa này hơi yếu, không xứng đáng. Đối với các cầu thủ khác cũng đòi tăng thì có thể giải quyết...cho ra đi.

Không đủ năng lực để đá cho Arsenal: Campbell, Sanogo, Jenkinson. Những cầu thủ này nên bán đi thu được đồng nào hay đồng ấy.

Đủ năng lực nhưng hay chấn thương: đó là Gibbs, Whilshere, như vậy dù muốn thì vẫn khó bán.

Đủ năng lực nhưng có thể thay thế: Szczesny, Ox. Mùa này Ox ít chấn thương nên chơi rất hay nhưng khi chuyển sang sơ đồ 3-4-3 thì vị trí sở trường của anh lại trùng với Bellerin cũng là một cầu thủ rất giỏi. Nếu giữ Ox thì phải bán Bellerin đi. Tương tự, ở vị trí thủ môn, Arsenal đang có tới 4 thủ môn đẳng cấp, Szczesny không hơn gì 3 thủ môn kia.

Quá đát bao gồm Cech, Carzola, Mertesaker, có thể chờ thêm 1 năm nữa để thanh lý hợp đồng.

Với tình trạng nhân sự dồi dào, thiết nghĩ Arsenal không cần mua nhiều nhưng nên chọn vài cầu thủ thuộc loại super talent nhằm mang lại niềm tin cho fan. Cầu thủ thuộc loại này có giá lên đến 100 triệu bẳng, đó không phải trở ngại đối với Arsenal vào lúc này.

QATAR KHỦNG HOẢNG, WORLD CUP CHUYỂN VỀ ÚC ?

Thế giới Ả Rập đang ở vào tháng chay tịnh Ranmadan. Đây là khoảng thời gian con người ta hướng thiện, tránh gian tà, bạo lực. Ấy vậy mà một sự kiện đã nổ ra khi một loạt nước tuyên bố cắt đứt quan hệ với Qatar, một quốc gia nhỏ 2,6 triệu dân ở vùng Vịnh, phong tỏa mọi đường tiếp vận lương thực thực phẩm bằng hàng không lẫn đường bộ. Số quốc gia nghỉ chơi với Qatar tiếp tục lên đến con số 8, trong đó có 7 nước Ả Rập hồi giáo.

Mình đã 3 lần đến với Qatar vào các năm 2001, 2005 và 2007. Chuyến đi 2001 vào lúc mới xảy ra vụ khủng bố 11/9 được hơn một tháng. Không khí căng thẳng như thời chiến bao trùm từ sân bay tới khách sạn và khắp mọi nơi tại thủ đô Doha. Doha rất thiếu taxi, để đi lại phải dựa nhiều vào taxi "cỏ" tức là xe cá nhân kiếm thêm mà không có đăng ký. Tuy nhiên vì mới qua nên mình không biết loại taxi này. Cũng may Doha hồi đó nhỏ quá, nếu cần lội bộ một lúc cũng hết thành phố.

Vào năm 2001, dân số Qatar vào khoảng 600.000, trong đó "qatari", tức người có quốc tịch Qatar chiếm khoảng 1/3. Dân số bây giờ đến 2,6 triệu, vậy người ở đâu ra ? Ờ, đó là sự gia tăng dân số cơ học, dân từ các nước tràn vào. Dân qatari giờ chỉ chiếm khoảng 10% dân số, còn lại là người ngoại quốc. Một trong những công trình lớn nhất mà nước này đang gấp rút tiến hành là việc chuẩn bị đăng cai World cup 2022.

Sau khi nổ ra khủng hoảng, ngoại trưởng Qatar đã tỏ ra "ương bướng" khi cho rằng động thái cô lập Qatar là do sự thành công và tiến bộ của nước ông, nói nôm na là do ghen ăn tức ở. Riêng khoản bé xíu mà dám qua mặt các ông anh để đăng cai World cup đã là một cái tội.

Qatar là thành viên Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), một tổ chức thành lập năm 1981 gồm 6 nước vùng Vịnh. GCC có lẽ là tổ chức liên minh duy nhất trên thế giới mà các quốc gia thành viên có sự hợp tác toàn diện, không chỉ kinh tế thương mại mà còn chính trị và quân sự. Sở dĩ làm được điều này là do GCC có sự "đoàn kết".

Đúng ra trong GCC cũng có một sự hiềm khích nhỏ do tranh chấp mấy hòn đảo giữa Qatar và Bahrain. Khối GCC giải quyết bằng cách giữ nguyên hiện trạng, điều này Bahrain có lợi, còn Qatar hơi ấm ức.

Mỗi nước cũng có những vấn đề riêng về nội bộ. Năm 1995, emir (tạm coi là tiểu vương) của Qatar là Khalifa bị đảo chính không đổ máu bởi con trai ông, Hamad. Lý do mà Hamad đưa ra vào lúc đó là Khalifa, ở tuổi ngoài 70 đã già yếu. Có lẽ cũng chung lý do, khi mới bước qua tuổi 60 vào năm 2013, Hamad đã khá nhanh nhảu nhường ngôi con con trai là Tamin, tiểu vương đương nhiệm.. Nhờ vào nguồn tài nguyên dầu lửa, quan trọng hơn là Qatar rất nhiều khí đốt, Qatar trở nên giàu có, hiện là nước có thu nhập bình quân đầu người cao nhất thế giới.

Nhiều tiền, Qatar đã lao vào những việc dại dột làm mất lòng những người anh em của mình. Qatar bơm cho đài truyền hình Al Jazeera trở thành một hãng truyền thông lớn nhất trong khu vực, đặc biệt lại có những luận điệu "khách quan", không cần kiêng dè ai cả. Mâu thuẫn với Saudi có thể coi là mới nhưng Qatar đã bất đồng nghiêm trọng với Ai Cập từ lâu. Mà Ai Cập là ai? Là cường quốc được nể vì nhất trong khu vực. Đến khi phe quân sự của tổng thống Ai Cập hiện nay là Sisi lật đổ chính phủ phe Anh em hồi giáo (Muslim brotherhoods) mà Qatar lại dám cả gan công khai phản đối.

Trong chuyến công du đầu tiên ra nước ngoài, Tổng thống Trump đã ghé Saudi và trong hội nghị với 55 nhà lãnh đạo thế giới Hồi giáo, ông Trump đã nêu đích danh Qatar tài trợ cho khủng bố. Đến đây, Qatar không thể thoát xử trảm bởi chính những người anh em hồi giáo. Sự căng thẳng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, và do đó khó đoán trước điều gì sẽ xảy ra.

Hiện tại quân động Qatar được đặt trong tình trạng báo động cao nhất vì họ biết rằng, về mặt quân sự, Ai Cập hoặc Saudi có thể mang quân giải phóng Qatar bất kỳ lúc nào, như Iraq đã làm với Kuwait vào năm 1990.

Thực ra xác xuất của một hành động quân sự như vậy là nhỏ, nhưng đối với một biến cố khác thì khả năng xảy ra cao hơn nhiều, có thể coi như là chắc chắn. Đó là việc chuyển World cup 2022 ra khỏi Qatar như một quan chức Liên đoàn bóng đá FIFA đã nói, World cup không thể tổ chức ở quốc gia tài trợ khủng bố.

Nếu vậy, ai sẽ chịu hứng đây, vì moi người đều biết, đăng cai World cup hay Olympic chỉ có tiếng mà không có miếng, các quốc gia đăng cai đều bị lỗ nặng. Theo quy định của FIFA, World cup được luân phiên giữa các châu lục. Năm 2022 là của châu Á Thái bình dương. Trong khu vực này, Nhật và Hàn đã từng tổ chức nên không dự tranh quyền tổ chức, trong khi Saudi, Trung Quốc và Úc thì bị thua phiếu Qatar. Có thể đoán rằng Saudi và Trung Quốc không muốn đăng cai vì lý do chính trị và ngoại giao. Vậy chỉ còn Úc?

Hãy giữ lửa cho Children’s Festival

Mùa đông đến thật rồi. Đông năm nay dường như lạnh hơn, rặng Katoomba đã lấm tấm phủ tuyết rơi. Những lúc lạnh lẽo thế này làm mình nhớ đến cảm giác ngồi bên đống lửa bập bùng vào thời chưa có lò sưởi điện.

Children"s Festival là một tổ chức thiện nguyện với các hoạt động rộng rãi và mạnh mẽ dành cho trẻ em các sắc dân tại Úc. Xuân thu nhị kỳ, Children’s Festival làm hai sự kiện lớn vào tháng 3 và tháng 9 hằng năm tại hai địa điểm tại trung tâm Sydney và vùng ngoại ô Bankstown.

Để thấy được tầm vóc của các sự kiện này, mình chỉ đưa ra mấy con số: số lượng thiện nguyện viên lên đến trăm người, thu hút hàng trăm người trình diễn và hàng chục ngàn lượt khán giả. Mỗi sự kiện đều có sự tham dự của nhiều bộ trưởng chính phủ, bộ trưởng đối lập, nhiều nghị sĩ, dân biểu, nhiều hội đoàn của các sắc dân Việt Nam, Trung Quốc, Ấn Độ, NHật, Thái Lan, Thổ dân, Scott, Macedonia, Bulgaria, Ukrane, v.v...Thủ hiến NSW và Thủ lãnh đối lập NSW nếu không đến dự được đều có thư chào mừng.

Người sáng lập và là hạt nhân lãnh đạo của Children’s Festival là chú Thuất Nguyễn, một người di dân gốc Việt. Dưới sự hướng dẫn của chú, ban quản trị và các thiện nguyện viên với nòng cốt là người Việt, Children"s Festival đã duy trì được tròn hai mươi năm. Trong thời gian đó, đương nhiên có nhiều tổ chức khác cũng có những ý tưởng và cách làm tương tự nhưng phải nói rằng, chưa có tổ chức nào giành được nhiều thương yêu và đạt tầm vóc lớn lao như Children’s Festival.

Lễ hội của Children’s Festival thường kéo dài cả ngày với các trò chơi dân tộc đa dạng, phong phú, hoạt động của các gian hàng quảng bá cho các tổ chức và doanh nghiệp, trong khi đó một sân khấu trang hoàng để trình diễn ca múa, kịch nghệ với các nội dung đa văn hóa. Phần trọng tâm của mỗi sự kiện là diễu hành của đông đảo các hội đoàn, tiêu biểu cho hàng trăm sắc dân sống trên nước Úc. Các đoàn thể người Việt đông đảo nhất nhưng không dẫn đầu mà là đoàn của Thổ dân, với sự tôn trọng truyền thống lâu đời của nước Úc. Đoàn múa lân Việt Nam đặc sắc luôn gây sự chú ý của quan khách và đông đảo khán giả.

Một cựu du học sinh Việt Nam nói với mình: "đó là bọn cờ vàng". Nghe mà vừa buồn cười và vừa buồn... rầu. Lại một luận điệu sai trái nữa: "người Việt sang đây chẳng đóng góp được gì cho xã hội Úc" (!?).

Theo mình hiểu, có hai thứ mà người di dân nói chung và người di dân Việt Nam nói riêng có thể mang lại cho nước Úc, đó là lao động chăm chỉ và tài năng. Người Việt các thế hệ đã và đang làm Việt hết sức chăm chỉ trong mọi lĩnh vực, với sự so sánh tương đối với các sắc tộc khác. Người Việt không nề hà bất kỳ việc gì, kể cả những việc "không ngon" mọi người chê thì người Việt cũng làm. Gần đây còn có làm sóng di cư của theo diện đầu tư và kinh doanh, nhiều người Việt còn mang tiền bạc vào nước Úc. Ngoại trừ những đồng tiền tham nhũng bẩn thỉu thì đây có thể coi là thành quả của "lao động quá khứ", điều cũng hết sức đáng trân trọng và cũng là cái nước Úc cần.

Tài năng Việt cũng đã và đang được khẳng định trên khắp các tiểu bang và vùng lãnh thổ nước Úc. Đến nay đã có vô số những người gốc Việt thuộc thế hệ thứ hai trở thành Luật sư, Bác sĩ, những ngành học tuyển sinh cực kỳ khó và chỉ dành cho những học sinh xuất sắc. Bên cạnh đó, nhiều người gốc Việt đã trở thành những doanh nhân tài ba, những người làm trades, là những ông chủ bà chủ của những bất động sản và cơ sở thương nghiệp lớn.

Nhưng không phải cái gì cũng "quy ra thóc". Nhiều loại đóng góp cho xã hội không thể tính bằng tiền nhưng nó còn quý giá hơn thế. Đó là những hoạt động từ thiện xã hội dân sự, những hoạt động giúp người, làm phong phú nền văn hóa và các giá trị Úc.

Thử hỏi có chương trình nào, tổ chức rộng rãi nào mà người Việt giữ vai trò chủ chốt, điều khiển các sắc dân khác không ? Có, đó là Children’s Festival.

Chú Thuất đã ở độ tuổi ngoài bẩy mươi. Chú tâm sự, theo thời gian, chú không thể làm mãi được. Tìm một người thay thế cho chú không dễ vì ngoài thời gian và nhiệt tình còn là vấn đề năng lực tổ chức. Không hiểu sao chú có thể nhớ hết hàng trăm đầu việc, nhớ đến từng người thiện nguyện viện như mình. Làm sao chú có thể có quan hệ với các cơ quan chính phủ với các nhân vật chóp bu của chính quyền. Ai đã từng làm quản trị thì biết, trả lương rồi mà sai khiến nhân viên còn khó, đằng này hàng trăm con người làm việc răm rắp không lương dưới quyền chú. Bởi vì chú đã biết tỏa sáng để mọi người hiểu được ý nghĩa cao cả việc mình làm. Chiếc huân chương OAM là phần thưởng xứng đáng cho những đóng góp không mệt mỏi của chú Thuất Nguyễn (huân chương không phải phải thứ ban phát dễ dàng ở Úc nên đây là một vinh dự lớn).

Úc là một rong những quốc gia mà việc làm thiện nguyên phổ biến nhất thế giới. Người dân Úc khoan dung và bác ái đã say sưa với thiện nguyện để tỏ tình yêu và trách nhiệm với đất nước. Ngọc lửa Children’s Festival là nơi cộng đồng Việt Nam có những đóng góp cụ thể và nổi bật cho xã hội đa văn hóa Úc.

VÌ SAO ARSENAL THẤT BẠI

Khi Mourinho gội Wenger là chuyên gia thất bại (failure specialist) thì ổng không chịu và cho rằng top 4 vẫn danh hiệu (tittle). Bây giờ Arsenal đứng hạng 5, không rõ ông ăn nói thế nào đây ?
Thật ra mùa giải của Ars chưa kết thúc, họ còn trận chung kết FA cup với Chelsie, nếu thắng, Ars sẽ phá kỷ lục với tư cách là đội đoạt chiếc cup lâu đời nhất Anh quốc và thế giới với 13 lần. Kể cả như vậy, thì đây vẫn là mùa bóng thất bại vì lần đầu tiên trong kỷ nguyên Wenger, Ars không được dự Champion League (CL).
Thử tìm vài lý do:
1. Chuẩn bị mùa giải không tốt:
Đây là cố tật của Arsenal vì bản tính tằn tiện, Arsenal thường đi "chợ chiều" cho đỡ bị đắt. Phiên chợ hè kết thúc vào 31/8, trong khi mùa giải ở Anh bắt đầu hơi sớm, ngày từ giữa tháng 8, vì thế không có gì lạ khi trong 3 trận đầu mùa giải, do chưa đủ lực lượng Arsenal đã thua 2, chỉ hòa 1 trận.
2. Thiếu khát vọng:
"Lửa thử vàng, gian nan thử sức". Những trận đấu với nhóm big six, những đối thủ cạnh tranh trực tiếp, giữ vai trò quan trọng nhất, trong đó những trận đấu trên sân khách khó khăn hơn cả. Trong 5 trận trước các đối thủ này trên sân khách, Ars chỉ hòa 1 trận, thua đến 4 trận, vậy chẳng có gì phải than thân trách phận! Hầu hết các đối thủ thi đấu ngang hoặc dưới sức mình, đáng chủ ý là những cầu thủ như Ozil, Walcott, Coqueline, Gibbs, Ramsey...
3. Thiếu nhân tố mới:
Mùa giải này có 4 tân binh nhưng không có ai thực sự nổi bật: Mustafi và Xhaka là những cầu thủ trung bình trong đội hình chính, Lucas không cạnh tranh được suất đá chính còn Holding còn trẻ. Vì sợ chấn thương như các năm trước, Wenger dự trữ lực lượng khá hùng hậu, vì thế lại có cái dở là không còn chỗ cho các các thủ trẻ thử sức.
4. Không xác định đúng đối thủ:
Ars đã thua Liverpool trong cả 2 trận. Trận lượt đi trên sân nhà, Ars có phần chủ quan, chơi phóng khoáng nên để lọt lưới 4 bàn và thua 3-4. Trận lượt về không hiểu sao Wenger xếp Sanchez, cầu thủ tốt nhất của đội trên ghế dự bị. Kết thức giải Liverpool chỉ hơn Arse đúng một điểm. Nếu trong hai trận trên chỉ cần hòa 1 trận thì vấn đề đã khác.
5. Sai lầm chiến thuật:
Chiến thuật 3 hậu vệ đã trở thành một xu hướng trong giải. Chelsie có thể coi là đội tận dụng triệt để nhất chiến thuật này nên đã thành công mỹ mã. Ngược lại Ars là một trong những đội dùng chiến thuật này muộn nhất. Với chiến thuật mới, trong 8 trận cuối giải thì Ars thắng 7. Nếu dùng sơ đồ 3-4-3 sớm hơn thì mọi chuyện lại khác.
6. Sự phá bĩnh của cổ động viên:
Đầu giải, với tư cách Á quân mùa trước, Ars được đánh giá xếp hàng thứ ba về triển vọng vô địch, chỉ sau 2 đội thành Manchester. Nhưng khi vào giải 2 đội Manchester thi đấu không thành công. Sau trận thắng Chelsie 3-0, Ars nổi lên là ứng cử viên số 1. Nhưng rồi sự lột xác của Chelsie với 13 chiến thắng liên tiếp đã bỏ lại Ars. Lúc này fan của Ars vô cùng giận dữ đã tẩy chay không đến khán đài và cẳng biểu ngữ đòi Wenger từ chức. Chính động thái này làm các cầu thủ mất tinh thần, thi đấu sa sút.
Wenger từng nói, bây giờ chơi CL không được bao nhiêu tiền. Đúng là như vậy, nhưng nhìn khía cạnh khác thì nó lại liên quan đến tiền. Không có cái danh CL sẽ rất khó thu hút cầu thủ giỏi, hoặc phải thu phục với giá cao hơn, như Man Utd đã phải mua Pogba với gia cắt cổ 100 triệu bẳng là một ví dụ.
Quân thua, trảm tướng, Wenger mặt trơ chán bóng cũng không nên tiếp tục. Với gia tài đổ nát hiện tại của Ars, ngày cả việc tìm người thay Wenger cũng khó vì những ông bầu có tiếng sẽ không muốn tiếp quản đội bóng trong tình trạng thế này.
Nhưng Ars lại sắp có biến trên thượng tầng. Ars hiện do 2 ông chủ cổ phần lớn nhất là tỉ phú Mỹ Kroenke với phần hùn 67% và tỉ phú Uzbek Usmanov chiếm trên 30%. Người Việt có câu: "cầm b. cho chó đái". Hiện nay Usmanov không có quyền hành gì vẫn phải chung chi trên 30% tiền bạc. Cầm b. Kroenke mãi cũng chán, nhân chuyện thất bại của Ars, Usmanov đã tranh thủ đưa đã để nghị mua lại toàn bộ số cổ phiếu gần 70% của Ars với giá 1 tỉ bảng. Tuy nhiên, việc mua bán còn cò kè và chưa ngã ngũ.
Chắc chắn Kroenke muốn giữ Wenger vì với chi tiêu hà tiện thì chẳng ai có thể làm được hơn ông. Trong trường hợp Usmanov trở thành ông chủ mới thì Wenger lại vẫn có cơ. Lấy các tiền lệ của Chelsie và Man city trước đây, khi ông chủ mới về thì họ không muốn xáo trộn ngay tức khắc và đã giữ các Huấn luyện viên cũ thêm một năm.