Làm giàu: Nên hay Không?

 

(cảm nghĩ sau khi đọc tâm thư của doanh nhân Thanh Nhàn)

Nếu bảo nên làm giàu thì quý bạn sẽ bảo cha này rảnh quá, không có việc gì hay sao mà toàn nói ra cái người ta đã biết từ lâu. Bảo không thì lại thành ra đồ ngu si, không biết gì cả.

Vậy thì mình nói vừa nên vừa không nên, tùy thuộc từng người.

Nên làm giàu nếu làm được như Elon Musk, sáng tạo phát minh ra những sản phẩm có ích cho đời, mang lại sự tiến bộ cho nhân loại.

Không nên là khi chăn voi lùa gà, chẳng được cái gì mà còn tạo ra bất công xã hội, gây thiệt hại cho một tầng lớp dân chúng.

Đối với mình, tất cả những nghề “cao cấp” như chính trị gia, luật sư, bác sĩ, nhà giáo, nhà khoa học, nhà thể thao...đều không bằng doanh nhân. Doanh nhân là người nuôi sống cả xã hội, họ có hai sứ mệnh lớn. Doanh nhân trực tiếp trả lương đội ngũ nhân viên và cung cấp tất cả hàng hóa dịch vụ mà mọi người cần đến.

“Chăn voi” có thể hiểu là “lobby” một hoạt động thường xuyên khi giới tài phiệt tác động vào chính sách chính phủ. “Lùa gà” nhằm thổi giá chứng khoán hay nhà đất, tạo ra lợi nhuận cũng là điều các doanh gia nhắm đến.

Các khác nhau là ở các nước dân chủ có hệ thống pháp luật chặt chẽ, có giám sát tam quyền phân lập, còn ở xứ luật rừng thì cái đúng cái sai khó lường, hôm nay tốt ngày mai lại thành xấu.

Cựu phó thủ tướng Đoàn Duy Thành đã từng viết Hồi ký “Làm người là khó”, có lẽ làm doanh nhân còn khó hơn.

Ăn tiêu hết bao nhiêu đâu mà phải làm những chuyện liều lĩnh để rồi “nhập kho”? Người ngoài cuộc có thể dễ dàng nói như vậy nhưng khi đang say máu trong cuộc canh tranh thương trường “the winner takes all”, bạn không bao giờ muốn trở thành kẻ thua cuộc.

Con gái mình có lần tâm sự: sau này con muốn thành công, có nhiều tiền để làm từ thiện. Đây không phải ước mơ viển vông của một cô bé tuổi teen, nó đã là thực tế khi rất nhiều tỉ phú nguyện hiến hết tài sản của mình cho từ thiện.

Mọi người thắc mắc, trong tâm thư doanh nhân Thanh Nhàn kể công nhiều quá. Quả thật không nói sẽ thành “áo gấm đi đêm”, nhiều người vẫn chưa hề biết những việc làm tốt đẹp của các doanh nhân.

Nhiều người đã và đang được hưởng những thành quả tốt đẹp, còn khi có chuyện, chỉ doanh nhân phải chịu. Nhân tài được trọng dụng, trở thành tấm gương thành công cho giới trẻ, khi ông chủ bà chủ gặp nạn thì họ đi tìm bến đỗ mới với những ưu đãi không kém.

Những được nghe kể về một số nhóm đại gia Tàu và Việt, họ mua nhà thành chòm xóm sống với nhau bên trời Âu Mỹ. Do không biết tiếng Anh để hòa nhập với xã hội và quê hương mới, họ chỉ loanh quanh lẩn quẩn với nhau, ăn nhậu và đánh bài y như đám cung nữ và thái giám hồi xưa.

Gọi là bác chứ họ chưa già, đang ở độ tuổi chín về trí tuệ, ở trong nước thì nhiều bác cảm thấy không an toàn, vì nếu bị sờ đến là có tội, tránh đi cho khuất mắt thì không việc gì.

Mình mà có nhiều tiền và thời gian như “các bác” ấy mình sẽ chơi kiểu khác, bên Úc thôi đã có quá nhiều chỗ vui chơi chứ sống như thế thì quả là nhàm chán. Cũng có thể các bác ấy chẳng thiết, có người đã tính quy y cửa Phật, hoặc tu tại gia.

Dường như các bác đại gia chẳng biết sẽ làm gì nữa, không biết cuộc đời đưa đẩy đến đâu trên đất khách quê người, cũng chưa đủ giác ngộ để đi hiến tài sản, mà dưới con mắt của những người xung quanh, ai cũng thèm muốn lắm tiền như họ.

Bầu cử Úc: Hiệp đấu ScoMo – Albo

 

Cuộc bầu cử kỳ này được công bố trước 42 ngày giữa hai đối thủ S. Morrison và Albanese, được quy ước thành ScoMo và Albo. Nếu bỏ hôm qua và hôm nay là hai ngày nghỉ cuối tuần thì chiến dịch tranh cử đã trải qua 20 ngày và sẽ còn 20 ngày nữa. Nói theo ngôn ngữ bóng đá, Hiệp 1 đã kết thúc và bóng chuẩn bị lăn trong hiệp 2.

Khi coi đá banh, nếu chỉ chăm chăm ai thắng ai thua thì chưa phải là người rành về bộ môn bóng tròn. Quý vị theo dõi cuộc đấu trí giữa hai ông bầu, màn trình diễn kỹ năng, cái nhanh cái mạnh của dàn cầu thủ mới thực sự thú vị.

Nếu đọc tiểu thuyết mà chỉ xem nhân vật chính có chết hay không, đôi tình nhân đó có lấy được nhau không thì đó chưa phải người biết thưởng thức vẻ đẹp của văn chương. Trong nghề chơi cũng lắm công phu, về đích chưa phải là đỉnh cao mà nhởn nhơ trên đường mới là nghệ thuật.

Bởi vậy, quý vị đừng hỏi ai sẽ thắng giữa ScoMo với Albo mà chúng ta nên xem diễn biến của cuộc đấu giữa hai phe.

Theo thiển nghĩ hiệp 1 trôi qua khi ScoMo và Albo mỗi người dính 2 chưởng. Đầu tiên, Albo đã hớ nặng khi nói mức thất nghiệp của Úc là 5.4%, trong khi số đúng 4%. Ông nhanh chóng nhận lỗi và nói rằng đó là human error. Còn phe Liên đảng đã tranh thủ giáng cho phe Lao động đòn chí mạng, rằng Albo không am hiểu gì hết và không có kế hoạch về kinh tế.

Cũng trong lĩnh vực kinh tế, một tin rất xấu làm tổn hại nặng đến uy tín chính phủ khi số liệu lạm phát được công bố lên đến 5.1%, cao nhất trong 20 năm qua. ScoMo chống chế rằng lạm phát của Úc còn thấp hơn New Zealand, Anh, Mỹ và nhiều nước châu Âu. Còn đối lập đã tranh thủ tấn công rằng, trong 9 năm cầm quyền của Tự do – Quốc gia, tình hình ngày càng xấu đi và làm đời sống của người dân ngày càng nặng gánh bởi chi phí đắt đỏ.

Tiếp theo, khi chưa kịp mừng sau buổi tranh luận trực tiếp trên truyền hình đầu tiên có phần trên cơ, Albo dính Covid, phải cách ly trong 7 ngày. Mọi người còn nhớ Trump đã bị Covid, phải tạm ngưng tranh cử và cuối cùng thất cử.

Cũng đỡ, trong thời gian này, một quả bom không hẹn đã nổ ra, đó là Thỏa thuận an ninh Trung Quốc – Solomon. Với biến cố này, Thái bình dương không còn lặng sóng khi nanh vuốt Tàu cộng đã xâm nhập “gia đình Pacific”, đe dọa lâu dài và nghiêm trọng đến sự bình an của nước Úc cũng như các nước Châu Đại dương.

Phe đối lập đã coi đây là một thảm họa về chính sách đối ngoại của chính phủ. Mọi người đều biết chính quyền ScoMo luôn tỏ ra cứng rắn với Trung Quốc và đầy là đòn thù khi họ tung tin tức với Solomon vào đúng thời gian bầu cử, rõ ràng với mục đích triệt hạ uy tính chính phủ đương nhiệm.

Tạm thời tỉ số hai bên đang là 2 – 2 cân bằng với nhiều diễn biến hấp dẫn đang ở phía trước.

Cuộc bầu cử này như thường lệ sẽ bầu lại toàn bộ Hạ viện và Thượng viện tuy nhiên chỉ có các Dân biểu (tức Hạ nghị sĩ) mới quyết định chiếc ghế Thủ tướng. Phe nào có đông dân biểu hơn trong số 151 ghế Hạ viện thì Thủ lĩnh của phe đó sẽ làm Thủ tướng.

Trên thực tế, uy tín cá nhân của hai vị lãnh đạo có vai trò quyết định đến kết quả bầu cử. Là Thủ tướng đương nhiệm Scomo được nhiều người biết đến, có vợ và hai con gái, ông từng là học sinh trường tuyển Sydney Boys, từng làm việc ở nước ngoài.

Còn Albo cũng là người Sydney, khi chưa ly dị năm 2019 ông sống với vợ cũ, nguyên Phó Thủ hiến NSW ở Marrickville, một khu đông người Việt. Nay thì ông đã có đào mới 44 tuổi, trẻ hơn ông 15 tuổi.

Mùa Ramadan: Người Việt ở khu vực đại Trung Đông

Rất có thể những điều mình viết ra đây không theo kịp thời cuộc khi mà mọi thứ đều thay đổi nhanh chóng.

Ngược dòng thời gian, vào đầu những năm 2000x, lúc đó ở Trung Đông có hai nhóm người Việt chủ yếu, một ở Lebanon khoảng trên 800 và nhóm Dubai khoảng 200 em.

Trước đó, vào thập niên 1980x, có phong trào đi chuyên gia Algieria, một nước thuộc đại Trung Đông của các bác sĩ Việt Nam biết tiếng Pháp, một số người còn ở lại đó đến tận bây giờ. Sau đó ít lâu, vài chục ngàn công nhân xây dựng sang Iraq, họ đã về nước vào Chiến tranh vùng vịnh lần 1, năm 1991.

Trong thời gian dài ở Trung Đông, mình vẫn có một điều nuối tiếc là chưa bao giờ đến Lebanon, một cái nôi văn minh trong vùng cách đây khoảng trăm năm, theo đó thủ đô Beirut lộng lẫy được ví như Paris. Theo lời kể, nhóm người Việt sang Lebenon để làm osin giúp việc gia đình.

Không giống các nước Hồi giáo khắt khe, khoảng một nửa dân số Lebanon theo Thiên chúa giáo nên họ khá cởi mở. Vào cuối tuần, các bạn ấy được nghỉ việc và ra ngoài đi chơi. Về nam giới người Việt, lúc đó chỉ có ba anh già tội nghiệp, đã ngoài 50 rồi mà phải phụ trách các em hơi đông, đúng là “chuột sa chĩnh gạo”.

Mình ở Dubai nhưng các em gái làm việc tại Jabel Ali là một khu công nghiệp cách đó 45 cây số. Đàn ông độc thân mà ở một mình trong căn hộ 4 phòng ngủ cũng khá nguy hiểm nếu các bạn Jabel Ali đi chơi thành phố vào cuối tuần và đến ngủ nhờ.

Mỗi số phận người Việt xa xứ là một câu chuyện ly kỳ có thể viết thành một cuốn tiểu thuyết. Mình đi Qatar, Bahrainh, Oman, Saudi, Sudan...đi đến đâu cũng gặp người Việt, khi chưa có phong trào xuất khẩu lao động thì mỗi nước cũng có dăm ba người.

- Chị là “ngụy”. Hồi giải phóng chị còn là một thiếu nữ 17-18. Lý lịch xấu quá, tài sản mất hết, cha đi “học tập” còn mấy mẹ con thì đi lên cao nguyên xây dựng vùng kinh tế mới.

"Ngụy"! Không hiểu nổi, người Việt lại có thể nghĩ ra được những từ ngữ đau đớn nhất và đểu cáng nhất để gán cho nhau!

Đến khi vượt biên trót lọt, không bị hải tặc, bão tố thì lại phải sống trong trại tỵ nạn bẩy năm. Sang Mỹ đã ngoài 30, chị lấy chồng, không có con và rồi hôn nhân tan vỡ.

Khi một người không còn gia đình, người đó sẽ có xu hướng tìm một nơi thật xa để đi, để thay đổi môi trường, đúng ra là trốn tránh thực tại và tìm chỗ trú ẩn. May chị kiếm được việc làm ở Oman và làm việc tại đây đã được 15 năm.

Đàn ông Ả Rập rất nhiều nhưng không hợp văn hóa. Mà cái giống đực ở đây rất kỳ, chúng nó chỉ thích gái trẻ, còn chị đã gần 50 rồi.

Nếu bạn muốn ăn ngon, đúng ra là ăn đúng khẩu vị thì bạn có thể đến Tel Aviv, ở đây có đến 5 cái nhà hàng Việt. Cộng đồng người Việt ở đây có nguồn gốc từ những thuyền nhân vượt biên. Chính phủ Israel nhận 300 người tỵ nạn, độ mươi năm sau, số người Việt tại nước này không tăng mà còn giảm đi vì nhiều người đi tái định cư tại Châu Âu và Mỹ.

Cộng đồng Việt có nguồn gốc “xuất khẩu lao động” phát triển mạnh vào những năm 2000 trở đi, nay lên đến hàng chục ngàn người, nằm trong hàng trăm sắc dân khắp trên thế giới đến mảnh đất nóng như lửa đổ lập nghiệp, tha hương cầu thực. Thực tế là người Việt nằm trong nhóm ít thành công về thu nhập, vị trí việc làm do yếu về tiếng Anh và kỹ năng nghề nghiệp.

Công việc người Việt phải làm là những việc lương thấp, nặng nhọc, bẩn thỉu, it người leo lên được các vị trí quản lý. Nhìn sang người Việt ở Âu Mỹ Úc, cũng phải sang thế hệ thứ hai, những người sinh ra và lớn lên và được đào tạo trong môi trường quê hương mới thì mới có thể sánh ngang với mọi người về trình độ.

Người Việt đi đến đâu cũng phải đàn đúm ăn nhậu mới vui. Ở Trung Đông, rượu lậu nhiều và rẻ những anh em ta vẫn không có tiền mà phải tự nấu lấy “quốc lủi” cũng ngon. Mình đã lỡ uống kha khá rồi, nhưng sau mới biết cách nấu thủ công, không được chắt lọc tốt như vậy rất có hại cho sức khỏe.

Rồi cũng phải lập hội hè nữa. Điều kỳ lạ chỉ có “hội me Tây” của chị em ta lấy chồng Tây mà không có hội “me Ả Rập” có lẽ vì ít người lấy người Ả Rập, hơn nữa chồng Ả cũng không dễ cho vợ ra ngoài giao du thoải mái như chồng Tây.

Về sau nam giới Việt sang Trung Đông nhiều hơn nữ gấp bội, mặc dù các anh sang bển rất khổ, không có tiền, lại còn cờ bạc sát phạt nhau, không như các bạn gái, nhiều người kiếm được. Kiếm bằng cách nào ư, thôi, để mọi người tự tìm hiểu thì thú vị hơn, chứ mình xin dừng, hẹn mùa Ramadan sang năm kể tiếp.

Ảnh: một góc osin

Đông Timor: Hai ông già gân trở lại chính trường

 

Jose Ramos-Horta, sn 1949, người từng được giải Nobel hòa bình đã một lần nữa trở thành Tổng thống tiểu quốc Timor Leste sau khi đánh bại tổng thống đương nhiệm F. Guterres. Jose Ramos-Horta cũng từng là tổng thống của nước này trong nhiệm kỳ 2007-2012, thời gian ông bị bắn trọng thương trong một vụ mưu sát.

Cùng với Xanana Gusmao, sn 1946, người từng bị Indonesia kết án tù chung thân, vị tổng thống đầu tiên của nước Đông Timor độc lập (2002-2007) thì đây là thì đây là hai “ông già gân” nổi bật trên chính trường nước này vài chục năm qua.

Timor Leste thường được gọi là Đông Timor chỉ có diện tích 15,000km2 với dân số vỏn vẹn 1.35 triệu, vốn là thuộc địa của Bồ Đào Nha.

Mặc dù chỉ có diện tích và dân số nhỏ bé nhưng thành phần sắc tộc của Đông Timor khá phức tạp. Người bản xứ Malanesia (cùng chủng tộc với người Papua Newguinea) và Polynesia (đông nhất là nhóm người Maori của New Zealand) chủ yếu sống ở phần đông của đảo. Về sau, đó là sự di cư của người Tàu, người Indonesia và người lai với Bồ Đào Nha.

Sau cách mạng Hoa cẩm chướng năm 1974, Bồ Đào Nha bãi bỏ chế độ độc tài và bắt đầu trao trả độc lập cho một loạt thuộc địa cũ như Angola, Mozambique, Macao và Đông Timor.

Sau khi người Bồ rút đi, đảng Fretilin, một đảng Mao ít đã tuyên bố thành lập “nước Cộng hòa Nhân dân Đông Timor” theo khuynh hướng XHCN vào ngày 28/11/1975.

Chỉ sau đó 9 ngày, quân đội Indonesia dưới chế độ độc tài của tổng thống Suharto đã tiến quân vào giải phóng Đông Timor. Với chiêu bài tiễu trừ cộng sản trong bối cảnh Việt Nam cộng hòa vừa mới thất thủ, ban đầu Indonesia được quốc tế đồng tình. Tuy nhiên khi tháng 7/1976, Indonesia đã sáp nhập Đông Timor thành tỉnh thứ 27 của nước này thì một phong trào kháng chiến trường kỳ đòi độc lập cho nửa hòn đảo Timor đã dành được sự ủng hộ rộng rãi của các nước.

Cuộc đấu tranh giành độc lập chỉ đạt kết quả khi chế độ Suharto sụp đổ vào năm 1998, tổng thống mới Habibia đồng ý rút quân Indonesia vào năm 1999, mở đường cho đội quân giữ gìn hòa bình quốc tế do Úc dẫn đầu tiến vào.

Gusmao và Hosta là hai nhà lãnh đạo chính của phong trào kháng chiến kéo dài gần ba thập kỷ. Mặc dù theo các tổ chức và trường phái chính trị khác nhau nhưng hai ông đã gạt bỏ cái tôi để sát cánh với nhau cho mục đích chung của đất nước nhỏ bé mà hai ông yêu quý.

Nhìn sang Việt Nam, nếu các nhân vật tượng trưng cho khách khuynh hướng chính trị khác nhau như Bảo Đại, Hồ Chí Minh và Ngô Đình Diệm có thể hợp tác với nhau thì Việt Nam không cần đến chiến thắng Điện Biên chấn động địa cầu hay Đại thắng mùa xuân 1975.

Theo định nghĩa của tổng thống Ukraine Zelensky “chiến thắng là cứu sống được nhiều mạng người” thì chắc chỉ có Liên Xô hay Trung Quốc chiến thắng chứ dân tộc Việt, tổ quốc Việt Nam đã thua thảm thương với hàng triệu người chết vì chiến tranh!

Đông Timor theo chế độ “bán tổng thống” giống như Bồ Đào Nha, theo đó tổng thống được bầu theo phổ thông đầu phiếu, còn Thủ tướng là người đứng đầu đảng phái chiếm đa số trong Quốc hội. Như vậy, Thủ tướng có nhiều quyền lực hơn Tổng thống.

Nói một cách lý tưởng, cách lãnh tụ đấu tranh giải phóng, họ anh dũng và bất khuất, có sức thu hút quần chúng nhưng chỉ nên giữ chức vụ một hoặc hai nhiệm kỳ. Sau đó, người dân chọn lựa các nhà lãnh đạo trẻ tuổi hơn, được học hành, đào tạo bài bản, hội đủ kiến thức lý thuyết và kỹ năng thực tiễn cho việc quản trị đất nước.

Sau khi làm tổng thống một nhiệm kỳ, Gusmao đã nhường bước cho Hosta để chuyển sang nhận chức Thủ tướng vào thời gian 2007-2015. Theo giới thạo tin, với việc trở lại chính trường, Hosta sẽ cho giải tán để bầu lại quốc hội và quốc hội sẽ bầu Thủ tướng mới. Với tầm ảnh hưởng cá nhân và đảng CNRT hiện là đảng của lớn nhất trong quốc hội, gần như chắn chắn sẽ đưa Gusmao trở lại ghế Thủ tướng.

Nằm trong khu vực địa lý Đông Nam Á, Đông Timor nộp đơn xin ra nhập ASEAN kể từ khi giành độc lập, giống như Brunei vào năm 1984. Nước này được chấp nhận ngay tư cách thành viên còn Đông Timor thì đến nay vẫn chỉ là “Quan sát viên”, cùng với Papua Newguinea. Phải chăng Indonesia, nước lớn nhất trong ASEAN và là nơi đặt trụ sở của tổ chức này không muốn “tỉnh thứ 27” trước đây ngang hàng với mình?

Đằng sau sự kiện “trùng lặp” của việc hai ông già gân trở lại chính trường vẫn còn là ẩn số. Được biết, hai ông già có quan điểm khá “mềm dẻo” với Bắc Kinh. Với việc trở lại quyền lực, chưa biết chừng Đông Timor sẽ có bước đi gần gũi hơn với Trung Cộng giống như vừa xảy ra với đảo quốc Solomon.

Đại sảnh danh vọng Premier League 2022 thêm 8 cầu thủ

 

Trong 8 cầu thủ này, có 3 cầu thủ mới giải nghệ năm rồi, đó là Roodney, Kompany và Aguero, còn 5 cầu thủ đã “trượt” trong kỳ bầu chọn năm ngoái, năm nay trúng đó là Vieira, Wright, Schmeichel, Scholes và Drogba.

Cùng với danh sách 8 cầu thủ của 2021, đến nay đại sảnh danh vọng Ngoại hạng Anh có tất cả 16 cầu thủ. Trong đó chỉ có 1 thủ môn, 1 hậu vệ, còn lại đến 14 cầu thủ chơi ở các vị trí tiền vệ và tiền đạo, do đó có thể coi các cầu thủ trên tuyến đầu tấn công được đánh giá cao hơn.

Có tới 6 đại diện từ Manchester United (Cantona, Beckham, Keane, Schmeichel, Rooney, Scholes) và 4 người của Arsenal (Wright, Berckamp, Vieira, Henry). Điều này làm mọt người gợi nhớ đến cuộc đua song mã hào hùng dưới thời hai ông già gân Ferguson và Wenger. Lúc này còn một cầu thủ nổi tiếng khác là Ronaldo, nhưng do anh này chưa giải nghệ nên chưa thể vào trong đại sảnh.

Sau đó, cuộc đua đỉnh cao chủ yếu là cuộc đọ sức giữa Chelsea và Man city, mỗi đội có 2 cầu thủ góp mặt.

Mọi người đều biết cuộc đua trong mấy năm qua chủ yếu của Liverpool và Man city. Vài năm tới, các cầu thủ đương thời như Salah, Mane, De Bruyne, Sterling sẽ được góp mặt với các đàn anh huyền thoại.

Mary Wade - Một người mẹ phi thường của nước Úc

 

(viết nhân mùa bầu cử 2022)

Mary Wade một trong những người mẹ đi dân đầu tiên sinh con trên vùng đất mới mà ngày nay gọi là Úc đại lợi (Commonwealth of Australia).

Ban đầu người ta cho rằng cô bé đi theo diện tù nhân tới Úc từ năm 11 tuổi, nhưng về sau các nhà sử học xác định Mary Wade sinh ngày 17/12/1775 tại Anh Quốc, đến Úc ngày 3/6/1790. Đó là chuyến tàu thứ 2 chở tù nhân đi định cư tại Úc, do bị lạc đường nên đi mất 11 tháng mới đến nơi. Khoảng năm chục người đã chết dọc đường đi, xác bị ném xuống biển, trong khi nhiều người khác đi đến nơi, lên bờ cũng qua đời.

Mary bị khép tội ăn cắp, đáng lẽ bị treo cổ nhưng rồi chỉ bị giam 93 ngày rồi lên tàu đi biệt xứ vào lúc mới có 13 tuổi, là người trẻ nhất trong chuyến tàu.

Người ta cho rằng bà sinh ra và nuôi nấng được tổng cộng 21 người con với 3 người đàn ông khác nhau, không kể những đứa bị chết non. Khi mất đúng vào ngày sinh 84 tuổi (năm 1859), gia đình bà đã có 5 thế hệ cháu chắt, tổng cộng 300 người.

Mới đến Úc, Mary Wade không được vào vùng đất Sydney bây giờ như đa số mọi người mà phải đi sang đảo Norfolk. Ở đó Mary sinh được 3 người con vào các năm 1793, cùng năm 1795 sinh 2 đứa những chỉ nuôi được một.

Do điều kiện sống trên đảo Norfolk không đảm bảo, mọi người đều trở được đưa vào đất liền. Mary sinh thêm 2 người con với Teague Harrigan trước khi ông này đi ra đảo Tasmania và không quay về.

Từ 1809, Mary sống với Janathan Brooker ở gần sông Hawkesbury, thuộc NSW. Tháng 2/1811 và tháng 9/1812, Janathan Brooker và Mary Wade lần lượt chính thức được nhận giấy mãn hạn tù, trở thành người tự do. Họ được cấp đất là làm lễ kết hôn với nhau vào 10/2/1817.

Vào thời đó, miền đất Nam bán cầu này rất thiếu phụ nữ và các phụ nữ đều sinh nhiều con để cung cấp cho nguồn nhân lực thiếu thốn vào thuở ban đầu dựng nước.

Ngày nay, hậu duệ của Mary Wade lên tới hàng chục ngàn người. Một người khá đặc biệt, đó chính là Kevin Rudd, hai lần làm thủ tướng vào thời gian 2007-2010 và vài tháng trong năm 2013.

A couple of lizards

 

Mùa Ramadan: thuở sổ lồng mần ăn

 

Global Village là tên Hội chợ bán lẻ nổi tiếng của Dubai từ năm 1999. Việt Nam bắt đầu tham gia từ năm 2001, nằm trong số khoảng 40 nước có gian hàng quốc gia. Mình hân hạnh đóng góp một phần nhỏ bé vào việc tổ chức hội chợ cho khu gian hàng rộng 1000m2 của người Việt, phần chính do công ty trong nước làm.

Bắt đầu từ năm 2004, mặt bằng dàn dựng không còn được miễn phí mà phải đóng trước tiền thuê đất khoảng 30,000 USD. Hồi đó còn ưa dùng tiền mặt, khi mình đưa tiền thì thằng thu tiền đếm xong, bỏ vào ngăn kéo rồi nói: ngày mai mày đến lấy recept nhé.

- Nếu ngày mai mày bào tao chưa đưa tiền cho mày thì sao?

Mình kìm lại không nói, nhưng không lẽ lại đòi lại tiền. Thôi thì nhập gia tùy tục, đành đi về, nghĩ bụng cùng lắm thì mất 30,000, nhưng may hôm sau lấy được biên lai đàng hoàng.

Trong 10 năm (2001-2011) mình ở Trung Đông cũng là thời gian bung lụa, các “doanh nghiệP” (đúng ra phải gọi là doanh nhân) đi ra nước ngoài làm việc rất nhiều. Dubai là thị trường mới nên được bà con chiếu cố rôm rả.

“Anh làm giám đốc 20 năm, làm sao bọn Ả Rập lừa được anh”.

Không lẽ mình lại vả vào mặt: xin lỗi, làm giám đốc quốc doanh thì ai chả làm được. Thực sự anh đéo biết cái gì cả. Mấy ông giám đốc này cũng giống như các cô gái mới lớn, thích nghe nịnh, thích lời nói dối mà không bao giờ tin lời thật.

Mình cũng là giám đốc quốc doanh một thời gian ngắn khi kiêm nhiệm Giám đốc Trung tâm thương mại Việt Nam tại Dubai. Hồi đó mình “liều lĩnh” xin tự chủ hạch toán thu chi mà không được, vì vướng “cơ chế”.

Phong tục tập quán mần ăn của dân Ả rất khác với dân ta. Cụ thể, trình của chúng nó cao hơn nên nhiều người của ta bị lừa.

- Không được thả gà ra đuổi. Nhất quyết không cho nợ một đồng nào hết.

Nói đi nói lại rồi mà cuối cùng vẫn đưa hết hàng họ cho nó.

Bởi vì thằng Syria đó nó bảo: hàng của mày để mấy năm rồi có bán được đâu, để thêm mấy năm nữa cũng thế, mất tiền thuê kho làm chi cho uổng, gửi về Việt Nam thì còn đắt hơn. Tao là người duy nhất ở Dubai tiêu thụ được hàng này, bây giờ cứ đưa tạm về chỗ tao, tao có kho, không bị mất phí. Coi như tao giữ hộ, nếu không bán được thì cũng phải trả lại cho mày thôi. Nghe quá hợp lý nên anh mới đồng ý.

Khi giao hàng, nó dấn thêm: Nhân tiện sẵn xe tải, tao lấy thêm mấy món nữa, tao giúp mày rồi mày cũng phải giúp tao chút, ngày mai tao trả tiền luôn. Không cho lấy thêm thì nó sẽ trả lại hàng đã chất lên xe, lúc đó sẽ nát hết bao bì.

Ngày mai làm sao gọi điện được cho nó, mặc dù nó dùng đến 4 mobile. Cả Dubai có biết nó là thằng nào mà dám xưng là duy nhất, là số 1.

Cục nợ chỉ có to ra chứ không bao giờ nhỏ đi. Mà không chỉ người Việt, anh em Tầu cũng dính chưởng liên lục. Một đôi vợ chồng người Tàu Việt làm ăn bên ấy đã lâu nói: chúng nó nợ anh 2 triệu đô, đêm anh không ngủ được.

Với nhiều trường hợp, có thể đòi nợ, nhưng người chủ nợ sẽ bị chèn ép và phải chịu mất mát kha khá. Đừng nói chuyện kiện tụng nha, nếu bạn không đủ thông thạo pháp luật và các mối quan hệ cần thiết.

Trong buôn bán, nợ lẫn nhau là chuyện bình thường, không nợ không thể phát triển các thương vụ. Tuy nhiên, mối quan hệ phải đủ “chín” thì mới có thể nợ.

Trên không chằng, dưới không rễ, đầu óc lúc nào cũng chiêm bao trên cung trăng, ngu gì mà không lừa. Nếu bạn vào địa vị của doanh nhân Ả Rập, bạn cũng rất muốn có các đối tác chuyên nghiệp, có nguồn hàng hóa ổn định, chất lượng đảm bảo, giá cả phải chăng. Khi doanh nhân ta chưa chứng minh được những phẩm chất đó bằng thực tế thì chúng nó chưa coi ta là đối tác hay bạn hàng.

Người Ả cũng tình cảm như người Việt, không cần nguyên lý nguyên tắc như Tây. Muốn làm ăn nhất thiết phải là bạn bè, phải chân thành chứ đừng bao giờ nghĩ bụng rằng chúng nó là Rệp, là mọi.

Bầu cử Úc 2022: Thời thế và thế thời

 

Mọi người đều có thể thắc mắc, tại sao Clinton và Obama trúng cử tổng thống ở tuổi 40+ trong khi Trump và Biden lại ở tuổi 70+. Phải chẳng Trump hay Biden chưa muốn làm tổng thống khi còn trẻ?

Không phải, nếu xem lại sách và trả lời phỏng vấn cũ thì Trump đã có tham vọng chính trị từ rất lâu, còn Biden đã từng nhiều lần ứng cử tổng thống trong quá khứ. Chưa lên tổng thống, đơn giản vì chưa gặp thời.

Mỗi kỳ bầu cử, truyền thông thường đưa ra các tình huống gay cấn hồi hộp để câu views, thật ra những người có nhiều thông tin đã đoán được ai trúng cử. Kết quả không hề ngẫu nhiên, cũng không phải sắp đặt, mà nó “phù hợp” với thời thế.

Khi quý bạn theo dõi các cuộc tranh luận sẽ thấy rõ một điều, mỗi ứng viên có một hay vài đề tài ưa thích, ví dụ người đã kinh qua dậy học thì mạnh về chủ đề giáo dục, người đã từng sống ở nước ngoài thì thích chém về đối ngoại...

Trên bình diện quốc gia, mỗi giai đoạn có những yêu cầu khác nhau để giải quyết những vấn đề gay cấn của đất nước. Nhìn chung có hai nhóm vấn đề: nhóm ưu tiên phát kinh tế là những người theo cánh hữu, nhóm nhấn mạnh về xã hội (như y tế, giáo dục, môi trường...) là phái tả.

Hay khuynh hướng này sẽ luân phiên nhau cầm quyền. Như ở Úc, phe Lao động (tả) cầm quyền 13 năm 1883-1996 với hai đời Thủ tướng (Hawke và Keating), rồi đến kỷ nguyên Howard của Liên đảng (hữu) với 11 năm 1996-2007, tiếp theo là cặp nam nữ thủ tướng Lao động Rudd và Gillard 2007-2013, và chín năm qua lại là thời thế của Tự do – Quốc gia với 3 ông Thủ Abbott, Turnbull và Morrison.

Cách đây mấy hôm, thủ lãnh Lao động Albanese đã có một “mistake” làm mọi người phen cười nghiêng ngả khi ông đã nói rằng tỉ lệ thất nghiệp của Úc là 5.4%, trong khi con số thực là 4%. Chính xác hơn, số liệu mới nhất cho thấy tỉ lệ thất nghiệp tại Úc đã giảm từ 4.04% xuống còn 3.954%, thấp nhất trong 48 năm qua.

Như đã nói, mỗi thời điểm có một hay vài chủ đề gay cấn nhất, được cử tri quan tâm nhất. Cuộc bầu cử mà mình được chứng kiến đầu tiên sau khi qua Úc là cuộc đối đầu Keating - Howard vào tháng 3/1996. Lúc đó tỉ lệ thất nghiệp tại Úc lên đến 2 con số (trên dưới 10%), nó giảm chút ít khi đảng lao động “thay ngựa” Hawke bằng Keating. Tỉ lệ thất nghiệp cao là một nguyên nhân quan trọng khiến phe Lao động mất chính quyền.

Một sự trùng hợp thú vị, lúc đó Keating cũng là thủ tướng đương nhiệm và cùng 53 tuổi như Morrison bây giờ, còn Howard bằng tuổi 59 của Albanese hiện nay.

Sau khi đắc cử, chính phủ Howard đã thành công trong việc hạ giảm đáng kể tỉ lệ thất nghiệp tại Úc và từ lâu việc làm không còn là nỗi ám ảnh và chủ đề “ưa thích” trong các cuộc bầu cử nữa.

Hồi còn ở Việt Nam, có lần mình nghe một phó thủ tướng nói vanh vách huyện nào tỉnh nào có bao nhiều đầu gà, bao nhiêu thủ lợn, làm anh em bên dưới hội trường tấm tắc “cụ nắm vững thật”. Để thuộc mấy con số kiểu như thế thì chưa bằng con gái mình đâu!

Mình không phải fan của Albanese, nhưng cũng cho rằng chỉ số thất nghiệp không quan trọng vào thời điểm hiện nay. Hơn nữa, lãnh tụ một đảng lớn nên tập trung tâm trí vào những chuyện lớn hơn là nhớ mấy con số kia.

Vậy cái gì mới là cái lớn? Báo chí gần đây nói nhiều đến phí tổn cuộc sống (cost of living) đã bị đẩy lên quá cao, gây nhiều áp lực cho người dân. So sánh với thập niên 1990x, giá nhà ở (thuê hoặc mua) cao gấp mười lần, giá thực phẩm gấp 5 lần. Hồi đó một tô phở An chỉ có $4-5, bây giờ là $20!

Tất nhiên sự khác biệt khủng khiếp này còn do yếu tố lạm phát. Sau hai đợt khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008-2009 và Covid 19, tiền đã bị phát hành quá nhiều, dẫn đến việc tiền nhiều như vỏ hến, mất hết giá trị.

Vào thập niên 1990s, mọi người thường nói chúng ta may mắn sống ở Úc, giá cả dễ chịu, chứ ở Âu Mỹ không có rẻ rề vậy đâu. Giờ thì ngược lại, cuộc sống tại Úc đắt đỏ hơn Âu Mỹ rất nhiều.

Trong khi về tiền lương, mức tối thiểu theo quy định cũng chỉ tăng gấp đôi, từ khoảng $10 lên xấp xỉ $20. Vậy thì ai sẽ cho tôi một cuộc sống đỡ ngột ngạt hơn?

Để phục vụ bầu cử, phe chính phủ đã giảm 50% thuế xăng dầu, làm các bác tài được hưởng 22 cent cho một lít xăng. Giảm thuế sẽ làm ngân sách thất thu, rồi lấy gì bù vào? Lại phát hành tiền, lại lạm phát hay sao?

Muốn tránh lạm phát vẫn còn cách tăng lãi suất cơ bản của ngân hàng dự trữ. Tăng lãi suất sẽ làm các doanh nghiệp thiếu vốn, phải giảm tuyển dụng nhân công, một chu kỳ mới sẽ ra đời khi tỉ lệ thất nghiệp gia tăng.

Để trợ giúp cho người thất nghiệp sẽ dùng đến các chính sách xã hội, như vậy phe tả lại có đất dụng võ, phù hợp với "tình hình" mới. Đó chính là quy luật quả lắc, hết tả lại hữu, hết hữu sẽ đến tả.

Một vấn đề nữa, đâu sẽ là turning point, lúc nào sẽ thay đổi, tháng 5/2022

Đi cà phê

 

Ramadan Kareem

 

Đó là câu chúc cho ngày đầu tiên trong tháng chay tịnh Ramadan hồi giáo.

Là người đã từng sống cùng với mười mùa Ramadan, mình muốn tìm một câu chuyện cũ để kể.

Sực đọc một cái tút của cậu bạn Facebook có thắc mắc rằng về vụ Pct thành Hồ qua đời vì tai nạn giao thông. Báo chí đưa tin xe bị bể vỏ bánh sau, làm xe bị lật, nhưng qua hình ảnh thì thấy cả 4 bánh vẫn nguyên vẹn!?

Mình từng bị nổ lốp xe nhiều lần, nhất là hồi bên Trung Đông. Mùa hè bên đó nóng trên 50 độ ngoài nắng, hơn nữa lại chạy tốc độ cao.

Đường sá bển phẳng lì, không gập ghềnh như ở Sydney, hai bên đường không có cây, chỉ có cát trắng mênh mông, lái bị ngủ gật cũng chỉ đâm vào cát. Cánh tài xế chơi 170-180km/ giờ là chuyện thường.

Một lần mình chạy trên đường cao tốc mà bị bể vỏ, cũng đúng bánh sau. Ai lái xe thì biết nổ bánh trước mới nguy hiểm, chứ bánh sau thì không đến nỗi, chỉ cần ghì tay lái, tấp vào lề đường.

Trời nóng mà vật lộn với cái vỏ thì quá cực. Nhưng đừng lo, dù bạn lóng ngóng, trói gà không chặt cũng không sao, có cách chuẩn không cần chỉnh!

Mình xuống xe vẫy taxi và hỏi: mầy có thể giúp tao thay vỏ xe được không?

Tất nhiên là được, taxi bên Dubai thường "giúp" với giá một cuốc ngắn rất rẻ, chừng 5 Úc kim.

Mình chui vào ngồi trong xe và bật máy lạnh cho mát. Cậu taxi làm xong, vất vỏ cũ vào trong xe rồi gõ cửa kiếng. Mình trả tiền rồi lái đi.

(sẽ tiếp tục kể chuyện xứ Ả Rập, nhân mùa Ramadan)

Kỳ 2: Xây lâu đài trên cát

Khoảng đầu năm 2009, Đại sứ tại Ai Cập rủ mình đi “công tác” từ Cairo đến Sharm El Kheikh bằng xe hơi. Chuyến đi mất 3-4 ngày, mình thì rảnh rỗi nên nhận lời đi luôn, mặc gì chẳng có việc gì ngoài chuyện hầu chuyện cụ dọc đường đi, dù trên xe còn cậu tài xế nữa.

Mình đi đường trường nhiều rồi nhưng đây là chuyến đi dài nhất, 550km, tính hai lượt đi về là 1100km. Mình bảo cậu lái xe, để hai anh em thay nhau lái cho đỡ mệt nhưng cậu ấy không chịu, kêu “sếp” cứ nghỉ ngơi đi.

Được một đoạn, trận cuồng phong bão táp sa mạc nổi lên, cát bụi bay mù mịt không nhìn thấy gì. Xe buộc phải đi chậm lại. Được cái đường thẳng tắp nên chỉ cần giữ ngang tay lái cứ thế là đi được.

Con đường độc đạo chỉ có một chiếc xe đi, xe cùng chiều hay ngược chiều cũng không có luôn. Thỉnh thoảng lắm mới bắt gặp một cái cây cằn cỗi từ đằng xa.

Cụ ĐS đề nghị dừng xe để đi tiểu, cậu lái xe cũng đi luôn. Thường thì nam giới tương vào gốc cây, nhưng đây không có cây nên cứ đứng giữa bãi cát mà phun thôi.

Cậu lái xe nhanh chân chạy về xe trước, mình hỏi đùa: chim Tài xế với chim Đại sứ thì của ai to hơn? Cậu bảo, tất nhiên là Tài xế to hơn.

Sau chuyến đi, mình nghĩ rằng đất đai mênh mông thế sao Ai Cập không biết phân lô xay nhà bán nhỉ. Vì dân số nước này cũng đông chẳng kém gì Việt Nam.

Hỏi rồi lại tự trả lời, xây lên thì dễ nhưng bán cho ai. Vấn đề làm sao phải bán được giá cao thì nhà đầu tư mới có lãi. Nếu lỗ thì dính vào hay tranh cướp làm chi.

Bên Dubai, người ta cũng chỉ có cát, nhưng trên đó đã xây được những lâu đài nguy nga, lộng lẫy nhất thế giới. Cái này đòi hỏi một kỹ thuật rất khó trong kinh doanh, gọi là marketing, ở Việt Nam nói nôm na là “thổi giá”.

Giữa Ai Cập và Sudan có một mảnh đất vô thừa nhận từ hàng trăm năm qua, đó là Bir Tawil, rộng 2,060km2. Đường biên giới giữa Ai Cập và Sudan cũng như biên giới tất cả các nước châu Phi do các đế quốc thực dân vẽ, trường hợp này là Anh Quốc.

Gọi là vẽ trên giấy thôi, còn trên thực địa thì không hề có cột mốc hay một dấu hiệu phân chia nào cả. Riêng Bir Tawil, đó là một vùng đất cát không biển, không tài nguyên và hiện cũng không có người sống, vì thế Ai Cập và Sudan đùn đẩy nhau không ai nhận.

Năm 2014, một người Mỹ tên là Heaton đã đến đây và tuyên bố thành lập Vương quốc Bắc Sudan (vì nước Nam Sudan mới thành lập trước đó năm 2011). Ông đưa ra một dự án quyên góp 250,000 USD để xây dựng nhà ở, ít nhất cũng hữu ích cho dân tỵ nạn Bắc Phi đang làm điêu đứng Châu Âu lúc đó.

Điều nực cười là dự án chỉ thu được khoảng 10,000 USD nên kế hoạch bị hủy bỏ. Sau đó năm 2015, một người Nga tên là Zhikharev cũng đến đây để tuyên bố chủ quyền.

Nhưng rồi cả hai chỉ đấu võ miệng trên mạng chứ không ai dám quay lại mảnh đất “sở hữu” của họ. Lý do ở đây là vấn đề an ninh. Bir Tawil nằm trong khu vực của phiến quân và bọn trộm cướp cát cứ và ẩn náu, vì thế ồn ào quá dễ bị bọn chúng hỏi thăm như chơi.

Cái câu “tấc đất, tấc vàng” chỉ đúng trong một số hoàn cảnh. Nếu nó sinh income, sinh lợi thì đất là vàng, bằng không là của nợ, còn là cái cớ để bọn ngu xuẩn và mất nhân tính đi giết người.

Cánh chim đầu đàn là chú Ưng xanh lá Saudi

 

Saudi Arabia không chỉ có dầu lửa mà còn có bóng đá.

Sáng sớm hôm nay (giờ Úc), chú chim ưng màu xanh lá Saudi đã mổ được chú kangaroo vàng Úc một nhát duy nhất (thắng 1-0) để chính thức đứng đầu bảng tổng sắp, bảng B Châu Á.

Khi Saudi bị xếp chung bảng đấu với Nhật và Úc thì giới mộ điệu cho rằng nhiều khả năng Saudi sẽ phải lỡ hẹn với World Cup 2022 như đã từng lỡ World Cup 2014 và 2010.

Nhưng không, đội bóng xứ Ả Rập với biểu tượng là con chim ưng màu xanh lá mới là đội chơi tốt nhất và oanh liệt chiếm ngôi đầu để lần thứ 6 đến với World Cup.

Cùng bảng, chúng ta còn có "hai anh em cờ đỏ" thắng lẫn nhau để nhường cho nhau vị trí chót và áp chót.

Có lẽ bây giờ khi nhắc đến Saudi, ngoài dầu lửa thì đó còn là bóng đá.

Về dầu lửa, Saudi là nước xuất khẩu dầu lửa lớn nhất thế giới. Vào đầu thập niên 1970s, Saudi có bất đồng với Mỹ nên đã làm giá dầu lên cao, khiến cho nền kinh tế Mỹ bị suy thoái và đó là một nguyên nhân khiến tổng thống Nixon mất uy tín và từ chức.

Hiện tại, điều Putin sợ nhất là bị cấm vận xuất khẩu dầu khí nhưng điều này chưa thể xảy ra, ít nhất trong 12 tháng tới. Chìa khóa lại là Saudi, nước duy nhất còn "room" lớn để bù đắp vào dầu khí Nga, nếu thiếu hụt.

Vua Saudi là Salman, 87 tuổi đã già yếu và người điều hành thực tế là thái tử Mohammed 37 tuổi. Mohammed là con trưởng của vợ út Salman.

Có tin Saudi đang ngấm ngầm tìm cách sở hữu vũ khí hạt nhân. Mới đây nước này cho hành quyết 81 tử tù. Dù lý do gì chăng nữa, việc giết người vô tội vạ thế này cũng là điều ghê tởm.

Sau vài thập niên nồng ấm, từ khi Biden lên quan hệ Mỹ - Saudi trở nên khó khăn vì chính quyền mới của Mỹ hạch tội Mohammed đã giết hại nhà báo Khashoggi.

Thôi thì tạm quên những chuyện mức đầu đi để tận hưởng thành quả mới nhất của đội bóng chim ưng xanh.

Bí mật khó nói nên lời của Napoleon

 

Sinh thời, Napoleon là một kẻ cực kỳ hiếu chiến, từng reo rắc chiến tranh tang thương khắp Châu Âu. Động cơ nào thúc đầy hắn điên rồ như vậy? Với sự phát triển của khoa học tâm lý thì đã có lý giải về vấn đề này.

Napoleon cao khoảng 1.65m, vào loại trung bình ở thế kỷ 18 nhưng không hiểu sao lại có tiếng là “lùn”. Người làm sao của chiêm bao làm vậy. Khi khám nghiệm tử thi và phát hiện ra nguyên nhân cái chết do bị đầu độc ở tuổi 52, bác sĩ Antommarchi đã tiện tay...xẻo luôn. Cái của nợ đó được truyền tay nhiều người qua hình thức đấu giá, được nhiều người bình phẩm vì kích thước cái giống đực từ đầu đến cuối chỉ có 3.7cm!

“Trym” bé là một vấn đề tâm lý động chạm tự ái của Napoleon và để chứng tỏ bản lãnh đàn ông, hắn phải lấy chiến tranh điên cuồng để bù vào.

Napoleon từng có nhiều người tình. Sau khi thua trận và bị đày và sống 6 năm cho đến khi chết ở đảo Saint Helena, nam Đại Tây dương, Napoleon đã có một mối tình cuối cùng. Đó là một cô bé mà khi Napoleon đến đảo thì cô mới 12 tuổi.

Tình cảm của cô bé thổ dân đảo làm Napoleon hết sức cảm động. Khi còn đương thời, ông không thiếu gì gái xin chết. Nhưng cô bé đảo hoang không hề biết Napoleon là một cựu hoàng đế lừng danh mà vẫn yêu ông một cách chân thành, mộc mạc.

Theo mô tả, hai người một già một trẻ lúc nào cũng quấn quít bên nhau như một đôi chim, họ cưỡi ngựa chu du vòng quanh, ngược xuôi hòn đảo nhỏ. Đáng chú ý, đây là một mối tình chay, không có tình dục. Có lẽ vì quá trân trọng tình yêu mà Napoleon không muốn làm cô bé thất vọng mà cái của tí hon của mình có thể mang lại.

Liên hệ chuyện thời sự, Putin cũng có một nỗi đau riêng. Là tổng thống, ông không thiếu phụ nữ, trong đó một người tình bị phát giác là Alina, cựu ngôi sao thể dục dụng cụ. Nhưng Putin hiện đang độc thân vì người vợ chính thức Lyudmila đã bỏ ông vào năm 2013, lúc bà 55 tuổi.

Ngay sau khi ly dị, máy bay bà già đã kết hôn với một “phi công trẻ” kém tới 20 tuổi. Anh “phi công” chỉ là người bình thường, không có quyền lực vô biên như anh chồng cũ nhưng chắc phải có khoản khác bù vào. Cặp đôi mua một biệt thự trị giá 7.5 triệu USD tại miền Nam nước Pháp để chung sống.

Khi nào Putin bị tùng xẻo thì người ta mới biết “của quý” to hay bé hơn Napoleon. Nhưng giới khoa học đã đi đến kết luận rằng, ức chế về tình dục là nguyên nhân của tính hiếu thắng và hiếu chiến của con người.

Ảnh: hiện vật từng được triển lãm của Napoleon

Dòng nhạc huyền thoại Lê Uyên Phương

 

Trước khi đi Úc năm 1994, mình ít nghe nhạc hải ngoại. Khi lần đầu nghe nhạc Lê Uyên Phương, quả thật là sửng sốt vì nó quá hay. Rồi đến lúc Lê Uyên Phương qua đời ở tuổi 58, đài Việt ngữ SBS đã phát một chương trình đậm nét về dòng nhạc tuyệt vời này. Từ đó, mình chỉ đắm say nhạc vàng, bây giờ gọi là bolero, loại nhạc Việt khác vẫn nghe nhưng chút chút thôi, không còn thích nữa.

Lê Uyên Phương là tác giả, được ca bởi đôi tình nhân đồng thời là cặp vợ chồng Lê Uyên & Phương. Chuyện tình của họ đắm đuối và li kỳ như chuyện tình Romeo và Juliet.

Chàng trai tên thật là Lập sinh ra tại Đà Lạt. Anh vốn họ Phan, quê Quảng Nam nhưng sau vụ đàn áp phong trào của cụ Phan Bội Châu thì cha anh phải đổi họ. Mẹ anh là con gái vua Thành Thái, tức Lập là cháu ngoại Vua.

Sau khi bôn ba ở nhiều nơi, Lê Uyên Phương (bút danh sáng tác) trở về Đà Lạt, làm giáo viên triết học. Tại đây chàng 26 tuổi gặp cô hàng xóm Lê Uyên, tên thật là Lâm Phúc Anh xinh đẹp, con nhà giàu và mới 15 tuổi. Tình yêu của họ bị gia đình ngăn cấm, có tự tử, bỏ nhà ra đi, năn nỉ rồi cuối cùng họ đã chính thức thành hôn.

Nhạc của Lê Uyên Phương không giống các loại nhạc vàng khác, mà rất đặc biệt, đó là thứ nhạc của chủ nghĩa hiện sinh.

Công việc chính của “Phương” là sáng tác nên giọng hát của anh bình thường, nếu so sánh với danh ca Tuấn Ngọc thì kém xa. Nhưng khi Tuấn Ngọc và Thái Hiền, cũng là một cặp vợ chồng hát nhạc Lê Uyên Phương thì mọi người dễ dàng nhận ra khoảng cách đối với sự trình diễn rung động của cặp Lê Uyên & Phương.

Hãy xem các lời nhận xét:

“Nhạc của Lê Uyên Phương gập ghềnh, các câu nhạc có độ dài khác nhau, cách phát triển câu nhạc cũng thay đổi theo từng bài chứ không theo một khuôn mẫu nhất định”.

“Chẳng ai có thể hát về cái chết và sự chia ly với nỗi buồn tuyệt đẹp như Lê Uyên và Phương, vì cách họ hát, cách họ nhìn nhau đã như thể họ đang đếm ngược giây phút bị chia lìa nhau bởi cái chết”.

“Họ gửi gắm tình yêu đồng loại, tình yêu đôi lứa, tình yêu thiên nhiên và dù là gì đi nữa thì tâm hồn họ cũng đã bay bổng theo từng con chữ và nốt nhạc, có khi sắc nhọn, có khi êm dịu như tâm hồn họ vậy”.

“Âm nhạc của Lê Uyên Phương, âm nhạc của đồi thông xanh, của sao trời lấp lánh trong những Đêm chợ phiên mùa đông, của căn phòng nhỏ nồng hơi ấm tình nhân, của gối chăn nhàu nhĩ khi còn vương vấn da thịt người tình”.

“Âm nhạc Lê Uyên Phương trở thành những lời trối trăn của một cuộc tình trong thời chiến, không có cơ may nổi loạn, chỉ làm sao có thể sống sót cho qua những cơn thảm sát ngu xuẩn của chiến tranh”.

Còn đây là tâm sự của tác giả: Suốt trong thời kỳ chúng tôi yêu nhau, chúng tôi đã sống trong một không khí đầy chiến tranh. Chiến tranh ở khắp mọi nơi và mỗi người nếu có nhau họ đã sống rất vội vã và sống trọn vẹn bên nhau. Bởi vì có thể ngày mai hay là sớm hơn vài phút nữa, vài tiếng đồng hồ nữa, chúng ta không còn nhau.

Sau năm 1975, Lê Uyên Phương mới bước qua tuổi 34, nhưng anh không còn nhiều sáng tác nữa mà bắt đầu thử sức trong lĩnh vực văn học. Tuy nhiên không có sự thành công như âm nhạc.

Lê Uyên bắt đầu hát các bài của các tác giả khác, cũng xuất sắc nhưng chưa thể coi là ấn tượng hơn các ca sĩ lừng danhkhác.

Hai người chia tay nhau một thời gian khoảng vài năm, nhưng như Lê Uyên đã xác nhận “không thể có chuyện kẻ thứ ba xen vào”, trước khi họ lại cùng nhau tái hợp và bước lên sân khấu Asia và Thuy Nga Paris. Tuy nhiên, giọng của “Phương” đã yếu đi nhiều, còn Lê Uyên hát không còn đam mê bất tận như trước. Dường như đỉnh cao của họ đã phát tiết ra từ trước hết rồi.

Nhạc Lê Uyên Phương thuộc đẳng cấp hàng đầu trong tân nhạc Việt Nam nhưng có vẻ không quá phổ biến. Có lẽ vì số lượng bài hát không thật nhiều, đồng thời các sáng tác chỉ dành cho hai người, các ca sĩ khác rất khó thành công.

Trước đây, mình đã vinh danh Đại sảnh danh vọng của nhạc sĩ Việt Nam, bao gồm Anh Bằng, Trần Thiện Thanh, Phạm Duy, Văn Cao, Lam Phương và Trịnh Công Sơn. Quả là thiếu sót nếu thiếu tên Lê Uyên Phương!