CÁM ƠN NƯỚC ÚC

Bà xã mình kể chuyện về một gia đình người Việt thuộc loại tầng lớp chẳng tinh hoa gì cả. Anh chồng lớn tuổi rồi, có vấn đề sức khỏe, không lái xe được. Chị vợ được cẩu sang từ Việt Nam chưa lâu, chẳng biết tiếng Anh. Nhà chỉ có một đứa con mà đã thấy nheo nhóc rồi, nói nôm na là làm không đủ ăn. Cũng may mà có tiền trợ cấp, người Việt thường dùng chữ “tiền sữa”, mặc dù cháu đã qua tuổi uống sữa từ lâu. Đây là trợ cấp dành cho trẻ con trong các gia đình có thu nhập thấp. Trẻ con cũng như người già, người tàn tật là những đối tượng cần sự trợ giúp của xã hội.

Tử tế không cần “ráng”, là điều có thật tại Úc. Thử hỏi ở xứ “thiên đường” chẳng hạn, nơi mọi người có sự tự do sống chết mặc bay thì một gia đình như thế này thì còn khốn khổ đến đâu.

Cũng như bất cứ nơi nào, Úc có nhiều cảnh đẹp nao lòng. Nhưng những cái đẹp khác, không phô trương, chỉ lặng lẽ thì khó nhìn thấy.

TẦNG LỚP TINH HOA

Để trở thành tầng lớp tinh hoa hay tinh bông, dường như có “hai cách”. Tinh hoa một khi bạn có nhiều tiền, chức to thì không thiếu kẻ xúm vào nịnh hót, tâng bốc, mặc dù trong bụng thì khinh bỉ và căm ghét. Nếu bạn chết, họ khóc rống lên nhưng ngay sau đó là có thể công khai chửi rủa bạn. Cách thứ hai, bạn là người tài năng đức độ, bạn không cần ai nịnh hót. Những thành quả và cống hiến của bạn đối với xã hội sẽ làm mọi người cảm phục và yêu mến.

Dù mặt xấu chân tay bẩn, mình âm thầm tính chuyện lên đời mở mày mở mặt với thiên hạ. Gái có thì, khi nhan sắc sút giảm, cơ hội của bạn không còn nhiều. Không phải là gái thì mình cũng cảm thấy không còn cơ hội để vươn lên đẳng cấp của tầng lớp tinh hoa lắm tiền nhiều danh. Vậy chỉ còn cách học, để trau dồi trí tuệ và nhân cách thôi.

Có tuổi rồi cũng không thể cắp sách đến trường được nữa, vậy đọc sách là một cách học nữa, học mãi. “Đi một ngày đàng học một sàng khôn”, đi nhiều là một cách khác nâng cao tầm nhìn và sự hiểu biết.

Mình đã từng có giai đoạn đọc nhiều và cũng một thời gian khác đi overseas liên tục mà chẳng biết có học hỏi được gì không. Bây giờ lười đọc, cũng chẳng đi đâu mấy nhưng so sánh với lúc trước, mình cảm thấy “vẫn thế”. Có lẽ hồi xưa ngu, bây giờ vẫn ngu nên thấy bằng nhau.

Thực sự, có đọc thì cũng không mở mang được bao nhiêu vì thông thường mọi người chỉ chọn vài đề tài quen thuộc, theo những niềm tin có sẵn. Khi đọc truyện, đa số trường hợp để tò mò để xem chàng và nàng có lấy nhau không. Tuyệt đại đa số, các truyện đều happy end một cách dễ dãi để chiều lòng người đọc. Những quyển sách thực sự có ý nghĩa tư tưởng cao đẹp thì quá hiếm. Mình muốn các cháu nhà mình mở mang đọc nhiều thể loại sách khoa học, lịch sử hay địa lý, mà quá khó.

Bà xã mình đọc sách, gặp từ không hiểu thì hay hỏi cháu Bi là cô chị. Cô em Si thắc mắc, sao mẹ không hỏi con mà hỏi chị ấy. Bà xã bảo, mày lười như hủi, còn chị chăm đọc nên mẹ mới hỏi chứ. Si bảo, con ít đọc nhưng con lại nhớ hơn, nên chưa biết ai đã hơn ai. Ừ, đúng vậy, có một thực tế là có những người đọc rất nhớ, ngược lại, có người chẳng nhớ gì cả. Đó là do “Trời cho”, không phải cứ muốn là nhớ, là hiểu và vận dụng hợp lý.

Khi đi du lịch, đến sân bay, bạn sẽ có người đón và leo lên ô tô, chở về khách sạn. Rồi từ khách sạn, ô tô đưa đi nhà hàng hoặc các địa điểm du lịch để chụp ảnh. Liệu bạn có cơ hội gì để quan sát, lắng nghe là lĩnh hội các kiến thức mới ? Tất cả sân bay, khách sạn, ô tô, nhà hàng ở nước nào cũng giống hệt nhau. Cái khác là hình thù của Tháp Eiffel và Kim tự tháp trên các bức ảnh mà thôi, nếu không dùng photoshop.

Kẹt quá, xem ra con đường trở thành tinh hoa không đơn giản! Thôi, có bệnh thì vái tứ phương.

Nhớ lại hồi trẻ mình rất khoái đá banh, mua sách về để tập đá theo sách, nhưng không tiến bộ. Bỗng dựng may mắn mình được gọi vào đội tuyển bóng đá của trường ĐH KTQD. Có điều thời gian theo đội quá ngắn, chưa kịp đi khoe thì đã bị loại vì không đạt yêu cầu chuyên môn. Mấy anh em trong đội đá rất giỏi nên mình bắt chước theo, học được mấy chiêu rất hay, nên đã cho mình một level mới.

Vậy theo cách này cũng được, nếu bạn chịu khó giao du cọ sát, “gần đèn thì rạng” và “học thầy không tầy học bạn”, chắc chắn sẽ thu hoạch những điều bổ ích và lý thú. Có anh bạn không muốn dùng phone vì qua phone chỉ đọc được những “cái ngắn”, mà đã đọc ngắn thì sẽ không muốn đọc dài nữa. Mình thì thấy những thông tin ngắn, cập nhật cũng cần thiết và quan trọng. Phone và mạng xã hội là phương kiện để mọi người có tương tác, trao đổi nhanh chóng dễ dàng với nhau.

Đọc sách cứ cho là không được gì về kiến thức nhưng để đọc cho hết một quyển sách cũng đòi hỏi sự kiên trì và cho ta sự tĩnh tâm. Đi du lịch mà thiếu so sánh, động não thì cũng không thấy được nhiều cái mới lạ, nhưng nó vẫn mang lại những cảm xúc và trải nghiệm.

Học trong cuộc sống giao tiếp kết bạn, tự học và học qua sách vở đều cần thiết. Nếu không phải là kiến thức mà chỉ niềm vui thôi cũng quá đủ, chẳng cần lên tầng lớp tinh hoa và không phải cứ cố là được.

MÔ HÌNH IRAN

Tháng 2/2001 sang Dubai thì đến tháng 11 và 12 cùng năm, mình đã có hai chuyến đi đến với Iran, một đất nước với bề dày lịch sử kỳ bí.

Kể từ cuộc cách mạng hồi giáo 1979 đến nay, Iran đã trở thành một ốc đảo biệt lập với thế giới bên ngoài. Với khí thế hừng hực, ngày 4/11 năm ấy, một sự kiện chưa từng có trong lịch sử bang giao quốc tế, Iran đã bắt giữ hơn 60 nhà ngoại giao và nhân viên Đại sứ quán Mỹ tại thủ đô Tehran. Họ đã bị giam cầm những 444 ngày, chỉ được thả đúng vào ngày nhậm chức của Tổng thống Reagan, đầu năm 1981.

Trong suốt năm 2002 cho đến đầu năm 2003, một câu hỏi luôn lơ lửng đặt ra: khi nào Mỹ tấn công Iraq của Saddam Husain? Chỉ vì ám ảnh đó mà tại khu vực vùng Vịnh, mọi chuyện làm ăn, thương mại đình đốn, khách du lịch cũng vắng hoe.

Nhàn rỗi cũng là một thú vui, nhất là khi mình vẫn còn độc thân. Một anh bạn tên Ali, quốc tịch UAE, gốc Iran, sống ở Sharjah. Sharjah và Dubai là thủ phủ của hai tiểu bang nhưng chỉ cách nhau 20km, nên có thể coi là tuy hai mà một tuy một mà hai. Ali thích đi Dubai vì ở đây có nhiều quán bia rượu và đồ nhậu hơn thành phố của hắn. Mỗi lần đi Dubai, hắn hú mình và tụi mình thường ngồi từ suốt từ trưa đến tối.
Mình hỏi Ali, mày có ăn thịt lợn không, hắn cười “I’m not a good Muslim” và kể con gái lớn đua đòi theo bạn bè, không chịu ăn thịt lợn nữa. Hắn bảo con, mày không thích thì thôi nhưng tao vẫn ăn.

Ali bảo quá một nửa người Northern Emirates là gốc Iran (Northern Emirates chỉ 6 trong tổng số 7 tiểu vương quốc thuộc UAE). Trong quá khứ, Đế quốc Ba Tư từng có những thời kỳ hết sức hào hùng, với vùng ảnh hưởng bao trùm Một răng (Iran), Một rắc (Iraq), Ba răng (Bahrain) là chuyện nhỏ, mà còn chiếm lĩnh cả một vùng Tây Á và Trung Á mênh mông, ngày nay là Iran, Iraq, Syria, bán đảo Ả Rập, các nước Trung Á thuộc Liên Xô cũ. Các nhà sử học gọi đây là “đế quốc Đa văn hóa” vì các tiểu quốc bị chinh phục vẫn được giữ lại văn hóa riêng của họ và không cần đồng hóa với mẫu quốc.

Trong suốt lịch sử gần ba ngàn năm, Ba Tư trải qua những khúc thăng trầm “lên voi xuống chó”. Nhiều giai đoạn, đất nước này đã bị khuất phục bởi các thế lực bên ngoài như La Mã, Ả Rập, Mông Cổ và Otoman (Thổ Nhĩ Kỳ). Iran ngày nay được coi là hậu duệ của đế quốc Ba Tư nhưng thành phần sắc tộc khá phức tạp với chỉ khoảng 53% dân số nói tiếng Persian.

Nói chuyện là vậy, nhưng Ali có vẻ khá dửng dưng, chẳng có vẻ hãnh diện tự hào gì cả, bản thân anh cũng chưa bao giờ về Iran chơi. Mình thích ngồi nhậu gần với màn hình Tivi để theo dõi chiến sự tại Iraq thì hắn bảo, xem làm quái gì, thế nào Mỹ cũng thắng thôi. Ừ, hắn nói đúng, giao tranh chỉ kéo dài 70 ngày, từ 10/3 đến 20/5. Hết chiến tranh, mọi việc bất chợt nhộn nhịp hẳn lên, tranh mua, tranh bán, tranh đầu cơ, chẳng còn thời gian tán dóc nữa. Mình và Ali cũng ít gặp nhau.

Nếu chủ nghĩa bảo hộ thắng thế thì nhiều quốc gia sẽ trở về với mô hình mà Iran đã có trong gần 40 năm qua, đó là một nền kinh tế tự cấp tự túc. Người ta nói đùa, “một cô gái Tây mặc áo dài và đặt tên Việt hay Vietfast chẳng hạn thì cũng không thể trở thành cô gái Việt Nam”. Nhưng ở Iran, ô tô chạy ngoài đường là của Iran, thứ thiệt từ trong ra ngoài. Các loại nhãn hiệu IKCO Samand, Peykan, Saipa... đã được thị trường thừa nhận với mức tiêu thụ hàng triệu chiếc/năm, tức là đã nắm giữ thị phần và thương hiệu. Cái câu tào lao “Trong khó khăn, chúng ta sẽ Quyết tâm hơn” hóa ra lại đúng ở đất nước này.

Thực ra ngành công nghiệp xe hơi của Iran đã phát triển từ trước cách mạng, các nhãn hiệu kể trên xuất hiện cùng thời với Le Dalat của Nam Việt Nam. Sự khác nhau là khi Việt Nam có Lada, Moscovic của Nga...rồi các loại xe hơi của Mỹ, Âu, Nhật; thì Iran bị cấm vận và phải tự lo liệu. Điều may mắn là ở Iran không có cải cách ruộng đất hay cải tạo tư bản nên nền móng xã hội vẫn được giữ, các cơ sở kinh tế của “chế độ cũ” không bị phá hủy.

Làn sóng toàn cầu hóa dâng trào trong mấy thập niên qua đã làm thay đổi sâu sắc tình trạng kinh tế các nước. Ngay tại Úc, điều dễ thấy là một loạt các ngành sản xuất, dù cố tình giải tán để bảo vệ môi trường hay bị tiêu diệt cũng đã trống vắng trên một loạt lĩnh vực xe hơi, cơ khí, luyện kim, điện tử, may mặc, giày dép...

Trong khí đó, các ngành sản xuất của Iran đã gồng mình lên để cung ứng các loại nhu cầu của trên 80 triệu dân. Loại hàng mà Iran vẫn cần nhập khẩu là gia vị và nông sản dạng thô thì đã có cửa ngõ Dubai, mà chủ yếu thông qua con đường tiểu ngạch.

Cách đây mấy năm, Iran đã có thỏa thuận về hạt nhân với nhóm cường quốc 5+1 và đã được nới lỏng cấm vận. Tuy nhiên, chính quyền Trump đã tái áp dụng lệnh cấm với cáo buộc Iran đã sử dụng nguồn tài chính mới kiếm được để tài trợ khủng bố và các nhóm vũ trang ở Syria, Lebanon và Yemen.

Đến nay, cơ cấu chính quyền Iran vẫn bao gồm hai bộ phận, giới giáo hội quản lý phần “hồn” cho các con dân và Tổng thống đứng đầu bộ máy hành chính. Lãnh tụ tối cao hiện nay là Giáo chủ Khamenei đã bước vào tuổi 80 cũng từng tham gia chính biến từ những ngày đầu cách mạng. Một khi Việt Nam có chuyện nhất thể hóa thì có lẽ Iran sẽ là nước duy nhất trên thế giới còn giữ hệ thống “song trùng” lãnh đạo.

Quan hệ giữa Iran với Mỹ vẫn chưa được bình thường hóa, không phải vì Iran theo Hồi giáo mà chính vì vụ khủng khoảng con tin 39 năm trở về trước. Nếu giới lãnh đạo Iran dám thừa nhận sai lầm trong quá khứ và có một lời xin lỗi thì sẽ mở ra cơ hội giải thoát được vướng mắc. Rất đơn giản nhưng cũng quá khó khăn.

LÊN ĐỈNH 9 TẦNG MÂY

Arsenal vừa có trận thắng thứ 9 liên tiếp một cách giòn giã 1-5 ngay trên sân đối phương. Trong 5 bàn thắng, bàn thắng thứ ba đã tái diễn cảnh “dệt gấm thêu hoa” của thời Wenger, với những pha một chạm tinh tế, kết thúc bằng cú giật gót của Ramsey. Đây là chắc chắn bàn thắng đẹp nhất từ đầu giải và sẽ là một trong những bàn thắng đẹp nhất cả mùa giải. Chiến thắng này đã giúp Arsenal vươn lên vị trí thứ tư trong Premier League, xếp sau ba đội Man city, Chelsea và Liverpool. Đây là ba đội bóng còn lại trong 20 đội của giải chưa thua, trong khi Ars đã thua 2 trận gặp Man city và Chelsea. Trùng hợp là, cũng có 3 đội chưa thắng, lại là ba đội xếp cuối giải. Mọi người đều biết sau một triều đại kép dài 24 năm của Ferguson, Man Utd đang lâm vào khủng hoảng. Những người hâm mộ cũng sợ rằng, sau 22 năm của Wenger, Ars cũng đi theo vết xe đổ. Những người yêu mến Wenger còn sót lại hẳn nghĩ đến một kịch bản rằng, nếu Emery làm Ars suy sụp giống như Moyes đã làm với Man Utd trước đây và phải thay ngựa giữa dòng khi mùa giải chưa kết thúc, có thể Wenger quay trở lại. Wenger vẫn còn hợp đồng với Ars đến giữa năm 2019 và chừng nào ông chưa tìm được jobs mới thì Ars vẫn phải tiếp tục trả lương. Vậy thì còn gì hợp lý hơn khi Wenger được thỏa mãn mong muốn nắm Ars trong trường hợp Emery thất bại. Nhưng cũng chính vì những khó khăn của Man Utd mà người ta dễ tính hơn đối với Emery. Với Wenger, top 4 là thất bại, nhưng khi Ars leo lên thứ tư thì đã được tung hô quá chừng, như là một chiến công lớn. Hình như Emery chẳng có gì khác biệt so với Wenger. Trước hết là lối chơi nặng về tấn công và coi nhẹ phòng ngự. Khi tấn công, cũng thiên vào trung lộ và ít chú trọng lật cánh đánh đầu. Trong 29 bàn thắng trong 11 trận, chỉ có hai bàn thắng đánh đầu, một tỉ lệ quá thấp ở Premier League. Emery cũng thích nâng đỡ các cầu thủ trẻ, một loạt cầu thủ trẻ đã khởi sắc dưới bàn tay của Emery, có thể thấy đó là Iwobi, Torreira, Guendouzi, Rowe... Về chiến thuật, Emery ưa thích sử dụng 1 tiền đạo trong sơ đồ 4-3-3 hoặc 4-2-3-1, y như Wenger. Hai trận gần đây ông thử nghiệm 3-4-3 và 4-4-2 lại là những sơ đồ Wenger đã từng dùng. Emery cũng có con mắt tinh đời, chỉ với 70 triệu bảng mà ông đã mang về được 5 cầu thủ rất có chất lượng, làm nên một lực lượng hùng hậu hiện nay. Tuy nhiên, đến giờ phút này, Emery vẫn chưa xác định được bộ khung chính cho đội hình xuất phát. Vẫn chưa dứt khoát ai là thủ môn số 1, Cech hay Leno? Chọn hai cầu thủ nào trong số 3 trung vệ Holding, Sokratis và Mustafi? Có đến 3 cầu thủ xứng đáng chơi ở vị trí trung phong là Auba, Laca và Welbeck nên trận đấu đêm qua ông đã phải xếp 2 tiền đạo thay vì 1 như trước đây. Còn nữa, Emery nêu danh sách 5 đội trưởng, kể hơi nhiều nhưng trong mấy trận gần đây thì lại “mọc” thêm Monreal và Welbeck. Đáng chú ý là 7 cầu thủ này có 7 quốc tịch khác nhau, điều này cũng tương đồng khi Wenger chính là người đi tiên phong trong việc đưa nhiều cầu thủ nước ngoài vào Anh. Vấn đề hóc búa nhất là vị trí nhạc trưởng số 10. Ozil là lựa chọn đương nhiên vì những phẩm chất kỹ chiến thuật, nhưng nếu để anh vào vị trí đó thì xếp Ramsey đi đâu? Cho nên đã có tin Ars rút lại hợp đồng dự kiến sẽ ký gia hạn với “Rambo”, cũng là một điều đáng tiếc. Sau kỳ nghỉ 2 tuần dành thi đấu các đội tuyển quốc gia, Ars sẽ có cơ hội kéo dài mạch thắng vì có đến 4 đối thủ dưới cơ. Đến trận thứ 5 là cuộc chạm chán với Liverpool, thứ dữ thực sự, và đó sẽ là thước đo cho tham vọng của Emery và Ars trong mùa giải năm nay.

CỜ NGOÀI BÀI TRONG

Câu ngạn ngữ nói về chuyện chơi cờ và đánh bài để diễn tả có những việc người bên trong hiểu rõ việc cần làm hơn người ngoài; ngược lại, có những cái người ngoài cuộc mới sáng nước.

Về chuyện tình cảm cảm, người trong cuộc luôn luôn mù quáng bởi tỉnh táo thì chẳng thể có tình yêu. Do vậy người ngoài mới khách quan và sáng suốt.

"Ép hành ép mỡ, ai nỡ ép duyên". Mình nghĩ mẹ không nên can thiệp vào chuyện riêng của con cái. Bởi vì cha mẹ vẫn còn quá nhiều cảm tính, họ vẫn là người trong cuộc. Nhưng anh chị em và bè bạn có thể có những lời khuyên xác đáng hơn.

Vấn đề làm ăn lại khác, chỉ người bên trong mới có đủ thông tin và cảm xúc để phán đoán nên làm gì.

Gần đây, mình hân hạnh nhận được một số lời khuyên kiếm tiền thế nào. Mình qua Úc từ năm 1994, còn mấy người xui khôn xui dại thì mới sang. Kỳ lạ, toàn những sáng kiến "tay không bắt giặc", đại khái không mất vốn hoặc mất rất ít mà vẫn kiếm được nhiều. Ông Mường tè ra Hà nội mà lại quên mất thân phận miền ngược và lên mặt dạy đời thì có lộn ruột không?

Tui không đui không mù, cũng không què, mấy trò trẻ con đó không lẽ tui không biết hay sao. Nhặt tiền dễ thế thì tui nhặt xong lâu rồi, không đến lượt các cụ đâu.

CUỘC CHIẾN ĐẤU CÒN TIẾP DIỄN

TT Trump vừa trổ tài diễn thuyết đầy cảm xúc tại Đại hội đồng liên hợp quốc và gây tiếng vang lớn, mà từ đó người ta có thể tìm ra lý do thầm kín về một cuộc chiến với Trung Quốc.

Trong Tam quốc chí, có đoạn Thừa tướng nước Thục mang quân đánh quân Ngụy. Vì cạn quân lương, Khổng Minh buộc phải bí mật ra lệnh lui binh. Mỗi lần binh trại chuyển đi là mỗi lần quân số giảm thiểu mà vì thế số lò bếp cũng giảm theo. Tả hữu hỏi, trong sách Binh pháp của Tôn tử, khi lui binh thì phải giữ nguyên hoặc tăng lò bếp lên, để quân địch không biết là ta giảm quân, tại sao Thừa tướng không làm theo ? Khổng Minh cười, sách đó thì Tư Mã Ý đã thuộc làu rồi, ta cứ giảm lò, làm Ý không hiểu thực hư ra sao thì sẽ không dám truy đuổi.

Nhớ lại cách đây gần hai năm, Trump mới lên cầm quyền đã tỏ ra cứng rắn với rất nhiều nước. Với Nga là trục xuất hơn 100 nhà ngoại giao, dọa tăng thuế với Mexico, ném bom Syria, đấu khẩu tóe lửa với Kim Jong Ủn, hủy bỏ Hiệp ước với Iran...nhưng rồi thời gian trôi đi, mọi việc có vẻ đâu lại vào đấy.

Đối với Trung Quốc, vấn đề lại khác, không biết đâu là hư, đâu là thực. Trump gặp Tập rất sớm và liên tục, gọi Tập là “my friend”. Thế rồi, cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung vẫn cứ nổ ra. Sau 3 tháng, nền kinh tế Trung Quốc đã chịu những tổn thất nặng nề, dễ thấy chứng khoán rớt thảm hại, đồng tiền mất giá. Một thương nhân có làm ăn với Trung Quốc xác nhận với mình là các nhà máy bên Tàu đã hạ giảm công suất sản xuất, ngõ hầu là nạn thất nghiệp. Trong khi đó, nền kinh tế Mỹ chưa có dấu hiệu gì xấu đi.

Còn hơn một tháng nữa là kỳ bầu cử lưỡng viện quốc hội Mỹ. Dự báo, đảng Cộng hòa của Trump sẽ tiếp tục giữ đa số ở Thượng viện và Hạ viện và vì thế Trump không cần cuộc chiến thương mại để phục vụ cho chính trị bầu cử. Sau bầu cử mấy ngày là lịch trình các cuộc họp Thượng đỉnh, bao gồm APEC, Đông Á và G-20. Ít nhất Trump và Tập sẽ có một cơ hội để gặp nhau. Biết đâu hai nhà lãnh đạo sẽ nối lại tình bạn và tìm ra được một thỏa hiệp nào đó cho cuộc chiến thương mại. Nếu điều này xảy ra, có thể coi Mỹ đã “ăn non”, Trung Quốc tuy thiệt nhưng cũng mừng vì không bị tổn thất thêm nữa.

Nhưng sự đời không dễ dàng như vậy, và ông Trump cũng không bốc đồng và nông cạn như một số người nghĩ. Ngoại trưởng Mỹ Pompeo đã tuyên bố, cuộc chiến chỉ chấm dứt với hai điều kiện, Trung Quốc chấm dứt việc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ và không còn tình trạng mất công bằng mậu dịch. Vấn đề sở hữu trí tuệ là “định tính”, hơi khó xác định, nhưng mậu dịch là con số, đó là thâm thủng 375 tỉ USD/năm.

Để mậu dịch cân bằng, về lý thuyết sẽ có ba giải pháp. Thứ nhất là hai con số đều về zero, tức nghỉ chơi với nhau; thứ hai cùng bằng với mức xuất khẩu của Mỹ là 130 tỉ USD; thứ ba, cùng bằng mức xuất khẩu của Trung Quốc là 505 tỉ USD.
Tối ưu nhất là thương mại mỗi bên đạt 505 tỉ USD, nghĩa là Trung Quốc phải mở cửa thị trường 1,4 tỉ dân, điều mà Mỹ và phương Tây mong muốn từ lâu. Để thực hiện điều này không nhanh được vì năng lực tiêu thụ của đa số người dân Tầu còn nghèo khó là khá thấp. Theo hướng này, sẽ đúng với dự đoán của Tỉ phú Jack Ma, chiến tranh kinh tế thương mại sẽ kéo dài 20 năm.

“Chính trị là sự biểu hiện tập trung của kinh tế”. Chiến tranh về kinh tế không thể không dính đến chính trị và quân sự. Đó là điều mà chính quyền Trump đã chuẩn bị để tăng ngân sách quốc phòng lên mức kỷ lục 700 tỉ USD vào năm nay và sẽ tiếp tục tăng trong các năm tới.

Mặt trận chính trị tư tưởng đã được đích thân ông Trump tác chiến. Trong bài phát biểu chật cứng các hàng ghế đại biểu tại Liên hợp quốc, ông đã sỉ nhục chế độ mà Tàu cộng "lựa chọn” bằng những lời lẽ ê chề: “Virtually everywhere socialism or communism has been tried, it has produced suffering, corruption, and decay. Socialism’s thirst for power leads to expansion, incursion, and oppression. All nations of the world should resist socialism and the misery that it brings to everyone”. Ông đã vạch ra cái mà bọn đầu sỏ vẫn tìm cách giấu diếm: Sự thèm khát quyền lực của CNXH đã dẫn đến bành trướng, thôn tính và đàn áp.

Vậy là điều Trump theo đuổi không phải là mấy đồng bạc mậu dịch mà có nguồn gốc sâu xa và cao đẹp hơn nhiều, vì một thế giới bớt đi áp bức, bất công.

Từ lâu, mình đã thích Trump nhưng không sùng bái ông cũng như sùng bái bất kỳ cá nhân nào, vì ai cũng có điểm mạnh điểm yếu và những giới hạn. Nếu ông làm suy yếu chút ít nước Tầu và làm nước Mỹ mạnh thêm phần nào cũng là kỳ tích rồi, chứ bảo ông phải thay đổi hoàn toàn cả thế giới là điều không tưởng.

Các Tổng thống Mỹ đều là những nhà hùng biện, đặc biệt là tại diễn đàn Liên hợp quốc. Điều khác biệt ở Trump là lời nói luôn đi đôi với việc làm? 

KHI SỰ NGẠO NGHỄ BỊ ĐÁNH MẤT

Bóng đá Anh có 10 hạng với hàng ngàn đội bóng. Từ hạng 5 đến hạng 10 là trình độ của các đội bán chuyên nghiệp và nghiệp dư. Bốn hạng đầu tiên dành cho 92 đội bóng nhà nghề (fulltime proffessional), gọi là hạng danh dự (premier league), Championship, League 1 và League 2. Được khoác trên người màu áo của một đội bóng nhà nghề là niềm vinh dự lớn lao. Đối với hạng danh dự, các cầu thủ “regular”đều là những triệu phú nhưng nhìn cách họ thi đấu thì có thể thấy tinh thần thượng võ không khoan nhượng. Nhiều cầu thủ đã từng bị chấn thượng nặng, nhưng khi trở lại họ còn mạnh mẽ hơn trước.

Không phải ngẫu nhiên mà giải bóng đá Anh được coi là hấp dẫn nhất hành tinh. Các đội bóng Anh nhà nghề thường có độ tuổi từ 100 đến 150, có đội thành lập từ năm 1862. Mỗi đội bóng là một thiên tình những trang sử hào hùng.

Trong một trận đấu, nếu đội nhà ghi bàn thắng trước thì điều gì sẽ xảy ra ? Trong hầu hết các trường hợp, là tiếp tục lao về phía trước để ghi thêm nhiều bàn thắng nữa. Tuy nhiên, cách đá này có thể coi là ngu ngốc nếu bạn gặp phải một đội bóng mạnh hơn. Khán giả có thể thông cảm với các đội bóng nhỏ, lực bất tòng tâm, vì thiếu tiền bạc và danh tiếng nên không thể tuyển mộ được những ngôi sao tầm cỡ để đương đầu với đối phương. Nhưng khán giả không bao giờ tha thứ cho một đội bóng đẳng cấp hàng đầu, với thương hiệu và tài sản đồ sộ mà lại hèn nhát.

Trong trận đấu rạng sáng nay, Man Utd chỉ tiếp đội ở hạng dưới (tức Championship) Derby County trong Cup Liên đoàn. Man Utd đã vượt lên dẫn trước ngay từ phút thứ 3 nhưng rồi không giữ được lợi thế và chịu thua chung cuộc. Kịch bản này đã trở nên quen thuộc kể từ khi Mourinho quay trở lại nước Anh để dìu dắt đội quỷ đỏ thành Man.

Mourinnho là HLV giàu thành tích, đã mang lại 3 chức vô địch cho đội Chelsea trước đây. Ông nổi tiếng là “Mr 1-0” nghĩa là chỉ cần thắng một bàn. Kỳ lạ ở chỗ Mou lại tỏ ra thích thú về điều này. Trong mùa bóng 2016-2017, Mou đã ngậm đắng nuốt cay khi Man Utd hòa tới 15 trận tại Premier League, một con số kỷ lục. Sau khi ghi bàn, Mou có thói quen xua quân về phòng ngự để giữ tỉ số. Nhưng điều này đã bị các đội bóng bắt bài. Khi bị Man Utd dẫn trước, họ biết tỏng các cầu thủ của Mou không còn khát khao, nên chẳng việc gì phải sợ bị thủng lưới thêm mà hiên ngang ra đòn tấn công gỡ hòa. Trong rất nhiều trường hợp, các đội bóng tí hon đã thành công trước gã khổng lồ.

Man Utd khác Chelsea, khán giả của họ lại càng khác. Sân Nhà hát của những ước mơ có sức chứa gấp đôi sân Stamford Bridge, khi mà việc mở rộng nó đang bị trì hoãn. Khán giả của Man Utd không dễ tính và luôn đòi hỏi đội bóng của mình phải thực thi triết lý tấn công vũ bão nhất có thể được. Mourinho đã buộc phải thay đổi, tiếc thay đó chỉ là sự thay đổi nửa vời. Đúng ra, sở trường của ông là bóng đá phòng ngự, nhưng khán giả không cần biết điều đó.

Pogba là một cầu thủ ma lanh đã nhanh chân đứng về phía khán giả. Sau trận đấu với một đội Wolves mới lên hạng, cũng trên sân nhà, Man Utd cũng ghi bàn thắng trước rồi bị cầm hòa, Pogba đã ra báo chí thẳng thừng chỉ trích lối đá phòng ngự của HLV mà ông boss chẳng làm gì được. Mourinho chỉ đáp trả rằng Pogba sẽ không được đeo băng đội trưởng nhưng Pogba có phải đội trưởng đâu mà cần.

Trở lại trận đấu với đội hạng dưới Derby, với đủ mọi lợi thế mà Man Utd không hề tỏ ra lấn lướt đối thủ trong các chỉ số cầm bóng, số cú sút, phạt góc...mà chỉ hơn...cái phạm lỗi, trong đó có lỗi dẫn đến thẻ đỏ. Man Utd thua không phải vì bị thiếu người, nên nhớ trước khi Romero bị đuổi thì Derby đã gỡ hòa 1-1 rồi. Và với một thủ môn số 3 ít kinh nghiệm thì cái chết trên chấm phạt đền không có gì lạ.

Rõ ràng thời gian đã đủ để nói rằng Mourinho là một thử nghiệm thất bại tại Man Utd. Việc ông ra đi không phải tính bằng tháng, mà tính bằng ngày.

MƠ ƯỚC TRỞ THÀNH NHÀ VĂN

Nhờ có facebook mà thỉnh thoảng mình lại khai quật được một người bạn từ ngày xửa ngày xưa. Mấy chục năm mà nó còn chọc mình, hồi trước mày mặc quần thủng đít, sao bây giờ nhà văn rồi à. Ờ, bây giờ vẫn thủng đít thì sao, bực bội rồi đấy.

Quả là mình có viết chữ “writer” trong phần giới thiệu trên facebook. Nhưng ngôn ngữ đâu phải chỉ phản ánh hiện thực mà còn phản ánh ước mơ. Sự thực là, không chỉ tự hào về những cái đã có mà vẫn có thể hãnh diện về những cái đang mơ, có ai cấm đâu.

Trong cuộc sống, đôi khi thực và mơ ngược nghĩa với nhau. Ví dụ, khi hô “chúng ta đoàn kết”, tức là chúng ta đang có chuyện, đấm đá nhau, âm mưu giết nhau...chứ đoàn kết rồi thì cần gì khẩu hiệu nữa. Người mong muốn trở thành nhà văn không có nghĩa là giỏi văn, mà có thể rất dốt.

Mày ơi, chat với mày rất vui nhưng mày không cần nói toạc ra đâu. Tao không đến nỗi quá ngu, chỉ ngu vừa vừa nên đã hiểu mày định nói gì, mày bảo tao viết như con c. í mà đòi tự nhận là nhà văn. Ngần này tuổi đầu, tao không hoang tưởng, hơn nữa tao đã biết khả năng viết lách của tao từ rất lâu.

Năm 1990, mình tình cờ quen biết Chu Lai, tác giả “Nắng Đồng bằng”, “Ăn mày dĩ vãng”, “Vòng tròn bội bạc”, “Phố Nhà binh”...cũng là lúc mình bắt đầu viết truyện ngắn. Chu Lai nói một ý mà mình nhớ mãi, nếu em bê nguyên xi chuyện ngoài đời vào sách thì người đọc sẽ không tin, cho đó là bịa; ngược lại nếu là bịa đặt hoàn toàn thì người ta lại dễ tin là có thật. Mình coi đó là một cẩm nang quan trọng cho những người cầm bút, bởi vì chuyện thật thường có những chi tiết ngẫu nhiên không thể tin được; còn chuyện bịa thì người viết có thể chủ động dàn dựng sao cho câu chuyện thật “logic”.

Mỗi lần viết, mình đưa cho Chu Lai xem, ông chỉ cười. Truyện ngắn đầu tiên mình viết 16 lần, đến lần thứ 16 thì Chu Lai không cười mà bảo, em không nên viết nữa. Làm nhà văn khổ lắm chứ không sung sướng gì đâu.

Từ hồi đó mình đã hiểu, nếu trở thành nhà văn, mình chỉ thuộc loại hạng bét. Nhưng cuộc đời rất đẹp, không chỉ có một lối đi mà có rất nhiều con đường.

“TÔI LÀM CHÍNH TRỊ”

Tuần qua, mọi người đã chứng kiến một phen sôi động trên chính trường nước Úc thì ở quốc nội, cựu Đại sứ Nguyễn Trung cho ra mắt bạn đọc cuốn hồi ký mang tên “Tôi làm chính trị”. Điều thú vị là cựu Phó Tổng thống, Thủ tướng Nguyễn Cao Kỳ đã từng nói “tôi không làm chính trị” thì nay lại có người nói ngược lại! Cho thấy từ “chính trị” trong tiếng Việt quả là khó hiểu và đa nghĩa.

Ông Turnbull là một chính khách dễ mến, dù đảng của ông 38 lần thua trong các cuộc trưng cầu dư luận thì cá nhân ông vẫn luôn vượt hơn so với thủ lãnh đối lập. Turnbull vốn một doanh nhân thành đạt, đến 50 tuổi mới bắt đầu ra làm chính trị. Việc ông ra đi sớm, chỉ sau 2 năm ngồi trên ghế Thủ tướng, dẫn đến việc nước Úc có đến 7 lần thay đổi Thủ tướng trong vòng 11 năm qua. Có người cho như thế là “bất ổn” và thay đổi hơi nhiều. Vậy thì trong 11 năm trước đó chỉ có một Thủ tướng là ông Howard thì sao? Và dường như có những người rất giỏi làm chính trị, còn những người khác thì không?

Bàn rằng, lãnh tụ phải là người có bộ óc siêu phàm, nghĩ ra được tất cả mọi thứ hay ho, từ đó ra lệnh và bắt mọi người phải làm theo. Mình cho rằng quan niệm như vậy rất sai lầm.

Trong Tam quốc chí, một bộ sách lịch sử chính trị xuất sắc, hai nhân vật điển hình nhất là Tào Tháo và Lưu Bị. Tào Tháo là người văn võ song toàn, ngẩng đầu thông thiên văn, cúi xuống tường địa lý. Trong khi đó, Lưu Bị ít học, võ nghệ cũng kém cỏi. Cả hai đều tay không làm nên cơ nghiệp, cho thấy, giỏi hay dốt đều có thể làm được lãnh tụ.

Cái nổi bật của Tào và Lưu là sự bao dung, độ lượng và năng lực quan sát lắng nghe. Về binh pháp, ngoại trừ Tư Mã Ý, không ai bằng Tào Tháo, nhưng bất luận việc gì Tào cũng hỏi ý kiến mưu sĩ và thường làm theo lời khuyên của họ. Tương tự, Lưu Bị thường xuyên làm theo Khổng Minh và những người khác. Mỗi khi có chuyện, tướng sĩ đều hăng say hiến kế để chủ tướng của mình có nhiều phương án lựa chọn. Có lẽ tiêu chí để đánh giá một người lãnh đạo giỏi hay không là mức độ sử dụng nhiều các sáng kiến của người khác chứ không phải ý tưởng của mình. “Ông cứ làm theo ý của ông thì cần chúng tôi để làm gì và ông đi mà tự làm lấy”.

Trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ cách đây năm rưới , Hilary Clinton là một đối thủ vô cùng chuyên nghiệp, ngược lại Donald Trump hết sức nghiệp dư. Chiến thắng thuộc về, không thể nói khác, người thấu hiểu nguyện vọng của cử tri hơn.

Bản thân mình đã từng tham gia vài ba hội doanh nghiệp và hiện tiếp tục ở trong hội Children’s Festival. Trong hàng chục, nếu không muốn nói là hàng trăm Hội đoàn của người Việt thì có những Hội đoàn hoạt động rất tốt, duy trì trong ba bốn chục năm; ngược lại, có những hội chỉ được ba bẩy hai mốt ngày. Sự khác biệt do nhiều yếu tố, trong đó có vấn đề phong cách lãnh đạo.

Một số người cho rằng, tôi không thích chính trị, hoặc không làm chính trị. Mình nghĩ chính trị là một khái niệm rộng, thay đổi theo thời gian. Trước đây, phải làm vua, làm quan thì mới là làm chính trị, bởi vì nếu không phải vua quan thì nói không ai nghe, bá tính chỉ có một nhiệm vụ duy nhất là vâng lời và làm theo. Ngày nay, nếu bạn không muốn đảm nhiệm các chức vụ công quyền hoặc dân cử, đó là sự lựa chọn của bạn, nhưng bạn phải được bày tỏ ý kiến của mình đối với mọi vấn đề thiết thực trong cuộc sống.

Con cái bị bạn học chung bắt nạt, không lẽ bạn làm ngơ mà không đấu tranh với tệ nạn bully trong trường học. Hàng xóm nhà bạn xả rác bừa bãi, làm ồn ào, bạn phải cất tiếng nói để chống lại những hành vi sai trái. Bạn đấu tranh với những gì bạn cho là không đúng, là bất công, đó chỉ là chính trị mà thôi.

Để cuộc đấu tranh của bạn không đơn độc và có kết quả hơn, bạn cần có sự đồng hành của tập thể, của cộng đồng. Bạn phải ủng hộ ai đó để họ có được một địa vị lãnh đạo cho cả nhóm người, hoặc tự đứng ra nhận lãnh trách nhiệm chỉ huy, vì một mục tiêu giống nhau. Vậy là bè phái, phe đảng rồi.

Trong sở làm, bạn có người quản lý mới. Lẽ đương nhiên, ông hay bà đó sẽ chọn lựa những người cùng cánh để họ có thể cộng tác được với nhau một cách chặt chẽ và hiệu quả, không bị lo sợ tình trạng người làm kẻ phá. Liệu bạn có nằm trong e kíp mới hay sẽ phải ra đi. Hoặc bạn có muốn thăng chức để có tiếng nói lớn hơn, có vai trò quan trọng hơn và chế độ đãi ngộ cao hơn? Những chuyện đó đều là chính trị.

Một vấn đề nữa là “tư tưởng chính trị”. Nhớ lại những cuộc tranh luận hồi còn ở Việt Nam, đa số cho rằng độc tài tốt hơn dân chủ vì nó “ổn định”. Thời gian gần đây, mình khá ngạc nhiên khi “nghe lỏm” những bàn luận của những vị khách du lịch từ trong nước sang, họ đến từ những vùng nông thôn nhưng chính kiến của họ về tự do dân chủ không khác gì những người đã sống ở nước ngoài vài chục năm. Thì ra, trong thời đại internet bùng nổ, với thông tin đa chiều, nhận thức con người đã thay đổi nhanh chóng.

Làm chính trị hay không làm chính trị chỉ là hai cách nói. Trên thực tế, con người ta đã tham gia vào các hoạt động xã hội, đã được thể hiện nguyện vọng và quan điểm và đó chính là đã làm chính trị từ lúc nào không hay.

THAY TƯỚNG LIỆU CÓ ĐỔI VẬN

Arsenal đang trải qua giai đoạn thay đổi sâu rộng liên quan đến chủ sở hữu, giám đốc điều hành và HLV trưởng. Tỉ phú dầu lửa Nga Usmanov đã bán toàn bộ 30.04% phần hùn của mình cho Tỉ phú Mỹ Kroanke, cho phép ông này nắm giữ 97.13% cổ phiếu Arsenal. Như vậy, tình trạng được người Việt mô tả là “cầm buồi cho chó đái” đã chấm dứt. Dù đóng góp khối tài sản trị giá 550 triệu bảng của đội nhưng Usmanov vẫn là thiểu số, chẳng có quyền hành và đã phải đáp ứng các mệnh lệnh của ông chủ tối cao. Kroanke, nay là ông chủ duy nhất chính là người bị các cổ động viên ghét cay ghét đắng vì thói keo kiệt trong thị trường chuyển nhượng.

Trong khi đó giám đốc điều hành Ivan Gazidis, cũng có tin đồn sẽ chuyển đi AC Milan sau gần 10 năm giữ chức. Cuối cùng, sau 22 năm, Arsenal đã có một tân HLV, ông Emery.

Gia tài mà Emery đón nhận là một thành tích tệ hại nhất trong kỷ nguyên Wenger, với một nhân lực dư thừa về số lượng nhưng thiếu vắng phẩm chất. Theo nguồn tin nội bộ, Emery cho phép ai muốn ra đi đều được thoải mái, ngoại trừ 5 cầu thủ “đủ trình độ” đá cho Arsenal, đó là 3 tân binh của mùa bóng 2017-2018 gồm Laca, Auba, Micky, cùng với cầu thủ đang được hưởng lương cao nhất đội Ozil và cầu thủ U23 duy nhất đá chính trong đội hình Bellerin. Như vậy 2 cầu thủ được bầu chọn là xuất sắc nhất và nhì mùa giải trước là Ramsey và Monreal không nằm trong thành phần “siêu hạng” này.

Ramsey chỉ còn 1 năm nữa là hết hợp đồng nhưng anh không chịu ký gia hạn. Vấn đề ở chỗ mức lương khi Arsenal chỉ muốn khoảng 150.000 bảng/tuần nhưng chắc chắn Ramsey muốn hơn. Lý do là Ozil được những 350.000, trong khi các chỉ số so sánh giữa hai cầu thủ này về thời lượng thi đấu, hiệu suất ghi bàn, hiệu suất kiến tạo Ramsey đều vượt trội. Nên nhớ Ozil ký gia hạn vào hoàn cảnh khá đặc biệt, Sanchez mới ra đi, Ban HL sợ mất nốt Ozil nên đã phải bấm bụngcho mức lương cao chót vót. Với trường hợp Monreal, anh đã 32 tuổi nên không thể nằm trong kế hoạch dài hạn của HLV mới được.

Hơn nữa, Ramsey và Monreal cũng không thể có đẳng cấp ngang bằng với 5 cầu thủ kể trên. Ramsey thuộc mẫu cầu thủ cần cù chứ chưa bao giờ được đánh giá cao về kỹ thuật, bù lại anh có sức bền thể lực và lối chơi nhiệt tình. Trong khi Monreal được coi là có kỹ thuật vượt trội so với...các hậu vệ. Monreal lên tham gia tấn công, cũng dứt điểm và ghi bàn, nhưng càng bộc lộ các sút bóng nhẹ hều, trong khi những cầu thủ ở hàng tấn công đều phải sở hữu những cú sút đầy uy lực và chính xác. Đó cũng là lý do các cầu thủ tiền đạo thường đắt giá hơn và cũng nổi tiếng hơn.

Về nắm đội, Emery đã nhanh chóng đưa về 5 cầu thủ,nhưng không có cầu thủ nào thuộc đẳng cấp của 5 cầu thủ được coi là đủ điều kiện của Arsenal. Cũng dễ hiểu, với tổng trị giá 70 triệu bảng thì khó mà có được cầu thủ nào nằm trong danh mục 10 cầu thủ đắt giá nhất gia nhập mùa bóng 2018-2019. Tuy nhiên những cầu thủ mới là tỏ ra hữu dụng khi đã lấp đầy khoảng trống tại các vị trí phòng ngự vốn không được coi trọng dưới thời Wenger. Ở góc nhìn báo chí, vẫn bình luận rằng Emery đang bị rơi vào trình trạng khó xử (delemma) vì muốn đưa các cầu thủ mới vào sân nhưng thiếu chỗ vì các cầu thủ cũ còn quá nhiều.

Theo quy định mới, các đội bóng chỉ được phép mua cầu thủ cho đến trước ngày khai mạc giải, tức hôm qua 9/8, nhưng vẫn được bán đến hết tháng 8 theo thời hạn của UEFA. Chính vì thế, ngoại trừ 5 cầu thủ cũ và 5 cầu thủ mới, những cầu thủ khác vẫn còn khả năng ra đi.

Mặc dù lực lượng Arsenal chưa được nâng cấp như ý muốn nhưng đội lại được đánh giá khá cao trước mùa giải mới. Đội chỉ xếp sau hai đội là Liverpool và Man city. Ai cũng biết Man city là đương kim vô địch và có lực lương hùng hậu. Đội Liverpool đang có đà tiến bộ và là đội bạo chi nhất trong mùa chuyển nhương với một tinh thần cao nhất tìm về ánh hào quang trong quá khứ.

Với cách nhìn như vậy thì top 4 là chuyện nhỏ đối với Arsenal. Nhưng phải nói HLV mới cũng gặp may khi mà một loạt đại gia đang có vấn đề. Ông chủ Abranovich của Chelsie gặp rắc rối về visa vào Anh và đang tìm cách lấy quốc tịch Israel để hóa giải chuyện này. Đối với Man Utd là vấn đề của HLV Mourinho, hiện đang bị sức ép về thành tích và tín nhiệm, bị đánh giá là HLV dễ bị sa thải nhất trong mùa bóng. Trong khi đó, Tottenham thì phải dồn tiền cho sân vận động mới nên không mua sắm bất kỳ cầu thủ nào.

Nhận định chỉ là nhận định, nó chỉ được sáng tỏ khi trái bóng lăn. Trận khai mạc giữa Man Utd và Lecester sẽ diễn ra vào rạng sáng ngày mai thứ bẩy theo giờ Úc. 

GIỎI HỌC GIỎI LÀM VÀ GIỎI NÓI

Nửa đời người, chắc quý vị đã từng nghĩ, làm sao mà mình có ngày hôm nay. Rồi con cái mình nữa, quý vị muốn chúng tiến thân bằng con đường nào ?

Ngày xưa, ông nội, ông ngoại chỉ học hết tú tài mà có thể nuôi được một đàn con, tức cha mẹ của quý vị, một cách đàng hoàng. Còn bây giờ, quý vị có rất nhiều bằng cấp mà chỉ dám mong có một việc làm ổn định, mà cũng không xong.

Cũng không hẳn cuộc sống ngày càng khắc nghiệt như vậy, Khi mà cả làng chưa ai học đến tú tài, cả huyện chỉ có vài người thì những người có chữ hẳn rất đáng quý. Giả sử, trước đây chỉ 1% dân số học hết tú tài; còn bây giờ nếu con cái quý vị lọt vào top 3% những người học giỏi nhất thì cứ yên chí lớn, kiểu gì cũng sống được. “Tiền nào của ấy”, ở Úc cũng như hầu hết các nước, bằng cấp của những ngành nghề hot và trường danh giá thì sẽ dễ xin việc và việc lương cao. Có điều đầu vào của những chỗ ấy thì cần phải có điểm cao, tức là phải có học lực hơn người.

Tuy nhiên, ngay cả khi quý vị là Luật sư hay Bác sĩ giỏi thì phải đến cuối đời mới đạt được mức lương $1 triệu/năm. Trong khi những cầu thủ đá chính và một phần cầu thủ dự bị ở Giải ngoại hạng Anh đã đạt con số ấy từ độ tuổi 20+. Nếu con cái bạn đá bóng không giỏi mà lại hát hay cũng không sao, ca sĩ nổi tiếng cũng rất giàu. Ngoài tiền bạc, những ngôi sao thể thao âm nhạc còn có nhiều người hâm mộ.

Nếu con quý vị có năng lực làm kinh doanh thì cũng chẳng cần và chẳng nên học hành làm gì cho mất thời gian. Ngoài hữu thực là tỉ phú hay trăm triệu phú, họ còn có một niềm tự hào chính đáng bởi chính những doanh nhân thành công là những người nuôi sống cả đất nước, cả xã hội loài người.

Nếu con cái mình học dốt đồng thời chẳng biết làm gì thì có “cửa” gì không ? Vẫn còn. Quý vị không có tiền mà lại tự xưng là đại gia, bình thường ra, chẳng ai tin. Nhưng nếu quý vị nói giỏi thì lại có khối người tin. Lúc đó, quý vị sẽ dễ dàng lấy được một vợ và kiếm được vài cô bồ. Được ngồi cùng thuyền với các big names, việc làm ăn sẽ hết sức dễ dàng.

Xuân tóc đỏ chơi quần vợt bị thua, vậy mà vẫn tự mô tả đó như một chiến công vì hòa bình, cứu mọi người khỏi chiến tranh, ngụy biện trắng trợn như thế mà vẫn được tán thưởng. Hậu duệ của Xuân là bọn Vũ nhôm, Út trọc với nghề chính là “nổ”, “ngáo” và “tay không bắt giặc”. Mình tin rằng những kẻ xuất thân hạ lưu, dòng dõi bần cố nông, chúng thường nói năng một cách vô liêm sỉ.

Xã hội nào, con người đó. Xưa kia, nói nhiều bị coi là “thùng rỗng kêu to” thì ngày nay khi xã hội không còn khép kín và sẽ không thành kiến như vậy nữa. Xã hội hiện đại khuyến phát minh, sáng tạo hàng hóa dịch vụ mới, đặt ra nhu cầu “sell” những ý tưởng và sản phẩm mới. “Nói giỏi” không còn chỉ là hoạt ngôn còn là năng lực sử dụng các phương tiện khác như viết, điện thoại, email và và tương tác mạng xã hội. Con người ngày nay cần phải có năng lực giao tiếp cao hơn hẳn trước đây.

Để giao tiếp giỏi, con bạn cần có rất nhiều trải nghiệm và cảm xúc trong thực tiễn lẫn lý thuyết. Muốn đạt được điều này, không có cách nào khác ngoài sự lao động miệt mài.

Có lần hai cháu nhà mình hỏi, thế nào là người tốt, thế nào là người xấu? Mình đã nói ngắn gọn rằng, người tốt là người cống hiến contribution nhiều hơn cái họ hưởng; ngược lại, người xấu, ngoại trừ người tàn tật, lại giành phần nhiều hơn cái họ làm ra.

Nếu bạn lười biếng, bất tài lại tham lam những cái mà bạn không xứng đáng thì có thể và có nên lừa dối vợ con bạn không? Bọn trẻ có đủ thông minh để đánh giá và cách giáo dục con cái tốt nhất là bằng tấm gương của chính con người bạn.

Quan niệm của mình chưa chắc đã đúng, nhưng cũng là một gợi ý cho các cháu. Theo mình, hạnh phúc chưa chắc đã có được bởi sự thành công nhưng chắc chắn có được nếu bạn nguyện làm “người tốt”.

NGƯỜI KHÔNG ĐƯỢCCHÚA CHE TRỞ

Kỳ World cup vừa qua, đội tuyển Anh đứng hạng tư, tuy nhiên lối chơi khá nhạt nhòa. 10/12 bàn thắng của đội Anh xuất phát từ những quả phạt bao gồm phạt đền, phạt góc và phạt trực tiếp. Kane được nhận phần thưởng vua phá lưới của giải với 6 bàn thắng, nhưng trong đó có 3 bàn từ chấm phạt đền. 

Dấu ấn chiến thuật lớn nhất của HLV Southgate chỉ là dùng Steeling như là một “chim mồi” khi cầu thủ này thường xuyên rê dắt để kiếm phạt! Ý đồ của ông chỉ hoạt động được phần nào vì có lẽ Steeling đã quá tải trong màu áo Man city nên rất hay mất bóng và đuối sức, thường bị thay ra từ giữa hiệp 2.

Southgate xếp đội hình đội Anh theo sơ đồ 3-5-2 với số đông tiền vệ bao gồm Henderson, Young, Trippier, Dele Ali và Lingard. Xét theo các tiêu chí kỹ thuật, tốc độ, nhãn quan chiến thuật và lối chơi táo bạo quyết đoán thì chẳng ai trong số họ có thể bì được với một tiền vệ khác không có trong danh sách: Jack Wilshere.

Đội tuyển Anh dự World cup với một đội hình được trẻ hóa triệt để, loại hẳn các anh già, đáng chú ý lại loại luôn một cầu thủ 26 tuổi là Wilshere. Bóng đá ngày nay ngày càng thiên về sức mạnh, do đó thường đến tuổi 25 trở đi thì người cầu thủ mới phát triển đầy đủ về thể chất và bắt đầu tỏa sáng. Các cầu thủ hàng đầu hiện nay đã sang tuổi “băm” có thể kể đến Messi, Ronaldo, Modric.

Thực ra, không phải Southgate ghét bỏ gì Wilshere, chẳng qua vì chàng cầu thủ tài hoa có một tiền sử chấn thương rất đáng quan ngại.

Wilshere vào lò đào tạo của Arsenal từ năm 9 tuổi. Năm 15 tuổi, cậu bé được coi là thần đồng và được đặt cách lên đội 1 Arsenal. Mùa giải 2010-2011, ở tuổi 18, Wilshere đã có một mùa giải tuyệt vời, được bầu chọn là cầu thủ xuất sắc nhất của Arsenal, đồng thời là cầu thủ trẻ xuất sắc nhất Giải ngoại hạng Anh.

Để lấy chỗ cho thủ lĩnh mới ở tuyến giữa, HLV Wenger đã tự tin bán Fabregas đi. Thật đáng tiếc, Jack đã bị chấn thương nặng ngay đầu mùa giải tiếp theo 2011-2012 và phải nghỉ cả mùa giải. Sang mùa 2012-2013, nghĩ rằng Jack lành chấn thương, Wenger đã trao anh chiếc áo số 10, nhưng không, cái mắt cá chân trái, chân thuận, vẫn chưa chịu buông tha Jack.

Có thể nói quãng thời gian sa sút của Arsenal trong tám năm vừa qua, có “lỗi” của Wilshere, cầu thủ được coi là trụ cột của đội lại không chịu lớn. Wenger đã làm một điều khá kỳ lạ, chơi tất tay trong mùa giải 2017-2018 khi tìm mọi cách đưa Wilshere vào sân và đã phải trả giá bằng cái ghế chưa hết hợp đồng của ông.

Trong đội hình 4-3-3, Wenger đã sắp xếp vô lý với ba tiền vệ là Ramsey, Xhaka và Wilshere. Thông thường trong 3 tiền vệ, phải có 1-2 tiền vệ phòng ngự, trong khi cả ba cầu thủ này đều thiên về tấn công. Wenger ép Xhaka lùi xuống vị trí thấp nhất và vì không đúng sở trường, Xhaka là một trong những cầu thủ chơi tệ nhất trong mùa giải, bị coi là tội đồ của nhiều bàn thua lãng xẹt. Vì Ramsey chơi quá nổi bật, không loại được thì Wenger lại đẩy Ozil lên hàng tiền đạo, cũng để lấy chỗ cho Wilshere, điều đó cũng làm Ozil mất phong độ.

Được ông bầu ưu ái như vậy, Wilshere chơi trận hay trận dở, trận nghỉ vì đau làm người ta không hiểu nổi đâu là giá trị thật của anh? Sự thật, Jack là một siêu sao với chiếc chân trái ma thuật không kém gì Messi, Modric hay bạn đội Ozil. Có điều, anh không được Chúa che trở nên không thể làm gì hơn được.

Với kinh nghiệm xương máu của Wenger, tân HLV Emery dường như đã có chủ ý ngay từ đầu. Bởi vậy, ngay sau cuộc nói chuyện với Emery, Wilshere đã tuyên bố ra đi mặc dù trước đó có tin đã “xong” thỏa thuận về việc gia hạn hợp đồng.

Bến đỗ mới của Jack không xa: West Ham, đội bóng cùng thành phố. Đây là đội bóng thường thường bậc trung, và với một đội như thế, áp lực sẽ được giảm thiểu, cũng ít cơ hội tái phát chấn thương hơn. Chưa biết chừng, nếu được Chúa thương thì Wilshere vẫn có thể quay trở lại.

CHIẾN TRANH THƯƠNG MẠI ĐI ĐẾN ĐÂU

Với hai “phát súng” chỉ cách nhau vài ngày nhắm vào hai gói hàng hóa trị giá 50 tỉ USD và 200 tỉ USD, chiến tranh thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc đã trở thành một thực tế, giai đoạn hòa bình, hòa hoãn đã trôi qua. Mục đích của Mỹ, như TT Trump đã từng nói là “gây tổn thương tối đa cho Trung Quốc và tối thiểu cho người tiêu dùng Mỹ”.

Câu hỏi đặt ra ở đây là cuộc chiến này chỉ dành cho Trung Quốc hay là chống lại cả thế giới ? Dễ thấy, Mỹ đang là con bò để vắt sữa, “người ta lợi dụng Mỹ để làm giàu”. Ai cũng biết rằng Mỹ đang nhập siêu nhiều nhất, trong khi cân bằng thương mại mới là sự công bằng trong mối quan hệ mậu dịch. Nhìn góc độ khác, với tư cách là ông anh cả hùng mạnh nhất, tại sao bỗng dưng “ông anh” lại so đo thiệt hơn với em út làm chi ?

Sau một thời gian được vỗ béo về kinh tế, Trung Quốc đã xuất hiện các tham vọng về chính trị, quân sự. Kế hoạch “một vành đai, một con đường” rõ ràng là mưu đồ thống trị thế giới, đe dọa địa vị của Mỹ. Để hóa giải sự bành trướng của Trung Quốc, ông Trump đã từng nói đến chuyện Mỹ có thể ủng hộ Nhật Bản phát triển vũ khí hạt nhân. Nếu Nhật có vũ khí hạt nhân sẽ tạo ra tiền lệ chạy đua vũ trang khó lường bởi Hàn Quốc hay Đài Loan cũng sẽ đi theo. Đương nhiên, Trung Quốc rất sợ viễn cảnh này nên đã ép Kim Jong Un giải trừ hạt nhân, nhằm xóa cái cớ đe dọa hạt nhân trong khu vực Đông Bắc Á.

KInh tế luôn liên quan chặt chẽ đến chính trị. Việc làm của Tập về việc xóa bỏ giới hạn nhiệm kỳ của chức Chủ tịch đã tạo ra một hình ảnh nước Trung Hoa phản cảm. Ngay đến Putin tìm mọi cách níu kéo danh vọng nhưng người ta tin ông không cống hiến đến hơi thở cuối cùng, sẽ có lúc ông về hưu. Quyền lực mà thiếu kiểm soát chắc chắn dẫn đến tha hóa. Thử hỏi, khi nắm trọn quyền lực tột đỉnh, Hitler liệu có còn đặt quyền lợi nước Đức cao hơn những tham vọng cá nhân ngông cuồng của hắn ? Ở đây, họ Tập sẽ áp dụng phương cách “xanh vỏ đỏ lòng”, ra vẻ chống Mỹ nhưng thực chất là sẵn sàng nhượng bộ để đổi lại, Mỹ sẽ chiếu cố cho ông ta mãi mãi ngồi trên ngai vàng nước Tàu.

Nếu cho rằng mặc nhiên Mỹ phải là cái ô che chở, trả tiền quân sự, rồi mua hàng cho các nước thì đó là tư duy của thời “hai phe, bốn mâu thuẫn”. Cứ như vậy mãi thì sẽ có ngày Mỹ không còn đủ sức mạnh để bao sân cho các hoạt động cao cả vì mục đích tự do và nhân quyền trên toàn thế giới. Và bây giờ là lúc Mỹ xóa bỏ những điều vô lý bấy lâu và đặt quyền lợi của nó lên trên hết.

Một danh sách “nóng” gồm 16 nước, bao gồm Nhật, Đức, Canada... cũng như Trung Quốc, Mexico, Vietnam...xuất siêu hàng vào Mỹ đã được công bố. Tuy nhiên, chính quyền Trump nhấn mạnh hành động của Mỹ đối với từng nước là khác nhau, thông qua các đàm phán song phương. Khác nhau bởi vì giữa những nước tiên tiến đồng minh sẽ có nhiều thứ để trao đổi và hợp tác; trong khi đó, các nước xuất cảng hàng thứ cấp chỉ biết cạnh tranh bằng giá rẻ và thao túng, định hướng tiền tệ, tất phải hứng chịu những đòn trừng phạt về thuế.

Cuộc chiến chống Trung Quốc lần này không chỉ có ý nghĩa về kinh tế tài chính mà khía cạnh kỹ thuật cũng quan trọng không kém. Trong quan hệ làm ăn với Mỹ, Trung Quốc đã và đang mua nhiều máy móc thiết bị, phát minh, sáng chế kỹ thuật để phát triển công nghiệp 4.0 đầy triển vọng. Đây chính là điều phía Mỹ cần ngăn chặn một cách khẩn cấp.

Trong bối cảnh thế giới đang dư thừa các loại hàng hóa rẻ tiền, hàm lượng chất xám thấp thì vai trò “công xưởng” của Trung Quốc không còn có ý nghĩa như trước. Nếu không có hàng Trung Quốc, nguồn cung vẫn còn rất dồi dào. Mặt khác, một khi nền sản xuất công nghiệp nói chung của thế giới chững lại, các nhà máy đóng cửa hoặc giảm công suất, giảm thiểu việc việc sử dụng nguyên nhiên liệu và phế thải lại là điều tốt lành cho việc bảo vệ môi trường.

Trong mỗi sản phẩm hàng hóa dịch vụ, thương mại là đầu ra, còn đầu tư là đầu vào. Cùng với giải pháp đánh vào hàng nhập khẩu, Ngân hàng FED tăng lãi suất liên tiếp và nhiều hơn dự kiến cũng là những đợt pháo kích làm các nước mất nguồn vốn đầu tư, dòng tiền đang chạy trở về Mỹ.

Người ta đưa ra nhiều dự báo về diễn biến của cuộc chiến. Cứ nhìn vào màu đỏ bao trùm của thị trường chứng khoán Trung Quốc thì mọi người hiểu triển vọng của “nước láng giềng” là rất xấu. Nếu bạn ra các trung tâm thương mại mà thấy nhiều shop đóng cửa thì nghĩa là sức mua của người tiêu dùng đã sụp giảm.

Thị trường không chỉ quyết định bởi quan hệ cung cầu mà yếu tố tâm lý xã hội còn quan trọng hơn. Ông Trump chính là người ưu thích hơn ai hết trò chơi hư hư thực thực này.

BÓNG ĐÁ VÀ TÌNH YÊU

Tình yêu thật kỳ lạ: bạn có thể sung sướng trong mối tình một đêm với kẻ xa lạ, đồng thời vẫn hạnh phúc với vợ hay chồng, người bạn biết tường tận. Còn với mình, không chỉ yêu một đội bóng, mà là hai. Đội Úc là đội hầu như chẳng biết cầu thủ nào, còn Anh thì mình lại rất rành về các thành viên của đội.

Bóng đá Anh là giải đấu mình rất say mê và thường xuyên thưởng thức trên màn ảnh nhỏ. Đa số các thành viên đội tuyển Úc đá cho các đội hạng hai, gọi là Championship, một số đá giải Ngoại hạng Anh nhưng chỉ là những cầu thủ vai phụ và bị lu mờ trước các ngôi sao. Mình không có đủ thời gian xem các hạng hai, ba, tư...nên không hân hạnh được biết các cầu thủ Úc. Đội tuyển Anh thì ngược lại, chẳng có ai đá đội hạng 2 mà toàn đá cho ngoại hạng. Tuy vậy, HLV trưởng Southgate lại là một HLV của một đội Championship. Nhưng vì ông kiêm nhiệm HLV đội U21 của Anh nên đã bất ngờ được bổ nhiệm vào ghế HLV đội tuyển Anh.

Dấu ấn của ông Cửa Nam (Southgate) đối với đội tuyển Anh là việc trẻ hóa đội hình. Anh là đội có tuổi bình quân trẻ nhất ở World cup lần này, trong đó Kane nhận bằng đội trưởng ở tuổi mới 24. Có thể lý giải rằng ông chỉ là HLV “tầm thường” nên khó thu phục được các công thần của đội. Hơn nữa, là cựu HLV U21, ông dễ dàng đôn các học trò cũ lên.

Người mở tỉ số bằng quả đánh đầu kinh điển cho đội Anh trong trận tứ kết với Thụy điển là một chàng trai không quá trẻ nhưng mới lạ: Maguire. Còn người hùng trong trận 1/16 trước đó với Colombia là thủ môn Pickford cũng chỉ có số lần khoác áo đội tuyển đếm trên đầu ngón tay. Nhưng phải nói đội Anh đã gặp may, đôi rơi vào bảng đấu khá ngon, rồi lịch thi đấu thuận lợi. Anh được gặp 2 đội yếu Tunisia và Panama ở hai trận đầu tiên và dễ dàng thắng với tổng tỉ số 8-2, gây dựng được tinh thần tự tin cho toàn đội. Gặp Bỉ ở trận cuối vòng bảng, Anh chỉ cần hòa là đủ nhất bảng, nhưng lại thua để rơi vào nhánh ngon hơn.

Giờ thì Anh đã trở thành favourite của chức vô địch thế giới khi đội đã trình diễn được một lối đá rất thuyết phục. Có thể mạnh dạn nói rằng, trận gặp Croatiaở bán kết sắp tới là ngon ăn. Trận chung kết dù gặp lại Bỉ hay đại chiến với Pháp thì Anh vẫn là cửa trên.

Vào lúc Southgate công bố danh sách đội đi Nga, mình đã không khỏi thất vọng khi một loạt cầu thủ yêu thích đã bị ra dìa như Hart, Smalling, Gibbs, Walcott và đặc biệt là Wilshere. Nhưng thật không ngờ, những cầu thủ trẻ nước Anh lại có thể chơi hay đến thế. Nay Úc đã đi xa, chỉ còn Anh, còn lại tình yêu với đội tuyển bóng đá Anh.

KHÁT VỌNG TỰ DO

Mình tin rằng trong tâm khảm mỗi người trong chúng ta đều có một ước mơ nào đó nhưng lại không dễ có cơ hội để bộc bạch những điều thầm kín của mình. Ước mơ đó không hình thành một chốc một lát mà có một quá trình dài lâu, từ khi còn tấm bé.

Bố mình đi nước ngoài từ khi mình chưa ra đời, bên ông bà ngoại cũng có tài sản, cho nên từ khi lọt lòng, mình đã có một cuộc sống vật chật đầy đủ hơn so với những đứa trẻ cùng lứa. Vào thời bọn trẻ còn ăn cơm độn nhá với cà muối thì mình đã uống sữa ngoại. Bạn học cùng lớp mình vẫn đi dép lê không tất vào mùa đông thì mình đi giầy. Mặc dù vậy, mình không thích ăn mặc khác người mà chỉ mong được giống mọi người. Vào những năm 70-71, khi em gái mình ra đời thì nhà mình đã có người giúp việc.

Có người làm trong nhà nhưng mình được giáo dục tính độc lập cao độ. Từ khi 4-5 tuổi, đã tự rót nước uống. Vì hậu đậu và vụng về, đánh vỡ rất nhiều cốc nên được thửa riêng cốc nhựa. Tự đi học từ năm học lớp 1, quãng đường từ phố Châu Long đến trường Chu Văn An dài 1300m, độ dài mà người lớn đi cũng phải mỏi chân. Năm 13 tuổi, vào thời xe đạp vẫn phải đăng ký giấy phép, đã được bố mẹ một cái xe đạp với biển số trùng với ngày sinh. Năm 17 tuổi, đi buôn kiếm được tiền, mình mở sổ tiết kệm để cất giữ. Số tiền tiết kiệm được gần đủ mua được cả cái xe đạp, một cơ nghiệp thời đó. Khi chính thức đi làm từ năm 21 tuổi, dù vẫn được mẹ nấu cơm, nhưng đã tự trả tiền ăn.

Dường như có một sự khác biệt rõ ràng giữa những người sống bằng khả năng của mình với những người sống bằng xin xỏ, nhờ vả. Người quen bú mớm thường tham lam, tìm mọi cách cướp phá, thực chất là nô lệ cho đồng tiền và những thứ vật chất tầm thường. Họ không thể cảm nhận được những giá trị khác đáng yêu, đáng quý của cuộc sống. Chỉ khi tự làm chủ được về tài chính thì mới có thể sống chậm, ngẩng cao đầu ngó nghiêng, hướng tới một điều hết sức cao cả, đó là sự tự do.

Khó giải thích về hai chữ “Tự do” lắm. Trai, gái nằm trên hay nằm dưới sẽ mang lại nhiều khoái cảm hơn, không thể là chủ đề bàn tán của những đứa trẻ con, bạn chỉ có thể hiểu được nó khi bạn đã là người lớn. Nếu bạn chưa từng được sống trên một đất nước tự do như nước Úc thì cảm nhận về các giá trị dân chủ, nhân quyền không thể đầy đủ. Nói vậy không hẳn bạn bắt buộc phải sống ở Úc hay các nước tiên tiến, dù sao để có được tự do về tư tưởng cần thời gian và những đột phá về tư duy. Không làm full time cũng là cách mình cảm thấy không bị lệ thuộc vào một công ty hay tổ chức nào cả. Mình không còn viết cho bất kỳ tờ báo nào, bởi để lấy mấy đồng nhuận bút và để được đăng bài, ít nhiều phải uốn éo ngòi bút theo ý của người duyệt bài. Đến tận bây giờ, khi đã có tuổi, mình mới cảm nhận được tự do là điều quý giá nhất, không gì so sánh được.

Tuy vậy, tự do không có nghĩa là không có ràng buộc. Bạn không thể phủ nhận sự giáo dục của cha mẹ và cũng không thể thoái thác trách nhiệm với con cái. Trong xã hội phương Tây, có thể coi cả ba môi trường giáo dục là xã hội, trường học và gia đình đều quan trọng, nhưng đối với văn hóa phương Đông, sự dậy dỗ của gia đình là chủ yếu. Tinh cha huyết mẹ sinh thành, được nuôi ăn, mặc là chuyện đương nhiên, cái mà những người con nên cám ơn cha mẹ là những rèn dũa cho các tính cách quý báu để vào đời. Đối với mình, điều luôn luôn ghi nhớ là suy nghĩ độc lập, tính kiên trì và sự tự tin.

Một số bạn bè từng thắc mắc rằng, mình chức bé mà sao dám giao du với một số người chức to ? Chẳng biết nói sao. Khi nghĩ lại thì thấy chuyện đó cũng giống như một đứa lên bốn phải tự rót nước uống, một việc làm quá sức vào lúc đấy. Dù có đổ vỡ, nhưng nó không cảm thấy sợ phải tự phục vụ khi khát và tự làm những điều muốn làm.

Thành công không phải con đường duy nhất hoặc quan trọng nhất để mang lại hạnh phúc, bởi càng tham vọng càng dễ chuốc lấy khổ đau và những trói buộc. Tư do mới là cái mang lại hạnh phúc.