Nhịp đập thị trường

 

Có lúc Donald Trump đánh thuế thiệt cao 145%, rồi lại hạ thấp 30%. Bộ ổng khùng sao?

Nhìn vào con số 30%, nó giữ 20% từ nhiệm đầu, vẫn hiệu lực dưới thời Biden, nay cộng thêm 10% giống các nước thành 30%. Ngay với con số 145% nhưng không phải đối với tất cả các mặt hàng mà “miễn trừ” cho nhiều mặt hàng thấp hơn hoặc miễn hẳn.

Thời Biden cũng có trò chơi miễn trừ, mỗi mặt hàng một kiểu cho nên nếu bảo Trump khùng thì Biden cũng điên. Thật ra tất cả các tổng thống Mỹ đều như nhau, họ phải hành xử theo phản ứng của thị trường. Mặt hàng nào cần thì được miễn giảm, mặt hàng nào muốn ngăn chặn thì vống thuế lên.

Vậy thị trường là cái gì, hay là ai? Thị trường là người, cụ thể là nhu cầu tâm lý con người. Đã là tâm sinh lý thì có lúc cuồn cuộn, lúc thâm trầm, không bao giờ giống nhau, nhưng nó lại quyết định sinh mệnh chính trị của các chính khách. Khi chứng khoán rớt quá là lúc Trump phải dịu giọng, van xin các nhà đầu tư đừng bỏ chạy và ngay lập tức giảm thuế quan cho các nước.

Nếu bạn làm lãnh tụ của Bắc Hàn, Venezuela, Cuba, Iran...thì bạn không cần quan tâm đến tâm tư nguyện vọng của ai cho mệt. Lôi thôi đã có súng và nhà tù giải quyết, nhưng ở xứ dân chủ thì khác.

Một vấn đề mà người dân Úc đang quan tâm là chuyện bỏ hay không bỏ negative gearing, cho phép nhà đầu tư bất động sản được khấu trừ khoản lỗ vào thuế. Khi được hỏi, Thủ tướng Albanese cũng nói ỡm ờ, có thể có, có thể không.

Theo suy đoán của mình, nếu bỏ negative gearing thì cũng không bỏ ngay vào lúc này bởi vì giá nhà hiện nay đang đi ngang. Theo đồn đại, 20/5 tới sẽ giảm lãi suất, nhưng giá nhà chưa chắc đã lên ngay mà phải chờ lãi suất giảm thêm nữa hoặc hết mùa đông. Khi sang xuân, thường là lúc thị trường địa ốc ấm lên, nhiều giao dịch hơn và giá sẽ lên. Đó sẽ là lúc chính phủ công bố việc bãi bỏ negative gearing (nếu có) để giảm sức mua của các nhà đầu tư và đồng thời làm giá nhà dịu lại.

Mình tin rằng nguyên nhân sâu xa của chiến tranh thuế là hàng hóa đã quá đỗi dư thừa trên thị trường Mỹ. Khi mỗi người đã có một trăm cái quần áo và năm chục đôi giày thì những người bán hàng vẫn tiếp tục chèo kéo để làm giàu thêm cho những con cá mập đã béo ị. Hậu quả là nợ công của nước Mỹ tăng cao, nguy cơ đến khả năng chi trả.

Mũi nhọn được chĩa vào Trung Quốc vì nước này là nguồn gốc của việc hàng hóa dư thừa. Nhưng chuyện thâm thủng mậu dịch cũng không dễ giải quyết, vì Trung Cộng dùng chiêu đổi nhãn chuyển danh nghĩa xuất xứ sang các nước khác như Việt Nam. Điều nhức nhối nhất là vấn đề sở hữu trí tuệ và bản quyền sáng chế, nguyên nhân của cạnh tranh không lành mạnh và hàng nhái giá rẻ của Tàu cộng đã và đang khuynh đảo thế giới.

Chiến tranh thương mại đang ở thời gian ngưng chiến 90 ngày. Sau đó sẽ là gì, dễ quá, chúng ta phải xem thị trường phản ứng ra sao. Nếu Mỹ thiếu hàng, bị lạm phát, chứng khoán xuống thì thế giới sẽ thở phào, mọi người đều được giảm thuế. Ngược lại, kinh tế Mỹ ổn, hàng hóa vẫn tiếp tục dư thừa thì thuế sẽ tăng cao.

Mới đây chính quyền Mỹ cho hay họ không đủ nhân lực để đàm phán với các nước, do vậy chẳng cần thương thảo làm gì nữa. Trong vòng 2-3 tuần tới, Mỹ sẽ đưa ra một biểu thuế mới để “phong thần” cho các nước với mức thuế “công bằng, hợp lý”.

Ông Trump chỉ quan tâm đến thị trường Mẽo, còn các nước thì sống chết mặc bay. Như ông đã nói, muốn làm ăn, thu tiền xuất khẩu từ Mỹ thì phải theo luật chơi của Mỹ.

Thuế quan của Mỹ dựa theo thị trường Mỹ, do đó nó sẽ “công bằng, hợp lý” trong thời điểm nào đó thôi. Khi nhịp đập thị trường biến động thì thuế má phải thay đổi theo.

Thị trường dẫn dắt sản xuất dịch vụ là một quy luật khách quan khác.

Bóng đá Anh làm nên lịch sử

 

Mùa giải 2024-2025 đáng ghi nhớ khi rất có thể bóng đá Anh sẽ có hai kỷ lục: sáu đội đoạt suất dự Champions League và 10 đội dự ba cup Châu Âu. Nếu tính gộp cả các đội thuộc Scotland và Bắc Ailen, đều thuộc Liên hiệp Anh (UK) thì còn số còn lớn hơn.

Năm đội dự CL cũng đã là hiếm, lần này Ngoại Hạng Anh sẽ có 6 đội vì Man utd và Tottenham vào chung kết Europa, với phần thưởng suất CL cho bên thắng cuộc.

Trong khi đó Chelsea cũng nhiều khả năng ẵm cup Conference, và nếu đội không vào top 6 của Premier League thì sẽ được suất đặc cách, nghĩa là PL có thêm một suất, suất thứ 10 ở ba cup Châu Âu.

Một lần nữa, Arsenal gục ngã trước cửa thiên đường

Sau hai lần liên tiếp về nhỉ ở PL, số phận hẩm hiu lại tiếp tục đeo bám khi nhiều khả năng lại chỉ là Á quân một lần nữa. Về toán học, pháo thủ thậm chí có thể bật khỏi top 5 và không được vào CL nếu thua cả hai trận cuối và các đối thủ khác thắng hết. Nhưng điều này khó xảy ra khi hai trận cuối đội chỉ tiếp Newscatle trên sân nhà và đụng đội bét bảng là Southampton.

Lâu lắm, đúng ra đã hơn một tháng Arsenal không thắng trên sân Emirates, kể từ trận oai hùng 3-0 trước Real Madrid. Lần này đội được tiếp thêm sức mạnh bởi sự trở lại của Havertz và cũng muốn tạm biệt khán giả bằng một trận rửa mặt.

Trong hai đối thủ sát nách, có thể hiểu Man city không khát giải Nhì như Chích chòe bởi họ đang tập trung vào trận chung kết FA cup nhiều hơn. Trận thắng trước khán giả nhà càng giá trị khi nó chốt luôn chức phó vô địch vì khi đó Man city dù có thắng 2 trận cuối thì vẫn kém Arsenal ở hiệu số bàn thắng bại.

Cuộc đua top 5 còn nhiều chuyện

Ngoại trừ Liverpool ván đã đóng thuyền, 4 suất CL sẽ là cuộc đấu của 6 đội với số điển rất sát sao: 68,66,65,63,63 và 62.

Hai đội út và áp út vẫn có quyền nuôi hy vọng khi Anston Villa gặp may được gặp cả hai đội đang hút tâm trí vào chung kết Europa là Tottenham và Man utd. Trong khi đó Nortingham Forest đụng đối thủ cạnh tranh trực tiếp Chelsea trên sân nhà ờ trận cuối, ngay sau khi đội này trở về từ trận chung kết Conference.

Suất an ủi cũng không kém phần gay cấn

Nếu không có gì đặc biệt, đội hạng 8 sẽ được dự Conference cup. Suất an ủi này trên thực tế đang được ganh đua bởi ba đội chữ "Bờ" Brenford, Brighton và Bournemouth với các điểm số 55, 55 và 53.

Điều bất ngờ sẽ xảy ra nếu Crystal Palace vượt qua Man city trong trận chung kết FA cup thì "Lâu dài pha lê" sẽ chiếm suất Europa, đẩy suất Conference cho đội hạng 7 và đội hạng 8 sẽ không có gì. Ngay cả trường hợp này, nếu Chelsea vô địch Conference cup đồng thời nằm ngoài top 6 thì bóng đá Anh có thêm một suất Europa, và đội hạng 8 vẫn có phần cho Conference cup.

Như vậy khả năng đội hạng 8 đi Conference cup vẫn có xác suất rất cao, đáng để hâm nóng cuộc cạnh tranh của ba đội vần B.

Phần cuối

Trong 5 cái tên dưới đáy thì có đến hai đại gia Man utd và Tottenham là quá nhiều. Hai đội xếp thứ 16 và 17 mà vẫn có thể vào trận thư hùng trị giá 100 triệu bảng cho thấy sức mạnh hủy diệt của Ngoại Hạng Anh.

Ba đội vừa lên hạng Ipswich, Leicester và Southampton chiếm luôn ba suất xuống hạng cũng là điều chưa từng xảy ra trong kỷ nguyên Premier League.

Úc: Tại sao phải đi bầu cử?

 

Thấy mình đi bầu cử sớm, con gái lớn hỏi bố bầu cho ai? Mình bảo bầu cho Lao động. Nhưng thật ra trong thâm tâm mình nghĩ bầu cho ai chẳng có gì quan trọng.

Người đang giữ ghế đại diện của đơn vị bầu cử mang tên Watson, nơi mình cư trú là ông Tony Burke, 56 tuổi. Burke là một nhân vật cộm cán trong đảng Lao động cầm quyền, một trong những ứng cử viên nặng ký để lên ngôi khi Thủ tướng Albanese về hưu.

Watson là một đơn vị an toàn, là nơi cử tri có truyền thống bầu cho đảng Lao động với một biên độ đáng kể, và không có gì lạ, một nhân vật quan trọng của Đảng sẽ được “phân công” về một nơi chắc ăn như vậy. Do đó một lá phiếu của mình không thể thay đổi được người thắng cử ở đây.

Đi xa hơn, mình cho rằng việc ông Albanese tiếp tục hay ông Dutton trở thành Thủ tướng mới thì nước Úc vẫn thế thôi, vẫn giàu mạnh, đáng sống, không có gì thay đổi. Vậy thì đi bầu cử làm quái gì?

Theo mình, ở các nước dân chủ, bầu cử có hai ý nghĩa chính. Thứ nhất, để người dân giải tỏa tâm lý qua lá phiếu, họ được đề cao là những người làm chủ vận mệnh của đất nước, có quyền chọn lựa nhân sự chèo lái điều hành xã hội.

Thực tế dù bên nào thắng cử thì cũng sẽ có một loạt thay đổi nhân sự cấp cao trong Quốc hội và Chính phủ sau mỗi nhiệm kỳ 3 năm của Úc. Nhiều người “bị ghét” sẽ biến mất trên truyền thông làm dân chúng hả hê, nhường chỗ cho những khuôn mặt mới trẻ trung và giàu nhiệt huyết hơn.

Ý nghĩa thứ hai là chính sách sẽ ít nhiều có sự thay đổi, cụ thể nếu thay đổi phe cầm quyền thì chính sách thay đổi nhiều, còn chính phủ cũ được tái cử thì biến động ít.

Bên Úc có nhiều đảng nhưng có hai phe làm đối trọng nhau, hiện nay là đảng Lao động cầm quyền còn Liên đảng Tự do - Quốc gia ở thế đối lập. Theo truyền thống phe Tả của đảng Lao động ưu tiên các vấn đề xã hội như An sinh xã hội, Y tế, Giáo dục; còn phe Hữu của Liên đảng chú trọng phát triển Kinh tế hơn.

Trong quá trình vận động tranh cử, phe Chính phủ có xu hướng bảo vệ có chính sách của mình về cơ bản là tốt, nên tiếp tục; còn phe Đối lập thì phê phán và đưa ra những sáng kiến mới.

Hiện nay một số vấn đề nổi cộm đang được cử tri quan tâm là Giá sinh hoạt cao (cost of living), giá điện cao, thiếu nhà ở do di dân quá nhiều. Để giải quyết cost of living, Liên đảng đề nghị giảm thuế theo kiểu “tax offset” trừ trực tiếp vào mức đóng thuế lên đến $1200/ người. Để đáp trả “anh làm được thì tui cũng làm được”, Lao động cũng cho rằng nên giảm thuế nhưng nên theo dạng “tax deducton”, hiểu nôm na là người đi làm được khấu trừ chi phí vào thuế mà không cần hóa đơn, lên đến $1000/ người. Mỗi chương trình giảm thuế này sẽ làm ngân sách thất thu khoảng 10 tỉ AUD/năm.

Về chính sách năng lượng, Liên đảng yêu cầu xây dựng Nhà máy điện hạt nhân nhưng phe Lao động cho rằng quá tốn kém, lên đến 600 tỉ AUD, do đó không nên và chỉ cần trợ giá hóa đơn tiền điện như hiện nay là được rồi.

Tự nhận là “thủ tướng giúp dân khôi phục ước mơ làm chủ căn nhà”, trong cuộc tranh luận trên truyền hình, ông Dutton đưa ra Chương trình giúp người mua căn nhà đầu tiên với mức đặt cọc chỉ có 5% và còn được rút tiền từ quỹ hưu trí của mình ra để đặt cọc lên đến $50,000. Hiện nay đã có chính sách trợ giúp người mua nhà lần đầu, nhưng rõ ràng đề xuất của Liên đảng mạnh tay hơn.

Với slogan “He cut, you pay”, phe Lao động cho rằng phe Liên đảng đòi cắt giảm quá nhiều các chương trình phúc lợi xã hội. Còn Đối lập lại cho rằng Chính phủ đang lãng phí tiền thuế của dân trong việc trợ cấp không đúng đối tượng, ví dụ như hoạt động trong lĩnh vưc chăm sóc người già và người tàn tật.

Để giải quyết việc thiếu hụt nhà ở, Liên đảng đòi cắt giảm 25% dân nhập cư và siết chặt visa du học. Lao động không đưa ra chỉ tiêu nhưng có thể tin rằng trong xu thế hạn chế nhập cư của Mỹ, Canada, Châu Âu thì Úc cũng sẽ không phải ngoại lệ.

Dutton được coi là một fan của Trump nên chính sách của ông đã copy khá nhiều chính sách của Mỹ, nhất là về giảm nhập cư và giảm thuế. Đây là điều bất lợi cho Dutton vì khi “Nước Mỹ trên hết” thì các nước khác phải chịu thiệt vì thuế tăng cao, tạo ra tâm lý ghét Trump và Dutton lãnh đủ. Nếu Dutton trở thành Thủ tướng, việc điều đình về thuế với Trump chắc chắn dễ dàng hơn, nhưng cử tri lại không để ý như vậy, cũng có thể hiểu kinh tế Úc nhiều khả năng sẽ gặp khó.

Hình bên dưới là tỉ lệ cá cộ, cho thấy Lao động gần như chắc thắng, tuy nhiên xác suất thành lập chính phủ thiểu số cũng khá cao. Đó là trường hợp đảng Lao động không giành đủ 76 trong tổng số 150 ghế, phải liên minh với các đảng khác như đảng Xanh là một đồng minh truyền thống và các Dân biểu độc lập.

Thông thường phe thắng cuộc chỉ giành được hơn 50% số phiếu một chút nhưng sẽ lãnh đạo toàn dân. Chính phủ mới không có gì phải "xấu hổ" khi áp dụng các sáng kiến của phe đối lập nếu nó tốt, cũng là cách lấy lòng những người đã bỏ phiếu cho phe thua cuộc. Các sáng kiến mới thường được đưa ra trong mỗi kỳ bầu cử và để có chúng chính là lý do cần thiết phải có bầu cử.

Albanese và Dutton đã có ba cuộc tranh luận trực tiếp trên truyền hình, sẽ còn buổi thứ tư cũng là cuối cùng vào tối nay 27/4 trước ngày Tổng tuyển cử vào 3/5 tới. Không loại trừ trong buổi tranh luận cuối sẽ lại có những ý tưởng chính sách quan trọng mới. Chúng ta hãy chờ xem.

Người thì bé, dé thì to.. .

 
Cây chanh có chút xíu mà trái bự quá chời bự!

Việt Nam trước ngã ba lịch sử

 

Một lần nữa, Việt Nam đang ở vào một khúc quanh phải chọn lựa. Bên ngoài là cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung sôi động, bên trong là cuộc cải cách hành chính quyết liệt.

Thời gian tạm hoãn thuế 46% được tính 90 ngày kể từ 9/4 không còn nhiều. Mọi người thường đặt ra chỉ tiêu “quyết tâm” đưa thuế về 15 hay 20%, đó là cách suy nghĩ duy ý chí, cuộc sống phức tạp hơn rất nhiều.

Trưởng đoàn đàm phán của Việt Nam là ông Nguyễn Hồng Diên, Bộ trưởng Công Thương, trong khi trưởng đoàn của Trung Quốc là ông Lý Thành Cương, Thứ trưởng Thương mại. Ông Cương thông thạo Anh ngữ, từng làm việc tại WTO, cho nên ông Diên oai hơn về “hàm” nhưng về trình độ và kinh nghiệm chưa chắc đã bằng.

Sau khi sáp nhập Bộ, Bộ tài chính mới có biên chế công chức đông nhất, nhưng nếu tính tổng công chức và viên chức thì bộ Công thương mới là lớn nhất. Mình không hiểu tại sao trong Bộ Công thương phải có hàng chục cái Trường và hàng chục cái Viện nghiên cứu, ngoài ra trong số 7 tập đoàn kinh tế lớn thì 6 cái nằm trong bộ công thương!

Trước đây, một Thứ trưởng phụ trách công tác tổ chức cán bộ ở các bộ, bây giờ các bộ trưởng ôm luôn. Làm tổ chức thì có “màu” nhưng thực sự là quá nhức đầu với việc hàng chục ngàn cán bộ tranh giành ghế. Trong khi để có tâm thế đi đàm phán hay việc đại sự, đáng lẽ bộ trưởng chỉ có đọc sách, đi chơi golf giao lưu sự kiện với những người có kiến thức và ngẫm nghĩ chiến lược.

Nói vậy thôi, nếu có “định hướng lớn” thì việc đàm phán không đến nỗi quá khó khăn. Đó là việc Việt Nam có dám ngăn chặn hàng Trung Quốc đổi nhãn để xuất khẩu sang Mỹ nhằm trốn thuế không? Nếu không chấp nhận thì mức thuế 46% khó giảm, thậm chí có thể cao hơn, theo ý Mỹ thì dễ bị thằng Tàu gây sự.

Trung Quốc xuất khẩu sang Việt Nam nhiều hơn nhập khẩu nên nên họ cắt quan hệ thương mại thì họ thiệt hại nhiều hơn; trong khi “ta” có Mẽo đỡ thì khỏi lo.

Một nguồn tin không được kiểm chứng cho rằng một lựa chọn khác là chiến tranh. Nếu đánh Trường Sa thì ở đó còn có các đảo của Đài Loan, Phi, Mã nên sẽ thành chuyện lớn; hoặc lại là chiến tranh biên giới như hồi năm 1979.

Nhân đây mình để ý trong số 7 tỉnh biên giới với Trung Quốc đều có dân số rất nhỏ thì 5/7 tỉnh không bị sáp nhập, 2 tỉnh kia sáp nhập nhưng vẫn giữ nguyên độ dài biên giới. Như vậy sẽ có 7 tỉnh đội bảo vệ biên giới , quân số đông hơn nên giảm bớt số tỉnh?

Em chọn lối nào? Có người cho rằng Trung Quốc đang vươn lên thống trị thế giới, nhưng đó chỉ là luận điểm không có căn cứ. Trung Quốc không có tương lai khi mà chính sách 1 con làm dân số lão hóa nhanh chóng; vấn nạn môi trường, tham những chưa tìm thấy lối thoát; về kinh tế cả hai cột trụ bất động sản và xuất khẩu đều đang khủng hoảng.

Việt Nam đã bao giờ tự đứng trên đôi chân của mình chưa? Có rồi. Sau khi Liên Xô sụp đổ vào cuối năm 1991, có thể coi từ 1992, Việt Nam không còn “nguồn sữa” từ thành trì của CNXH nữa. Đến năm 1995, Mỹ bình thường hóa quan hệ với Việt Nam và khoảng 1996-1997 trở đi nguồn vốn từ phương Tây mới ồ ạt đổ vào Việt Nam.

Như vậy vào khoảng 1992-1997 Việt Nam không sống dựa vào bên ngoài. Đó là thời gian điều hành của Thủ tướng Võ Văn Kiệt, với công cuộc giải tư (tức cổ phẩn hóa) mạnh mẽ, mang lại sức sống năng động.

Gần đây trong nước đã “đổi mới tư duy” coi kinh tế tư nhân là động lực lớn nhất của nền kinh tế. Sau đợt cải cách hành chính này, mình dự đoán đây là tiền để cho bước tiếp theo không tránh khỏi sẽ là tư nhân hóa các tập đoàn quốc doanh. Đó chính là lựa chọn lịch sử, là cách một lần nữa chúng ta có thể đứng trên đôi chân của chính mình.

Việt Nam làm cái đinh vít còn chưa xong? Có thể, vì tuy có rất nhiều mối quan hệ chiến lược hoặc toàn diện nhưng Việt Nam chưa được chuyển giao công nghệ gì hết. Chúng ta cần cần câu chứ không phải con cá, cần kỹ thuật chứ không phải vốn tài chính.

Mọi người đều biết Mỹ là nơi nhân tài 5 châu tụ hội, là nước chiếm lĩnh đỉnh cao trong các lĩnh lực công nghệ. Khi đi đàm phán, chỉ cần nói: quý vị hãy miễn thuế cho các hàng thuần Việt như nông sản, hải sản còn các hàng khác, phần nhiều là gia công đội lốt thì cứ việc đánh thuế thoải mái thì quý bạn Mẽo sẽ ôm chầm lấy chúng ta và yêu chúng ta vì thông minh và hiểu chuyện.

Mọi người đều biết, khi giáng thuế, Mỹ luôn phân biệt các ngành hàng, đại khái loại hàng nào thị trường cần thì được miễn giảm, không thì bị nâng thuế chót vót. Nếu Mỹ chịu giúp Việt Nam về công nghệ cao thì đó chính là kỷ nguyên mới vươn mình.

Mình chưa bao giờ khen một nhà lãnh đạo nào nhưng đến đây phải nhắc đến anh Tô Lâm, một con người trung thực và can đảm. Rất may, anh đã xuất hiện đúng lúc trong ngã ba lịch sử của đất nước.

Chiến tranh Thương mại và Chủ nghĩa bảo hộ

 

Cuộc chiến giữa hai loài hoa (Hoa Kỳ và Trung Hoa) đã leo đến nấc thang nóng bỏng với mức thuế 145 và 125 chĩa về nhau. Điều trước tiên mọi người có thể thắc mắc là với mức thuế cao như vậy thì một xã hội tiêu dùng như Mỹ liệu có thiếu hàng? Không đến nỗi đâu, có lẽ một trong những lý do của chiến tranh thương mại bùng nổ là do hàng hóa đã trở nên quá dư thừa.

Ông tổ Mạc râu từng đưa là tiên đoán về xã hội cộng sản, đó là thế giới đại đồng không còn biên giới quốc gia và “của cải tuôn ra rào rạt”. Bây giờ của cải rào rạt rồi nhưng chưa có xã hội cộng sản, ngược lại do của cải phân phối không đều dẫn đến chênh lệch giàu nghèo và đào sâu thêm bất công.

Tự do thương mại khuyến khích hoạt động đầu tư của các đại công ty xuyên quốc gia, biên giới quốc gia được xóa nhòa về phương diện kinh tế, cho phép phân công lao động hợp lý, mỗi khu vực lãnh thổ được phát huy thế mạnh của mình, gia tăng năng suất lao động, đẩy mạnh sản suất hàng hóa.

Có điều thế giới ngày nay không được như vậy mà hàng hóa Trung Quốc tràn ngập khắp mọi nơi, chiếm lĩnh và chèn ép thị trường tất cả các nước.

Ông Peter Navarro, cố vấn kinh tế của Tổng thống Mỹ, một học giả uyên bác có nhiều đầu sách nổi tiếng đã nói “Vietnam is essentially a colony of communist China. China uses Vietnam to trans-ship to evade the tariffs.” (Việt Nam thực chất là thuộc địa của Trung Cộng. Trung Quốc dùng Việt Nam để làm trạm trung chuyển trốn thuế).

Ở đây Việt Nam được nêu như một ví dụ tiêu biểu chứ không phải là quốc gia duy nhất đổi nhãn hàng Tàu để trốn thuế khi xuất khẩu vào thị trường Âu Mỹ.

Ngay cả Đài Loan, một nước thù địch với Trung cộng về chính trị cũng đã lên tiếng than phiền về việc bị lợi dụng để nhập nguyên vật liệu giá rẻ của Trung Quốc rồi lấy nhãn hiệu Đài Loan để xuất đi Mỹ. Ngoài Việt Nam và Đài Loan thì các nước Đông Nam Á và nhiều nước khác đều có chung nỗi lòng.

Sự thể đã căng thẳng thế này, Trung Cộng đòi chơi đến cùng, trong khi chính quyền Trump ngỏ lý muốn thương lượng. Chứng khoán đã mất nhiều điểm khi Trump dọa cả thế giới, trước khi úp sọt thằng Tàu, nay ông dịu giọng nhằm mong chứng khoán hồi phục mà thôi.

Đối với Trung Quốc, chỉ trả đũa 125% mà không đủ sở hụi 145%, chứng tỏ họ không muốn leo thang thêm. Trung cộng còn “khóc” nói bị bắt nạt và kêu gọi Châu Âu, Úc đứng chung chiến hào chống Mỹ. Kỳ vậy, Châu Âu và Úc là đồng minh của Mỹ và chưa bao giờ đứng về phe Tàu cả?

Chuyến đi Việt Nam và một số nước Đông Nam Á sắp tới của Tập Cận Bình chắc hẳn nhằm lôi kéo các nước này đánh phá lại chính sách thuế, chí ít cũng không được đứng về phe Mỹ.

Bản chất kinh tế ở đây, nếu Trung Quốc có kinh tế thị trường, giá cả do thị trường điều tiết, hàng hóa có ưu thế tốt thì việc người Tàu chiếm lĩnh thị trường thế giới là xứng đáng, không có gì phải chê trách. Nhưng thực tế là sự cạnh tranh không lành mạnh, với ít nhất ba lý do:

1. Trợ giá hàng xuất khẩu và áp đặt giá bởi chính phủ

2. Thao túng tiền tệ

3. Vi phạm bản quyền sở hữu trí tuệ làm giảm đáng kể giá thành.

Nhưng vì sao các nước bỏ qua mà chỉ có Mỹ làm lớn chuyện? Bởi vì Mỹ là nước chủ yếu bị vi phạm bản quyền và cũng Mỹ bị thâm thủng thương mại lớn nhất.

Thời Trump nhiệm đầu, Trung Quốc từng hứa sẽ mua thêm 200 tỉ USD hàng Mỹ trong 2 năm, một việc hoàn toàn khả thi nhưng rồi cũng nuốt lời và nay lãnh đòn cũng là sự trừng phạt đích đáng!

Cực chẳng đã, chính quyền Trump phải tăng thuế, một hành động được coi là quay ngược bánh xe lịch sử, trở về với chủ nghĩa bảo hộ mâu dịch. 10% là mức thuế cơ bản bởi vì các nước đánh 10-20% thuế trị giá gia tăng VAT (Úc gọi là GST), trong khi Mỹ không có VAT.

Để tránh thuế 145%, Trung Quốc vẫn có thể bổn cũ soạn loại khi dùng các nước làm trạm trung chuyển, bởi vậy để ngăn chặn hàng Tàu lũng đoạn thị trường, Mỹ cần sự hợp tác của các nước.

Chúng ta có 90 ngày để đàm phán về thuế với Mỹ. Nếu phân tích ở trên là đúng thì việc đàm phán chỉ cần gói gọn trong vấn đề ngăn chặn hàng Tàu đổi nhãn, khi đó dù thâm thủng mậu dịch Mỹ vẫn sẵn sàng cho thuế xuống 10%, thậm chí thấp hơn.

Không có cách nào khác, Việt Nam và các nước sẽ phải dựng lên hàng rào thuế quan để ngăn chặn dòng hàng nguyên vật liệu cho hàng điện tử, quần áo, giày dép... từ Trung Quốc. Trong trường hợp này, không còn nhiều hàng để xuất sang Mỹ và từ đó vấn nạn thâm thủng mậu dịch với Mỹ được tự động giải quyết. Để không bị thiếu hàng tiêu dùng, nước Mỹ sẽ khôi phục lại một phần sản xuất đã bị xóa bỏ trước đây.

Không ai muốn quay lại chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch, nhưng vẫn phải chấp nhận nó trong một giới hạn về thời gian và lĩnh vực!

Cơn hồng thủy thuế sẽ đi về đâu?

 

Trong “ngày giải phóng”, Tổng thống Trump đã công bố bảng “phong thần” cho 180 quốc gia với những mức thuế gây choáng váng và chấn động thế giới. Chuyện đã lỡ, không thế quay ngược bánh xe thời gian, vấn đề bây giờ là xem “cơn hồng thủy” này sẽ đi đến đâu?

Lại nói chuyện thời Chiến quốc chỉ còn lại 7 nước, trong đó Tần mạnh nhất. Nếu đối chọi “song phương” thì nước Tần ăn gỏi các nước. Vì thế một ý tưởng liên kết các nước đã được nhen nhóm trong nhiều năm.

Tô Tẫn từ nước Yên là người rất dẻo mỏ. Ông đi thuyết khách để trình bày “dự án” hợp tung cho 6 vua và được hết thảy khen ngợi, ai cũng mời họ Tô làm Tể tướng. Kết quả Tô Tẫn làm Tể tướng chung cho cả 6 nước với trọng trách liên kết các nước yếu chống lại kẻ thù mạnh nhất là nước Tần.

Có hợp tung thì lại có liên hoành, đại khái là Tần mang lợi ích ra dụ từng nước nhằm phá vỡ khối đoàn kết và đã thành công. Chẳng mấy chốc hợp tung tan vỡ, Tô Tẫn tử trận và nhà Tần thâu tóm được thiên hạ.

Nếu các nước cùng nhau hợp sức chống lại kẻ mạnh nhất thì chắc chắn Mẽo toang. Đời thực không như mơ và ông Trump hẳn đã biết điều đó nên đã đưa ra biểu thuế rất chênh lệch. Các nước bị cấm vận như Nga, Bắc Hàn thì làm gì có hàng mà đánh thuế, với Canada và Mexico mới bị đánh 25% rồi thì không bị bổ sung nữa. Các nước “được” đánh thuế nhẹ đa phần là các nước nghèo ở Châu Phi, Trung Đông và Mỹ Latin. Anh quốc được “thưởng” 10% vì đã ra khỏi EU trong khi EU bị 20%.

Trọng tâm của cơn hồng thủy thuế có thể coi là nhắm đến Trung Quốc và các nước đổi nhãn sân sau Đông Nam Á. Úc là nước “châu Á” ngon nhất chỉ có 10% nên Thủ tướng Albanesy nói không cần làm gì hết. Ba anh em Việt Nam Lào Campuchia dường như bị mức thuế nặng nhất, từ 46 đến 49%. Các “nhà ní nuận” cho rằng các tính toán của Mỹ không có cơ sở khoa học, chẳng hạn Việt Nam đâu có đánh thuế 90% vào hàng Mỹ.

Trong lĩnh vực kinh tế hay lĩnh vực khác, khi có mâu thuẫn giữa lý thuyết và thực tế thì thực tế luôn luôn đúng, lý thuyết hoàn toàn sai. Ông Trump nêu ví dụ xe hơi Mỹ không xuất khẩu được là do bất công về thuế. Thuế nhập khẩu (import tax) chỉ mang tính danh nghĩa, sự thực sau khi bị thuế nhập thì còn hàng loạt thuế và phí chồng lên chiếc xe như thuế trị giá gia tăng VAT, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế môi trường, thuế lưu thông đường bộ, phí đăng ký, phí bảo hiểm, phí bảo dưỡng, phí phụ thu...làm giá đội lên vài lần.

Vì thế cách tính tỉ lệ trị giá thậm thủng mậu dịch chia cho tổng kim ngạch là thực tiễn và thực chất. Và đây là lý do các nước khó có cơ sở để “bật” lại Mỹ.

3 ngày sau ngày “phỏng dái”, các nước chưa công bố hành động trả đũa lại bảng thuế mà đều lên tiếng xin thương lượng song phương với Mỹ.

Có một ngoại lệ duy nhất là Trung Cộng đã tuyên bố đánh thuế 34%, có hiệu lực từ ngày 10/4, bằng mức áp thuế của Mỹ. Nếu cộng mức thuế đã công bố trước đó 20% thì mức thuế của riêng Trung Quốc là 54% chứ đâu phải 34%. Nhưng đây cũng có thế coi là lời hứa tranh cử của ông Trump đã được thực thi. Trung Quốc xuất siêu 68% vào Mỹ, Trump đòi đánh thuế 60% thì nay đã đạt 54%.

Nhiều người cho rằng thuế má điên loạn thế này là do tính cách thất thường của Trump mà quên rằng phương châm “Nước Mỹ trên hết” bằng chính sách thuế đã được dân Mỹ “phê chuẩn” và đây là lúc Trump trả ơn cử tri đã bầu cho mình bằng cách giữ đúng lời hứa.

Thuế má tăng sẽ làm giá cả tăng theo. Điều này không phải quá tệ nếu nhìn nhận rằng nó phần nào giúp thay đổi thói quen tiêu dùng quá xả láng của người Mỹ hết sức lãngphí, gây ô nhiễm môi trường. Thử nhìn sang người Nhật đã thay lối sống tối giản là một cách sống tốt, lành mạnh đáng noi theo.

Cá nhân mình cho rằng quyết định đánh thuế của chính phủ Mỹ đã được tính toán ký lưỡng, do đó việc thương lượng để hạ thấp hoặc hủy bỏ không đơn giản. Nhưng ông Trump và cộng sự cũng hiểu rằng thâm hụt mậu dịch khủng kéo dài nhiều năm không dễ gì san bằng trong một thời gian ngắn, cụ thể trong nhiệm kỳ chỉ còn 3 năm 9 tháng nữa. Kể cả điều này xảy ra thì Mỹ cũng không thể có đủ nhân lực để sản xuất một lượng hàng hóa khổng lồ thay thế nhập khẩu, hoặc khối hàng hóa xuất khẩu cân bằng với nhập khẩu.

Vậy ý định thực sự là gì? Không thể biết, nhưng cố đoán mò rằng chính quyền Mỹ có thể nhắm một số mục tiêu như:

1. Giảm nhập siêu, tăng sản xuất trong nước với cái đích việc làm và thịnh vượng

2. Ngăn chặn sự phát triển của Trung Quốc, đối thủ tiềm năng của Mỹ

3. Ép Ngân hàng dự trữ liên bang FED giảm lãi xuất nhằm tránh suy thoái. Sau khi FED giảm lãi suất thì cũng là lúc làm xong các thỏa thuận thương mại song phương, mức thuế được kéo xuống, mức đầu tư tăng, kinh tế Mỹ sẽ “bật lò so” để đạt điểm rơi thành tích vào thời gian bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ diễn ra sau 19 tháng nữa, điều đó có nghĩa các cuộc thương lượng về giảm thuế suất sẽ kết thúc trong vòng 12-18 tháng tới.

Mọi người ý kiến thế nào?

Sáp nhập và tinh gọn kiểu Úc

 

Theo “dự kiến” sau khi sáp nhập và tinh gọn, Việt Nam có 34 tỉnh thành, khoảng 2500 xã. Dân số Việt gấp 4 lần Úc, kỳ lạ thay, số tỉnh thành đó gấp bốn lần con số 8 đơn vị hành chính tiểu bang và vùng lãnh thổ trực thuộc Liên bang, số xã cũng gấp khoảng bốn lần số chính quyền địa phương (council) của Úc. Mình sẽ “chém” xem liệu Úc và Việt có đề huề hay không sau.

Sống ở Úc, điều có thể khiến bạn say mê là những chuyến đi về các vùng nông thôn xa xôi, nơi bạn sẽ không bao giờ biết nó thuộc “cao xồ” nào, cũng chẳng thiết trời đất gì nữa.

Bạn có thể cảm nhận cuộc đời như là mơ bởi không gian yên tĩnh, bầu khí quyển trong vắt, nhất là vào ngày chủ nhật, khi mà tất cả đều đóng cửa, không xe cộ và bóng người ngoại trừ quán cà phê ven đường. Quán nhỏ trở nên chật hẹp vì là nơi tụ tập của liền anh liền chị từ khắp các ngôi nhà trong thảo nguyên.

Đó là mấy phụ nữ trẻ quê mùa chất phác, đôi mắt nai hiền như ma xơ, môi mọng và má ửng hồng. Nhưng khi bắt chuyện, bạn sẽ không hiểu các ẻm nói gì bởi chất giọng lè nhè, méo mó, không giống như tiếng Anh đã quốc tế hóa ở trung tâm Sydney.

Mình không quan tâm đơn vị chính thức là gì, nhưng lại nhớ nhiều cái tên suburb, thậm chí còn thuộc cả việc thị trấn được thành lập từ thời gian nào, cũng như các câu chuyện lịch sử và văn hóa lý thú.

Với suy nghĩ như thế, mình cho rằng tên gọi “lớn” như tỉnh hay xã sau khi sáp nhập không có gì quan trọng, nó chỉ mang tính hành chính và pháp lý. Còn những địa danh nhỏ hơn, như thôn làng , các điểm dân cư mà tên gọi đã đã ăn sâu vào văn thơ, vào tiềm thức và tâm hồn thì thế nào vẫn còn được truyền tụng mãi trong dân gian, không bao giờ mất.

Giảm đầu mối sẽ dẫn tới giảm người, cái đích cuối cùng, không chỉ để tiết kiệm chi phí trả lương mà còn giúp cho sự vận hành bộ máy hiệu quả hơn. Cá nhân mình đã từng làm việc trong chính phủ CS nên biết nhiều chuyện bé bằng cái móng tay mà họp lên họp xuống. Đông người quá, nếu không họp thì làm sao giết được thời gian!

Càng nhiều người thì càng quan liêu, nhũng nhiễu. Thử tưởng tưởng các doanh nghiệp sẽ sung sướng biết bao nếu không mất phong bì phong bao bôi trơn cho các tầng lớp cán bộ quan chức, thì sẽ giảm được chi phí đầu vào, giảm giá thành và tăng cường năng lực cạnh tranh . Một tỉ lệ lớn các doanh nghiệp đã phải “kết thúc hoạt động” vì không chịu nổi “đòi quà”.

Mới đây Tổng thống Trump đã ký sắc lệnh giải tán Bộ Giáo dục. Nhưng không phải nước Mỹ “mất dạy” như Ca sĩ Ái Vân đã hiểu lầm. Đơn giản vì đã có Bộ Giáo dục ở các tiểu bang thì không nên trùng lặp ở cấp liên bang nữa.

Riêng Úc lại có Bộ Giáo dục ở cả cấp liên bang và cấp tiểu bang, theo đó ở tiểu bang làm mảng giáo dục phổ thông còn liên bang phụ trách đại học và cao đẳng. Úc có hơn một triệu sinh viên quốc tế, chiếm hơn một nửa tổng số sinh viên đại học và cao đẳng, mang lại nguồn lợi đáng kể cho nền kinh tế và không lo kinh phí để nuôi thêm một bộ máy ở cấp liên bang.

Theo mình hiểu, bộ giáo dục liên bang rất gọn nhẹ, biên chế vài chục người như là cơ quan giúp việc cho bộ trưởng, ông Jason Clare, người lấy vợ Việt. Bộ máy nhỏ nhưng vẫn điều hành một ngân sách lớn hơn cả ngân sách dành cho bộ quốc phòng vì các trường ĐH của Úc đều là các trường công.

Tại Úc, cơ quan có quyền lực rất lớn là ATO, người Việt quen gọi là sở thuế. Một văn bản nợ của sở thuế, gọi là nợ commonwealt có thể dẫn đến việc cấm xuất cảnh. ATO không có cấp tiểu bang và cấp địa phương, chỉ có ở cấp liên bang. Người đứng đầu ATO không phải bộ trưởng nên phải chịu dưới quyền của một bộ trưởng nào đó, chính là Tổng trưởng ngân khố (treasurer).

Để tránh trùng lặp và giảm biên chế, nguyên tắc là mỗi chức năng hành pháp chỉ tồn tại ở một cấp. Ví dụ chức năng cấp phép xây dựng, điều tiết giao thông, an toàn thực phẩm chỉ có ở cấp địa phương (council) mà không có ở cấp tiểu bang hay liên bang.

Cảnh sát chỉ có ở cấp tiểu bang mà cấp liên bang và địa phương không có. Cảnh sát liên bang Úc là tên gọi trên danh nghĩa, thực tế chỉ chịu trách nhiệm tại thủ đô Canbera, chứ không hoạt động tại các tiểu bang.

Không phải council vào cũng có cơ quan cảnh sát, ngược lại nơi đông dân như Canterbury Bankstown lại có đến bốn station. Tất nhiên các đồn cảnh sát này không chịu sự lãnh đạo của các council mà trực thuộc bộ tư lệnh cảnh sát tiểu bang.

Các cơ quan như quân đội, ngoại giao, tình báo, hải quan, di trú...chỉ có ở cấp liên bang. Việc tinh giản biên chế diễn ra thường xuyên. Một tiêu chí thành tích của các thủ tướng hay thủ hiến là trong nhiệm kỳ ông bà đã đuổi cổ được bao nhiêu người?

Ổn định không có nghĩa là giữ được việc làm trong hai chục hay ba chục năm mà ở khả năng kiếm được việc làm khác với thu nhập tương đương sau khi bị đuổi việc. Người dễ dàng có việc, nhảy việc đó chính là những tài năng được xã hội thừa nhận, rất xứng đáng hưởng một cuộc sống bình yên.

Chính quyền Úc nổi tiếng là trong sạch, cực kỳ hiếm những chuyện tham nhũng, nguyên nhân là vì họ có bộ máy hết sức gọn nhẹ.

The Oaks

 

Ngày mai bắt đầu từ hôm nay

 

Lâu nay mình hay chém gió về thế sự xa xôi mà ít viết về Việt Nam. Nhiều người cho rằng khi đi xa lâu ngày thì “không biết gì” nữa, nhưng cứ thử xem.

Thú thật mỗi khi nghĩ đến quê hương chỉ thấy một nỗi buồn mênh mang bởi sự tụt hậu quá xa so với thế giới và khu vực. Nhưng con tim đã vui trở lại bởi những diễn biến gần đây khi mà đất nước đang tiến hành chấn chỉnh lại bộ máy một cách sâu rộng.

Sau khi giảm đầu mối Bộ ngành thì nay lại tiếp tục với việc giảm đầu mối tỉnh, một bước thực sự đột phá là bỏ hẳn cấp huyện, để đưa chuyển chính quyền 4 cấp sang chính quyền 3 cấp như hầu hết các nước.

Những diễn biến kinh khủng ắt hẳn phải có lý do khủng khiếp? Mình không tin đây chỉ là chuyện đấu đá nội bộ mà phải là phản ánh của quy luật khách quan nào đó.

Nhân tiện kể chuyện vui về một hài kịch của Nguyễn Ngọc Ngạn với chủ đề ăn mày và ăn cướp. Dù sao ăn cướp cũng có dũng khí “có gan ăn cắp có gan chịu đòn”, còn ăn mày thì chẳng chịu mất gì. Một kẻ lừa tình còn xấu xa hơn kẻ hiếp dâm vì hiếp dâm sẽ có nguy cơ bị pháp luật trừng trị còn trộm tình thì không.

Trên bình diện toàn cầu, chiến tranh lạnh, khi mà hai siêu cường đầu sỏ phải tìm cách tung tiền lôi kéo đồng minh, đã qua từ lâu nhưng tư duy hai phe bốn mâu thuẫn vẫn còn. Hậu quả là Mỹ vẫn phải cáng đáng 70% ngân sách NATO và nuôi hàng loạt các tổ chức quốc tế. Donald Trump đã lớn tiếng phê phán quan hệ thương mại ngu ngốc, theo đó quốc gia của ông phải chịu đựng phần thâm thủng mậu dịch khổng lồ.

Ở đây, không phải lỗi chỉ thuộc về “kẻ ăn xin” mà “bên cho” cũng có tội bởi vì làm gì có chuyện tình cho không biếu không, mục đích không phải là trói buộc thì cũng là thao túng, đè nén và làm mất tự do. Suy ngẫm ra, cơ chế xin cho là rất tồi tệ, nó hủy hoại khát vọng và tiềm năng của con người. Ví dụ các nước Châu Phi đã không thể tiến bộ vì thường xuyên nhận viện trợ từ bên ngoài.

Donald Trump sẽ đi vào lịch sử nếu gỡ bỏ được thói bao cấp trên phạm vi toàn cầu. Chưa rõ liệu có thành công hay không, song những bước đi đầu tiên đã được thực hiện, trước hết là những đòn thuế nhằm lấy lại cân bằng thương mại.

Thế giới đã thay đổi và Việt Nam cũng không thể như trước. Phải chăng kỷ nguyên mới chính là việc “đứng trên đôi chân của chính mình”. Sau thời kỳ “Các Chú Cứ Phá” (CCCP) làm ông anh Liên Xô phải sập tiệm thì đến thời kỳ thặng dư kim ngạch mỗi năm trên một trăm tỉ USD tiền tươi với Mỹ cùng nguồn vốn FDI, ODA rào rạt.

Theo như một số phương án “dự thảo” đang lan truyền trên mạng thì thấy có những tỉnh rất ít dân, chỉ hơn nửa triệu, ngược lại, có tỉnh thành đến hơn 10 triệu người, tương tự các xã cũng chênh lệnh rất nhiều. Có vô lý không?

Xin thưa không. Như bên Úc có “cao xồ” trên một triệu dân, nhưng nhiều council chỉ có vài ngàn. Mục đích ở đây là làm sao thuận tiện cho thủ tục hành chính và sự đi lại của người dân. Vì thế căn cứ diện tích địa lý và giao thông mới là quan trọng nhất chứ không phải số dân.

Mọi người cũng bàn tán tại sao lại sáp nhập chỗ nọ với chỗ kia chứ không phải tê với ni? Mình thì nghĩ đợt này làm một cách cơ bản thôi, nếu cần sẽ điều chỉnh thêm sau.

Giảm đầu mối tất yếu sẽ phải giảm biên chế mà đây mới là điều cấp bách. Khi mà đầu mối tỉnh giảm 50%, xã giảm 60—70%, bỏ hẳn cấp huyện thì số người giảm ít nhất cũng phải 30%. Theo ý kiến cá nhân, nên giảm 90%. Kể cả 90% thì biên chế Việt Nam vẫn nặng hơn Úc nhiều.

Như anh Tô Lâm đã nói, với 70% ngân sách để trả lương và chi thường xuyên cho bộ máy quan liêu khổng lồ thì làm sao có phát triển. Chúng ta cần trưởng thành, cần lớn lên chứ không thể chờ đợi mãi được.

Thực sự mình không tự hào nếu nước mình hùng mạnh, lo chuyện bao đồng thiên hạ, giống như Trump đã chán ngấy việc Mỹ phải chi viện quốc tế và chịu đựng bất bình đẳng thương mại quá nhiều và quá lâu dài.

Mình thích làm công dân một nước nhỏ, ít dân nơi chính quyền có thể dễ dàng gần gũi chăm sóc cho các nguyện vọng của người dân. Thử tưởng tượng khi ngân sách phúc lợi được phân bổ từ trên xuống, đi qua bao tầng tham nhũng TW, tỉnh, huyện, xã, thôn thì đến người dân có còn gì không?

Tốt hơn là một cơ chế tự trị, tự quản về tài chính mà không cần can thiệp của “bên trên”. Làm được hay không lại là yếu tố con người, cụ thể là một đội ngũ lãnh đạo có đủ tài năng. Việc đưa hàng loạt các tỉ phú, những người xuất sắc về quản trị tư sang lĩnh vực quản trị công như bên Mỹ hiện nay là một thử nghiệm thú vị.

Điều nên đặt ra là sau đợt chấn chỉnh tinh gọn sẽ bước tiếp ra sao và cái đích cuối cùng là gì? Mọi người thử đoán coi, có thể dăm mười năm nữa mới vỡ òa. Một thể chế pháp quyền minh bạch là cách tốt nhất để bảo vệ an toàn và sở hữu tài sản cá nhân cho những người “có điều kiện” và gia đình họ.

Mình tin công cuộc tinh gọn bộ máy không phải vì lý do đấu đá nội bộ hay củng cố quyền lực mà chắc chắn vì sự phát triển bền vững và thịnh vượng của đất nước. Ánh sáng hy vọng đã được thắp lên!

Thuyết âm mưu: Đằng sau việc thu hồi Kênh đào Panama

 

Trước đây, con đường huyết mạch nối giữa phương đông và phương tây do người Hoa lập ra là “con đường tơ lụa” trên bộ xuyên lục địa Á Âu.

Đến khi có nghề đi biển, con người nhận ra rằng giao lưu bằng đường biển nhanh chóng và hiệu quả hơn. Cùng với kênh đào Suez, kênh đào Panama là hai kênh đào quan trọng nhất, giúp cho việc giao thương hàng hải trên thế giới trở nên dễ dàng.

Nếu như người Anh xây dựng kênh Suez thì người Mỹ xây dựng kênh Panama vào đầu thế kỷ 20 và đây là lý do chính để Panama trở thành một quốc gia độc lập, tách khỏi Colombia vào năm 1903. Lúc đó Panama chỉ là một xứ “vùng sâu vùng xa” về phía tây bắc Colombia với dân số khoảng 40 ngàn người, so với hiện nay là khoảng 4 triệu.

Trong lịch sử, mảnh đất Panama là nơi sinh sống của người da đỏ, nay thì người lai đỏ và trắng chiếm đại đa số. Điều thú vị, người dân xưa kia ở đây đã từng giao lưu với người Nam đảo của Châu Đại dương với bằng chứng về những trái dừa đã được du nhập khẩu từ vùng đất rất xa.

Mới đây, trong một tuyên bố gây sốc, tổng thống Trump đòi “lấy lại” kênh đào Panama vốn dã được trả lại cho Panama theo một Hiệp định song phương vào năm 1977, dưới trào tổng thống Carter. Với việc làm này, chính quyền mới của Mỹ ngụ ý trao trả kênh đào cho Panama là một sai lầm và thiếu tầm nhìn xa.

Tuy nhiên, chúng ta nên nhìn lại thập niên 1970s, khi mà nước Mỹ bị suy thoái kinh tế, phong trào chống Mỹ nổi lên khắp nơi. Tại Việt Nam, đồng minh VNCH sụp đổ, cùng với diễn biến tương tự tại Lào và Campuchia. Bên Trung Đông, Saudi tỏ ra cứng đầu khi đẩy giá dầu lửa lên cao, trong khi cách mạng Hồi giáo bùng nổ ở Iran. Ngay tại “sân sau” Mỹ latin, Cuba chính thức trở thành nước cộng sản, cùng với phong trào cánh tả trở nên rất mạnh tại Nicaragoa và Venezuela.

Với “hoàn cảnh” như vậy, Carter đã buộc phải làm gì đó nhân nhượng khi trao lại kênh đào Panama cho nước sở tại. “Hành động đẹp” không hẳn không được gì, Panama đã và đang là một đồng minh gần gũi tin cậy với Mỹ.

Cho dù có một sự cố vào cuối năm 1989-đầu 1990, khi quân đội Mỹ đã tấn công nước này để bắt giữ tổng thống Noriega và đưa về Mỹ xét xử tội buôn lậu ma túy. Sau đó trật tự được vãn hồi, Mỹ vẫn trả lại hoàn toàn kênh đào cho Panama vào năm 1999 theo đúng lộ trình.

Để ý rằng, Panama đã từng là một trong số ít các nước duy trì quan hệ ngoại giao chính thức với Đài Loan, tức Trung Quốc Cộng hòa (Republic of China) trong một thời gian dài.

Trung Cộng đã phải nỗ lực rất nhiều, nói đúng ra là tốn tiền rất nhiều để mua chuộc Panama cắt quan hệ với Đài Loan vào năm 2017.

Đến nay, khi bị ông Trump đích thân nhắc nhở, Panama tuyên bố hủy bỏ thỏa thuận “Một vành đai, một con đường” với Trung Quốc. Thực ra dự án Đai và Đường này đã chết trên thực tế, lý do đơn giản là Trung Quốc hết tiền khi mà nền kinh tế đã chững lại một cách rõ ràng.

Thực sự, mọi người vẫn chưa hiểu việc ông Trump nói muốn thu hồi kênh Panama là thiệt hay giỡn, hay nhằm mục đích gì. Nếu nói là lý do an ninh quốc phòng thì cũng chưa hẳn đúng vì dường như Trung Quốc chưa hề tỏ tham vọng gì về quân sự ở bên kia bán cầu.

Không chỉ vẫn đề Panama, các động thái manh mẽ liên quan đến thuế đánh vào Trung Quốc, Canada, Mexico; ngừng tài trợ cho các tổ chức phi chính phủ (USAID), tái thiết Gaza...nghe có vẻ rất vô lý nhưng đều phản ánh một điều: thời cuộc đã thay đổi.

Sự độc tôn của Mỹ ngày càng được khẳng định khi Trung Quốc thiếu động lực phát triển; Nga sa lầy ở Ukrain, bị cô lập và bế tắc. Kinh tế Nhật Bản tiếp tục “mất mát” còn liên minh thị trường châu Âu chưa thoát khỏi suy thoái.

Dường như các bộ não ở Wasington DC cho rằng nay là lúc cần vẽ lại bản đồ lợi ích để Mẽo có thể chốt lời càng nhiều càng tốt. Với cách nhìn nhận như vậy, vấn đề kênh đào Panama sẽ có những diễn biến bất ngờ.

Ảnh: nữ cổ động viên Panama tại World cup bóng đá 2018 Russia khi tiểu quốc kênh đào vinh dự dành vé đi dự ngày hội thể thao lớn nhất hành tinh.