Iran: hạn hán nghiêm trọng đe dọa sự tồn vong

 

Trong khi Việt Nam đang chết dở vì ngập lụt thì ở một nơi khác, hạn hán chưa từng thấy đang hủy hoại đất nước và đe dọa sự tồn vong của chế độ thần quyền ở Iran.

Cả năm hồ chứa nước ngọt tại thủ đô Tehran trên 10 triệu dân đều cạn kiệt, đúng ra chỉ đủ dùng cho 2 tuần nữa. Tổng thống Pezeshkian cho hay nếu không có mưa trong tháng 12 thì người dân ở một số quận của Tehran sẽ phải đi di tản.

Không riêng Tehran, thành phố tâm linh Mashhad đông dân thứ hai cũng chỉ còn 4% mức dự trữ. Trong toàn quốc, 19 đập, chiếm 10% tổng số đã hoàn toàn trơ đáy, còn những đập khác chỉ chứa lưng chừng.

So với các nước láng giềng như Saudi Arabia, Iran không phải thiếu nguồn nước tự nhiên. Iran có một số sông lớn, lại thêm bể nước ngầm khổng lồ dưới lòng đất, nhưng có nhiều lý do khiến đất nước hồi giáo đang rơi vào tình cảnh bi đát hiện tại.

Trước hết sau khi cách mạng hồi giáo thành công vào cuối năm 1978, Iran đã “cả gan” bắt toàn bộ cán bộ nhân viên Đại sứ quán Mỹ. Mặc dù các con tin được thả ngay sau 44 ngày nhưng lệnh cấm vận chưa bao giờ được tháo gỡ. Để đối phó với cấm vận, Iran phải tìm cách bảo đảm an ninh lương thực thực phẩm, dồn sức sản xuất thật nhiều để đáp ứng cho nhu cầu dân số tăng nhanh. Ước tính 90% nước ngọt đã dùng cho sản xuất nông nghiệp.

Vấn đề là do quản lý yếu kém và tham nhũng, nước được sử dụng một cách lãng phí. Với dân số tương đương, lượng nước của Iran sử dụng gấp đôi so với Thổ Nhĩ Kỳ. Việc khai thác nước ngầm cũng bừa bãi với rất nhiều giếng khoan bất hợp pháp, dẫn đến việc sụt lún trên diện rộng, nứt vỡ trên nhiều tuyến đường bộ và đường sắt.

Việc thiếu nước đã từng dẫn đến cuộc biểu tình lớn vào năm 2021 ở tỉnh phía Nam Khuzestan có đông người thiểu số Ả Rập. Người Ả Rập tố cáo rằng chính phủ đã xây dựng các đập nắn dòng chảy của sông để chuyển nước cho người Ba Tư đa số.

Mới đây, chính quyền Taliban ở Afghanistan cũng đã xây đập ở thượng nguồn làm giảm đáng kể lượng nước chảy xuống phía thành phố Mashad của Iran. Afghanistan là nước hồi giáo cực đoan theo dòng Sunny, khác với dòng Shaiit của Iran.

Chính quyền Taliban tuyên bố không còn chịu ràng buộc với Hiệp định về chia sẻ nguồn nước sông Hari năm 1976, được ký từ thời vua Pahlevi. Để trả đũa, Iran đã trục xuất hơn 1 triệu dân Afghanistan, tuy nhiên điều này chỉ gây căng thẳng cho mối quan hệ chứ đâu có đòi lại được nước.

Sau khi các “chân tay” như Hamas, Hesbollah bị thanh toán, Iran rơi vào tình cảnh tứ bề thọ địch. Chính quyền đồng minh Al Assat của Syria bị lật đổ ở phía Tây. Thêm xung đột với Afghanistan từ phía đông. Còn phía bắc, Armenia ký Hiệp ước hòa bình với Azerbaijan và ngả theo phe Mỹ, cắt con đường kết nối của Iran với Nga.

Và nay trời lại hại đại giáo chủ Khameney bằng trận hạn hán lịch sử, có thể coi sức công phá còn hơn cả siêu bom của Mỹ. Khameney, 86 tuổi, là lãnh tụ tối cao, từng bị đồn đã chết và đang ở tình trạng sức khỏe ốm yếu.

Trong bối cảnh này, Thủ tướng Netanyahu của Irael lại "chốt hạ" khi kêu gọi người dân Iran hãy đứng lên lật đổ chế độ bạo tàn. Lúc đó Israel sẽ giúp họ kỹ thuật khử mặn tiên tiến, và không còn lo thiếu nước ngọt nữa.

Việt Nam: tăng trưởng 10% liệu có khả thi?

 

Phương hướng phát triển của Việt Nam đã được vẽ nên qua một tuyên bố của ông Hùng, Bộ trưởng KHCNTT, rằng GDP sẽ tăng trưởng bình quân 10% trong 10 năm tới; 7% trong 10 năm tiếp theo. Như thế sau 20 năm, vào lúc kỷ niệm 100 cách mạng tháng 8 thì GDP sẽ tăng khoảng 5 lần, Việt Nam sẽ bước vào hàng ngũ của các nước thu nhập cao, vượt ngưỡng 15000USD. Ngưỡng này là mức bắt đầu thu cập cao thôi, thấp hơn nhiều so với Đài Loan hay Hàn Quốc hiện nay, giả định họ dậm châm tại chỗ, và càng kém nhiều nếu so với Úc.

Ông Hùng thường được dân mạng đặt hỗn danh Hùng nổ vì hay nói những chuyện đao to búa lớn. Nhưng đó chỉ là nổ hay là một phương án khả thi?

Cũng nên nói thêm một chút về cách tính GDP (Gross Domestic Product), có 3 phương pháp là theo chi tiêu, theo thu nhập và theo giá trị gia tăng. Bên cạnh GDP, còn có các thông số tương tự nhu Thu nhập quốc dân GNI (Gross National Income), Sản phẩm quốc nội ròng NDP (Net Domestic Product), Sản phẩm quốc gia ròng NNP (Net National Product)...hiểu nôm nay là giá trị sáng tạo ra trong 12 tháng.

Mới đây Quốc hội cũng đã thông qua chỉ tiêu 10% cho tăng GDP vào năm 2026. Mình sống ở nước ngoài 31 năm, thường xuyên theo dõi thời sự nhưng không rõ có quốc hội nước nào “thống nhất” tăng trưởng kinh tế là bao nhiêu phân trăm hay không?

Theo mình, 10% không phải cao nếu nhìn vào quá khứ. Trong thời gian “thần kỳ” 1950s-1960s, Nhật tăng trưởng bình quân 20%/năm, Hàn tăng 10-15% vào thời gian 1970s-1980-1990s, Trung Quốc 10% vào 1990s-2000s. Trong khoảng 2000s-2010s, các nước như UAE, Qatar tăng 30-50%/ năm nhờ vào dầu lửa. Trong khi đó Đức, Israel, Đài Loan không có nhảy vọt nhưng sự đi lên của họ còn dài lâu hơn.

Năm 2025, chỉ tiêu của Việt Nam là 8%, chắc là đến cuối năm Tivi sẽ thông báo kết quả 8,1 hay 8,2% gì đó để đảm bảo “thắng lợi” và hoàn thành kế hoạch. Muốn 10% thì cũng sẽ được thôi, vấn đề ở đây là “em chọn lối nào”.

“Em” có muốn đi theo con đường mà Tàu cộng đã chọn, đó là bê tông hóa nền kinh tế, điên cuồng đầu xây dựng bất động sản để giữ vững tăng trưởng trong 15 năm qua? Có hai cách để dễ dàng đạt con số đẹp về tăng GDP, một là đầu tư công; hai là chính sách lãi suất ngân hàng.

Ở các nước dân chủ như Úc, ngân sách được quốc hội quản rất chặt, rất khó thông qua một dự án trị giá lớn về đầu tư công. Nhưng với Trung Quốc lại dễ dàng có hàng loạt dự án xây dựng những thành phố ma, những tuyến đường bộ, đường sắt không có người dùng. Khác biệt ở đây, trước khi đi vào bất động sản, Trung Quốc đã có công nghệ kha khá, đã là công xưởng sản xuất của thế giới, còn Việt Nam thì chưa.

Ở các nước tiên tiến, chính sách lãi suất được quyết định bởi một hội đồng chuyên môn dựa theo diễn biến của thị trường chứ không phải do đảng hay chính phủ quyết định bằng mệnh lệnh hành chính. Khi ngân hàng nhà nước quy định lãi suất cho vay thấp thì một lượng tiền lớn sẽ được đẩy ra thị trường, nếu chúng đi vào sản xuất kinh doanh thì tốt, nhưng thực tế một bộ phận không nhỏ sẽ đi vào nhà đất, đẩy giá lên cao. Có lẽ lo ngại lạm phát và tỉ gia đô la quá cao, các ngân hàng tại Việt Nam đã bắt đầu siết chặt tín dụng bằng cách nâng lãi suất cho vay, thể hiện sự linh hoạt trong điều hành ngắn hạn.

Hồi Nhật phát triển nhanh, thị trường địa ốc cũng tăng giá đến chóng mặt, hậu quả là bong bóng vỡ, nền kinh tế từng số 2 thế giới đã chững lại và thụt lùi.

Hai yếu tố đầu tư công và lãi suất ngân hàng thấp sẽ làm tăng trưởng nhanh, nhưng cũng nhiều hệ lụy. Đó là sốt ảo nhà đất, lạm phát, ô nhiễm , ngập lụt , phân hóa giàu nghèo, tha hóa đạo đức xã hội...

Việc ưu tiên phát triển nhanh vào lúc này chắc phải có lý do nào đó. Với góc độ cá nhân, mình cho rằng nếu trong vòng 10-20 năm tới mà Việt Nam không vươn mình thì sẽ hết cơ hội vì dân số Việt Nam đã sắp sửa đi vào quá trình lão hóa. Không như các nước láng giềng Indonesia, Malaysia, Philippines, Bangladesh dẫn số còn tiếp tục tăng, tỉ suất sinh của chúng ta đang giảm đột biến. Nhật Bản và Hàn Quốc bị giảm dân số nhưng họ sẽ có nguồn bổ sung từ dân nhập cư, hoặc nhập khẩu lao động vì mức sống và mức lương bên đó rất hấp dẫn.

Trong thời đại công nghệ, sự tăng tốc lại diễn ra nhanh hơn, thậm chí không cần đến 20 năm. Nghe nói trị giá đầu tư vào ngành bán dẫn vào Việt Nam đã đạt trên 1 tỉ USD, con số chưa lớn những đã khẳng định sự khởi đầu. Trong quá khứ, những nước phát triển thần kỳ kể trên đều nhờ vào sự hậu thuẫn từ Hoa Kỳ. Nhưng không lẽ Mỹ lại giúp Việt Nam xây dựng thành công CNXH?

Đến đây, mình không muốn viết tiếp nữa, chỉ muốn nói thêm rằng mục tiêu trở thành nước thu nhập cao là hoàn toàn khả thi.

Biển lớn trong lòng nước Úc

 

Úc là quốc gia có diện tích rộng lớn 7.7 triệu km2 nhưng hầu hết dân số sống chung quanh bờ biển. Vùng nội địa outback rộng lớn chỉ có khoảng 600,000 dân, một con số rất nhỏ bé vì đây là hoang mạc khô cằn, khí hậu khắc nghiệt. Người ít, nhưng hoang mạc bao la lại là xứ sở của hệ thực vật cho hàng trăm loại bạch đàn, các loài thú phổ biến của Úc như Kangaroo, koala, wombat, chó dingo, đặc biệt còn có các loài thú du nhập như lạc đà, thỏ, cáo, mèo hoang...

Ý tưởng dẫn nước biển vào để là ngập một phần diện tích 5,6 triệu km2 nội địa đã có từ rất lâu. Thực ra tạo hóa đã từng ban cho một biển lớn trong lòng nước Úc ngày nay cách đây hàng triệu năm về trước. Có lẽ di tích còn sót lại chính là hồ nước mặn Eyre, thuộc tiểu bang Nam Úc. Đây là hồ chỉ còn diện tích 9500 km2 khi mực nước lên cao nhất, còn khi ở chu kỳ mực nước thấp mỗi thập niên thì nó thấp hơn mực nước biển 15 mét.

Vào thập niên 1930s, kỹ sư Bradfield, người xây cầu cảng Sydney Habour Bridge đã đưa ra một chương trình táo bạo là dẫn nước biển bằng cách xây dựng hệ thống đập và kênh đào từ Queensland để đưa vào hồ Eyre, tạo ra một hồ nước mặn lớn nhất thế giới.

Đến nay, hồ nước mặn nhân tạo lớn nhất là hồ Volta ở Ghana rộng 8500 km2 (gần bằng hồ Eyre). Còn hồ nước mặn lớn nhất từ thiên nhiên là hồ Caspi, thậm chí còn gọi là biển Caspi (phía Nam nước Nga) rộng 371000 km2 (hơn diện tích cả nước Việt Nam một chút). Tuy nhiên hồ nước mặn của Úc nếu thành hiện thực có thể lên tới 1.2 triệu km2, hơn gấp ba lần hồ Caspi.

Với một cái hồ, có thể coi là biển khổng lồ ngay trong lòng nước Úc có thể tạo ra những biến đổi hết sức to lớn về môi trường, khí hậu. Lượng mưa chắc chắn sẽ được cải thiện đáng kể trong vùng đất khô cằn hầu như quanh năm. Thời tiết có thể dịu đi, sẽ không còn cái nóng và khô thường xuyên trên 40 độ C vào mùa hè nữa. Thảm thực vật sẽ được trải xanh và sự sống sẽ lan tỏa.

Cách đây mấy tháng khi Queensland mưa nhiều, nước tràn xuống hồ Eyre cũng đã làm thay đổi bộ mặt trong vùng với hàng triệu con chim đã di cư về đây.

Bên cạnh những cái được thì hồ nước mặn khổng lồ cũng làm phát sinh những vấn đề khủng khiếp khác mà đến nay cũng chưa lường được hết. Ví dụ dù tăng lượng nước mưa nhưng với điều kiện khí hậu nóng thì lượng nước bay hơi còn nhiều gấp bội, sẽ dẫn đến chi phí bơm nước không hề nhỏ.

Còn liên quan đến văn hóa thổ dân, kể cả vấn đề pháp lý và đạo đức với những vùng đất thuộc sở hữu của những bộ lạc đã sinh sống ở đây hàng ngàn năm. Rồi ảnh hưởng đến khối nước ngọt được cho là rất lớn ngầm dưới lòng đất cũng cần được tính đến.

Chi phí cho “dự án” hồ nhân tạo khổng lồ có thể lên đến 200 tỉ Úc kim. Đây là điều phải tính toán so với những nguồn lợi về nông nghiệp, ngư nghiệp, thủy điện, khai khoáng... $200 củ không lớn nếu so với đường sắt cao tốc của Việt Nam, cỡ 100 củ, trong khi GDP của Úc gấp 4 lần của đất nước chữ S.

Nếu nói “tấc đất tấc vàng” thì đừng quên đây một vùng lãnh thổ nhiều triệu km2. Trong bối cảnh khoáng sản, các loại đất hiếm đang trở thành điều cốt tử cho công nghệ cao thì outback giàu tài nguyên nước Úc cũng là vùng đất tất yếu sẽ được quan tâm nhiều hơn.

Hãy thử tưởng tượng không chỉ Alice Spring mà hàng chục, hàng trăm khu dân cư đông đúc mọc lên quanh hồ nước mặn nhân tạo. Một vùng đất mênh mang vươn mình, trở nên quan trọng cho cả nông nghiệp lẫn công nghiệp, mang lại phồn thịnh cho nước Úc và đóng góp xứng đáng cho văn minh nhân loại.

Vậy thì đừng hỏi có hay không mà hãy tính khi nào và như thế nào cho những đổi thay trong lòng nước Úc.

Chưa đến thế kỷ của Châu Á

 

Tuần qua là một tuần bận rộn của Châu Á khi ở đây diễn ra hai sự kiện lớn, đó là Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN tại Malaysia và Thượng đỉnh APEC tại Hàn Quốc. Tuy nhiên nhân vật được coi là nổi đình đám ở cả hai nơi này lại là Tổng thống Mỹ D.Trump.

Ông được thủ tướng Anwar của nước chủ nhà đón tiếp hết sức trọng thị, dù có cả sự góp mặt của các cường quốc không quản đường sá xa xôi, phải kể đến Thủ tướng Canada, Tổng thống Brazil, Nam Phi, gần thì có Thủ tướng Nhật, Úc, NZ.

Sau 23 năm kể từ khi xin gia nhập thì nay Timor L đã chính thức trở thành thành viên của các nước Đông Nam Á ASEAN, ra vẻ Hiệp hội này cũng có giá quá xá, mặc dù trên thực tế tổ chức này chẳng làm được trò trống gì, kể cả các điểm nóng “bên trong” như Myanmar, xung đột Thái- Cam, huống chi là các vấn để lớn lao khác.

Chuyển qua Diễn đàn Châu Á Thái Bình dương APEC, xem ra cũng chỉ là cái cớ để ông Trump gặp ông Tập, với kết quả tranh chấp thương mại sẽ được hưu chiến thêm 1 năm nhằm tránh tổn thất cho cả hai bên. Còn cái chuyện “quan hệ hợp tác tốt đẹp lâu dài” chắc sẽ là một sự xa xỉ quá mức và không thực tế vì trong một năm tới sẽ chỉ là thời gian để Mẽo thu xếp đất hiếm còn Tàu tiến hành xoay trục kinh tế đối phó với thuế suất cao.

Xem ra Trump có vẻ coi APEC cũng chẳng nghĩa lý gì khi đã leo lên chiếc Không lực F1 ngay trước khi Hội nghị khai mạc, với lý do “bận”. Sau đó ông cùng phu nhân Melania lên tivi phát kẹo cho trẻ con trong nước nhân ngày Halloween.

Vào thế kỷ 20, nhiều người nói rằng thế kỷ 21 sẽ là thế kỳ của Châu Á. Nhưng Thế kỷ 20 mới đúng là thời gian châu Á chuyển mình, trước hết Nhật hoàn tất quá trình hiện đại hóa, đúng hơn là Âu hóa để trở thành một cường quốc ngay từ đầu thế kỷ, sau chiến tranh nền kinh tế được phục hồi nhanh chóng, quy mô lớn thứ hai thế giới.

Tiếp theo là hiện tượng 4 con hổ Châu Á Hongkong, Singapore, Hàn Quốc và Đài Loan gây sửng sốt về sự phát triển thần kỳ. Cuối thể kỳ là sự nhảy vọt của Trung Quốc, thực sự mang lại một bộ mặt mới cho Châu Á.

Nhưng nay đã trôi qua một phần tư thế kỷ mới, có lẽ là lúc nên bình tĩnh nhìn nhận liệu xem Châu Á đã đủ sức lĩnh xướng cho cả thế giới hay chưa?

Về mức sống, tức chỉ số thu nhập quốc dân trên đầu người thì Singapore, Hongkong, Macao, Qatar, UAE, Úc lối trên dưới 70,000 USD, sánh ngang với những nước giàu nhất Âu Mỹ. Ngoại trừ Úc, chẳng biết có phải Châu Á không, hoặc chỉ giả bộ tự nhận khi cần các mối quan hệ làm ăn, các nước kia chỉ là những nước nhỏ, đúng ra chưa phải là những quốc gia theo nghĩa đầy đủ.

Hàn và Đài có dân số và diện tích lãnh thổ khá hơn, thậm chí thu nhập quốc dân đầu người đã ngang bằng và vượt Nhật nhưng vẫn chỉ bằng phân nửa so với các quốc gia giàu nhất. Riêng Nhật đã rơi vào trạng thái không chịu lớn, đúng ra đã hết room phát triển và đã đi ngang trong vài chục năm qua.

Tương lai kinh tế Trung Quốc đang là dấu hỏi khi mà môi trường thương mại quốc tế không còn dễ dàng như trước, bất động sản đổ vỡ, công nghệ cao bắt đầu bị cấm vận. Hiện nay Trung Quốc tìm kiếm động lực mới ở thị trường nội địa nhưng lĩnh vực này cũng rất thách thức, đó là làm sao người tiêu dùng mở ví trong hoàn cảnh tài sản nhà đất của họ bị mất giá và cũng mất luôn niềm tin vào triển vọng của nền kinh tế.

Quốc gia có dân số lớn nhất thế giới, Ấn Độ đã vươn mình, nhưng do điểm xuất phát thấp, cần có thời gian để nói lên điều gì đó. Một đòn đau mới đây cho thái độ “cây tre” của Ấn là bị Mỹ phang thuế 50%, đồng thời bắt tay, mở rộng hợp tác quân sự kinh tế với kẻ thù truyền kiếp Pakistan.

Một lựa chọn ở đây, chúng ta nên nhìn thẳng vào sự thật, cầu thị để tiến bộ hay như đà điểu vùi đầu trong cát, tự tay bóp d. thủ dâm, tự sướng.

Ở “tầng dưới”, châu Á còn nhiều “quốc gia bất thành”, có thể kể đến Bắc Hàn, Myanmar, Afghanistan, Yemen, Li Băng, nơi phần lớn người dân đang sống một cuộc sống cùng khổ. Tia sáng dưới đường hầm dường như đang thắp lên cho các nước như Bangladesh, Nepal, Syria, Pakistan.

Để đi đến kỷ nguyên mới, thể kỷ mới, không có con đường nào khác là kinh tế xanh, kinh tế số. Hiện nay Trung Quốc chiếm tỉ trọng lớn nhất về sản suất chip, nhưng đó là những chip “cấp thấp”, còn chip “kỹ thuật cao” thì Đài Loan dẫn đầu và trong khi chip “đỉnh” tiên tiến nhất thì thuộc về Mỹ.

Nhưng Trung Quốc lại chiếm ưu thế về đất hiếm, một thành phần không thể thiếu cho công nghệ cao và đây là cơ may làm Mỹ chưa dám sát phạt thuế đối với họ. Nhưng tình thế này không phải mãi mãi vì Mỹ và đồng minh đang ráo riết tìm các nguồn cung cấp khác thay thế. Trong tương lai xa hơn, công nghệ mới hơn, rất có thể đất hiếm sẽ không còn quan trọng như hiện nay.

H.ồn tôi là một vườn hoa lá (Từ ấy- Tố hĩu)

 

Tập Cận Bình ra đi tại Hội nghị TƯ 4- Thực hay Hư?

 

Gần đến ngày khai mạc Hội nghị TƯ 4 20/10, những tin tức giật gân trên mạng xã hội ngày càng dồn dập, đặc biệt liên quan đến vị trí độc tôn của lãnh tụ Tập Cận Bình.

Ngày 7/10, có tin ông Tập sẽ thôi chức TBT, không nói đến các chức vụ khác nên có thể hiểu là vẫn còn giữ lại chức Chủ tịch nước và Chủ tịch quân ủy.

8/10, mạng xã hội lan truyền danh sách Ban Thương vụ BCT mới, theo đó vẫn còn ông Tập và các đàn em thân tín, có điều Đinh Kiết Tường sẽ giữ chức TBT. Theo bình loạn, thông tin này do chính phe Tập đưa ra với ngụ ý, nếu Tập có lui thì vẫn phải theo phương án của ông, tức chỉ bình mới rượu cũ, quyền lực không có gì thay đổi.

Đến 10/10 xuất hiện lá thư xin từ chức của ông Tập. Có lẽ thư này do phe chống Tập biên soạn nhằm đánh vào uy tín của lãnh tụ tối cao.

Sau đó, Tân Hoa xã đưa tin Tập Chủ tịch sẽ dự và phát biểu Hội nghị Phụ nữ toàn cầu vào 13/10 tại Bắc Kinh. Những chỉ sau đó 150 phút, trên mạng lại xuất hiện ông Tập phải đi cấp cứu vì đột quỵ. Ly kỳ hơn lại có tin một nhóm bác sĩ Đức đã bay sang để điều trị cho nhà lãnh đạo Trung Cộng.

Câu hỏi là những thông tin như vậy có phải là bằng chứng cho cuộc đấu đá gay cấn trên thượng tầng và liệu vị thế của ông Tập liệu có bị đe dọa? Trong chế độ độc tài, cái khó nhất là “vấn đề cam pu chia”, không sợ thiếu chỉ sợ ăn chia không công bằng. Vì thế không có chuyện gì mới lạ, còn việc mâu thuẫn tranh ăn với nhau là điều hiển nhiên.

Vị thế ông Tập bị liên lụy đến đâu thì phải xem lý do của nó có hợp lý và đủ mạnh không? Có hai lý do nổi lên, đó là vấn đề sức khỏe và sự phản bội của tướng Trương Hựu Hiệp trong quân ủy.

Đã có tin đồn Tập bị đột quỵ từ năm ngoái, đã từng “mất tích” trên truyền thông trong 2 tuần. Ở tuổi 70+, sức khỏe có chuyện là bình thường, nhưng xem ra cũng chưa đến nỗi nào, ít nhất là nhìn bề ngoài trong những dịp ông xuất hiện công cộng.

Trương Hựu Hiệp vốn là đồng minh với Tập, dù quá tuổi vẫn được giữ lại trong BCT, giữ chức PCT Quân ủy. Dù không còn trung thành với Tập nhưng khó xảy ra chuyện cạn tàu ráo máng, ít nhất cho đến nay.

Vậy địa vị Tập rung rinh là thực hay mơ? Nếu hai lý do trên chưa đủ đô thì phải tìm thêm những chứng cớ khác thôi.

Rõ ràng kinh tế Trung Quốc đang giảm tốc mà nguyên nhân quan trọng sự đi xuống của thị trường nhà đất. Đúng ra thị trường không sụp đổ đột ngột nhưng cứ tiếp tục rơi trong hơn 4 năm qua một cách “có định hướng” dưới sự chỉ đạo của lãnh đạo tối cao Tập Cận Bình.

Ông Tập không thể làm ngơ trước thực tế giới trẻ đã và đang tuyệt vọng trong việc sở hữu nhà, dẫn đến tình trạng không lập gia đình và tỉ suất sinh rớt một cách thảm hại. Một số địa phương đã phải đóng cửa 50% số nhà trẻ và trường tiểu học. Đây là con đường đi đến diệt vong của dân tộc Trung Hoa.

Ai cũng biết phần lớn bất động sản nằm trong tay giới tinh hoa, bọn tư bản thân hữu và các quan chức BCT và Trung ủy. Đạp nồi cơm của người ta thì phải dính đòn hồi mã thương, họ sẽ không để ông Tập yên.

Về đối ngoại, ông Tập cũng tỏ ra nôn nóng không giữ chính sách ẩn mình chờ thời có từ thời Đặng Tiểu Bình, lộ tham vọng trong ván cược “Một vành đai, một con đường” cũng như hung hẳng ở biển Đông và eo biển Đài Loan. Hậu quả của nó là bị trừng phạt bởi thuế cao, mất đầu tư FDI và sẽ bị cấm vận công nghệ.

Một phần đáng kể trong Cộng đảng đang tìm cách thay thế Tập bằng các nhân vật ôn hòa hơn như Uông Dương hay Hồ Xuân Hoa, những người được Mẽo và phương Tây có thiện cảm vì quan điểm cởi mở và cải cách. Ở đây, một quy luật trong triết học sẽ vận động, đó là quy luật Lượng – Chất. Những biến đổi về lượng sẽ dẫn đến sự thay đổi về chất. Quá trình cắt gọt vây cánh của Tập đang tiếp diễn nhằm đánh đổ tận gốc rễ bè lũ họ Tập.

Những tin tức mới nhất cho hay Tập Cận Bình đã hủy bỏ chuyến đi Hàn Quốc dự Hội nghị APEC vào cuối tháng, càng thêm bằng chứng bất thường về vị thế lãnh đạo của ông; đồng thời Mỹ công bố mức thuế 100% đối với hàng hóa Trung Quốc.

Ông Trump rất ưa chọn những thời điểm nhạy cảm để vung chưởng. Đợt trước 125% vào đúng chuyến công du ra nước ngoài của ông Tập, lúc Trung Quốc muốn thể hiện một bộ mặt đối ngoại hữu nghị chan hòa và nay lại trước thềm hội nghị TW 4.

Quý vị muốn biết trước kết quả “trận đấu” TW4 thì có thể không cần chờ lâu. Ngày mai 13/10 Hội nghị Phụ nữ toàn cầu sẽ diễn ra, nếu ông Tập xuất hiện hùng dũng như đã hẹn thì nhiều khả ông sẽ giữ ghế ít nhất đến ĐH 21 năm 2027. Còn nếu vắng mặt hoặc đọc phát biểu qua vedio thì hóa ra những tin đồn “phản động” là thiệt, chắc chắn ông đang lâm nguy.

Arsenal- đội bóng chân chiêu

 

Theo thống kê, tỉ lệ người thuân chân trái, tay trái chỉ chiếm khoảng 10-12% dân số. Ở Arsenal, tỉ lệ cầu thủ thuận chân trái cao hơn thế nhiều, đặc biệt lại ở những thành phần “chủ chốt”.

Đội trưởng Odegaard, cả hai đội phó Saka và Gabriel đều thuận chân trái. Cầu thủ đang hưởng lương cao nhất đội Havertz thuận chân chiêu. Rồi Calafiori, cầu thủ xuất sắc nhất tháng 8 trong cuộc bầu chọn gần nhất cũng chân trái.

Mùa chuyển nhượng mới qua, 8 lính mới gia nhập Pháo thủ, trong đó Madueke là tân binh đầu tiên còn Hincapie là người cuối. Nếu đời bạn đã lên giường với tám hay mười tình yêu thì hai người đầu và cuối chắn chắn là hai người quan trọng nhất.

Madu và Hinca cùng 23 tuổi tương lai rộng mở, đều là tuyển thủ quốc tế. Sẽ có người hỏi, với đẳng cấp của hai người, tại sao họ về Arsenal chỉ để chôn vùi tuổi xanh trên hàng ghế dự bị?

Madu nhanh hơn, mạnh hơn, trẻ hơn và thậm chí được coi sẽ tiến xa hơn Saka nhưng cậu không thể cạnh tranh được ở vị trí chạy cánh phải. Nên nhớ, dù mới ở tuổi24, Saka đã chơi 199 trận ở Premier League và là người ra sân nhiều nhất trong màu áo trắng đỏ. Vì vậy, Madu chưa thể có sự tinh tế, ổn định và sự tin cậy như ông anh đồng hương Anh quốc được.

Với Hinca, để có một suất chính thức có lẽ còn gian nan hơn. Hinca, người Ecuador cao 1.83 sẽ bất lợi về thể hình so với big Gaby, người Brazil 1.91 ở vị trí trung vệ lệch trái. Hơn nữa Gaby là thủ lĩnh hàng phòng ngự, một chiến binh dũng mãnh, lại có biệt tài ghi bàn bằng đầu từ phạt góc.

Nếu Hinca dạt sang hậu vệ biên trái thì lại đụng Calafiori đang có phong độ sáng chói. Thậm chí cậu còn phải xếp hàng thứ ba vì Skelly, dù vừa bước sang tuổi 19 những đã rất xuất sắc, đã được gọi vào đội tuyển Anh.

Tương lai Arsenal vẫn thuộc vệ các cầu thủ chân trái với ba thần đồng tuổi teen Skelly, Nwaneri và Dowman. Dowman mới 15 tuổi đã được HLV Arteta cho vào sân trong mùa giải năm nay. Trong khi đó Nwaneri, 18 tuổi có lối chơi táo bạo từng thay thế đội trưởng Odenaard bị chấn thương.

Chưa hết, Arsenal còn ba cầu thủ chân trái nữa, có lẽ quá dự thừa nên đang cho mượn, gồm Kiwior, Zinchenko và Vieira.

Phải, trái hay giữa đều không quan trọng, vấn để là cách hoạt động thể hiện ra sao thôi. Thông thường, cầu thủ thuận chân trái chơi bên trái hàng phòng ngự và bên phải của hàng tấn công.

Big Gaby có khả năng bao quát một diện tích rộng, cho phép hậu vệ trái dâng cao chơi như tiền vệ, hỗ trợ cho trung tuyến. Cũng may Calafiori hoặc Skelly thích ứng tốt vai trò này vì họ có kỹ năng tham gia tấn công, từng trực tiếp ghi bàn hoặc kiến tạo.

Ở tuyến trên, về lý thuyết nhạc trưởng Odegaard chơi ở trung tâm nhưng vì thuận chân trái nên thường dạt phải, tạo thành một cặp bài trùng rất hiệu quả với Saka. 42% hướng tấn công của Arsenal là từ bên phải nên có thể coi đội bóng gần như chơi lệch một càng.

Những cầu thủ chân trái kể trên hợp sức cùng các cầu thủ chân phải cũng rất tài năng và nói đến chiều sâu đội hình năm nay thì quên đi. Kỳ lạ, dù chưa lên đỉnh ở PL hay CL nhưng giới cá đội đều xếp Pháo thủ là favorite cho cả hai giải. Cụ thế, Arsenal được đánh cá cao hơn Liverpool và Man city ở PL; còn cao hơn PSG và Bayern tại CL (bằng chứng trong còm).

Mọi người đều biết, những chiếc chân trái kinh hoàng của Maradona, Messi và Salah đã tạo ra những khác biệt ra sao. Arsenal đang có quá nhiều chân trái, đó là lý do họ đang được coi là đội bóng mạnh nhất Châu Âu và thế giới hiện nay.

Góc nhìn: Putin là tội đồ làm suy yếu phe độc tài?

 Góc nhìn: Putin là tội đồ làm suy yếu phe độc tài?

Ván bài lật ngửa

Con bài tẩy trong cuộc chiến Ukraine đang dần được hé lộ. Trump không hề dấu diếm khi nói rằng cần bót ngẹt kinh tế Nga để họ không còn tiền nuôi chiến tranh nữa.

Việc đánh thuế 100% các nước mua dầu lửa của Nga như Ấn Độ, Trung Quốc và một số nước chưa được thực hiện nhưng không thể nói điều đau đớn này không thể xảy ra. Các nước EU tiếp tục xiết lại việc mua dầu và khí đốt từ phía đông.

Được bật đèn xanh, Ukraine đã không ngại vượt lằn ranh đỏ để tấn công sâu vào lãnh thổ Nga. Không phải là các mục tiêu quân sự là các cơ sở hậu cần, huyết mạnh kinh tế: nhà máy lọc dầu, nhà máy điện, tuyến đường sắt.

Đòn mới nhất là Ba Lan đã đóng cửa biên giới với Belarus với lý do bị đe dọa an ninh doa tập trận Nga – Belarus và việc UAV “bay lạc”. Động thái này đã làm nghẽn mạch tuyến đường sắt Á – Âu, vốn là kênh vận chuyển hàng hóa chủ yếu và tác động mạnh đến việc xuất khẩu của Trung Quốc sang Châu Âu. Hiện có hàng chục tỉ USD hàng hóa đang bị kẹt tại biên giới Belarus với Ba Lan.

Để đáp trả, chỉ là những cuộc tấn công điên cuồng bằng hỏa tiễn vào thủ đô Kiev và các thành phố lớn của Ukraine.

Gà son Trump?

Trump lên cầm quyền mới được 8 tháng cũng là thời gian các thể chế độc tài chịu những tổn thất nghiêm trọng.

Trước hết chế độ Al Assat ở Syria, một đồng minh quan trọng của Nga ở Trung Đông đã sụp đổ. Mỹ đã mau chóng công nhận chính phủ mới và Ngoại trưởng nước này sẽ lần đầu tiên sang thăm Wasington trong mấy ngày tới.

Hậu quả của biến cố này là Iran mất không gian tiếp viện cho các tổ chức như Hamas hay Hesbollah và các chân rết này đã bị đập tơi bời, gần như đã bị vô hiệu hóa. Tiếp theo là chính Iran cũng bị oanh tạc tan tác trong cuộc chiến 12 ngày.

Chính phủ cộng sản ở Nepal sụp đổ cũng là một thất bại chiến lược của Trung Cộng trong khu vực Nam Á.

Bên Đông Nam Á, dễ thấy những cú xoay trục ngoạn mục của những nước thân Tàu với các mức độ nặng nhẹ của Philippines, Cambodia, Thái Lan và Việt Nam.

Tại Mỹ latin, thời gian tồn tại của chế độ độc tài Maduro đang tính theo tháng khi Mỹ triển khai tàu chiến ở vùng lãnh thổ Puerto Rico và biển ngoài khơi Venezuela nhằm răn đe và khuyến khích sự nổi dậy của dân chúng.

Một khi “chụp mũ” Maduro là tội phạm ma túy vào treo giải thưởng 50 triệu USD cho việc bắt giữ hoặc giết chết ông này, Mẽo đã giành quyền động thủ bất kỳ lúc nào.

Nay thì Trump đã khoe đã dừng được 7 cuộc chiến, bao gồm Thai- Cam, Ấn- Pakistan, Armenia- Azerbaijan, Uganda- Rwanda...thể hiện vai trò nổi bật của Mẽo trên trường quốc tế.

Một kẻ điên nặng

Không biết ông Zời sinh ra loài người kiểu gì mà đây là loài sinh vật duy nhất luôn luôn tìm cách giết nhau, chế tạo vũ khí và làm hại lẫn nhau. Hầu như người nào cũng mắc bệnh tâm thần, nói nôm na là bị điên với mức độ nặng nhẹ khác nhau, trong đó Putin không phải ngoại lệ.

Trong một cơn điên, Putin ra lệnh tấn công xâm lược Ukraine cách đây 3 năm rưỡi, gây ra muôn vàn nỗi thống khổ cho người dân Nga về cả sinh mạng lẫn miếng ăn. Khách quan mà nói, để đi đến quyết định điên rồ này, Pu đã bị Mỹ và phương Tây o ép làm khó. Nhưng điều này lại bắt nguồn từ một cơn điên khác.

Putin vốn xuất thân bần hàn, được dựng lên một cách may mắn. Kinh tế nước Nga gặp nhiều khó khăn thời kỳ hậu cộng sản, dẫn đến việc tổng thống Elsin phải trảm tướng liên tục, liên tiếp các thủ tướng đến rồi đi.

Vì Putin vô danh tiểu tốt, để chắc ăn, Elsin từ chức sớm 6 tháng để Putin ra tranh cử với tư cách tổng thống đương nhiệm. Pu lại gặp may, khi lên cầm quyền là lúc giá dầu lửa tăng đội biến do sự kiện khủng bố 11/9/2001, nền kinh tế Nga khởi sắc. Đáng lẽ ông đã được vinh danh mãi mãi nếu rút lui khi đủ hai nhiệm kỳ 8 năm vào năm 2008.

Việc Putin bám víu quyền lực và đi theo chủ nghĩa độc tài là một món quà đối với Mỹ và phương Tây vì khi bộc lộ danh vọng cá nhân, Pu bị bạn bè và đồng minh lần lượt xa lánh. Từ lúc đó, nước Nga liên tục bị dồn ép, chư hầu cũ trong cái gọi là CIS (các nước Liên Xô cũ) và Đông Âu bị lôi kéo vào quỹ đạo NATO hoặc EU của họ.

Vừa đấm vừa xoa và cái kết

Chưa bao giờ nước Nga có vị thế như hiện nay, rõ ràng kinh tế suy yếu, đối ngoại bị cô lập, lúc nào cũng lôi hột nhân ra dọa mà không ai thèm sợ. Dồn con chó điên sở hữu vũ khí hủy diệt loài người vào chân tường là điều không nên. Bởi vậy, thỉnh thoảng Trump nói chuyện qua điện thoại với Putin, thậm chí gặp mặt nếu cần.

Việc một loạt các chế độ độc tài đã sụp đổ cũng như xu hướng tiếp tục là hậu quả trực tiếp và gián tiếp của việc Nga suy yếu. Kể cả Tàu Cộng cũng bị vạ lây khi con đường huyết mạch đưa sản phẩm Made in China sang Châu Âu qua đường sắt cũng bị chặn đứng như đã nói ở trên.

Putin là một nhà độc tài trong 26 năm qua, nhưng không hiểu vô tình hay cố ý mà ông đã làm tổn thương phe độc tài quá nhiều.

Không hiểu nổi Gen Z

Tính năm 2025, những người thuộc thế hệ gen Z tạm coi là ở độ tuổi 16-30. Ở Nepal, chính người gen Z vừa làm nên một cuộc cách mạng lật đổ cường quyền. Phá không khó lắm, những để xây nên một cuộc sống mới tốt đẹp hơn lại không hề đơn giản.

Các con của tụi mình cũng ở độ tuổi gen Z. Mình bối rối khi một số bạn bè khen rằng tụi mình đã nuôi dạy con “thành công” (cho đến nay) vì thực sự tụi mình chẳng có công lao gì nếu các con “học tốt”. Hơn nữa điều đáng để hãnh diện phải là những gì thiết thực hơn, ví dụ như đã đóng góp được gì cho công đồng và xã hội, chứ chỉ là học hành thì vẫn là đồ ăn hại thôi.

Gen Z sinh ra và lớn lên cùng với chiếc phone, được coi rất giỏi về công nghệ. Mình thì thấy cái phone thật khủng khiếp, bạn bè lâu ngày gặp nhau chẳng ríu rít trò chuyện mà lôi phone ra bấm.

Hai người yêu nhau, lên giường không úp mặt vào nhau mà mỗi người úp vào mỗi phone. Cha mẹ con cái không nói chuyện vì đều bận phone.

Vừa rồi mình được gặp một phụ huynh sang thăm con du học tại Sydney. Chị khoe rằng con của chị rất giỏi tiếng Anh, IELTS 7.5. Mình buột miệng nói rằng, thế thì nên học y tá để ở lại. Chị bảo cháu không muốn định cư!

Ở Việt Nam bây giờ sướng lắm, chứ sang thì quá khổ. Nếu bạn bảo sang đây có tự do dân chủ thì mọi người sẽ cười vào mũi, ông này chẳng biết gì cả, mới trên cung trăng rơi xuống.

Một cháu gái du học khác đi làm rất chăm chỉ, tiết kiệm kha khá. Mình ngứa miệng bảo có tiền thì nên làm hôn nhân giả thì cháu lại bảo nếu đại khái “tay không bắt giặc” thì ở, bằng không kiếm chút vốn liếng để về Việt Nam thôi. Úc có 1 triệu sinh viên quốc tế, khoảng nửa triệu nữ sinh, kiếm được đám nào thì ngang trúng số độc đắc rồi.

Với hai tấm gương, một chăm học, một chăm làm đều không có ai chọn Úc cả. Còn loại dở dở ương ương, học làng nhàng, tiền ít thì làm gì có cửa.

Có lẽ mình đã trở nên lỗi thời, cứ cho rằng nước Úc là lý tưởng nhưng đối với các bạn trẻ gen Z thì họ lại nghĩ khác. Thực tế, đa số du học sinh Việt Nam tại Úc không còn quyết sống mái với chuyện bám trụ như trước.

Cuộc sống của mình không còn gì để phải sợ hãi nữa, kể cả sợ mất tiền (vì chẳng có mà sợ). Thành thật, chỉ một điều lo nghĩ là sẽ phải sống xa con. Điều mẫu thuẫn, mình không ngăn cản mà lại mong các con sớm đi lấy chồng.

Suy bụng ta ra bụng người, tất cả các cha mẹ đều không ai muốn xa con. Ngoại trừ quá nghèo đói quá như ngày xưa thì mới muốn chúng nó mở mày mở mặt, còn trung lưu trở lên thì đi đâu loanh quanh cũng thế thôi.

Cũng tốt, lỡ ra Việt Nam vươn mình trở thành cường quốc trên thế giới thì ai hưởng hộ? "Ngoan cố" mà nói, bất kỳ thành quả nào cũng cần chăm chỉ và lương thiện, phải trả giá bằng rất nhiều mồ hôi và nước mắt.

Lửa cháy thành Kathmandu

 

Thành Kathmandu, thủ đô Nepal một trong những kinh thành cổ xưa nhất thế giới đã không yên bình khi cuộc nổi dậy của quần chúng đã lật đổ chính thể của Thủ tướng Cộng sản Oli. Đáng chú ý, ông Oli, 73 tuổi và vợ mới vừa quay về nước sau chuyến đi thăm và dự Lễ duyệt binh tại Trung Quốc.

Trong Lễ duyệt binh kỷ niệm 80 Chiến thắng phát xít Nhật, số lượng các nguyên thủ quốc gia có sự giảm thiểu so với Lễ 70 năm nhưng vẫn không thiếu nhà lãnh đạo Nepal, chứng tỏ mối quan hệ khá khăng khít giữa quốc gia khổng lồ với tiểu quốc láng giềng này.

Ngày 9/9, ngay sau biết tin quân đội bất tuân thượng lệnh là đàn áp biểu tình, Oli đã vội vã từ chức và bỏ trốn sang Dubai, nhưng nhà riêng của ông đã bị đốt cháy. Một số quan chức cấp bộ trưởng đã bị những người biểu tình bắt giữ, đánh đập và giết chết. Ít nhất 22 người biểu tình bị chết trong các cuộc bạo động.

Hồi mới sang Dubai sống vào đầu năm 2001, mình ngạc nhiên khi thấy khá đông người Nepal ở bên đó. Vào ngày 1/6 cùng năm đã diễn ra một sự việc chấn động là cuộc thảm sát hoàng gia, theo đó, Thái tử Dipendra say rượu đã bắn chết cha mẹ mình là vua Birendra và hoàng hậu, các cô chú, các em trai em gái và em họ, tổng cộng 13 người rồi tự sát.

Một cậu người Nepal quen biết đã tỏ ra tức giận khi cho rằng không thể có chuyện như thế được. Tại sao bữa tiệc có đầy đủ các thành viên hoàng gia mà lại thiếu vắng hoàng đệ Gyanendra trong khi người duy nhất sống sót lại là con trai độc nhất của ông là Paras. Rồi Thái tử Dipendra thuận tay phải trong khi vết đạn “tự sát” lại nằm phía bên trái của đầu.

Bản tin “chính thống” cũng không thể nêu được động cơ giết người mà chỉ là một “giả thiết” Dipendra bất đồng với cha mẹ vì bị ngăn cấm tình yêu. Kể cả vậy cũng chưa thuyết phục vì thái tử nương tương lai là con gái của một gia đình rất giàu, có học vấn và chưa điều tiếng gì, không có lý do để cấm cản.

Cậu người Nepal cho rằng thủ phạm của vụ mưu sát chính là Thái tử Paras mới, một tên bất hảo. Trời có mắt, hắn không bao giờ được lên ngôi vì vua cha Gyanendra cũng bị phế truất vào năm 2006, kết thúc chế độ phong kiến kéo dài hàng ngàn năm ở đất nước đỉnh Everest, nóc nhà của thế giới.

Nepal có dãy Hymalaya cao nhất thế giới và phần lớn cư dân sống trong các thung lũng bao bọc bởi núi cao. Chính vì thế, trong lịch sử vương quốc khá biệt lập so với bên ngoài.

Các vương triều Nepal có mối quan hệ tốt với người Anh khi hợp tác để truy quét những người Ấn chống thực dân Anh trốn chạy sang đây. Địa hình hiểm trở không chỉ ngăn cản các cuộc xâm lược mà còn ngăn chặn việc bành trướng của đạo Hồi vào khu vực núi non.

Cuộc sống ở đất nước Phật giáo và Hindu cứ yên bình cho đến khi cách mạng ở Trung Quốc thành công. Với chiến lược bao vây và gây sức ép với Ấn Độ, Trung Quốc liên kết với Pakistan từ phía tây bắc và muốn lũng đoạn Nepal từ phía đông bắc của Ấn Độ. Trung Quốc đã bơm tiền và vũ khí cho các nhóm vũ trang Maoist hoạt động chống chính quyền vương quốc.

Là một người từng du học bên Anh quốc, vua Birendra chấp nhận chế độ dân chủ đa đảng ngay tử khi lên ngôi chưa lâu, cho soạn thảo hiến pháp mới vào thập niên 1980s. Điều này không giúp cho các hoạt động bạo lực giảm đi mà còn tạo điều kiện cho phe cộng sản có thêm một kênh đấu tranh mới, vừa vũ trang, vừa nghị trường.

Sau khi vua Birendra chết trong cuộc thảm sát cung đình mờ ám, hoàng gia đã bị mất uy tín nghiêm trọng và sụp đổ, từ đó các đảng cộng sản và Maoist trở thành lực lượng chính kiểm soát chính trường Nepal. Đất nước Nepal không khá lên mà chìm trong nạn tham nhũng, nghèo nàn và lạc hậu.

Theo số liệu của Bộ di trú Úc, số lượng du học sinh Nepal đứng thứ ba, chỉ sau Trung Quốc và Ấn Độ, xếp trên các quốc gia đông dân hơn hẳn như Việt Nam, Philippines và Indonesia. Không có gì lạ, dân số Nepal không tăng mà còn sụt giảm do người dân bỏ ra nước ngoài quá nhiều.

Theo tin mới nhất, nữ cựu chánh án Karki đã được “suy tôn” làm thủ tướng lâm thời của Nepal. Tổng thống nước này vẫn tại chức nhưng vị trí này không có quyền lực, chỉ làm nghi lễ.

Chuyện hẹn hò

 

Các con gái của mình đang hạnh phúc vì yêu, chúng ríu rít như những đôi chim mà thấy mát lòng mát ruột. Tình yêu ở lứa tuổi mười tám đôi mươi là đẹp nhất, chưa vướng bận cơm áo gạo tiền mà chỉ có mộng mơ.

Mình đủ già để kể chuyện ngày xưa vào lúc thế hệ như mình còn trẻ. Ở Việt Nam, cái gì cũng được quy thành hai chữ ”chiến đấu”. Nhớ ông thầy cũ từng nói “các cậu như cái gậy của kẻ ăn mày, đến nhà nào cũng chọc gậy gõ cửa”. Tụi trai mới lớn luôn sẵn sàng tấn công tất cả các cô gái họ quen với mục tiêu cắn được một miếng rồi chạy.

Các em gái thì lúc nào cũng phải lo cố thủ. Nhưng thủ khó lắm vì bản năng tạo hóa sinh ra, hơn nữa đàn ông nó nhiều thủ đoạn. Thông minh như Thúy Kiều mà vẫn mắc mưu Sở Khanh.

Khổ thân, cho nó ăn trái cấm rồi cứ phải lẽo đẽo chạy theo nịnh nọt (và thề rằng đến khi lấy được sẽ trả thù sau). Tuy vậy, không phải tất cả chúng nó xong chuyện đều lật mặt mà nhiều bọn trai tiếp tục ở lại để xây dựng tổ ấm và tương lai.

Về đặc điểm tâm sinh lý, khi đến tuổi nhu cầu bùng nổ, con trai luôn muốn được thỏa mãn mà không cần yêu. Có điều trong quá trình đong đưa tán tỉnh đã phát sinh tình cảm yêu thương. Bởi thế nhiều người không thể và không nỡ lòng nào quất ngựa truy phong.

Trong tiểu thuyết cũng như đời thực đều có tình yêu sét đánh (love at first sight). Cái khác nhau ở chỗ sét đánh trong văn chương đều dẫn đến tình yêu vĩnh cửu mang tính định mệnh, còn ngoài đời thường rất mong manh.

Mình để ý một điều, tình yêu là nguồn cảm hứng bất tận cho thơ ca, mang lại những tác phẩm bất hủ. Thế nhưng hầu hết các mối tình đó là các câu chuyện chưa đủ từ A đến Z, hay là có “vụ đó” rồi thì nó không còn lãng mạn nữa?

Hồi xưa, chiến tranh liên miên, đàn ông bị bắt đi lính hết, nhà nào có con gái thì chỉ lo ế chồng. Bây giờ ngược lại, gái thiếu trai thừa, đàn ông lấy được vợ khó lắm, có người yêu còn chưa chắc.

Rồi nữa, giá nhà lên cao quá làm tụi trẻ không thể mua được nhà. Giải pháp là “Ba Không”, không hẹn hò, không hôn nhân, không sinh con. Đây là lựa chọn của sự diệt vong, bắt đầu xảy ra ở một số quốc gia trên hành tinh này.

Có một thực tế đáng buồn là tụi trẻ bây giờ không còn yêu đương cuồng nhiệt như trước. Có lẽ vì cuộc sống đã trở nên quá nhiều áp lực: học hành, việc làm, tiền bạc, các thể loại mối quan hệ phức tạp trong xã hội và gia đình.

Càng khó khăn, càng quý hiếm. Để sau này không bao giờ ân hận, hãy trân trọng mỗi khoảng khắc sung sướng khi còn có thể có cơ hội yêu và được yêu.