Chủ Nhật, 3 tháng 8, 2025
Trung Quốc hậu Tập sẽ ra sao?
Một xã hội bưng bít thông tin là môi trường lý tưởng cho những tin đồn, nhưng không hẳn tin đồn nào cũng đúng như bà Lệ Viện đã 63 thì đâu phải tuổi ham hố bồ bịch. Nhưng đây là những tin tức đánh vào uy tín cá nhân của Tập Chủ tịch, cho thấy ông không còn nhiều uy quyền để xử lý những thông tin ác ý như vậy. Hơn nữa, tin đồn tạo ra còn sức ép dư luận lên các đương sự trong câu chuyện.
Vấn đề ở chỗ các tin đồn lại “trùng khớp” với những gì mà các nhà quan sát đang thấy: những động thái thay đổi nhân sự hàng loạt trong quân đội, an ninh và dân sự; ngôn từ trong truyền thông; sự vắng mặt khó hiểu của ông Tập trong nhiều sự kiện quan trọng trong nước và quốc tế.
Kỳ họp BCT vào 30/7 đã ra thông báo Hội nghị TW 4 sẽ được tổ chức vào tháng 10 tới. Đây là hội nghị đã bị trì hoãn rất lâu, từ sau Hội nghị TW 3 vào tháng 7 năm ngoái, khi mà ông Tập bị đồn đại “đột quỵ” ngay trong thời gian hội nghị. Một tin tức không công khai gây sốc rằng Trương Hựu Hiệp đã được chỉ định làm quyền Chủ tịch quân ủy.
Mấy hôm nay, cả 7 UV Thường vụ BCT đều biến mất lại làm người ta nghi ngờ Hội nghị Bắc Đới Hà đang diễn ra, như Bộ trưởng Tài chính Mỹ Bessent đã gọi đó là “conclave". Đay là hội nghị tại một khu nghỉ mát có biển xanh, cát trắng, hết sức quan trọng hằng năm với sự tham gia của các nguyên lão và các quan chức hàng đầu. Từ “conclave” (mật nghị) chỉ cuộc họp bầu Giáo hoàng được “vô tình” dùng ở đây cho thấy rất có thể Hội nghị Bắc Đới Hà sẽ bàn về tương lai của ông Tập và nước Tầu hậu Tập.
Chuyện cá nhân là nhỏ nếu so sánh với số phận của cả đất nước trên 1 tỉ dân. Cuộc chuyển giao quyền lực gần nhất chính là thời kỳ hậu Mao Trạch Đông, một lãnh tụ cũng có quyền lực vô song và không bị giới hạn bởi thời gian nhiệm kỳ như Tập.
Vào cuối trào Mao, có hai phe cánh nổi lên gồm Lâm Bưu và Giang Thanh tiêu biểu cho cánh Tả; Chu Ân Lai và Đặng Tiểu Bình bên cánh Hữu. Lâm và Giang xuất thân nông thôn nên có lập trường đấu tranh giai cấp kiên định; còn Chu và Đặng đều con nhà giàu, cùng du học Pháp nên mê “bơ thừa sữa cặn” của tư bản đế quốc. Sự đối địch giữa hai phe càng làm cho Mao thêm vĩ đại và trở thành một nhân vật không thể thay thế cho đến khi chết vào năm 1976, thọ 83 tuổi.
Đương nhiên Mao tin tưởng vợ yêu Giang Thanh nhất và nghi ngại nhất Đặng Tiểu Bình. Vì thế năm 1969, Đặng bị cách hết chức vụ, chỉ còn đảng viên thường. Lúc này Lâm Bưu nghĩ rằng mình đã rộng cửa vì Chu già và có vấn đề sức khỏe, còn Giang là đàn bà. Sự nôn nóng của Lâm đã khiến ông phải trả giá bằng mạng sống với “tai nạn” máy bay năm 1971.
Năm 1973 Đặng được Mao cho phục chức, giống như Tào Tháo không ưa Tư Mã Ý nhưng vẫn phải dùng vì tiếc cái tài của Ý. Khi Chu nghỉ dưỡng bệnh từ năm 1974, Đặng được thăng thêm Phó Thủ tướng thứ nhất, rồi kiêm Tổng Tham mưu trưởng quân đội. Đặng đã trở thành nhà lãnh đạo Trung quốc trên thực tế. Khái niệm “bốn hiện đại” được công bố lần đầu tiên năm 1975 nằm trong thời gian ông nhiếp chính.
Sau khi Chu chết vào đầu năm 1976 thì điều bất ngờ đã xảy ra, Hoa Quốc Phong, lúc đó 55 tuổi được chỉ định làm Thủ tướng, chính thức trở thành Thái tử với câu nói của Mao “chú làm việc, ta yên tâm”. Chắc chắn Đặng rất thất vọng nhưng ông không nổi loạn và chờ thêm vài tháng, Mao cũng băng hà. Với sự ủng hộ của quân đội và các nguyên lão, Giang Thanh và “bè lũ bốn tên”, đối thủ chính của Đặng bị bắt.
Tuy nhiên Đặng lại xử lý Hoa rất nhẹ nhàng, sau 5 năm Hoa mới bị tước hết các chức vụ, bao gồm TBT, Chủ tịch nước, Thủ tướng và Chủ tịch quân ủy. Mặc dù đã có quy định về tuổi nghỉ hưu nhưng Hoa được hưởng “trường hợp đặc biệt” tiếp tục làm trung ủy cho đến năm 81 tuổi. Có lẽ đây là bằng chứng về tình đoàn kết và tính nhân văn trong nội bộ chính trường Tàu cộng.
Giả định Tập không còn kiểm soát được quân đội, do đó không còn thực quyền khi có nên được đối xử như Hoa? Khác biệt là ngày nay không có một nhân vật nào như Đặng, dù không bao giờ giữ các chức vụ cao nhất nhưng ông vẫn có uy quyền bao trùm trong Đảng, Chính phủ và quân đội.
Theo những nguồn tin chưa được kiểm chứng, phe chống Tập có hai khuynh hướng: quyết liệt, nhanh gọn, đề phòng Tập và phe nhóm phản công; hoặc làm nhẹ nhàng để giữ hình ảnh, thậm chí chấp nhận các nhân vật thân Tập như Lý Cường, Đinh Kiết Tường lên thay.
Bên cạnh chuyện nội bộ còn vấn đề bên ngoài cũng rất quan trọng. Có thể đoán rằng Mỹ không muốn Trung Quốc bạo loạn nhưng muốn đối thủ này suy yếu. Như mô hình Liên Xô trước đây, sau khi 15 nước cộng hòa tách ra thì nước Nga chỉ còn phân nửa về dân số và quy mô kinh tế và không bao giờ hùng mạnh như Liên Xô nữa.
Nếu Trung quốc được phân chia thì Đài Loan, Hongkong, Maocao đã có hộ chiếu và tiền tệ riêng; Tây Tạng, Tân Cương và Nội Mông cũng có sẵn những cơ sở về văn hóa và tâm lý xã hội để ra riêng. Còn cái “lõi” Trung Hoa ở giữa vẫn có thể phân chia thành “Hoa bắc” và “Hoa nam”, trong đó riêng Hoa Nam có 3 ngôn ngữ lớn là tiếng Quảng, tiếng Tiều (Triết Giang) và tiếng Ngô (Thượng Hải).
Những động thái về thuế của Chính quyền Trump lại nhằm mục đích khác. Hãy để ý so với khi bắt đầu chiến tranh Thương mại 2018, thâm thủng mậu dịch với Trung Quốc đã giảm một nửa, chỉ còn 290 tỉ USD, trong khi tổng xuất khẩu và tổng thạng dư của Trung Quốc vẫn tiếp tục tăng nhẹ. Lý do là Trung Quốc đã dùng các nước Đông Nam Á, Mexico và Canada để làm trạm trung chuyển né thuế. Nay ông Trump điểm huyệt vào hàng trung chuyển, chắc chắn sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng dến chiến lược xuất khẩu của Trung Quốc.
Hiện nay tiêu dùng nội địa của Trung Quốc chỉ chiếm 40% GDP, trong khi Mỹ và nhiều nước là tầm 70%, cho thấy cần xem xét đến vấn đề cấu trúc nền kinh tế. Đây là điều không đơn giản vì Trung Quốc không có hệ thống an sinh xã hội mạnh như phương Tây, dẫn đến tâm lý người Tàu lúc vào cũng lo phòng thân, phòng bất trắc mà không dám tiêu dùng. Nếu tiêu thì lại dồn hết vào bất động sản, và khi bong bóng nổ như hiện nay đã làm niềm tin vào xã hội tan vỡ.
Rõ ràng thách thức là rất lớn cho thời kỳ hậu Tập Cận Bình.
Tâm tình: Xách ba lô lên đường
Biết lo như thế là sai vì con lớn rồi, lại đi cùng bạn bè bảo vệ nhau, mặc kệ nó thôi. Sai thì phải sửa, nhưng để sửa thì lại cần phải có thời gian.
Nhà mình có Kelly chăm đọc sách, Sissy chăm đi chơi. Đi nhiều liệu có học được sàng khôn, và đọc nhiều thì có tìm được túi khôn? Chắc phải tùy theo đọc cái gì và đi như thế nào.
Chuyến đi này mình lấy làm mừng khi Si mang rất ít hành lý. Trong 4 đứa đi Châu Âu thì Si mang nhiều đồ nhất, lần này còn ít hơn cô bạn người Tây đi cùng. Tiêu chuẩn vietjet xách tay có 7 ký, con không có hành lý ký gửi, mà khi ra sân bay cân thử cũng chỉ có 5kg.
Như tụi Tây ba lô chỉ có cái ba lô sau lưng là có thể đi khắp thế gian. Đi đến đâu còn kiếm việc làm đến đó để lấy mỡ nó rán nó cho chuyến đi! Năm ngoái Sissy đòi gap year, nghỉ hẳn 1 năm để đi nước ngoài ít nhất 6 tháng. Thấy tụi mình gàn nên con cũng chiều lòng cha mẹ mà không đòi nghỉ học nữa.
Chẳng hiểu tụi mình ngăn cản thế có đúng hay không? Nghĩ lại thời trẻ trâu, quí vị thường ước gì được làm lại thì sẽ quậy tưng hơn nhiều nữa! Nhưng ở vị trí phụ huynh thì quí vị lại muốn con bạn phải ngoan ngoãn nghe lời.
Ngẫm lại những lời khuyên của cha mẹ, mình thấy trong 10 điều khuyên, dễ đến 8-9 điều đúng. Hồi xưa, thế hệ tụi mình và thế hệ cha mẹ gần như giống hệt nhau về suy nghĩ, còn mình với con mình bây giờ thì lại khác biệt một trời một vực. Vì thế nếu mình tìm cách khuyên con thì giỏi lắm đúng được phân nửa.
Để đạt được hiệu suất cao như xưa, cách tốt nhất là bớt can thiệp khuyên răn đi. Cái gì thật chắc thì hẵng nói, bằng không để tụi nó tự lo. Có điều con người ta đầy mâu thuẫn giữa tình cảm và lý trí, giữa khôn ngoan và ngu xuẩn nên vẫn thường nghĩ một đằng, làm một nẻo.
Cái đích dạy con của những người làm cha mẹ là gì? “Gieo tính cách, gặt số phận”. Trong hoàn cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, điều nên hướng tới cho con cái là những đức tính quan trọng như kiên cường, kiên trì, đam mê, hòa đồng, chấp nhận thách thức...
Ai từng đi du học Úc đều biết rằng nếu giỏi tiếng Anh thì đạt điểm cao là chuyện bình thường, còn rất dốt tiếng Anh như mình mà từng có điểm HD thì gần như là chuyện hoang đường. Nhưng vượt lên số phận là điều có thật, nếu thực sự đủ can đảm, đó là cái mình dám khoe khoang tí.
Trong lúc trà dư tửu hậu, đám già thường bàn đến chuyện dạy con như thế nào. Đọc nhiều, đi nhiều cũng tốt nhưng chưa đủ. Còn phải làm nhiều nữa, như trong triết học cho rằng quá trình lao động sản xuất là quá trình làm nên trí tuệ con người. Bằng các mối quan hệ người lớn, quí vị hoàn toàn có thể giúp con mình tìm việc làm và làm việc là cách trưởng thành tốt nhất.
“Học thầy không tày học bạn”, tụi trẻ dễ nghe nhau tin nhau nên việc kết bạn cũng đóng vai trò rất quan trọng. Cái này phụ huynh cũng có thể liên quan, chẳng hạn quí vị mua nhà, thuê nhà ở các vị trí đầu mối giao thông, bạn bè dễ tìm đến nhà, thêm cơ hội gặp gỡ giao lưu, chính là cách giúp con cái có thêm bạn bè.
Cuối tuần nghĩ sao nói vậy, mong mọi người chỉ giáo.
Thế chỗ Trung Quốc, Brazil rơi vào tâm bão thuế
Sau khi hết thời gian tạm hoãn, chính quyền Trump đang lần lượt công bố bảng danh mục “phong thần” thuế đối với các nước. Trong khi mức thuế của Trung Quốc chỉ “nhạc nhẹ” ở mức 30%, thì thuế cao nhất thuộc về “đồng hương” Châu Mỹ Brazil với 50%. Bất ngờ ở chỗ, Brazil bị dính chưởng trong bối cảnh nhập siêu từ Mỹ chứ không xuất siêu như nhiều nước, mà Trung Quốc là lớn nhất.
Có thể lý giải việc nhẹ tay với Trung Quốc vì “bất chiến tự nhiên thành”, nước này đang có những tin đồn dai dẳng liên quan đến vị thế lãnh đạo của Chủ tịch Tập. Cũng có thể vì Trung cộng có những con bài quan trọng như đất hiếm để mặc cả với Mỹ. Còn Brazil thì dễ bắt nạt hơn rất nhiều.
Trong quan hệ kinh tế thương mại, Mỹ phụ thuộc từ Brazil chỉ là cà phê và nước cam, đó là những sản phẩm có thể thay thế được từ nước khác, ví dụ cà phê từ Việt Nam. Brazil nhập từ Mỹ có trị giá lớn hơn, đáng kể là vũ khí, lại là mặt hàng không “ế”. Dù có dân số lớn, quê hương Pele vẫn là một nước nghèo, nền kinh tế còn lạc hậu thiên về nông nghiệp và gia công chế biến.
Đòn thù của Trump trước hết để dằn mặt BRICS, hiện do Brazil làm chủ tịch luân phiên, đồng thời là nước chủ nhà của Hội nghị thượng đỉnh 2025. Trong bối cảnh Putin và Tập Cận Bình bỏ Hội nghị, các thành viên mới như Ai Cập, UAE hay Iran cũng không cử người có quyền lực cao nhất đi dự mà chỉ để các quan chức cấp thấp hơn, Ấn Độ thì vẫn lửng lơ như thường lệ thì Brazil nổi lên như một tiếng nói ồn ào nhất trong BRICS.
Tổng thống đương nhiệm của Brazil là ông Luiz Lula de Silva, 80 tuổi, thuộc phe cánh tả. Không hiểu vì sao Lula đã dính vạ miệng khi nói rằng “Thế giới không cần một hoàng đế”, ám chỉ đến cá nhân Trump và chắc chắn đã làm tổng thống Mỹ nổi giận. Trong thư giải thích về mức thuế, Trump không ngần ngại nhắc đến một lý do không liên quan gì đến kinh tế thương mại là việc truy tố cựu tổng thống Bolsonaro, người thuộc phe hữu mà ông mô tả là “một chính khách được kính trọng”.
Nhiệm kỳ của Lula sẽ kết thúc vào cuối năm 2026, khi ông bước sang tuổi 81 và hiện nay chưa công bố việc có tái tranh cử hay không. Kinh tế Brazil đang gặp khó khi lạm phát đã quay trở lại thì sức ép từ Mỹ có thể hiểu không gì khác hơn nhằm thay đổi tổng thống ở nước này.
Sau tin thuế 50%, Lula đã triệu tập phiên họp nội các khẩn cấp, tuy nhiên chưa rõ sẽ hành động gì để đáp trả ngoài việc đánh võ mồm vì xem ra Brazin quá yếu so với “con cọp giấy”. Cũng chưa rõ Lula sẽ lãnh đạo BRICS đối phó ra sao khi Trump còn dọa đánh thuế bổ sung 10% đối với các thành viên BRICS và các nước vào hùa với BRICS.
Đây cũng là điều Việt Nam cần phải lưu ý vì làm thành viên chính thức của khối còn chẳng ăn ai, bây chừ chỉ là “đối tác” thì xơ múi gì, 20% đã khổ rồi mà dính 30% thì chỉ có mà ăn cám.
Vụ đánh thuế cũng cảnh tỉnh rằng, Úc cũng một nước nhập siêu từ Mỹ như Brazil vẫn có thể dính thuế nặng chứ không chỉ là nước xuất siêu.
Dao Thái gọt vỏ Cam
Mối quan hệ Thái Lan Cambodia đang trở thành điểm nóng dữ dội tại khu vực Đông Nam Á. Sự việc có vẻ bắt đầu từ cuộc đấu súng ở biên giới làm ít nhất một quân nhân Cam tử trận, tiếp sau là cuốn băng ghi âm 9 phút “nhạy cảm” của hai “bác cháu” Hunsen và Paetongtarn nhưng thật ra đó chỉ là giọt nước tràn lý và những nguyên nhân sâu xa đã âm ỉ từ lâu.
Ngược dòng thời gian, Khmer là một đế chế hùng mạnh nhất trong lịch sử khu vực Đông Nam Á, trải dài khoảng 6 thế kỷ, từ TK 9 đến TK 15, bao gồm lãnh thổ Thái, Cam, phần lớn nước Lào, phần Nam bộ của Việt Nam và một phần nhỏ của Myanmar ngày nay. Có thể coi trước khi Khmer sụp đổ thì nó đã tan vỡ thành ba nước là khi Xiêm và Vạn Tượng tách ra, trở thành Thái vào Lào sau này, phần còn lại gọi là Chân Lạp.
Về sau Chân Lạp mất Thủy Chân Lạp, tức Nam bộ vào tay Chúa Nguyễn, trong khi về phía Tây tiếp tục mất thêm một phần đất cho Xiêm. Chân Lạp lúc này chỉ là một nước nhỏ, thường bị hai nước Việt và Thái từ hai bên uy hiếp. Người Pháp đến và đã vẽ lại bản đổ, lấy lại một phần đất từ Việt Nam và một phần từ Thái Lan cho Cambodia. Nhưng phía Thái Lan không chịu và hiện nay vẫn còn 4 khu vực được coi là vẫn còn tranh chấp giữa hai nước.
Người có quyền lực nhất hiện nay của Cambodia là Hunsen, Chủ tịch đảng cầm quyền kiêm chủ tịch Thượng viện. Đây là một trong những người nắm giữ quyền lực lâu nhất thế giới, lâu nhất Đông Nam Á với 40 năm liên tục.
Hunsen, hỗn danh Hun ch.ột, xuất thân bần tiện, lớn lên đi lính cho Khmer đỏ, rồi đào ngũ chạy sang Việt Nam vào năm 1977. Gần hai năm sau, khi Việt Nam đưa quân vào “giải phóng” Cambodia, Hunsen mới 27 tuổi đã được bổ nhiệm làm Ngoại trưởng. Không lâu, Thủ tướng Pen Sovan bị phế truất và bị cầm tù, người kế nhiệm Chan Sy bị đột tử ở tuổi 52, Hunsen đã may mắn chính thức trở thành Thủ tướng từ năm 1985, khi mới 33 tuổi. Chủ tịch Đảng Nhân dân cách mạng cầm quyền là Heng Somrin, kế tiếp Chia Sim đều là những nhân vật mờ nhạt nên có thể coi Hunsen là người nổi bật nhất trong chính trường Cambodia.
Năm 1993, dưới sức ép quốc tế, Cambodia chấp nhận chuyển sang chế độ dân chủ đa đảng, tái lập ngôi vua cho Sihanuk. Trong cuộc bầu cử tự do đầu tiên, đảng bảo hoàng Funcipec đã giành thắng lợi nhưng phía đảng NDCM không chịu bàn giao. Ông hoàng Sihanuk đã dĩ hòa vi quý nhận Hunsen làm con nuôi, để cả hai ông Ranariddh và Hunsen làm đồng thủ tướng.
Lúc đó Cambodia được coi là một biểu tượng của sự thay đổi cho cuộc hồi sinh từ nạn diệt chủng Polpot. Cambodia được các nước Phương tây, các tổ chức quốc tế ưu ái đổ tiền của vào. Trong bối cảnh đó, Thái Lan như là một nước đại diện cho thế giới để trong việc hợp tác kinh tế, giúp thay đổi hẳn bộ mặt của đất nước Chùa Tháp.
Tuy nhiên, chính phủ liên minh đã tan vỡ, bằng lực lượng mật vụ và các mánh khóe, phe Hunsen đã dần dần loại bỏ các đảng đối lập, các thủ lãnh đối lập phải đi lưu vong để bảo toàn tính mạng, Cambodia trở lại thể chế độc đảng. Về quan hệ đối ngoại, Cambodia đã qua mặt Việt Nam hay Thái Lan, chơi hẳn với Trung Quốc, hứng nhận những khoản viện trợ đầu tư kếch xù.
Nhưng Hunsen vẫn “duy trì mối quan hệ gia đình” với gia tộc Shinawatra cho đến khi đổ vỡ bởi đoạn băng ghi âm 9 phút kể trên. Đến nay, quân đội Thái Lan đã triển khai vũ khí hạng nặng đến biên giới; đình chỉ việc bán điện, xăng dầu, thực phẩm, cung cấp internet các các tỉnh biên giới, làm cho kinh tế Cambodia rơi vào thảm cảnh. Nền kinh tế Thái gấp 15 lần kinh tế Cam, về quân sự cũng không hề cân sức, cho dù Cambodia có hơn trăm đại tướng, nhiều nhất thế giới.
Với tương quan lực lượng, “dao Thái gọt vỏ Cam” là chuyện dễ dàng nếu không có chống lưng của các cường quốc bên ngoài. Mọi người nhớ đến Trung Quốc, thật kỳ lạ, là một sự im lặng đáng sợ, không có chút động thái ngoại giao, quân sự, kinh tế nào, kể cả một dòng tuyên bố “quan ngại”.
Thực ra Trung Quốc đã dừng giải ngân các dự án vào Cambodia từ đầu năm nay. Đáng chú ý là dự án Kênh đào Phù Nam, một sự án được kỳ vọng là “Giấc mơ thế kỷ”. Mặc dù Cambodia có biển nhưng bờ biển có địa hình núi cao và sóng lớn nên trên thực tế hàng hóa qua lại vẫn phải đi qua hai của ngõ Việt Nam và Thái Lan. “Kênh đào Phù Nam” là cách Cambodia có thể vươn ra biển thông thương mà không phụ thuộc hai nước láng giềng khổng lồ.
Để lý giải sự im lặng của Trung Quốc, Cambodia chỉ là con tốt nhỏ, không thể để nó liên lụy đến quan hệ với Thái Lan, Việt Nam hay ASEAN. Mubarak từng là đồng minh gần gũi với Phương Tây nhưng khi ông này định nhường ngôi cho con trai thì đã làm Mỹ phật ý và ông không thể giữ được an toàn ghế tổng thống Ai Cập.
Hunsen cũng quá tham lam khi đưa con trai lên làm Thủ tướng, cậu này du học bên Mỹ và Anh về và rõ ràng có ý đồ thoát khỏi vòng tay Trung Quốc. Táo Tháo đã không cứu Lã Bố vì họ Lã từng phản bội Đinh Nguyên và Đổng Trác. Hunsen từng quay xe với Việt Nam và Thái Lan thì Trung Quốc cũng không thể tin Hunsen.
ASEAN cứu Cam là khó vì các nước trong khối không thể quên được hành động phá bĩnh của Cambodia vào năm 2012. Là một nước nhỏ mà Cam dám dùng quyền phủ quyết để rồi lần đầu tiên Hội nghị cấp cao ASEAN không ra được Tuyên bố chung, chỉ vì nó có nội dung bất lợi cho Trung Quốc về biển đông.
Vậy thì Việt Nam? Đương nhiên Việt Nam không muốn Thái xử lý Cam và tạo ảnh hưởng trên nước láng giềng này. Gần đây Thủ tướng và Tổng tư lệnh quân đội Thái đã sang thăm Việt Nam, biết đâu có nội dung bàn thảo gì đó liên quan đến Cambodia?
Dao Thái gọt vỏ Cam (tiếp theo)
Trong quá khứ, Việt Nam đã hai lần “giải phóng” Cambodia, lần đầu từ thời Minh Mạng, lần sau năm 1979. Để xem Thái Lan sẽ đi xa đến đâu thì cũng nên tìm hiểu nguyên nhân sâu xa của cuộc đụng độ Thái và Cam.
Cambodia là nước nhỏ kẹp giữa hai nước lớn là Việt Nam và Thái Lan. Điều mà họ có thể làm là đu dây giữa hai nước phía Đông và phía Tây như đã từng từ vài trăm năm trước. Nạn diệt chủng Polpot đến rồi đi, rồi cựu hoàng Sihanuk hồi hương.
Cambodia đã được cộng đồng quốc tế dành cho nhiều ưu ái về đầu tư và thương mại. Đáng tiếc, Cambodia đã không tận dụng cơ hội để canh tân đất nước, xây dựng một nền kinh tế bền vững, hiện đại, có nội lực, thay vào đó là nạn tham nhũng, độc tài và phụ thuộc kinh tế vào nước ngoài.
Chính quyền Hun Sen đã tỏ ra không biết mình biết ta khi thực hành một chính sách đối ngoại không hợp lý. Thay vì ngả nghiêng giữa Thái và Việt thì họ Hun là muốn làm cây tre giữa Trung Quốc và Phương Tây. Họ nhận viện trợ từ Trung Quốc nhưng lại trao chức thủ tướng cho Hun Manet, một người được đào tạo ở Mỹ và Anh. Hun Manet lên đã kêu gọi cải cách, khôi phục đối thoại nhân quyền với Úc, tuy nhiên người ta hiểu rằng đó chỉ là “chém gió” chứ còn lâu mới là thực lòng.
Dự án kênh đào Phù Nam đã mở ra tiềm năng cho sự hiện diện quân sự của Trung Quốc trong khu vực Đông Nam Á vì tàu chiến cỡ lớn sẽ dễ dàng di chuyển trong kênh. Đó là điều Mỹ không thể làm ngơ và vị “chúa sơn lâm” đã quay trở lại với các động thái quân sự tại những căn cứ cũ tại Thái Lan từ thời chiến tranh Việt Nam.
Cambodia cho rằng kênh đào Phù Nam giúp cho họ “thở bằng mũi của mình” nhưng lại không điếm xỉa khả năng rằng nó gây phương hại về kinh tế và môi trường cho Việt Nam, đặc biệt là Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời tránh thông thương hàng hóa nhập khẩu từ Thái Lan như một cửa ngõ chính hiện nay.
Như vậy việc âm mưu chơi trèo nhằm thoát Thái và thoát Việt chính là nguyên nhân của nguyên nhân. Còn cái mồi lửa là những vùng lãnh thổ tranh chấp trong 100 năm qua tại biên giới Thái – Cam. Để ý rằng, cuộc đụng độ quân sự diễn ra sau chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng và Tổng Tư lệnh quân đội Thái Lan nên có thể đồ đoán rằng Việt Nam sẽ không can thiệp khi Thái ra tay.
Những diễn biến hiện nay có thể thấy rằng Thái Lan đang thu hồi được các vùng lãnh thổ tranh chấp, còn Việt Nam thì được hưởng lợi từ việc Cambodia đoạn tuyệt với hàng Thái, hàng Việt sẽ tràn ngập trên thị trường đất nước Chùa Tháp.
Thực tế chiến trường cho thấy Cambodia quá yếu so với Thái Lan và tình hình sẽ còn xấu hơn nữa. Báo Thái Lan mới đưa tin Hun Sen đã chạy sang Trung Quốc, có thể để cầu viện hoặc để trốn tránh khi mà nội bộ nước này đã bộc lộ những rạn nứt, thậm chí là một cuộc đảo chính.
Khái niệm “chọn phe” chỉ xảy ra ở các nước độc tài, còn một khi đã chọn con đường đứng về “phe nhân dân” tức một chế độ dân chủ thì việc theo Tàu hay theo Mẽo, Thái hay Việt không cần đặt ra nữa.
Cambodia đã có những cơ hội như vậy mà lần gần nhất vào năm 2018. Lúc đó đích thân Tổng thống Trump (tập 1) đã can thiệp để các nhà lãnh đạo đối lập về nước tham gia tổng tuyển cử. Sau đó cả hai bên đều tuyên bố thắng cử nhưng đảng NDCM của Hun Sen vẫn tiếp tục cầm quyền, dẫn cuộc biểu tình toàn quốc trên quy mô lớn đồng thời việc đàn áp mạnh tay.
Từ đó Cambodia ngày càng lún sâu vào con đường một đảng toàn trị, Hun Sen đưa cả ba con trai tham chính, giữ các chức vụ then chốt như Thủ tướng, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng An ninh.
Gia tộc họ Hun đã có quá nhiều tiền, sao họ không lo giữ? Cách bảo vệ tài sản và an toàn thân thể tốt nhất là một xã hội pháp quyền, minh bạch và đó chỉ có thể là chế độ tự do dân chủ chứ không phải là độc tài, gia đình trị. Mới 73 tuổi, Hun “ch.ột” trong có vẻ lọm khọm nhiều so với tuổi (giả vờ?) đang phải trả giá cho những toan tính sai lầm của mình.
Việt Nam là người đã dựng Hun Sen lên nhưng nay là lúc phải tính đến một nước Cambodia hậu Hunsen mà vẫn bảo đảm được lợi ích quốc gia. Lỡ tính rồi thì cũng nên tính luôn nước Tàu hậu Tập Cận Bình và nước Mẽo hậu Trump
Thứ Tư, 2 tháng 7, 2025
Trung Quốc: Kết thúc kỷ nguyên vươn mình
Cả tháng qua, mạng xã hội nổi lên những tin tức cho rằng chiếc ngai vàng của Tập Cận Bình đang lung lay dữ dội. Câu chuyện có lẽ bắt nguồn từ việc Tập đã “mất tích” trên truyền thông hai tuần liền, từ 20/5 đến 4/6, đồng thời cuộc họp Bộ chính trị Cộng đảng bị hủy bỏ, thay vào đó là một cuộc họp BCT mở rộng. Trong cuộc họp, nhiều ý kiến của các nguyên lão như Ôn Gia Bảo, Chu Dung Cơ, Lý Thụy Hoàn... đã công khai phê phán Tập, đặc biệt đã yêu cầu ông từ chức.
Tập đã tái xuất để tiếp Tổng thống Belarus Lukachenko sang thăm Trung Quốc không chính thức vào 4/6. Mấy hôm sau, Phó Thủ tướng Belarus đã lên truyền hình nói rằng trong bữa cơm trưa cùng ngày, cô Tập Minh Trạch đã cùng ngồi tiếp khách với cha mẹ mình. Minh Trạch, 33 tuổi, đã có chồng, từng theo học tại ĐH học Havard, có tin mới quay trở lại để học Thạc sĩ và đã bị một nhà báo đòi trục xuất ra khỏi Mỹ. Với tiết lộ này, Minh Trạch có bằng chứng ngoại phạm là không ở Mỹ, ít nhất trong ngày hôm đó.
Câu hỏi là tại sao con gái chủ tịch lại lần đầu tiên xuất hiện trong một dịp tiếp tân đối ngoại? Liệu đây có phải là sự chuẩn bị để cô tiếp nối hồng phúc của gia đình? Tuy nhiên ở một đất nước vẫn còn mang nặng đầu óc phong kiến trọng nam khinh nữ thì rất khó một kẻ “quần không đáy” lên ngôi cửu ngũ. Còn nhớ, chỉ một ngày sau khi Mao Trạch Đông qua đời thì người vợ thứ tư ít hơn 20 tuổi là Giang Thanh đã bị bắt, rồi bị kết án chung thân với tội danh “chống đảng”.
Tin tức mới nhất cho hay Tập Cận Bình sẽ không đi dự Hội nghị Thượng đỉnh BRICS hằng năm vào 5/7 sắp tới, điều mà ông chưa bao giờ bỏ lỡ. Ngay tại Diễn đàn kinh tế Thế giới (WEF) mà Trung Quốc là chủ nhà mới kết thúc hôm qua, Tập cũng không xuất hiện để tiếp các quan khách là nguyên thủ quốc gia, trong đó có Thủ tướng Chính của Việt Nam.
Cần hết sức thận trọng để đánh giá liệu Tập có ra đi hay không, nhưng nếu căn cứ vào các hiện tượng bất thường và ngôn ngữ của báo chí quốc doanh thì nhiều khả năng quyền lực của ông đã suy giảm. Sự thật là sau 13 năm dưới sự cầm lái của Tập, kinh tế Trung Quốc chỉ tăng trưởng trung bình 5%/ năm, bằng phân nửa so với thời Đặng Tiểu Bình, Giang Trạch Dân và Hồ Cẩm Đào, đó có thể coi là một thất bại nghiêm trọng.
Hai động lực chính của kinh tế Trung Quốc là xuất khẩu và bất động sản đều chững lại, một hướng đi mới là hàng công nghệ cao xe điện cũng diễn biến bất lợi. Mỹ đánh thuế 100% và mới nhất EU đã hủy bỏ cuộc đối thoại cấp cao hằng năm với Trung Quốc. Động thái này có thể hiểu EU sẽ siết chặt rào cản thương mại với hàng Trung Quốc, trong đó ngành xe điện non trẻ của Châu Âu đang cần được bảo hộ nhiều hơn và sẽ áp thuế cao hơn đối với xe điện Trung Quốc.
Chưa bao giờ niềm tin trong xã hội lại tụt dốc như bây giờ. Người Trung Quốc lão hóa nhanh nhất thế giới, hậu quả của chính sách cực đoan một con trước đây. Nhiều ngôi làng đã biến mất hoặc chỉ còn lại lác đác những người già và với đà này thì không lâu nữa, nền văn minh nông nghiệp hàng ngàn năm tuổi sẽ biến mất. Lớp trẻ thất nghiệp 21.3% đang đi về “Bốn không”: Không có tiền mua nhà, Không hẹn hò, Không hôn nhân và Không sinh con.
Về đối ngoại, hình ảnh đất nước Trung Hoa và người Hoa đang trở nên xấu xí, mối quan hệ quốc tế tệ hơn với Mỹ, EU và cả Việt Nam. Các thủ đoạn ăn cắp bản quyền trí tuệ để làm hàng nhái, hàng rởm đã bị vạch mặt và khó có thể tiếp tục.
Vẫn may, Trung Quốc đã lợi dụng việc Nga và Iran bị cấm vận để trên thực tế độc quyền bán hàng vào hai nước này, đồng thời mua dầu lửa với giá rẻ, có lúc ép giá Nga tới 40% thấp hơn giá thị trường. Tuy nhiên, cơ may này không bền vững.
Mới đây Putin đã có những động thái được coi là “đặt cược” vào sự ra đi của Tập. Nga đánh thuế 55% vào hàng nội thất Trung Quốc, trong khi mức thuế vào EU chỉ có 10% với hơi hướng Nga sẽ được Mẽo nới lỏng cấm vận. Đáng chú ý, Nga còn tiết lộ những tin tức tình báo rất bất lợi cho Tập. Xem ra cặp bài trùng Poo và Xí đã trở nên bốc mùi.
Theo tin tức rò rỉ, hiện có hai nhân vật được xem là ứng viên thay Tập, đó là Uông Dương và Trương Hựu Hiệp. Theo tin tức chưa được kiểm chứng, vào năm ngoái Tập bị đột quỵ, phải tạm thời bàn giao quân ủy cho Trương. Lợi dụng thời cơ và được các nguyên lão ủng hộ, Trương tiến hành cải tổ quân đội, xóa bỏ 5 Chiến khu do Tập bày ra mà quay về 7 Đại quân khu như trước, gạt bỏ một loạt tay chân thân tín của Tập. Hiện nay, Trương được coi là đang kiểm soát quân đội nhưng yếu điểm của ông là chưa có nhiều ảnh hưởng bên khối dân sự, bao gồm cả ngành công an.
Uông có thời được coi là ngôi sao sáng, ứng viên TBT, tuy nhiên đã bị Tập dễ dàng loại bỏ trong ĐH 20 vào năm 2022. Từng là UV Thường vụ BCT, Uông vẫn có uy tín, được nhóm nguyên lão ủng hộ quay lại cầm quyền. Cũng có ý kiến cho rằng Uông quá mềm mại, không phù hợp với giai đoạn nước sôi lửa bỏng hiện nay.
Hãy còn quá sớm để nói Tập sẽ thua, mà vẫn còn cơ hội vượt khó như Mao trước đây. Sau khi thất bại trong “Đại nhảy vọt” Mao cũng bị các đồng chí cao cấp công khai chỉ trích, nhưng rồi số phận của họ đều hết sức bi đát, dù là những cái tên lừng lẫy như Lưu Thiếu Kỳ, Lâm Bưu, Bành Đức Hoài...
Trường hợp không phân thắng bại sẽ là cuộc đấu đá kéo dài, mâu thuẫn ở TW sẽ dẫn đến cát cứ ở địa phương. Trong chu kỳ Hợp – Tan, Tan – Hợp của lịch sử Trung Quốc sẽ đến lúc nước này chia rẽ sâu sắc khiến những thành quả của hơn 40 năm đổi mới sẽ tan tành và Trung Quốc sẽ trở về cái máng lợn.
Ném Chuột vỡ Bình, ném Bình vỡ...tăng trưởng. Dù Tập Cận Bình có mất ghế hay không, kỷ nguyên vươn mình của Trung Quốc với những thành tích từng được cả thế giới thừa nhận, nay đến hồi kết thúc không gì cưỡng lại được.
Iran: Lịch sử sang trang
Mùa Xuân 2003, chiến tranh tại Iraq bùng nổ, việc kinh doanh điêu đứng. Rảnh rỗi quá, mình và Ahmed hay đi uống bia với nhau. Mỗi lần ảnh chỉ uống 3 chai, mặc dù thời gian đó chưa cấm rượu bia khi lái xe, còn mình thì uống nhiều hơn chút đỉnh.
Ngồi nhậu bia, ảnh kể nhiều chuyện cũng vui. Người Iran có nguồn gốc từ bên Châu Âu di cư sang. Lúc đó mình hơi ngạc nhiên, sau coi lại mới biết đó là người Arya. Người Arya hợp huyết với một bộ phận của thổ dân để trở thành người Ba Tư rồi xây dựng nên một đế chế hùng mạnh với cương thổ trải rộng từ bắc Ấn cho đến tận Ai Cập và Hy Lạp vào khoảng năm 550 TCN.
Ahmed còn nói rằng trong các công dân của Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất, người Abu Dhabi có nguồn gốc đa số từ Yemen; còn Dubai cũng như sáu tiểu vương quốc phía Bắc thì phần lớn từ Iran sang. Chính Ahmed cũng là gốc Iran ba đời, nhưng thật ra tên Ahmed thì không có vẻ Iran lắm, có lẽ khi sang đây thì phải lấy tên Ả Rập cho hòa nhập.
Trong truyện Ngàn lẻ một đêm có một nhân vật nổi tiếng là Thuyền trưởng Sindbad có bẩy lần ra khơi hết sức phiêu lưu và kỳ thú, trong đó có chuyến đi rất xa đến tận Đông Nam Á. Cái tên Sindbad là tên của người Ba Tư, cho thấy thời đế quốc Abbasid đã có kỹ thuật đi biển khá cao.
Vào thời kỳ cận đại, Iran vẫn được coi là một quốc gia giàu có và thịnh vượng trong khu vực, cho đến khi cách mạng hồi giáo về vào cuối năm 1978 thì đất nước như một con thuyền lạc lối. Lãnh tụ tối cao của Iran hiện nay là Đại giáo chủ Khameney, 86 tuổi, đã ở ngôi 36 năm qua. Năm ngoái Khameney “mất tích” trên truyền thông vài tháng vì bệnh, làm dấy lên tin đồn ông đã chết.
Cuộc tấn công của Israel vào Iran đã tỏ ra thành công mỹ mãn với trên 20 yếu nhân chóp bu trong quân đội và nhóm điều chế bom nguyên tử đã bị tiêu diệt chỉ trong ba ngày. Hệ thống phòng không bất ngờ bị vô hiệu hóa và nay thì drone cũng như tên lửa Do Thái đang bay vào không phận nước này như chỗ không người. Xem ra ngày tàn của chế độ Khameney đang đến gần, tiếp sau sự ra đi của nhà độc tài Al Assad bên nước láng giềng Syria cách đây mấy tháng.
Muốn vỗ tay phải có hai bàn tay, đó là trong đánh ra ngoài đánh vào. Thái tử Reza Pahlavi, 64 tuổi, con trai cả của cố hoàng đế Pahlavi vừa lên tiếng kêu gọi các lực lượng vũ trang Iran hãy đứng về phía nhân dân Iran để lật đổ chế độ thần quyền hà khắc đã kìm kẹp đất nước trong gần 50 năm qua.
Sau khi các đệ Hamas, Hezbollah, Houthi bị vô hiệu hóa, xem ra chế độ độc tài Iran không còn con bài gì để chơi. Liệu Giáo chủ Khameney còn nơi nào bấu víu không? Nga không cứu được Al Assad thì cũng khó mà cứu được Khameney. Trung Quốc cũng đang có chuyện nội bộ khi mà vị trí lãnh đạo của Tập đang bị thách thức nghiêm trọng.
Sau 5 vòng đàm phán với Mỹ mà chẳng đi đến đâu khi phía Iran tố cáo rằng Mỹ yêu cầu dừng chương trình hạt nhân nhưng lại không hứa dỡ bỏ cấm vận. Bậy giờ nghe theo “áp đặt” của Mẽo thì có được không? E rằng đã quá muộn, mặt khác “cà cuống chết đến đít vẫn cay”, lão già Khameney cũng chưa chắc đã chịu.
Mình đã từng sang Iran hai lần, đã hiểu đất nước này có nền văn hóa lâu đời, người dân đã từng có cuộc sống phồn hoa trước “cách mạng”. Mặc dù không có điều kiện liên hệ với Ahmed nhưng tin chắc rằng anh rất vui khi được thỏa lòng mong ước bấy lâu là Iran đang trên con đường hòa nhập với dòng chảy chung của thế giới. Và Trung Đông sẽ không còn mang tiếng là “lò lửa” của chiến tranh nữa.
“If you love Arsenal one, you love it for ever”
Trang chủ của Arsenal vừa ra thông báo kết quả bầu chọn cầu thủ xuất sắc mùa bóng, theo đó ba cầu thủ có số phiếu cao nhất đó là tiền vệ Rice, tiền đạo Saka và thủ môn Raya.
Gạo (rice) là cầu thủ đắt giá nhất của đội, được mua về năm 2023 với 105 triệu bảng, và tỏ ra hết sức đáng đồng tiền bát gạo. Cầu thủ 26 tuổi, có thân hình lực lưỡng khởi đầu sự nghiệp với vị trí trung vệ, sau được đôn lên tiền vệ phòng ngự. Nhưng mùa bóng vừa qua cho thấy vị trí tiền vệ con thoi box to box mới là vị trí mà anh có nhiều cảm hứng nhất, bởi ở vị trí này cho phép thể hiện được cái duyên ghi bàn với 9 bàn thắng và 10 lần dọn cỗ.
Trong một mùa bóng mà hàng tấn công bị càn quét bởi bão chấn thương, ông bầu Arteta đã cho phép Rice dâng cao, vừa hỗ trợ kiến tạo, vừa trực tiếp ghi bàn. Vào trận đấu cuối mùa giải, Rice đã được vinh dự đeo băng đội trưởng trong đội hình xuất phát, thậm chí có ý kiến cho rằng Rice nên thay thế luôn Odegaard quá sa sút trong mùa bóng này. Cũng nên nói thêm, Odegaard xuất sắc nhất trong hai mùa 23-24 và 22-23, còn Saka đoạt giải cũng hai mùa 21-22 và 20-21.
Đã 5 mùa bóng rưỡi kể từ khi HLV trẻ Arteta nắm đội, ông đã thành công khi đưa Arsenal là một đội bóng thường thường bậc trung, không giành nổi suất top 4 để đi dự Champion League trở thành một thế lực có thể cạnh tranh ngôi vô địch.
Vào giai đoạn cuối trào Wenger, Arsenal là một đội bóng giỏi tấn công nhưng yếu về phòng ngự. Trong 18 tháng cầm quyền, HLV Emery đã cố găng khắc phục điểm yếu phòng ngự nhưng không thành công. Đến nay, Arsenal là đội bóng phòng ngự tốt nhất PL, chỉ thủng lưới 34 bàn, hơn hẳn Liverpool 41 bàn và Chelsea 43 lần nhặt bóng trong lưới.
Thời gian đầu trào Arteta, có thể thấy pháo thủ bắn phá cánh trái là chính với bộ đôi Brasil là Martinelli và Jesus luôn hoán đổi vị trí cho nhau, cùng với sự hỗ trợ từ bên dưới của Shaka và Tierney. Nhưng về sau Jesus hay chấn thương, Shaka chuyển đi, Martinelli mất đối tác ăn ý và xuống phong độ.
Bấy giờ cánh phải mới là nơi đối phương phải nhiều phen kinh hoàng với bộ ba “lùa gà” Odegaard, Saka và White. Mùa bóng này White nghỉ gần như cả mùa, Saka và Odegaard cũng gặp những trở ngại về thể chất. Ở giữa thì bộ đôi Havertz và Jesus đều chấn thương và do vậy họng pháo không còn bén nhạy. Mọi việc đành trông chờ vào tuyến sau.
Đã thế, đội phó đồng thời là thủ lãnh hậu vệ là Gariel còn chấn thương, rất may Kiwwior đã sẵn sàng, lấp đầy chỗ trống một cách xứng đáng. Tương tự cánh trái cũng thủng do khi cả bộ ba Tierney, Zinchenko và Calafiory đều có chuyện thì đã có cầu thủ trẻ Skelly đã xuất sắc trên mong đợi.
Năm nay, “nhờ có” bão chấn thương, Arsenal trình làng được hai cầu thủ tuổi teen là Skelly và Nwaneri, hai viên ngọc đen quốc tịch Anh đầy hứa hẹn.
Mùa bóng tới sẽ khắc nghiệt hơn rất nhiều khi 6 đội bóng Anh dự CL và do đó đều có cơ sở tài chính để gia tăng đầu tư đội hình. Liverpool sẽ phải tỏ ra xứng đáng với ngôi vương; Man city sau một mùa sa sút chắc sẽ lấy lại phong độ; Man utd đập đi làm lại để xứng tầm một thương hiệu lớn; Chelsea sẽ trình làng kết quả của việc trẻ hóa đội hình; “Gà trống” Tottenham dù đã vô địch Europa mà vẫn cách chức HLV người Úc Postecoglou chứng tỏ tham vọng lớn; trong khi các tiểu yêu Newscatle, Anston Villa, N’Forest, Crystal Palace, đều có suất dự cup Châu Âu, đã chứng mình được sức mạnh và sẽ là những đối thủ đáng gờm.
Hình ảnh bên dưới là đội hình trong mơ của Arsenal trong mùa bóng tới. Với thành tích về nhì PL và bán kết CL, Arsenal nhận được 278 triệu bảng tiền thưởng, cao nhất châu Âu, cho phép một ngân quỹ trên 200 triệu bảng cho chuyển nhượng.
Trong đội hình này, đáng chú ý việc đàm phán để TM Kepa về làm phó cho đồng hương Tây Ban Nha Raya. Kepa hiện vẫn là TM đắt giá nhất thế giới hiện nay, được Chelsea mua về với giá 72 triệu bảng, nay muốn bán tháo chỉ có 5 triệu. Nhưng vấn đề là mức lương của Kepa hiện là ¥150,00/tuần, khi cho Bournemouth mượn thì Chelsea vẫn gánh nửa lương; TM số 1 của Bournemouth là Neto chỉ hưởng lương €50,000, đã được đẩy cho chính Arsenal mượn.
Bournemouth là đội bóng nhỏ nên chắc không thể trả nổi mức lương quá €75,000 vì thế dù kết nhưng vẫn có chuyện Kepa phải tìm chỗ ra đi.
Giả sử Kepa chịu giảm lương xuống €100,000-120,000/tuần thì vẫn cao hơn lương Raya hiện chỉ có €100,000. Không lẽ kép chính lại bèo hơn kép phụ?! Giải pháp không khó là tăng lương cho “Đôi găng tay vàng” Raya thôi.
Một tiềm năng khác của chuyện Seko gia nhập đội. Cậu này trẻ, đã được nhắm nhe từ kỳ chuyển nhượng mùa đông khi mà cả hai trung phong đều dính chấn thương. Về tiền thì Arsenal có đủ, vấn để mà HLV Arteta phải lo ngại là khả năng hòa nhập trong giải PL, nhưng với kỳ chuyển nhượng hè là lúc có thời gian tập huấn đầu mùa nên có thể chốt hạ vào lúc này.
Nhiều tiền thì thừa giấy vẽ voi, có thêm vài người nữa thì càng tốt. Mấy mùa rồi Arsenal đều bị hụt hơi ở giải đoạn cuối, hy vọng mùa tới sẽ khác, để fan của đội có dịp lên hương với chức vô địch PL danh giá. Nếu không cũng không sao, như Wenger đã nói, đã lỡ yêu Arsenal thì dù thế nào thì cũng vẫn yêu.
Thỏa ước Abraham và triển vọng hòa bình ở Trung Đông
Những điểm nóng cứ đến và nối tiếp tưởng chừng như bất tận. Theo dòng thời gian, có thể kể đến bốn cuộc chiến giữa Do Thái với khối Ả Rập (1948-1973) với kết quả Israel chiếm được bán đảo Sinai của Ai Cập và cao nguyên Golan của Syria. Golan vẫn bị chiếm đóng, trong khi với Hiệp định David Camp năm 1979 do Wasington làm trung gian hòa giải, Ai Cập lấy lại được Sinai, đồng thời quay xe chính sách đối ngoại từ phe Liên Xô sang phe Mỹ.
Lò lửa Trung Đông được liên tục tiếp "nhiên liệu" bởi tranh chấp đất Palestin, cạnh tranh quyết liệt giữa hai phe Phương Tây và khối cộng sản, đồng thời là nguồn dầu lửa.
Năm 1978 cách mạng hồi giáo tại Iran đã xoay chuyển cuộc chơi, theo đó nước Iran dòng Shia mới trở thành kẻ thù nguy hiểm hơn của Israel chứ không phải các nước hồi giáo Sunny nữa.
Các nước Ả Rập cũng coi Ba Tư là kẻ đối nghịch, biểu hiện qua chiến tranh Iran – Iraq kéo dài tới 8 năm khốc liệt (1980-1988). Sau khi chiến tranh với Iran kết thúc chưa lâu, Iraq lại bất ngờ “giải phóng” và sáp nhập Kuait vào năm 1991. Hai lần can thiệp của Mỹ và NATO đã lật đổ các chế độ Hussain của Iraq (2005) và Gaddafi của Lybia (2011), cùng lúc với “cách mạng hoa nhài” dẫn đến lật đổ các chế độ độc tài ở Tuynisia, Ai Cập, Yemen.
Bên cạnh đó các cuộc chiến chống khủng bố Al Qadah, IS... cũng hết sức cam go. Còn nữa, đó là “chiến tranh ủy nhiệm” của các cánh tay nối dài Hezbollah, Hamas, Houthi là các nhóm vũ trang được Iran tài trợ nhằm chống lại Do Thái.
Điều ít người để ý, các cuộc nội chiến thậm chí còn tàn khốc hơn, xét về khoảng thời gian và số lượng người chết, so với chiến tranh giữa các quốc gia. Ở đây, đó là nội chiến ở Oman chống Dhofar ly khai (1963-1976); Li Băng (1975-1990) biến “Hòn ngọc Trung Đông” Beirut thành đống tro tàn và hàng triệu người phải di tản ra nước ngoài; Somalia kể từ sau cuộc chiến với Ethiopia 1977 đến nay vẫn bị cát cứ bởi các nhóm vũ trang; Yemen sau khi sau thống nhất thì lại lâm vào một cuộc nội chiến đẫm máu từ 2011 đến nay; Syria từ 2011 đến nay còn kinh hoàng hơn nữa với số thương vong lên đến hàng triệu người.
Một động thái gần đây có vẻ “bất ngờ” là Mỹ đã công nhận chính quyền mới tại Syria sau cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Tổng thống lâm thời Ahmed al-Sharaa. Ahmed al-Sharaa, 42 tuổi, sinh tại Saudi, lên 7 tuổi cùng gia đình hồi hương về Syria. Cuộc đời Ahmed khá phức tạp khi cậu trẻ sinh sống ở nhiều nơi tại Iraq, Li Băng và quê nhà Syria, từng tham gia Al Qadah và IS trước khi thành lập một tổ chức riêng HTS. Cuối năm 2024, Ahmed lãnh đạo cuộc tấn công của HTS chỉ trong 10 ngày đã lật đổ chính phủ thân Nga al Assad, trong bối cảnh chính quyền Putin mải bận rộn với cuộc chiến Ukrain. Lên cầm quyền, ông thi hành chính sách hòa giải dân tộc, muốn làm bạn với tất cả các nước.
Việc Mỹ và phương Tây công nhận chính quyền mới tại Syria đã mang đến một bước ngoặt chiến lược quan trọng. Từ nay, Syria không còn trạm trung chuyển của Iran để tiếp viện cho Hezbollah và Hamas. Mất chỗ dựa al Assat, liên minh Nga – Iran không còn phát huy tác dụng như là một đối trọng mạnh trong khu vực.
Chưa bao giờ, triển vọng hòa bình ở Trung Đông lại sáng sủa như hiện nay. Sở dĩ nhận định như vậy không chỉ vì biến cố ở Syria mà động lực chính là từ những diễn biến từ 5 năm trước của hòa ước Abraham mang lại.
Hòa ước Abraham (Abraham’s accords) bao gồm các thỏa thuận song phương ký kết giữa Israel với các nước Ả Rập, cụ thể với UAE (8/2020), Bahrain (9/2020), Sudan (10/2020), Morocco (12/2020). Trước đó Israel đã có Hiệp định hòa bình và bình thường hóa quan hệ với Ai Cập và Jordan. Do Thái đã “dự kiến” ký Thỏa ước Abraham với Saudi vào năm 2024 thì nổ ra xung đột với Hamas nên bị hoãn lại.
Câu hỏi là tại sao Thỏa ước lại mang tên Abraham, vậy Abraham là ai?
Tương truyền Tổ phụ Abraham sinh tại Cande, thuộc nam Iraq ngày nay và mất tại Hebron, thuộc Palestin bây giờ vào khoảng thế kỷ 20-18 trước công nguyên. Vậy tuổi của Abraham cũng ngang ngửa với kỷ nguyên Hùng Vương của Việt Nam.
Abraham là biểu tượng của Đức tin và Giao ước, theo như thần học của cả ba tôn giáo Do Thái giáo, Kito giáo và Hồi giáo. Abraham bị hiếm muộn, nhưng vẫn tin là mình sẽ có con. Cuối cùng hai người con của Abraham lần lượt ra đời, đó là Isaac, ông tổ của người Do Thái và Ibrahim, ông tổ của người Ả Rập.
Người Do Thái và người Ả Rập đều coi Abraham là tổ phụ, khi họ đánh nhau chắc hẳn sẽ làm Tổ phụ linh thiêng nơi chín suối, rất đau lòng, cũng không khác gì bài thơ “cẳng đậu đun hạt đậu” mà Tào Thực đọc cho Tào Phi nghe.
Khi đặt tên Abraham cho Thỏa ước, chính quyền Trump (nhiệm đầu) muốn nhắc nhở hai dân tộc có chung nguồn gốc, hà cớ gì cứ thù hằn mãi với nhau? Trên thực tế, quan hệ giữa Do Thái và Ả Rập không còn tình trạng chiến tranh. Trung Đông vẫn còn vấn đề Iran, hiện đang có những tiến triển trong đàm phán, hy vọng sớm có một thỏa thuận mới về vấn đề phi hạt nhân hóa, vướng mắc duy nhất cho việc cởi trói cấm vận và đi đến hòa bình.
Mình đã đến Israel hai lần, đã từng ngạc nhiên khi gặp tài xế taxi là người Ả Rập. Có đến trên 2 triệu người Ả Rập trong tổng số 9.5 triệu dân số của Israel đang chung sống hòa thuận với người Do Thái!
Chuyện con cái
Có người hỏi: vậy ông là bố nó hay nó là bố ông? Giờ thời buổi bình đẳng, bình quyền, ai làm bố thì có gì quan trọng đâu. Nó tự lo được thân là mừng rồi, còn hơn cứ bám lấy ông bô bà bô, báo hại nuôi nó cả đời? Hoặc lặn mất tăm, mỗi khi xuất hiện là biết ngay chỉ có chuyện xin xỏ hay nhờ vả mà thôi.
Một ông bạn già khác cứ gặp nhau là bắt bạn bè phải vào google để gõ tên con gái ra. “Con tui đó”, nó nổi tiếng quá nên google hiện lên một đống. Khi thấy mọi người đã mắt tròn mắt dẹt thì ổng mới nổ súng liên thanh kể chuyện về con.
Ở tuổi này, không lẽ cứ lôi những chuyện vang bóng một thời xa lắc xa lơ, những câu chuyện chẳng kiếm chứng được và cũng chẳng ai tin. Hướng về hiện tại và tương lai thì chỉ có cách nói đến con cái.
Mắc cười, tất cả những anh xấu zai đều nghĩ mình đẹp zai. Tất cả những người ngu đều nghĩ mình khôn. Về đề tài nuôi dậy con thì chẳng thể lên mặt dạy nhau được vì người nào cũng nghĩ phương pháp của mình là nhất.
Thôi kệ, mình cứ chia sẻ những điều tâm đắc cũng như những điều nuối tiếc nhất là khi tự cảm thấy đã hoàn thành một sứ mệnh nào đó khi đứa con út vừa đủ 18 tuổi vào tháng trước, còn con lớn thì cũng đến tuổi trưởng thành chưa lâu, mới tuổi 19.5.
Thành thật, nếu ở Việt Nam thì mình và bà xã chắc chắn sẽ có rất nhiều “chiêu” để truyền dạy cho tụi nhỏ, chứ ở môi trường lạ lẫm bên này, dù đã ba mươi năm có lẻ sống ở nước ngoài mà vẫn thấy lớ ngớ, còn phải học hỏi nhiều chứ lấy gì mà đòi dạy người khác, nhất là khi con mình sinh ra và lớn lên đã được hấp thụ nền văn minh tiến bộ hơn mình rất nhiều so với khi mình ở độ tuổi chúng nó. Vì tự nhận là kém hiểu biết nên tụi mình sẽ ít cấm đoán hơn và điều này rất tốt cho sự tự tin và tự lập của các con.
Mình để ý một điều, những người tài ba và đáng ngưỡng mộ như doanh nhân, chính khách, ngôi sao âm nhạc và thể thao...là những người ít coi trọng vấn đề học thuật. Họ không bao giờ “tầm chương trích cú” coi câu chữ là khuôn vàng thước ngọc để noi theo. Họ vẫn đọc sách, thậm chí đọc nhiều nhưng chỉ để lấy đại ý, nhặt nhặn vài ba điều bổ ích.
Kể cả sách “thánh hiền” cũng không phải luôn luôn đúng mà chỉ phù hợp với một số điều kiện hoàn cảnh nào đó thôi. "Thánh hiền” xưa cũng không bằng AI bây giờ mà AI vẫn cứ sai, không tin thử mang một câu hỏi cho vài app khác nhau thì sẽ thấy các “trí tuệ” đá nhau thế nào.
Những điều nuối tiếc thì có vô số không kể xiết. Ví dụ, hồi xưa mình thường mua các loại sữa tươi rẻ, vì đã nghĩ sữa Úc nào cũng tốt, sau nhìn thành phần mới thấy cần phải mua loại có chất lượng mới bổ dưỡng cho tụi trẻ. Nhà mình đã có “luật” không được đưa đồ điện tử như phone, ipad, laptop vào phòng ngủ, nhưng vẫn ân hận vì cho chúng nó dùng mobile sớm quá, cũng may mà chưa phải đeo kính.
Mình không biết phải hướng dẫn các con phải làm gì nhưng muốn chúng có môi trường tốt nên đã “ép” hai chị em phải học thêm để thi vào OC, selective.
Sissy có một cậu bạn học từ mẫu giáo, đến vỡ lòng, rồi cùng vào OC, bây giờ vẫn giao lưu. Cậu ấy là một trong hơn bốn chục thủ khoa vừa rồi với điểm cao nhất 99.95. Lên trung học, Kelly và Sissy chỉ học thêm chút ít sao cho đủ điểm lấy học bổng Đại học. Thực sự học thêm chỉ để phục vụ thi cử chứ về lâu dài là không tốt cho tư duy độc lập và tự trau dồi kiến thức.
Mình từng nói với các con, học lấy điểm cao chỉ for fun. Thực sự muốn điểm cao không khó vì đã có “công nghệ” là các lò luyện thi với giá $150/ mỗi giờ. Dành thời gian giao du kết bạn tốt hơn và có được những người bạn tốt mới là những tài sản vô giá.
Điều mà tụi mình vui nhất là hai cháu đều đi làm sớm, Kelly lúc 14 tuổi theo luật định, Sissy còn ăn gian để đi làm trước tuổi. Luật pháp Úc rất hay khi cho trẻ đi làm bán thời, còn quy định mức lương chỉ bằng phân nửa người lớn. Lương thấp giúp dễ xin việc và cũng đỡ áp lực khi làm việc.
Bây giờ Kelly đã có 5.5 năm làm nghề gia sư. Trước đây con chỉ dạy các em lớp 1, lớp 2 thì nay đã dạy đến lớp 11. Có em còn nhờ "cô" Kelly kèm riêng về viết chả là Kelly từng đoạt giải nhất trong một cuộc thi viết .
Sissy hay nhảy việc, nhảy lắm thì nhiều kinh nghiệm, rất may đã được nhận vào làm cho một công ty lớn.
Chưa biết chừng vài năm nữa, bạn bè mà gặp mình sẽ phải vào mấy cái AI, đánh tên Kelly hoặc Sissy ra cho mình khoe “con tui đó”. Nói giỡn vậy thôi, điều mà tụi mình tâm đắc là đã đưa các con đi định cư từ khi các con mới 4 và 5.5 tuổi, đến với nước Úc, nơi lý tưởng để phát triển tài năng và nhân cách.
"Trẻ cậy cha, già cậy con", tụi mình chưa già lắm, các cháu cũng mới lớn. Dù thế nào con cái cũng hết sức quan trọng, là niềm an ủi cũng như nỗi phiền muội vào giai đoạn cuối của cuộc đời.
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)