Trên một nửa người Úc trẻ U30 vẫn còn sống với cha mẹ

Mọi người thường nghĩ, "tụi Úc" cứ đủ tuổi 18 thì sẽ "ra riêng" và không còn chung sống với cha mẹ nữa. 

Theo kết quả một khảo cứu HILDA mới nhất của Đại học Melbourne do Giáo sư Roger Wilkins đứng đầu, thì có đến 56% nam và 54% nữ ở độ tuổi 18-29 vẫn còn sống với gia đình lớn. Tỉ lệ nam cao hơn nữ cũng dễ hiểu vì nữ thường lập gia đình, tức đi lấy chồng sớm hơn nam lấy vợ.

Trong số những người còn sống với "các cụ", tỉ lệ  độc thân là 76%. Điều đó có nghĩa là 24% trường hợp là làm dâu hoặc ở rể và rất có thể sẽ lâm vào cảnh "tam đại đồng đường".

Chương trình khảo cứu dựa trên việc theo dõi 17,500 người thuộc 9,500 gia đình, trong đó năm được chọn "trước đây" vào 2001 và "bây giờ" là số liệu 2017.

Trước đây, tỉ lệ người trẻ U30 còn chung sống với gia đình chỉ có 47% đối với giới mày râu và 36% đối với chị em, tức chỉ là thiểu số. Trước đây, độ tuổi trung bình nữ rời gia đình là 22.1 thì nay tăng lên 24.2, trong khi với nam, con số tương ứng từ 23.1 lên 23.5.

Lý giải cho hiện tường này có nhiều lý do, trước hết và quan trọng là ngày nay đòi hỏi nhiều kỹ năng trước khi kiếm được việc làm nên người trẻ đành phải "trì hoãn" việc trưởng thành để tiếp tục học hỏi.

Bên cạnh đó, giá nhà đất tăng cao cũng là một cản trở để người trẻ có thể đạt được mơ ước độc lập tài chính. Họ không có lựa chọn nào khác là phải bám vào "ông bô, bà bô" để có được chỗ ở miễn phí.

Cuộc chiến Thương mại Mỹ -Trung Quốc đang trở nên khốc liệt

Muốn biết chiến tranh Thương mại là đòn thực hay giả hiệu thì chỉ nhìn vào một màu đỏ máu thì biết. Một bức thông điệp ngắn của ông Trump trên twitter đã làm chứng khoán toàn cầu rớt thảm hại. Đòn giáng bất ngờ 10% vào gần 300 tỉ hàng hóa còn lại của Hoa Lục đã cho thấy quy mô sâu rộng và tàn khốc của cuộc chiến này.

Chiến tranh bom đạn gây tang thương chết chóc. Chiến tranh lạnh đe dọa hủy diệt hạt nhân còn đáng sợ hơn. Trong nhiều năm qua, với các chiêu bài "toàn cầu hóa" hay "thương mại tự do" đã làm người ta lãng quên một loại chiến tranh khác: chiến tranh thương mại. Nếu bảo bây giờ lúc chín muồi cho chiến tranh thương mại thì liệu nó đã hội tụ đủ các điều kiện hay chưa ?

Với ý tưởng về tự do và cởi mở là động lực để các nước trên thế giới liên kết thị trường, tạo ra những khối kinh tế. Sau đại chiến thế giới II, một loạt các khối kinh tế ra đời EU, khối CERP (của các nước XHCN cũ), Hợp tác vùng Vịnh và AL ở Trung Đông, ASEAN, NAFTA, BRICS, ở châu Phi, Mỹ Latin...Những nước "lẻ loi" về mặt địa lý như Úc cũng phát hoảng, chỉ sợ không "dính" được vào đâu, phải xin liên kết với Nhật, Trung Quốc và ASEAN. Những tưởng đó là xu thế không thể đảo ngược, nhưng hóa ra không phải như vậy.

Những tín hiệu đầu tiên là tình trạng trống đánh xuôi kèn thổi ngược ở một loạt các khối liên kết. Ví dụ mỗi cuộc họp của các nước Liên đoàn Ả Rập (AL) là một trận cãi vã như mổ bò về cả về chính trị lẫn kinh tế, không ai chịu ai.

Hai năm trước đã xảy ra sự kiện Brexit, nước Anh trưng cầu dân ý để rút ra khỏi Thị trường chung châu Âu EU đã gây chấn động. Khi EU được lập nên, đã có biết bao kỳ vọng về một nhất thể hóa châu Âu, thì đây là một cú giáng làm những khó khăn chồng chất của EU trong bao năm qua càng mịt mù ánh sáng hy vọng.

Khi các khối kinh tế không còn có hiệu lực đủ mạnh thì đó chính là lúc bóng ma của các cuộc chiến thương mại trở nên hiện thực. Chiến tranh thương mại chỉ có thể diễn ra cô lập, song phương không thể có quy mô toàn cầu nếu không có sự tham gia của Mỹ. Mọi người đều biết, Donald Trump, một người theo đuổi chủ nghĩa bảo hộ đã trở thành Tổng thống.

Với tính cách nói thẳng nói thật của một doanh nhân, Trump đã chỉ ra những đối tượng mà nước Mỹ cần "điều trị" để bảo vệ quyền lợi kinh tế thương mại của "Nước Mỹ trên hết", trong đó Trung Quốc là lớn mạnh và thách thức nhất.

Là một bậc thầy về truyền thông dương Đông kích Tây, Trump đặt ra vấn đề xây dựng bức tường dọc biên giới Mỹ - Mễ, cũng nêu vấn đề "Một nước Trung Quốc" và các đảo Tàu xâm lấn ở biển Đông. Nhưng những ai hiểu Trump thì đều biết những cái đó không phải là trọng tâm của sự việc. Đến khi nhưng đòn thuế quan dồn dập được ban ra thì đó chính là một cuộc chiến thực sự.

Tại sao Mỹ lại làm như vậy và có cần như thế không ? Lùi thời gian vào thập kỷ 50 của thế kỷ trước, sau hai cuộc Đại chiến, sản xuất bị đình trệ, hàng hóa thế giới vô cùng khan hiếm. Tiếp theo, cuộc chiến tranh lạnh cũng làm kinh tế thế giới tăng trưởng chậm, dân số trở lại tăng nhanh, lại đẩy cầu vượt cung thêm nữa.

Một ông thương nhân già ở Dubai kể  rằng ông từng đi kiếm nguồn hàng rất cực. Tìm được nơi sản xuất vỏ chăn chẳng hạn thì quá mừng, có bao nhiêu bán cũng hết. Bây giờ, khách hàng hành hạ phải có chất liệu mới, màu sắc, kích cỡ, kiểu cách đa dạng mà còn chưa thèm mua. Đến thập kỷ 90, Việt Nam vẫn còn khẩu hiệu "tất cả cho sản xuất". Vào những lúc hiếm hoi, Mỹ là nơi cung cấp hàng hóa chủ yếu và lớn nhất cho cả thế giới. Vậy mà nay thì ngược lại, Mỹ là nước nhập khẩu và nhập siêu lớn nhất !

Khách quan mà nói, nhờ Trung Quốc, công xưởng của thế giới, mà mọi người có hàng hóa dồi dào với giá rẻ. Trước đây mọi người còn mặc quần áo vá thì bây giờ mỗi hàng dễ dàng có từ vài chục đến hàng trăm loại quần áo, giày dép. Chủ nghĩa bảo hộ là điều người Tàu sợ nhất vì nền kinh tế Trung Quốc dựa vào xuất khẩu quá lớn.

Khủng hoảng kinh tế thế giới 2009 đã làm các nước thiên về xuất khẩu tìm cách phá giá đồng tiền và hạ giá thành để giữ sản suất và xuất khẩu, làm cho hàng hóa đi vào giai đoạn ngày càng ế thừa. Những hàng hóa này thường có hàm lượng chất xám kết tinh thấp nên các nước nhập khẩu có thể dễ dàng sản xuất và thay thế.

Trump là người hết sức nhạy cảm để hiểu và ngăn chặn ngay cơn lốc hàng hóa rẻ tiền đang đổ vào nước Mỹ. Sở trường và thế mạnh của ông là kinh tế thương mại, nên có thể hiểu chính sách an ninh quốc phòng và ngoại giao của Mỹ sẽ không có nhiều sáng kiến đột biến, nhưng về kinh tế và thương mại, mọi người phải sẵn sàng thích nghi với những cú sốc đảo lộn tất cả từ Tổng thống Mỹ.

Thế giới đã phát triển đến mức hủy hoại môi trường và khủng hoảng thừa về hàng hóa chính là nguyên nhân sâu xa của chủ nghĩa bảo hộ và chiến tranh thương mại.

bom tấn Pepe đã chính thức nổ ở đội bóng Arsenal

Nicolas Pepe có một mùa giải 2018/2019 cực kỳ bùng nổ khi ghi được 23 bàn thắng và 11 kiến tạo, giúp CLB Lille kết thúc Giải Pháp Ligue 1 ở vị trí thứ hai chỉ sau 'kẻ vô đối' Paris Saint Germain. 

Chính sự xuất sắc của cầu thủ người Bờ Biển Ngà đã khiến anh trở thành một món hàng hot trên thị trường chuyển nhượng hè 2019, được nhiều CLB lớn theo đuổi, trong đó Manchester United, Napoli, thâm chí là Liverpool.

Tuy nhiên, bằng sự hợp lý của mình, Arsenal sau cùng mới là người chiến thắng trong cuộc đua giành chữ ký cầu thủ sinh năm 1995.

Có lúc CLB Napoli (Ý) suýt nữa là người thắng cuộc sau khi tiếp xúc quyết định với đại diện của Nicolas Pepe. Tuy nhiên, Napoli thất bại bởi họ từ chối chi 10 triệu euro tiền lót tay.

Trong khi đó, bất chấp việc vừa lên ngôi vô địch Champions League và đang có tương lai rất tươi sáng, Pepe vẫn từ chối đến vùng Merseyside chơi bóng, thay vào đó chọn thành London là điểm đến tiếp theo. Theo tờ Get French Football News, lí do của Nicolas Pepe là bởi trong quá trình đàm phán, phía Liverpool không đảm bảo được số trận ra sân cho tiền đạo này.

Ở The Kop, bộ ba Mohamed Salah, Roberto Firmino và Sadio Mane vẫn hoạt động vô cùng hiệu quả, thay phiên nhau tỏa sáng, trong đó Salah và Mane đồng hạng Vua phá lưới cùng với Aubameyang ở Ngoại hạng Anh.

Bất chấp được đồn đoán chỉ có 45 triệu bảng ngân quỹ chuyển nhượng, Pháo thủ Arsenal hoạt động rất tích cực ở kỳ chuyển nhượng mùa Hè năm nay. Pepe là tân binh thứ 4 cập bến sân Emirates sau Gabriel Martinelli, Dani Ceballos và William Saliba.

Trước khi hoàn tất chữ ký của Pepe, Arsenal đã dành sự quan tâm đặc biệt cho Wilfried Zaha nhưng với việc Crystal Palace hét giá lên tới 80 triệu bảng, Arsenal sớm rút lui. Một khác biệt nữa là Lille chấp nhận cho Arsenal trả góp khoản chuyển nhượng 72 triệu bảng, còn Crystal Palace thì không.

Cá nhân Zaha đã công khai bày tỏ mong muốn được khoác áo pháo thủ nhưng giờ thì, anh đành ngậm ngùi và chắc chắn không tránh khỏi "đau lòng". Mới nhất, Zaha chỉ biết bấm nút "like" bài thông báo việc Arsenal chiêu mộ thành công Pepe trên kênh faceboook của Premier League.

Ngay mai thứ bẩy, Pháo thủ sẽ có cuộc đối đầu với Barcelona ở Nou Camp vào trong trận tập dượt cuối cùng trước mùa giải, nhưng nhiều khả năng, chân sút 24 tuổi sẽ không góp mặt. Theo Goal, bản hợp đồng đắt giá sẽ được ra sân sau đó một tuần,vào ngày 11/8 tới, ở vòng đấu đầu tiên Premier League khi Arsenal có cuộc chạm trán với Newcastle. Mọi người đang háo hức chờ đợi bộ ba tấn công khủng của đội gồm Lacazette, Aubameyang và Pepe sẽ công phá khung thành đối phương ra sao.

Pepe là bản hợp đồng đắt giá nhất lịch sử Pháo Thủ, vượt qua kỷ lục của Pierre-Emerick Aubameyang (55 triệu bảng) xác lập vào mùa Đông năm ngoái. Trong bối cảnh Arsenal đang lâm vào một giai đoạn khủng hoảng, việc chi đậm trong mùa Hè năm nay có thể coi là "đồng tiền khôn", nó giúp mua lại niềm tin của người hâm mộ cũng như tạo ra một không khí vui tươi hào hứng cho mùa giải mới.

Tuti, thuộc Khartoum

Nơi hợp lưu của hai dòng sông Nile xanh và Nile trắng

Giới cầm quyền quân sự ở Sudan ra lệnh đóng cửa toàn bộ trường học trên toàn quốc

Động thái này diễn ra sau cái chết của bốn học sinh trung học, những con người tẻ tuổi được coi là đã dũng cảm đụng độ với lực lượng an ninh và thiệt mạng. Hiện nay, tỉ lệ mù chữ ở đất nước này được coi là khá cao, lên đến 30%, trong bối cảnh xã hội có nhiều phe phái đối nghịch và sự phức tạp về chủng tộc và tôn giáo. Lịch sử quốc gia Sudan chỉ có hơn 60 năm cũng là ngần ấy năm của những cuộc nội chiến triền miên.

Hơn ba tháng đã trôi qua kể từ khi triều đại 30 năm của Tổng thống Bashir sụp đổ, nhưng cuộc biểu tình và bạo loạn ở Sudan chưa dừng lại mà vẫn có dấu hiệu gay gắt hơn. Nhưng người biểu tình trước đây yêu cầu Bashir từ chức thì nay lại yêu cầu Hội đồng quân sự chuyển tiếp phải trao quyền lực cho phe dân sự.

Sudan từng là quốc gia có diện tích lớn nhất châu Phi, được thành lập từ năm 1956. Trong quá khứ, Sudan chịu ảnh hưởng và là thuộc địa của Ai Cập. Năm 1946, Liên hợp quốc ra nghị quyết hợp thức hóa sự bảo hộ của Ai Cập. Sau đó 10 năm, Ai Cập rút quân và gần như ngay lập tức Sudan lâm vào nhưng cuộc nội chiến liên miên.

 Năm 1989, đại tá Omar Bashir đã làm cuộc đảo chính quân sự để lên cầm quyền, nhưng dường như không giải quyết được những vấn đề của đất nước này, đặc biệt với Nam Sudan và tỉnh Darfur. Dafur vốn là một vương quốc riêng, trước khi bị Ai Cập thôn tính vào cuối thế kỷ 19 rồi ghép luôn vào Sudan cho “gọn sổ sách”. Dafur có diện tích nửa triệu km2 và dân số khoảng 10 triệu, tức khoảng ¼ dân số và diện tích Sudan. Quân chính phủ đã đàn áp khốc liệt cuộc nổi dậy của người Dafur, đến mức ông Bashir bị Tòa án hình sự quốc tế (ICC) khép vào tội diệt chủng và ban lệnh truy nã vào năm 2009. Từ đó Bashir chỉ dám công du nước ngoài có 2 lần, một lần trong nội bộ Châu Phi và một lần khác, đến Trung Quốc, quốc gia được coi là đồng minh thân thiết.

Năm 2010, mình đi Sudan và đặt khách sạn, mất 200USSD/ đêm. Đến thủ đô Khartoum, mới hóa ra khách sạn của mình chỉ là một nhà trọ nhỏ trong hẻm, trong phòng muỗi bay vo ve, phải dùng chung toilet và nhà tắm công cộng. Đêm hôm đó, mình chửi thầm tay Đại lý du lịch lừa đảo nhưng đến hôm sau thì thấy oan cho nó. Tại Khartoum, rất thiếu khách sạn, một chỗ tươm tất thì phải tối thiểu 500USSD.

Mình đến Sudan vào lúc chỉ còn mấy tháng nữa là tổ chức cuộc trưng cầu đân ý về việc tách Nam Sudan ra khỏi Sudan. Truyền thông ở đây đều công khai kêu gọi chia cắt, có lẽ do họ chán đánh nhau quá rồi, và kết quả đương nhiên là một quốc gia mới đã ra đời năm 2011. Có điều lạ là kể cả báo chí thân chính phủ cũng muốn chia cắt đất nước, điều rõ ràng làm suy giảm quyền lực của nhà nước và của Tổng thống. Hơn nữa, Nam Sudan chiếm giữ khu vực nhiều tài nguyên dầu lửa và do đó có vài tròn khá quan trọng trong nền kinh tế của Sudan khi còn thống nhất. Khi Nam Sudan tách ra, Sudan không còn là quốc gia lớn nhất châu Phi mà diện tích đã kém Algieria và Congo.

Bão táp “Mùa xuân Ả Rập” vào năm 2011 đã quật đổ các chế độ độc tài ở Tunisia, Ai Cập, Yemen, Lybia. Để làm xoa dịu làn sóng biểu tình, Bashir đã từng hứa hẹn từ chức nhưng khi bão tố qua đi, ông Bashir lại chấp thuận đề nghị của đảng cầm quyền để ứng cử thêm một lần nữa vì đơn giản là chưa tìm được người thay thế.

Thật ra, không hẳn Bashir không mất gì, ông đã chấp nhận cho Nam Sudan tách ra thành quốc gia độc lập từ tháng 7/2011. Người ta đã bình luận rằng nếu Nam Sudan ra đi thì Sudan không chỉ tách làm đôi mà sẽ tách làm bốn, ngoại trừ phía bắc là sa mạc không người ở thì tỉnh Dafur phía tây, tỉnh Kassala phía đông cũng sẽ tách khỏi Sudan.

Cũng vào năm 2009, một nhóm du khách châu Âu 11 người từ Ai Cập đã đi lạc vào vùng lãnh thổ của Sudan và bị phiến quân ở đây bắt giữ. Vùng biên giới mênh mông giữa Ai Cập và Sudan hoàn toàn là sa mạc, không có cột mốc biên giới. Theo báo chí, một toán đặc nhiệm Ai Cập đã táo bạo tấn công giải cứu cho nhóm du khách. Nhưng có lẽ đây chỉ là trò tuyên truyền, bởi khi trở về Italia, các du khách đã kể rằng chẳng hề nghe thấy tiếng súng nổ cũng như chẳng có cuộc tấn công nào mà phiến quân đã tự trao trả con tin. Điều này có thể hiểu được, phiến quân chỉ chống chính phủ Sudan chứ không hề muốn gây hấn với Ai Cập hay phương Tây.

 Trong khi đó, tỉnh Kassala chỉ có dân số 1,5 triệu, nhưng là một sắc dân có ngôn ngữ riêng, diện tích cũng nhỏ, sống chủ yếu bằng nông nghiệp và khá nghèo nàn. Darur và Kassala có tách ra khỏi Sudan không ảnh hưởng nhiều như Nam Sudan. Chia cắt là chuyện đáng buồn nhưng lại là một giải pháp cần thiết và là bước ngoặt quan trọng nhằm hy vọng chấm dứt cuộc nội chiến và bất ổn triền miên ở đất nước này.

Theo lệnh cấm, các trường học sẽ đóng cửa vô thời hạn cho đến khi trật tự được vẫn hồi. Cái giá phải trả vẫn tiếp tục đau đớn và oan nghiệt đối với những người dân Sudan.

Truy tìm trâu bò Úc mất tích tại Việt Nam

Số liệu của Bộ Canh nông Úc cho hay, đến tháng 5 năm nay đã có 33 lô hàng gia súc sống được xuất cảng sang Việt Nam, trong đó có 90,560 con bò và 397 con trâu. Truy nhiên, hơn 1,500 con bò và 99 con trâu được coi là không có dấu hiệu và không thể truy xuất nguồn gốc trong các trang trại hay lò mổ đã được phê duyệt trong 13 tháng qua.

Điều đó có nghĩa rằng những con trâu bò “xấu số” này, nếu không còn sống, rất có thể đã bị đưa vào các cơ sở giết mổ không đúng quy cách và đã phải chịu một cái chết đau đớn.

Cách đây vài năm, báo chí Úc đã phanh phui việc nhưng con bò sống xuất cảng sang Indonesia đã bị đối xử dã man trong các lò mổ và chính phủ đã phải đình chỉ việc đưa trâu bò sang nước này.

Mấy năm gần đây, nước Úc đang rơi vào tình trạng hạn hán khá nghiêm trọng.  Chủ trại nuôi bò, ông Gavin Moore cho biết, ông phải mua 15 ngàn lít nước mỗi tuần cho đàn bò của mình. Trong một cuộc họp tuần trước tại thị trấn Dubbo, tiểu bang NSW, nơi đang bị nạn hạn hán hoành hoành, Thủ tướng Morrison coi việc cứu trợ nông dân là việc làm cấp bách. Hạ viện đã thông qua việc thành lập quỹ hạn hán trị giá 200 triệu Úc kim trong hai năm tới.

Thiếu mưa làm thiếu cỏ, nhất là vào mùa đông, cho bò là một trong những lý do Úc tăng cường và mở rộng xuất khẩu bò sống sang các nước, trong đó có Việt Nam, thay vì vận hành ở lò gia súc trong nước. Những con bò sống được đưa xuống tàu thường khá gầy ốm, khi sang nước ngoài đã phải vỗ béo 1-2 tháng rồi mới được giết mổ.

Tuy nhiên, trâu bò giết mổ ở nước khác cũng phải tuân theo quy định trong Hệ thống bảo đảm chất lượng chuỗi cung ứng xuất khẩu (ESCAS). Hội đồng xuất cảng gia súc sống của Úc (ALEC) cũng ủy quyền cho một công ty độc lập về đánh giá việc thực hiện chuỗi cung ứng tại Việt Nam và sẽ có quyết định sau khi có kết quả báo cáo vào tháng Tám.

Oman không tin vào sự nuối tiếc

Cuộc đời như một giấc mơ, tưởng mới đây mà đã hơn 10 năm kể từ ngày mình đến Oman. Quãng đường từ Dubai đi thủ đô Muscat dài 500km, đi 80km đã đến biên giới Oman. Ở đây chẳng có cột mốc hay của khẩu gì cả, chỉ có một con đường với hai bên là cát trắng xóa.

Thủ tục xuất nhập cách được làm trong một tòa nhà khuất bên trong đường cái. Xe chạy thêm một quãng 80km nữa là đến con đường dọc theo sườn núi, bên kia là bờ biển, nhìn ra vịnh Oman mà bên kia bờ là Iran, cảnh tượng như tranh vẽ, đúng là sơn thủy hữu tình. Thêm một quãng vài chục cây số nữa là thành phố Sohar, cố đô của Oman. Đây là một địa danh nổi tiếng trong chuyện ngàn lẻ một đêm, nơi chàng thủy thủ Sinbad đã xuất phát cho 7 lần ra khơi là 7 chuyến đi li kỳ, diễm tình, không thể tin được.

Vào thể kỷ 18-19, Oman từng là một đế quốc hùng mạnh, với vùng lãnh thổ trải rộng khắp bán đảo Ả Rập, dưới xuống tận Tanzania (châu Phi), trên là vùng đất rộng lớn của Iran và Pakistan ngày nay. Người Oman rất giỏi nghề biển, với thủy quân hùng mạnh khống chế cả vùng Ấn Độ dương, và thuyền buôn cũng đi xa. Ấn tượng nhất trong thời gian ở Oman là khi vào trong bảo tàng Oman, nơi trưng bày đủ các bằng chứng oai hùng trong quá khứ. Đặc biệt, thuyền buôn Oman đã đến cả cảng Hội An của Việt Nam.

Oman ở Trung Đông cũng có vang bóng một thời giống như Mông Cổ của Viễn Đông, bây giờ cả hai chỉ là những quốc gia nhỏ bé về dân số, cùng khoảng 4 triệu người nhưng diện tích lãnh thổ Oman nhỏ hơn, trên 300000km, tương đương với Việt Nam. Oman là thành viên của nhóm Hợp tác vùng vịnh gồm 6 nướcquân chủ trên bán đảo Ả Rập, nhưng khác với Saudi và Bahrain, gọi Vua là King; ở Kuwait và Qatar gọi Vua là Amir; các Vua UAE lấy chữ Ruler; chỉ duy nhất vua Oman mới mới danh hiệu Sultan. Sultan hiện là là Qaboos, 79 tuổi, lên ngôi từ năm 1970.

Sau khi tốt nghiệp trường quân sự ở Anh về nước được vài năm, Qaboos đã tiến hành một cuộc đảo chính không đổ máu, buộc vua cha bị lật đổ phải ra sống lưu vong ở nước ngoài. Kịch bản con lật đổ cha còn được lặp lại một lần nữa ở nước láng giềng Qatar vào năm 1990. Hiện Qaboos là một trong những vị Vua trị vì lâu năm nhất thế giới, chỉ sau Nữ hoàng Elizabeth II, tuy nhiên Nữ hoàng chỉ có vai trò tượng trưng ở nước Anh, trong khi Qaboos nắm giữ trọn vẹn quyền lực, ông kiêm nhiệm Thủ tướng, Bộ trưởng ngoại giao và Bộ trưởng Quốc phòng. Khi Qaboos lên ngôi, Oman là một xứ lạc hậu, hầu hết dân số mù chữ (95%), chế độ chiếm hữu nô lệ còn phổ biến, lại thêm nội chiến nhiễu nhương giữa các bộ lạc. Khách quan mà nói, Qaboos là một nhà cải cách đã đưa Oman ra ánh sáng với thế giới bên ngoài. Một điều may mắn nữa, vào cuối thập kỷ 60, Oman bắt đầu phát hiện ra dầu lửa, Qaboos chủ trương gia tăng mạnh sản lượng khai thác ở mức tối đa để chấn hưng nền kinh tế.

Muscat là thành phố đông dân nhất cũng chỉ chưa đầy 2 triệu người, nó được chú trọng đầu tư xây dựng nhưng vẫn chưa thể có nhiều các ngôi nhà lộng lẫy như Dubai hay Doha. Bên cạnh đó, Oman còn có rất nhiều các lâu đài cổ nằm rải rác khắp đất nước, dấu tích của một thời vàng son. Đất đai Oman không hoàn toàn cát như các nước vùng Vinh khác mà có cả những cánh rừng rậm rạp, gần như là nguyên sinh. Ngoài dầu lửa, nguồn thu nhập của Oman còn có nghề đánh bắt cá truyền thống, làm nông nghiêp và du lịch. Trong dân số Oman hiện này có khoảng 1/3 là người nước ngoài thường trú, đông nhất là Ấn Độ, Pakistan; dân châu Á trước đây đông nhất là từ Indonesia, nay dân Tàu tràn vào kha khá rồi.

Cuộc sống riêng tư của các Vua chúa các nước vùng Vịnh thuộc đề tài cấm kỵ, nhưng mọi người ở Oman đều biết Qaboos thuộc “thế giới thứ ba” đồng cô bóng cậu. Theo ghi chép chính thức, ông đã từng kết hôn, nhưng nhanh chóng ly dị và sau đó không lấy vợ nữa. Tình hình là Oman không có Thái tử và người kế vị ông lão gần 80, lại mới trải qua đợt điều trị ung thư là một ẩn số. Cũng theo tin chính thống, có một lá thư mật của Qaboos mà chỉ công bố khi ông chết, trong đó viết tên 3 ứng cử viên của vị Vua tương lai để Hội đồng hoàng gia sẽ bầu ra một.

Đến nay, dầu lửa, nguồn thu nhập chính của Oman dần dần cạn kiệt, các ngành nghề phụ vẫn còn yếu kém. Điều may mắn cho Oman lúc này không phải là nhân lực dồi dào, ngược lại là dân số nhỏ. Đây là điều kiện cho phép thực hiện một kế sách kiếm tiền có vẻ hết sức dễ dàng là xây nhà bán và nhận di dân nước ngoài.

Cái tên Oman bống dưng lại được nhắc đến gần đây bởi eo biển Hormuz nằm trong vịnh Oman nhưng bờ bên kia lại là Iran. Sự căng thẳng giữa Iran với Anh-Mỹ mà cứ tiếp tục leo thang sẽ đe dọa đển sự thông thương hàng hải. Một khi phần lớn tàu chở dầu của  các nước Trung Đông vẫn phải đi qua eo biển này thì điều này đe dọa nghiêm trọng đến an ninh năng lượng của thế giới. 

Lễ hội Thiếu nhi tại Úc đã trở thành một ngày hội đa văn hóa

Cứ hằng năm vào tháng 7, Children’s Festival Inc. đã tổ chức cuộc họp hằng năm để biểu dương những đóng góp của các thành viên, các cá nhân và tổ chức đã chung tay gánh vác một sứ mệnh thiện nguyện cho thiếu nhi.

Như lời dẫn của MC Brian Laul, nhiều người trong chúng ta có một ước mơ, làm sao những con người, trong đó có trẻ em thuộc các nguồn gốc khác nhau có thể chung sống hòa thuận, yêu thương. Cách đây hai mươi năm, có một người đã biến ước mơ đó thành hiện thực, đó là chú Thuất Nguyễn, Nhà sáng lập đồng thời là Chủ tịch tổ chức thiện nguyện mang tên Children’s Festival.

Tại Úc, đương nhiên có nhiều tổ chức khác cũng có những ý tưởng và cách làm tương tự nhưng phải nói rằng, chưa có tổ chức nào giành được nhiều thương yêu và đạt tầm vóc lớn lao như Children’s Festival. Hãy thử nhìn vào mấy con số: các sự kiện của Children’s Festival đều do hàng trăm thiện nguyện viên các sắc tộc, hàng trăm người trình diễn và thu hút hàng chục ngàn lượt khán giả. Mỗi sự kiện đều có sự tham dự của nhiều bộ trưởng chính phủ, bộ trưởng đối lập, nhiều nghị sĩ, dân biểu, nhiều hội đoàn của các sắc dân Việt Nam, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật, Thái Lan, Thổ dân, Scott, Macedonia, Bulgaria, Ukrane, v.v...Thủ hiến NSW và Thủ lãnh đối lập NSW nếu không đến dự được đều có thư chào mừng.

Lễ hội của Children’s Festival thường kéo dài cả ngày với các trò chơi dân tộc đa dạng, phong phú, hoạt động của các gian hàng quảng bá cho các tổ chức và doanh nghiệp, trong khi đó một sân khấu trang hoàng để trình diễn ca múa, kịch nghệ với các nội dung đa văn hóa. Phần trọng tâm của mỗi sự kiện là diễu hành của đông đảo các hội đoàn, tiêu biểu cho hàng trăm sắc dân sống trên nước Úc. Các đoàn thể của người Việt thường đông đảo nhất nhưng không dẫn đầu mà là đoàn của Thổ dân, với sự tôn trọng truyền thống lâu đời của nước Úc. Đoàn múa lân Việt Nam đặc sắc luôn gây sự chú ý của quan khách và đông đảo khán giả.

Theo mình hiểu, có hai thứ mà người di dân nói chung và người di dân Việt Nam nói riêng có thể mang lại cho nước Úc, đó là lao động chăm chỉ và tài năng. Người Việt các thế hệ đã và đang làm Việt hết sức chăm chỉ trong mọi lĩnh vực, với sự so sánh tương đối với các sắc tộc khác. Người Việt không nề hà bất kỳ việc gì, kể cả những việc "không ngon" người ta chê thì người Việt cũng làm. Gần đây còn có làm sóng di cư của theo diện đầu tư và kinh doanh, nhiều người Việt còn mang tiền bạc vào, đó cũng có thể coi là một sự đóng góp cho nước Úc.

Tài năng Việt cũng đã và đang được khẳng định trên khắp các tiểu bang và vùng lãnh thổ nước Úc. Đến nay đã có vô số những người gốc Việt thuộc thế hệ thứ hai trở thành Luật sư, Bác sĩ, những ngành học tuyển sinh cực kỳ khó và chỉ dành cho những học sinh xuất sắc. Bên cạnh đó, nhiều người gốc Việt đã trở thành những doanh nhân tài ba, những người làm thương nghiệp (trades), là những ông chủ bà chủ của những bất động sản và cơ sở kinh doanh lớn.

Nhưng không phải cái gì cũng "quy ra thóc". Nhiều loại đóng góp cho xã hội không thể tính bằng tiền nhưng nó còn quý giá hơn thế. Đó là những hoạt động từ thiện xã hội dân sự, những hoạt động giúp người, làm phong phú nền văn hóa và các giá trị Úc.

Thử hỏi có chương trình nào, tổ chức rộng rãi nào ở Úc cũng như trên thế giới mà người Việt giữ vai trò chủ chốt, điều khiển các sắc dân khác không ? Có, đó là Children’s Festival.

Chú Thuất đã ở độ tuổi ngoài bẩy mươi. Chú tâm sự, theo thời gian, chú không thể làm mãi được. Tìm một người thay thế cho chú không dễ vì ngoài thời gian và nhiệt tình còn là vấn đề năng lực tổ chức. Không hiểu sao chú có thể nhớ hết hàng trăm đầu việc, nhớ đến từng người thiện nguyện viện như mình. Làm sao chú có thể có quan hệ với các cơ quan chính phủ với các nhân vật chóp bu của chính quyền. Ai đã từng làm quản trị thì biết, trả lương rồi mà sai khiến nhân viên còn khó, đằng này hàng trăm con người làm việc răm rắp không lương dưới quyền chú. Bởi vì chú đã biết tỏa sáng để mọi người hiểu được ý nghĩa cao cả việc mình làm. Chiếc huân chương OAM là phần thưởng xứng đáng cho những đóng góp không mệt mỏi của chú Thuất Nguyễn.

Trong cuộc họp thương niên năm nay, Wally Mehanna, CEO của Canterbury Bankstown, một vị khách mời đã trình bày về các dự án mở mang thành phố Bankstown cũng như bàn về việc xây dựng một cộng đồng sôi động và thịnh vượng trong tương lai. Mọi người dự họp rất vui mừng khi biết lời hứa tài trợ 100,000 Úc kim cho Children’s Festival của Chính phủ tiểu bang NSW bắt đầu đi vào giai đoạn giải ngân.

Từ chỗ một Lễ hội hằng năm, Children’s Festival từng bước nâng lên xuân thu nhị kỳ và từ năm ngoái đến này đã tổ chức ba kỳ tại các địa điểm khác nhau ở Circular Quay, Bankstown và Campbelltown. Ngoài ra là nhiều sự kiện bổ ích thiết thực khác như Hội chợ Tết, Hòa nhạc, Triển lãm...

Úc là một trong những quốc gia mà việc làm thiện nguyện phổ biến nhất thế giới. Người dân Úc khoan dung và bác ái đã say sưa với thiện nguyện để tỏ tình yêu và trách nhiệm với đất nước. Ngọc lửa Children’s Festival là nơi cộng đồng Việt Nam có những đóng góp cụ thể và nổi bật cho xã hội đa văn hóa Úc.

Biển Đông là cội nguồn của người Việt thời cổ đại

Một công trình nghiên cứu lớn về bộ gen người Việt đã được công bố chính thức tại Việt Nam, cũng như gửi tới tạp chí di truyền quốc tế uy tín Human Mutation.

Ông Nguyễn Thanh Liêm, viện trưởng Viện Nghiên cứu tế bào gốc - công nghệ gen Vinmec, chủ nhiệm đề tài nghiên cứu về hệ gen người Việt Nam, cho hay điều mà ông thấy bất ngờ ở kết quả nghiên cứu là về nhân chủng học, bộ gen người Việt có nhiều điểm tương đồng với bộ gen của người Thái Lan và là bộ gen ít bị pha trộn.

"Cùng sống trong một khu vực rộng lớn mà người Việt có tiếng nói riêng, nhưng bộ gen của quần thể người Kinh Việt Nam tương đồng với quần thể người Thái Lan, chứng tỏ có những quan hệ về di truyền. Phân tích sự khác biệt trong hệ gen cho thấy người Việt "nằm cạnh" một cách độc lập với người Hán ở phía Nam và cách xa người Hán ở phía Bắc Trung Quốc. 

Kết quả nghiên cứu làm sáng tỏ thêm nguồn gốc tổ tiên của người Việt, một vấn đề nhạy cảm, gây nhiều tranh cãi nhưng lại thiếu các bằng chứng khách quan về nghiên cứu bộ gen" - ông Liêm cho hay.

Một câu hỏi mà các thế hệ người Việt hết sức quan tâm là tổ tiên của chúng ta ở đâu? Theo PGS Lê Sỹ Vinh - chuyên gia phân tích hệ gen, kết quả nghiên cứu ủng hộ giả thuyết tổ tiên người Việt nằm trong nhóm người (hiện đại) đã di cư từ châu Phi từ 200.000 năm trước, khoảng 40.000 - 60.000 năm trước đã đến cư trú tại Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, sau đó tiếp tục di cư lên các nước Đông Á. 

PGS Vinh cho rằng trước đây một số học giả cho rằng nguồn gốc người Việt là người Hán ở phía Bắc Trung Quốc, nhưng giả thuyết mới là tổ tiên chúng ta di cư từ phía biển vào, đến Đông Nam Á trước khi đến Trung Quốc. 

Những nghiên cứu đầu tiên về hệ gen người của các nhà khoa học quốc tế trước đây bắt đầu từ năm 1990 và đến năm 2003 mới giải xong trình tự bộ gen đầu tiên, chi phí của công trình kéo dài 13 năm này lên tới 2.7 tỉ USD. 

Theo những giả thiết khoa học đáng tin cậy nhất, xưa kia thế giới nằm trong kỷ nguyên băng hà, nhiều vùng đất bị đóng băng, con người không sinh sống được. Trải qua năm đợt đại hồng thủy, mà đợt gần nhất cách đây 8,000 năm, trái đất ấm lên nhưng cũng là lúc nước biển dâng cao, nhấn chìm một số vùng đất.

Cũng theo giả thiết người Việt cổ có quan hệ huyết thống với người Thủy tổ từ châu Phi di cư sang thì vùng đất sinh sống sầm uất nhất là khu vực Biển Đông ngày nay. Biển Đông, trải rộng từ Vịnh Bắc Bộ đến Phililpin là một vùng biển khá nông, chỉ dưới mặt nước biển khoảng 100 mét. Nhiều nhà sử học quả quyết dưới lòng đất của Biển Đông chắn chắn có những di tích của một nền văn minh đã mất.

Trong đợt đại hồng thủy cuối cùng mà Kinh Thánh đã ghi nhận, có một cuộc di dân lớn đi từ phía Nam lên phía Bắc. Bên Phương Đông, lúc đó các vùng đất thuộc lưu vực sông Hoàng Hà và Dương Tử đã trở nên ấm áp, cho phép thiệt lập những vùng định cư mới. Một trong những thành tựu văn minh mà người Việt cổ mang theo là kỹ thuật trồng lúa nước.

Theo truyền thuyết, vào khoảng cách đây trên 4,000 năm, nước biển đã rút dần, một cuộc di chuyển ngược dòng, dẫn đầu bởi Lạc Long Quân khai phá một miền đất đai màu mỡ là Việt Nam ngày nay. Lạc Long Quân không phải người Hán mà chính là hậu duệ của người Việt cổ, thuộc dòng Bách Việt.

Tiếp theo, một nghiên cứu 1.000 bộ gen của 26 dân tộc trên thế giới, trong đó có 101 người Kinh sống ở TP.HCM, thực hiện từ 2008 - 2015 được các nhà khoa học quốc tế thực hiện.

Tại Việt Nam mới có những nghiên cứu quy mô nhỏ, giải trình tự một vài bộ gen người. Đến 2016, nhóm các nhà khoa học do GS Nguyễn Thanh Liêm đứng đầu đã bắt đầu thực hiện nghiên cứu này. 

Trong đó, nhóm nghiên cứu đã thu thập mẫu gen của 305 người có 3 đời là người Kinh và không mắc các bệnh di truyền, thực hiện giải trình tự gen trên hệ thống máy giải trình tự hiện đại nhất. Đến cuối năm 2018, công trình hoàn thành và tháng 5-2019 nghiên cứu được chấp nhận đăng tải trên tạp chí Human Mutation.

Nghiên cứu đã giải mã một câu chuyện trong lịch sử: dù có nhiều khu vực biên giới chung và mối quan hệ lâu đời nhưng hệ gen của người Việt lại không có sự giao thoa nhiều hay chịu ảnh hưởng từ hệ gen người Hán.

Theo PGS Đồng Văn Quyền - phó viện trưởng Viện Công nghệ sinh học, việc phân tích giải mã bộ gen người hiện không còn khó khăn vì có sự hỗ trợ của nhiều phương tiện công nghệ, nhưng có ý nghĩa lớn về khoa học nói chung và y học nói riêng.

Thông qua việc giải mã bộ gen, sẽ hỗ trợ y học cá thể hướng đến những bệnh di truyền, bệnh liên quan đến trao đổi chất, dị ứng thuốc, trong đó có thể phát hiện những bệnh về di truyền, dự đoán sớm nguy cơ thông qua việc so sánh gen của người bệnh với người thân, gia đình để phát hiện những đột biến gen gây bệnh, giúp việc chữa trị và phòng bệnh.

Với những kết quả ban đầu đáng khích lệ, có thể gợi mở những hướng nghiên cứu xa hơn về lịch sử cũng như giá trị thực tiễn về y học. Chắc chắn rằng, khi điều kiện kỹ thuật cho phép để có thể tiến hành khảo cổ dưới lòng Biển Đông thì nhiều ẩn số sẽ tiếp tục được giải mã.

Khách thập phương lũ lượt đổ về ngọn núi thiêng Uluru

Từ đầu tháng sáu tới nay, tức khoảng 6 tuần thôi mà lượng khách đổ về núi đá thiêng mang tên Uluru, nằm chính giữa trong lòng nước Úc đã lên tới 395,000 người. Trong khi đó, lượng khách trung bình trước đây chỉ rơi vào khoảng trên 400,000 người/ năm.

Sở dĩ lượng khách thập phương tăng vọt như vậy là do lệnh cấm trèo lên đỉnh núi sẽ có hiệu lực kể từ ngày 26/10/2019. Lệnh cấm này trùng với ngày kỷ niệm  năm thứ 34, khi Ulura được trả về cho chủ nhân truyền thống là những Thổ dân Úc.

Uluru được lấy theo tên thổ dân, còn có một tên khác là Ayers Rock, là một khối đá khổng lồ, lớn nhất thế giới, cách thị trấn Alice Spring 450km đường chim bay. Núi cao 863 m, có chu vi 9,400m, tròn, bóng và không có cây cối mọc lên. Đây là một di tích được UNESCO công nhận là di sản thế giới và được coi là một vẻ đẹp tuyệt mỹ mà thiên nhiên ban tặng cho con người.

Một đặc điểm của khối đá là khả năng tự đổi màu trong mỗi một ngày. Lúc bình minh, khối đá màu đỏ nhạt, sau đã đã từ từ biến đổi sang màu đỏ cam vào giữa trưa do phản chiếu ánh mặt Trời; về chiều nó lại có màu đỏ thẫm hoặc tím thẫm, trước khi sang màu vàng nâu vào ban đêm.

Ngọn núi được coi là “cội nguồn” của nước Úc có độ tuổi lên đến 550 triệu năm, vốn ngập dưới mặt nước biển. Vì đây là núi đá, bề mặt rất rắn và trơn nên việc leo núi được coi là nguy hiểm và đã có ít nhất 35 người chết.

Từ năm 2009, các cơ quan hữu trách đã xem xét lệnh cấm leo núi vì những lý do an toàn và môi trường. Hơn nữa, việc trèo lên núi bị coi là thiếu tôn trọng đối với sự linh thiêng theo tín ngưỡng của người Thổ dân.

Vậy mà cũng phải mất 10 năm, lệnh cấm mới được thiết lập bởi Ban quản lý công viên quốc gia Uluru – Kata Tjuta. Một sự phiền toái và du khách đã gặp là những người đã tìm cách nhặt và mang đi những viên đá làm kỷ niệm đã phải gửi trả lại, gây tốn kém tiền bạc và mất thời gian.

Việc du khách lũ lượt đổ về khu di tích Uluru đã mang đến nhiều hệ lụy do cơ sở hạ tầng  không thể đáp ứng được số lượng người quá đông. Ông Stephen Schwer, Gián đốc điều hành công ty du lịch Central Australia cho rằng có quá nhiều xe caravan tới đây, nhiều du khách dựng lều trại trái phép. Một số còn lái xe vào lối mòn là xâm phạm vào lãnh thổ  được bảo tồn của Thổ dân Anangu. Bên cạnh đó là việc xả rác, đốt lửa và phóng uế bừa bãi.

Một chuyến du lịch đến Uluru thông thường mất ba ngày, trong khi thời gian leo núi chỉ có hai giờ đồng hồ. Mặc dù vậy, vẫn có ý kiến lo ngại việc cấm leo núi sẽ làm giảm tính hấp dẫn của khu vực Uluru và cũng chính là lý do khách thập phương vẫn tiếp tục gia tăng.

Đã đến lúc quân đội Úc cần trang bị vũ khí hạt nhân

Đó là quan điểm của Giáo sư Hugh White, Nhà nghiên cứu Chiến lược Quốc phòng tại Đại học Quốc gia Úc (ANU). Trong quyển sách mới xuất bản mang tên “Làm thế nào để bảo vệ nước Úc”, GS White cho rằng Úc không thể chỉ dựa vào sức mạnh quân sự của Mỹ để chống lại nguy cơ từ một cường quốc khác (ám chỉ Trung Quốc). Để làm điều này, Úc cần xem xét trang bị vũ khí hạt nhân và tăng ngân sách Quốc phòng từ 2%  trong Tổng sản lượng quốc gia GDP hiện nay lên 3.5-4%, tức gia tăng khoảng 30 tỉ Úc kim mỗi năm.

Trả lời phỏng vấn của Đài truyền hình ABC nhân dịch cuốn sách ra mắt bạn đọc, GS White giải thích: “Việc Úc không tính đến vũ khí hạt nhân trong vòng bốn mươi năm qua là điều dễ hiểu vì chúng đã đã quen sống dưới chiếc ô hạt nhân của Mỹ”. Tuy nhiên tình hình dường như đang thay đổi và ông đặt câu hỏi: “Liệu chúng ta có thể tự vệ trước một cường quốc như Trung Quốc hay không ?”.

Mọi người đều biết, trước đây thế giới chỉ có 5 cường quốc hạt nhân là các nước thành viên thường trực Hội đồng bảo an (Mỹ, Anh, Pháp, Nga và Trung Quốc) nhưng trong vòng bốn mươi năm qua, một số nước khác đã được coi sở hữu vũ khí hạt nhân bao gồm Ấn Độ, Pakistan, Israel, Bắc Hàn. Hiên tại, Iran đang là nước tiếp theo “lăm le” phát triển vũ khí hạt nhân và đang bị các cường quốc tìm cách kiềm chế.

Đương nhiên, không chỉ Úc có “nhu cầu” về vũ khí hạt nhân mà nhiều nước khác cũng đang dồn nén các đòi hỏi của mình như Nhật Bản, Nam Hàn hay Đài Loan. Với khả năng về kỹ thuật và tài chính, việc các nước này thủ đắc vũ khí hạt nhân không phải là điều xa vời.

Trở lại với GS White, ông đã đưa ra ý kiến về cải tổ chương trình tàu ngầm bằng cách hủy bỏ dự án 12 tàu ngầm do Pháp chế tạo, thay vào đó là 24 tàu ngầm do Úc tự chế tạo, hiện đại hơn. Ông cũng đề nghị tăng gấp đôi số lượng chiến đấu cơ F-35 mới đảm bảo việc bảo vệ bầu Trời nước Úc.

GS White phê phán cách bố trí binh lực của Bộ Quốc phòng Úc, cho rằng hai Ham đội HMAS Canberra và HMAS Adelaide cồng kềnh, tốn kém và nên thay thế bằng những tàu chiến linh hoạt hơn.

Cuốn sách nói nhiều đến sức mạnh của quân sự Trung Quốc và cho rằng chỉ cần 10% năng lực không quan Úc đã đủ trên cơ Úc, nhưng không đưa con số cụ thể hơn.

Năm 2012, trong tập sách “Chọn lựa Trung Hoa” (The China Choice), White đã gây tranh cãi khi cho rằng cộng đồng thế giới nên bỏ mặc Đông Dương (tức Việt Nam, Lào, Campuchia) cho Trung Quốc vì có muốn cũng không thể làm gì khác được.

Một tác phẩm khác “Sự di chuyển quyền lực: Tương lại Úc giữa Washington và Bắc Kinh” xuất bản năm 2010, White cho rằng quân đội nhân dân Trung Hoa (PLA) đang lớn mạnh, trở thành một thế lực lớn trong vùng và vì thế Úc không nên làm mất lòng Trung Quốc.

Giờ đây, với quyển sách mới “How to defend Australia”, GS White dường như có một sư thay đổi lập trường đến chóng mặt.

Hugh White, 66 tuổi, từng lấy bằng Đại học tại ĐH Melbourne và bằng Tiến sĩ tại ĐH Oxford. Ông từng làm cố vấn cho Bộ trưởng Quốc phòng Kim Beazley và Thủ tướng Bob Hawk, từng giữ chức Phó Tổng thư ký Bộ Quốc phòng, đặc trách chiến lược và tình báo.

Trong khái niệm "an toàn hạt nhân" còn có một ngụ ý rằng, đây là loại vũ khí mà bất kỳ nước nào sử dụng đều được coi là một cuộc tự sát, đúng hơn là cuộc tự sát tập thể, do đó nó chỉ có giá trị "răn đe" chứ không thể mang ra tác chiến.

Tạp chí The Strategic số ra ngày hôm qua 18/7 đã có bài viết bình luận về quyển sách của GS White. Theo đó cảnh báo của cuốn sách có ý nghĩa to lớn, cho chúng ta thấy nước Úc không còn mặc định là một vùng đất an bình và bắt đầu đối mặt với những rủi ro khó lường.

Chiều tím

Hiệu ứng không thể tưởng tượng được của cái lu

Khi mà vấn đề cái “lon” vừa tạm lắng xuống thì dư luận Việt Nam lại một lần nữa dậy sóng vì cái “lu”. Đành rằng lon hay lu thì cũng đều là dụng cụ để chứa nước nhưng hai thứ này khác nhau rất nhiều.

Nếu như “lon” cần phải thêm nón, thêm dấu thì mới “chệch hướng” thuần phong mỹ tục thì bản thân “lu” đã gợi lên một hình ảnh thân thuộc trong khắp các miền quê đất nước. Đó là hình ảnh khum khum, bầu bĩnh, màu nâu, bằng vật liệu sành với một cái gáo dừa đặt trên nóc để chứa nước cho mỗi ngôi nhà lá đơn sơ.

Cái lu không chỉ đẹp và nên thơ mà theo PGSTS Phan Thị Hồng Xuân, Đại biểu HĐND TP, Chủ nhiệm khoa Đô thị của ĐH Nhân văn tại Sài Gòn, nó còn có thể dùng vào việc tránh lũ lụt cho thành phố Sài Gòn mỗi khi có cơn mưa kéo về.

Đời thực khác với văn thơ, muốn biết cái lu trở nên có ích như vậy hay không thì chúng ta phải xem xét cụ thể trên căn bản đầu óc khoa học.

Điều đầu tiên, muốn cho cái lu thực hiện chức năng đựng nước thì làm thế nào để đưa nước vào trong lu? Có thể tính đến ba cách, bao gồm dùng ống máng dẫn nước mưa, dùng máy bơm và dùng phương pháp múc nước thủ công.

Muốn lắp đặt thế thống ống máng khá phức tạp về kỹ thuật vì mỗi nhà một khác, làm sao an toàn, bền chắc và được các chủ nhà đồng ý. Trong trường hợp ít nhiều chủ nhà không ủng hộ thì liệu có thể cưỡng chế hay không, đó là chuyện không đơn giản về mặt pháp lý và tốn nhiều thời gian.

Dùng máy bơm để bơm nước vào lu là một việc làm tốn kém và đội chi phí lên rất cao. Hiệu quả của một phương án không thể không tính đến khía cạnh tài chính vì không có cái gì bắt buộc phải mua bằng mọi giá.

Đưa nước vào lu bằng phương pháp múc nước thủ công là việc làm khó khăn gian khổ, đòi hỏi sự đồng thuận đồng lòng và quyết tâm rất lớn của các tầng lớp nhân dân. Điều này thực tế xem ra còn khó khăn hơn cả vấn đề kỹ thuật và tiền bạc.

Vấn đề nữa, đặt lu ở đâu? Chỉ một cái lu nhỏ cũng chiếm diện tích khoảng 1m2, choán 1/3 mặt tiền của hầu hết các căn nhà chỉ có 3 mét. Giả sử lu không dùng đúng mục đích mà lại dùng vào việc khác hoặc bị làm vỡ, hư hại thì sao? Ngoài vấn đề thẩm mỹ thì nó cũng ảnh hưởng bất tiện trong sinh hoạt, hơn nữa khó có thể rạch ròi, thỏa đáng được chuyện lu được đặt trong phạm vi của đất công hay đất cá nhân.

Chứa nước rồi, phải có lúc đổ ra. Nếu nước bị chứa quá lâu thì sẽ phát sinh mất vệ sinh, ô nhiễm, bệnh dịch. Liệu có thể có quy định và thực thi chuyện này một cách nghiêm chỉnh không?

Giả sử tất cả những điều trên đều giải quyết được thì vấn đề mấu chốt là tính xem có lu rồi thì có hết lụt lội không. Giả định một cơn mưa có lưu lượng 200mm/ giờ trong diện tích của một phường sẽ rơi xuống 3,060m3/phút. Với 9,000 cái lu trong phường thì chỉ chứa được 7.7% lượng nước.

Con số này đã đưa ra kết luận rằng, ích lợi mang lại từ cái lu chẳng bõ bèn gì để đưa vào cuộc sống.

Thực ra, cũng không cần tính toán phân tích tỉ mỉ, nhìn vào trực quan khi so sánh “sông ngòi” sau những cơn mưa với những cái lu cũng đủ để phán đoán. Cũng có thể mường tượng khối lượng công việc khổng lồ cần làm với cái lu, và không khó để thấy điều này hết sức bất khả thi.

Đại biểu Xuân cho rằng, các nước Nhật Bản, Philippin đã dùng phương pháp này để chống lụt rất tốt. Nhưng mọi người cần những bằng chứng rõ ràng, thuyết phục chứ không phải nói khơi khơi như vậy.

Quan hệ của Trung quốc với Châu Âu sẽ gặp khó bởi Tân chủ tịch EU

Sau ba ngày họp bàn cẳng thẳng, cuộc họp thượng đỉnh giữa 27 nhà lãnh đạo các nước Liên minh châu Âu (EU) đã đi đến việc đề cử bà Ursula von der Leyen, 60 tuổi, hiện giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng Đức làm Chủ tịch Ủy ban Châu Âu (EC). Việc này đã gây ra một luồng ý kiến hoài nghi về mối  quan hệ giữa EU và Trung Quốc vì bà Leyen được coi là một người có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc.

Chức vụ này sẽ được phê chuẩn bởi Nghị viện Châu Âu mới được bầu trong những ngày tới đây. Hơn 400 triệu cử tri được kêu gọi tham gia cuộc bầu Nghị viện châu Âu lần thứ 9 cho nhiệm kỳ 2019-2024 diễn ra từ ngày 23 đến 26.5. 2019 tại 28 quốc gia thành viên EU.

Ủy ban châu Âu (EC) là “động cơ của EU” cơ quan hành pháp hoạt động độc lập, có chức năng xây dựng, kiến nghị các đạo luật của EU, thực thi, áp dụng và giám sát việc triển khai các hiệp ước và điều luật của EU, sử dụng ngân sách chung để thực hiện các chính sách chung của cả khối theo quy định.

Về đối ngoại, EC thương thảo các Hiệp định và thỏa ước quốc tế quan trọng giữa Liên minh châu Âu và các quốc gia khác trên thế giới.

Ủy ban châu Âu bao gồm 28 uỷ viên đại diện cho 28 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu, nhiệm kỳ 5 năm do các chính phủ cử và chỉ bị bãi miễn bởi Nghị viện châu Âu. Chủ tịch Ủy ban châu Âu đương nhiệm: Jean- Claude Junke, cựu Thủ tướng Luxemborurg.

Bà Leyen là mẹ của 7 người con, đã từng chạy đua vào chiếc ghế Thủ lĩnh Liên minh Thiên chúa giáo cầm quyền, một vị trí cho phép bà kế vị đương kim Thủ tướng Đức Merken, nhưng không thành công.

Điều mà bà đã bộc lộ gây chú ý là những quan điểm chống Trung Quốc mà tờ báo Die Zeit của Đức đã đăng tải. Bà đã chỉ trích cách Bắc Kinh đối xử với người dân của họ, đặc biệt là cách theo dõi và “hệ thống tính điểm”. Bà cho rằng: “Tôi tin tưởng sâu sắc rằng bản năng theo đuổi tự do làm nên con người. Bên dưới bề mặt, khát vọng tự do và sự tự quyết sẽ không ngừng tỏa sáng”.

Trong bối cảnh khá nhạy cảm của cuộc chiến Thương mại Mỹ - Trung, Trung Quốc đang cần sự ủng hộ của Châu Âu hơn bao giờ hết. Đích thân Chủ tịch Tập Cận Bình đã phải sang Châu Âu để lôi kéo, tìm kiếm sự ủng hộ. Với việc Tân Chủ tịch Liên Âu mà có lập trường như vậy, Trung Quốc sẽ gặp khó khăn hơn trong việc đương đầu với cuộc chiến Thương mại.

Nghị viện Châu Âu sẽ phê chuẩn các  thành phần lãnh đạo khác  của các định chế EU, ngoại trừ Thủ tướng Bỉ Charles Michel sẽ giữ chức chủ tịch Hội đồng châu Âu theo chế độ luân phiên.

Dự kiến, Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) Christine Lagarde sẽ giữ chức chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB). Ngoại trưởng Tây Ban Nha Josep Borrell làm đại diện cấp cao của EU về chính sách an ninh và đối ngoại.

Nhiệm kỳ này của EU còn gặp thách thức của Các lực lượng chính trị dân túy, cực hữu chống EU trỗi dậy và đặc biệt là việc Anh rút khỏi EU (Brexit).

Anh rời EU sẽ khiến những chương trình mở rộng và hội nhập các quốc gia thành viên trong EU trì trệ và đặc biệt làm vị thế của EU trên thế giới bị suy giảm. Vì thiếu đi một thành viên có chân trong Hội đồng Bảo an Liên Hiệp quốc và một cường quốc về quân sự, EU trong tương lai khó có thể đối phó trước những thách thức quốc tế, như cuộc khủng hoảng di cư, chủ nghĩa khủng bố hay cuộc xung đột với Nga.

Brexit là một hình mẫu đi trước, thúc đẩy chủ nghĩa hoài nghi châu Âu (Euroskeptics) ở các nước khác trong khu vực và sẽ kéo theo nhiều hệ lụy cho châu Âu. Hai đảng cực hữu Tập hợp Quốc gia (RN) của Marine Le Pen và đảng Tự do của Geert Wilders đang gây ồn ào xáo trộn ở hai nước Pháp và Hoà Lan. Cả hai chính trị gia dân tộc chủ nghĩa này nhiều lần lên tiếng đòi tiến hành trưng cầu dân ý trong các quốc gia thành viên EU và cảnh báo hội chứng Brexit sẽ tạo ra “một mùa xuân ái quốc” mở đầu cho tiến trình giải thể EU.

EU có nền kinh tế lớn thứ hai toàn cầu với GDP 19.100 USD, là thị trường toàn cầu lớn với dân số trên 512 triệu người (thu nhập bình quân 37.305 USD/ người/ năm và là nhà đầu tư nước ngoài hàng đầu ở hầu hết các nơi trên thế giới.

Liên minh châu Âu hiện vẫn bao gồm 28 nước thành viên: Pháp, Đức, Ý, Bỉ, Hoà Lan, Anh, Luxembourg, Ireland, Đan Mạch, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Áo, Thuỵ Điển, Phần Lan, Tiệp, Hungaria, Ba Lan, Slovakia, Slovenia, Estonia, Latvia, Lithuania, Malta, Cyprus, Bungaria, Romania, Croats.

Mới đây, EU đã ký Hiệp định tự do Thương mại với Việt Nam (EVFTA). Tuy nhiên Hiệp định cần được phê chuẩn của Nghị viện Châu Âu và chỉ có thể có hiệu lực vào năm 2020 trở đi.

Người “lạm dụng tồi tệ nhất” sẽ phải làm gì

Chỉ mấy giờ trước khi lên máy bay đi dự Hội nghị Cường quốc kinh tế G20 ở Osaka, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chiếu cố nhắc đến Việt Nam khi trả lời phỏng vấn. Ông nói, Việt Nam là kẻ “lạm dụng tồi tệ nhất” (the single worst abuser) vì đã xuất khẩu nhiều hơn nhập khẩu với hầu hết các nước, trong đó có Mỹ.

Thặng dư thương mại của Việt Nam với Mỹ chỉ có xấp xỉ 40 tỉ USD năm 2018 (số liệu của Mỹ), trong khi con số này của Trung Quốc xấp xỉ 600 tỉ USD. Trump là người nói năng bộc trực, nhưng không phải không có suy nghĩ.

Trong quan hệ giữa hai loài hoa (Hoa Kỳ và Trung Hoa), không phải chỉ có một bên hưởng lợi mà chắc chắc phải cả hai bên. Nhớ lại thuở ban đầu, khi Đặng Tiểu Bình thăm Mỹ vào cuối năm 1978, đánh dấu thời kỳ hai nước làm bạn với nhau, kinh tế Mỹ cũng đang trong cơn khủng hoảng.

Năm 1973, Tổng thống Mỹ khi đó là Nixon đã buộc phải tuyên bố bãi bỏ chế độ “bản vị vàng” với Mỹ kim. Vào lúc nền kinh tế vẫn còn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu, chính sách này đã giúp hàng hóa Mỹ cạnh tranh hơn trên thị trường quốc tế. Cũng trong thập niên 70, cuộc khủng hoảng giá dầu lửa cũng đã từng làm nền kinh tế Mỹ điêu đứng.

Chưa hết, vào cuộc khủng hoảng tài chính 2008-2009 xuất phát từ lĩnh vực ngân hàng và bất động sản, nếu không có sự vững vàng và đóng góp thiết thực của kinh tế Trung Quốc thì kinh tế tài chính thế giới nói chung, với nước Mỹ nói riêng, không dễ gì gượng lại ngoạn mục như vậy được. Rõ ràng, sự hợp tác với Trung Quốc là hai bên cùng có lợi chứ không hẳn Trung Quốc lợi dụng Mỹ.

Vì thế, cho dù Trung Quốc xuất siêu kỷ lục vào Mỹ thì họ vẫn chưa đoạt danh hiệu “tồi tệ nhất” được. Vậy mà, trong gần một năm qua, Mỹ đã liên tiếp ra đòn “xử lý” với những đợt áp thuế, kể cả những biện pháp cấm đoán đối với Tập đoàn viễn thông Hoa Vi của nước này.

Một điều đáng chú ý, trong gần ba năm, kể từ khi trúng cử tổng thống, ông Trump luôn giành những lời lẽ tốt đẹp để nói về Việt Nam, mặc dù Việt Nam chưa hề có những “công lao” như Trung Quốc. Có thể dự đoán, sẽ có lúc Trump “cà khịa” nhưng không ngờ nó đến sớm như vậy.

Cách đây ba hôm, ngày 23/6, Bộ trưởng Thông tin và truyền thông (gọi tắt là 4T), cựu thiếu tướng Nguyễn Mạnh Hùng đã lên tiếng nhắm vào các công ty Mỹ như Google và Facebook rằng: “Việt Nam sẽ sử dụng các biện pháp pháp lý, kinh tế, kỹ thuật để yêu cầu các doanh nghiệp xuyên biên giới tuân thủ pháp luật Việt Nam”!

Binh pháp Tôn tử có câu: “biết mình biết ta, trăm trận cũng đều không thua”. Trong hai mươi năm qua, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam vào Mỹ luôn chiếm khoảng ¼ tổng trị giá và đó là một nguồn lợi và ưu ái trong mơ đối với bất kỳ nước nào. Điều cấp bách hiện nay là phải làm gì để tránh việc Mỹ áp dụng những rào cản và hạn chế đối với hàng hóa Việt Nam.

Cơ cấu chính phủ Việt Nam hiện nay không có một cơ quan điều khiển vĩ mô về kinh tế đối ngoại. Theo nguyên lý, Bộ Công Thương phụ trách về ngoại thương nhưng cho dù có nhiều ban bệ thì trong bộ cũng không có một bộ phận hay cá nhân chuyên trách về lĩnh vực này.

Ở Mỹ, Đại diện Thương mại là cơ quan chịu trách nhiệm về “thương mại” theo nghĩa rộng, trong đó người đứng đầu cơ quan có hàm Bộ trưởng. Tại Úc, đó là Austrade, cơ quan trực thuộc chính phủ và có phạm vi bao quát không chỉ mậu dịch hàng hóa mà còn là đầu tư, du lịch, giáo dục, sở hữu trí tuệ...

Một điều mà những người hoạch định chính sách cần chú ý là, gian lận thương mại là điều hết sức nghiêm trọng và cũng là cách Trung Quốc né tránh thuế Mỹ. Đơn cử, Mỹ chỉ áp thuế 25% đối với thép Trung Quốc, nhưng nếu nó “tái xuất” sang Việt Nam thì mức thuế sẽ gấp 10 lần.

Vừa rồi, ông chủ của Asanzo đã “chơi chữ” khi giải thích về hiện tượng hàng Tầu đội lốt Việt Nam khi nói rằng đó không phải “make dzê in Vietnam” mà là “xuất xứ Việt Nam” đã làm mọi người phì cười. Tuy nhiên, hành vi của Asanzo chủ yếu để lừa khách hàng nội địa, chứ nếu đây là hàng xuất khẩu thì thì vấn đề sẽ phức tạp hơn nhiều.

Thực tế cho thấy, rất khó có thể tự nguyện rũ bỏ mối lợi đang được hưởng trong nhiều năm qua. Khi nếu có xảy ra “mệnh hệ” gì thì rất có thể, lỗi sẽ thuộc về “các ban ngành”.

Nghị trình của cuộc gặp G20 năm nay, như ý kiến của Thủ tướng nước chủ nhà Nhật Bản là Abe, sẽ là lúc rà soát lại các cơ chế thương mại thế giới. Chắc chắn, sẽ không còn có chuyện hàng hóa xuất khẩu ồ ạt từ nước này sang nước khác mà không cần đến cán cân và công bằng thương mại.

Thương mại thế giới đang có những thay đổi căn bản.